بنفشه معطر ، بنفشه (Viola odorata)

Miss.fazlikhaniMiss.fazlikhani
681 بازدید
بنفشه ، بنفشه معطر

نام فارسی: بنفشه معطر ، بنفشه

نام علمی: .Viola odorata L

نام فرانسه: Violette de Careme, Violette des haies, Violette odorante

نام انگلیسی: Sweet – Violet

نام آلمانی: Wohlriechend veilchen , Marz Veilchen

نام ایتالیایی: Viola odorosa, Viola – zapa, Viola mammola, Violetta

نام عربی: بنفسج

گیاه بنفشه معطردارویی تیره بنفشه گیاهی علفی، پایا و دارای برگ هایی است که عموما از محل مشترکی در ناحيه يقه خارج می گردند. برگ های آن عموما قلبی شکل، دارای دمبرگ دراز و واقع بر روی سطح زمین است زیرا ساقه هوایی مشخص که برگ ها بر روی آن واقع باشند در این گیاه دارویی تیره بنفشه وجود ندارد. در کناره دمبرگ آن، جوانه های جانبی ظاهر می گردد و نمو آن ها غالبا ایجاد گیاه عليحده ای می نماید که با گیاه اصلی همواره در حال ارتباط است.

گیاه بنفشه معطر از تیره بنفشه

گل های آن منفرد، زیبا، به رنگ بنفش، به ندرت سفید یا گلی و معطر است. دمگل های دراز گل ها، که از بین دمبرگ ها منشا می گیرند، قبل از منتهی شدن به گل، حالت خمیده شبیه به عصا پیدا می نمایند. میوه اش پوشینه، کروی، پوشیده از کرک و محتوی دانه هایی به رنگ زرد با لکه سفید رنگ است.

بنفشه معطر، در اماکن مرطوب و سایه دار غالب نواحی اعم از دشت ها یا جنگل ها و یا دامنه های کم ارتفاع و حتی در ارتفاعات زیاد مخصوصا در زیر سایه درختان و یا در لای تخته سنگ ها می روید. گل های زیبا و معطر آن در اوایل بهار ظاهر می گردد. از اختصاصات آن این است که در تابستان، گل هایی عاری از گلبرگ در بین دمبرگ های آن ظاهر می شود که همیشه به حالت مخفی در آن باقی می ماند. انسان به علت استفاده از این گیاه دارویی تیره بنفشه و یا پرورش آن در نواحی مختلف، تاثیر زیاد در پراکندگی خارج از حد گیاه دارد.

در اوایل بهار، زنبور عسل نوش کافی از آن به دست می آورد. قسمت مورد استفاده بنفشه معطر، گل، برگ، ریشه، دانه و حتی تمام قسمت های گیاه دارویی تیره بنفشه کامل است.

ترکیبات شیمیایی بنفشه معطر

ترکیبات شیمیایی بنفشه معطر

بنفشه معطر دارای موسیلاژ، اسید سالیسیلیک و یک ماده ملون به رنگ آبی است که سریعا فاسد می شود. این ماده اگر تحت اثر اسیدها قرار گیرد، رنگ قرمز پیدا می کند در حالی که قلیائیات آن را به رنگ سبز در می آورند. بنفشه معطر علاوه بر مواد مذکور دارای مقدار بسیار کمی اسانس با بوی مطبوع و ماده ای به نام ویولین (violine) است که اثری شبيه امتين (e metine) دارد. برگ آن دارای مقدار کمی آنتوسیانین (anthocyanine) است.

تاریخچه بنفشه معطر

تاریخچه بنفشه معطر

بنفشه معطر و بسیاری از اختصاصات درمانی آن، از قدیم الایام مورد شناسایی مردم زمان های خیلی قدیم بوده است. طرفداران مکتب بقراط، در قرون ۴ و ۵ میلادی از آن در مداوای بیماری ها استفاده به عمل می آورده اند. دیوسکورید (در قرن اول) معتقد بود که این گیاه، طبیعت سرد دارد و برگ آن را در رفع ورم چشم و موارد مختلف دیگر موثر می دانسته است. ایرانیان و اعراب در قرون وسطی به صفات درمانی آن کم و بیش واقف بوده اند.

Mesue (در قرن ۱۲)، مصرف آن را به حالت تازه در دفع صفرا و رفع التهاب ها و همچنین معالجه درد گلو، موثر ذکر نموده برای آن اثر تسکین دهنده حالت تشنگی قایل بوده است. Matthiole(در سال ۱۵۵۴)، برای شربت بنفشه، اثر ملين قایل بوده است. Boullay(در سال ۱۸۲۳) از تمام قسمت های گیاه، ماده ای با اثر قی آور تهیه کرد که به آن Violine نام نهاد. با پیدایش این ماده، مصرف ایپکا بین مردم رواج خود را تدریجا مخصوصا در طب اطفال از دست داد.

خواص درمانی بنفشه معطر

خواص درمانی گل بنفشه معطر

گل بنفشه دارای اثر نرم کننده، خلط آور ضعیف و معرق است.

گل بنفشه ، در طب عوام مصارف فراوانی در بیماری های مختلف دارد. از گل های خشک شده گیاه دارویی تیره بنفشه و گیاهان دارویی دیگر نظیر ختمی، پنیرک، شقایق، .Tussilago Farfara L. , Antennaria dioica Gaertn و .Verbascum Thapsus L به نسبت مساوی، مخلوطی به دست می آورند که دم کرده پنج در هزار آن، در رفع بیمای های سینه به کار می رود.

دم کرده گل بنفشه معطر در رفع گریپ، برونشیت های حاد، گلو درد، نزله های مزمن و به طور کلی بیماری های سینه، التهاب دستگاه هضم، کلیه و مثانه به کار می رود. مصرف آن در بیماری های مخملک، سرخک و به طور کلی در تب های دانه ای معمول است. شیره تازه گل بنفشه ، اثر ملین دارد و سابقا در بیماری های اطفال به صورت شربت به عنوان ملین و برای رفع سیاه سرفه، زکام، بیماری های حاد سینه و برفک (Aphtes) به کار می رفته است ولی امروزه به اندازه سابق مصرف نمی گردد.

مطالعات D. J. Brel نشان داده است که این شربت، اثر خلط آور قوی نیز دارد. برگ بنفشه، اثر نرم کننده دارد و از آن لوسیون هایی تهیه می شود که جهت رفع تحریک التهاب اعضای خارجی، ورم چشم و همچنین به صورت تنقیه برای رفع تحریکات روده مورد استفاده قرار می گیرد. شیره تازه برگ گیاه دارویی تیره بنفشه به مقدار ۶۰ گرم، اثر مسهلی دارد.

اهمیت صنعت تهیه اسانس بنفشه معطر

ریشه بنفشه ، دارای اثر قی آور است و می توان از آن به جای ایپکا در بیماری های اطفال استفاده به عمل آورد. پس از مصرف آن، مخاط دستگاه هضم تحریک گردیده، حالت تهوع و استفراغ پیش می آید. پزشکان آلمان، از تمام قسمت های گیاه جوشاندهای تهیه می نمودند که از آن برای رفع سرفه (مخصوصا در بیماری های اطفال)، ضيق نفس و سیاه سرفه استفاده به عمل می آمد.

به علاوه چنین شهرت دارد که سابقا از تمام قسمت های گیاه در رفع سرطان استفاده به عمل آورده و حتی نتایجی هم به دست می آورده اند. بنفشه معطر، در صنعت از نظر تهیه اسانس، حایز اهمیت فراوان است. مصرف دم کرده گل بنفشه در طب ایرانی جهت رفع ناراحتی های سینه و به عنوان نرم کننده و معرق بین مردم عمومیت دارد.

نسخه جهت رفع سرفه – نرم کننده سینه

نسخه جهت رفع سرفه و نرم کننده سینه بفشه معطر

دم کرده گل های خشک شده بنفشه، مخلوط با گل های ختمی، شقایق و پنیرک به مقدار نصف قاشق غذاخوری از هر یک در نیم لیتر آب، به مقدار ۳ فنجان در روز مصرف دارد.

گل های گیاهان مذکور را هنگام علف چینی (جمع آوری گیاهان علفی یک ناحيه به منظور تهیه علوفه خشک) جمع آوری نموده پس از خشک کردن، دم کرده ای از ۲ یا ۳ و یا هر ۴ نوع از گیاهان مذکور برای رفع سرفه و ناراحتی های سینه، به مقداری که ذکر گردید تهیه و مصرف می نمایند.

صور دارویی بنفشه معطر

صور دارویی بنفشه معطر

دم کرده ۱۵ تا ۳۰ در هزار گل های خشک گیاه دارویی تیره بنفشه به مقدار یک فنجان در هر دفعه و چند مرتبه در روز در فاصله بین هر دو غذا به منظور رفع ناراحتی های سینه و به عنوان ملین – شربت بنفشه به مقدار ۱۵ تا ۶۰ گرم در روز و یک قاشق قهوه خوری برای اطفال (این شربت از دم کردن ۱۰۰ گرم گل بنفشه تازه در یک لیتر آب و افزودن ۵۰۰ گرم قند که مدت دم کردن ۱۲ ساعت به طول انجامد تهیه می شود).

شیره برگ تازه گیاه دارویی تیره بنفشه به مقدار ۵۰ گرم به عنوان مسهل و جوشانده ۸ تا ۱۲ گرم ریشه بنفشه در ۳۰۰ گرم آب به عنوان قی آور و مسهل مصرف می شود. برای این کار باید عمل جوشیدن، به ملایمت و به مدت طولانی صورت گیرد به طوری که حجم محلول، به دو سوم مقدار اول تقلیل یابد. به محلول حاصل باید قند اضافه کرد و در یک دفعه مصرف نمود. این جوشانده بیشتر اثر مسهلی دارد یعنی اثر قی آور آن چندان قابل ملاحظه نیست در حالی که اگر از گرد ریشه استفاده به عمل آید، اثر قی آور، قوی تر ظاهر می شود. گرد ریشه بنفشه نیز به عنوان قی آور و به مقدار ۱ تا ۴ گرم مخلوط در آب قند و یا در یک جوشاننده رقیق مصرف دارد.

دانه بنفشه معطر ، به مقدار ۶ تا ۱۰ گرم، اثر ملین در اطفال دارد. مصرف ۱۲ تا ۱۵ گرم آن در ۱۵۰ گرم آب، اثر مسهلی ملایم ظاهر می کند. در استعمال خارج، برگ بنفشه پخته شده در آب را، به صورت ضماد برای رفع ترک و خراش پستان و یاله شده برگ تازه بنفشه را برای درمان آن ها، به کار می برند.

بهداشت پوست با بنفشه معطر

بهداشت پوست با بنفشه معطر

دم کرده ۲۰ گرم برگ تازه گیاه دارویی تیره بنفشه در یک چهارم لیتر شیر جوشان، اثر نرم کننده پوست دست و صورت دارد. برای این کار برگ ها را در شیر جوشان وارد کرده از گرما دور می نمایند و سپس ۲ تا ۳ دقیقه به همان حال می گذارند تا دم کند. این محلول علاوه بر ایجاد طراوت و شادابی پوست، رنگ آن را نیز کمی سفید می کند.

نحوه کاشت و تکثیر بنفشه معطر

نحوه کاشت و تکثیر بنفشه معطر

پرورش آن به علت وسعت انتشاری که گیاه در نواحی مختلف کره زمین دارد، فقط در بعضی نواحی معمول می باشد. بنفشه معطر در زمین های مرطوب بهتر رشد می کند. خشکی زمین برای پرورش آن مناسبت ندارد و از این جهت است که گیاه همیشه در نواحی مرطوب و زیر سایه درختان یافت می گردد. بهترین زمین برای پرورش آن، اراضی سبک، خاک برگ دار و رستی – آهکی است.

وجود برگ های تجزیه یافته گیاهان که در طی سال ها، موجبات پیدایش نوعی کود گیاهی را فراهن آورده اند، برای پرورش بنفشه بسیار مناسب است. اگر در زمین زراعتی، اکسید آهن وجود داشته باشد، برگ و گل های آن، رنگ نسبتا تیره و زیبا تر پیدا می کنند. قبل از زراعت بنفشه، زمین را به عمق ۳۰ تا ۴۰ سانتی متر و ۳ تا ۴ بار قبل از این عمل، شخم می زنند و به زمین، کود هایی مانند کود حیوانی که به تأنی تجزیه گردد، اضافه می نمایند. آبیاری زمین زراعتی از کار های ضروری است که به صور مختلف می تواند انجام گیرد.

تکثیر بنفشه از طریق کاشتن تقسیمات سوش و انشعابات ریشه دار ساقه های جانبی آن صورت می گیرد. برای این کار قطعات و انشعابات ریشه دار گیاه را در ماه های بهمن و اسفند از گیاه جدا نموده بر روی قطعات آماده زمین که به عرض ۲ متر باشد می کارند تا در فواصل بین آن ها، بتوان مقداری آب، جهت آبیاری نگهداری نمود به علاوه فاصله قطعات ریشه دار را طوری ترتیب می دهند که هر یک لااقل ۲۵ تا ۳۰ سانتی متر از دیگری فاصله داشته باشد.

روش های تکثیر بنفشه معطر

گاهی نیز این عمل را به نحوی انجام می دهند که گیاهان کاشته شده، در امتداد خطوطی به فواصل ۵۰ سانتی متر کاشته شوند و فاصله هر قطعه کاشته شده از دیگری، ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر باشد. در زراعت بنفشه همواره باید سعی کرد که زمین زراعتی حتی المقدور به حالت مرطوب و کم و بیش سایه دار نگه داری شود تا گیاهان جوان حاصل، به خوبی بتوانند به رشد و نمو خود ادامه دهند، آبیاری پایه های کاشته شده مخصوصا در سال اول ضروری است. علف های هرزه نیز باید پیوسته از مزرعه خارج گردد.

در نواحی آفتابگیر، برای ایجاد سایبان جهت پرورش گیاه، معمولا بوته های مفیدی در مزرعه پرورش می دهند تا در پناه آن ها، بنفشه به خوبی نمو کند و محصول فراوان تر به وجود آورد. ضمنا اگر کود حاصل از مخلوط یک قسمت کود انسانی و دو قسمت آب به گیاه داده شود، راندمان عمل زیاد تر خواهد شد.

بهره برداری در سال دوم به وضع رضایت بخش صورت می گیرد و میتواند ۴ سال نیز ادامه داشته باشد. برای این کار موقعی بایداقدام به آن نمود که گل ها، به مرحله شکفتن کامل نرسیده باشند. در این موقع فقط گل های گیاه را، آن هم در زمانی که رطوبت نداشته باشد می چینند و هیچ وقت آن ها را در گرمای خورشید خشک نمی کنند که رنگ و بوی آن ها از بین می رود. بهترین طریقه خشک کردن گل ها استفاده از اتوو است.

زمان بهره برداری از بنفشه معطر

گل های خشک شده را معمولا در جعبه های مسدود جای می دهند و در محلی دور از نور و کاملا خشک نگه داری می کنند تا مشخصات طبیعی گل ها که مورد توجه خریداران می باشد همواره محفوظ بماند. گل بنفشه معمولا به هر مقدار که به بازار های دارویی عرضه گردد خریدار خواهد داشت یعنی در واقع زراعت آن هیچ وقت ضرر همراه ندارد. از هر متر مربع زمین زراعتی در صورتی که زمین آمادگی کامل برای پرورش گیاه داشته و کود کافی نیز بدان افزوده باشند، می توان معادل ۳۰۰ تا ۴۰۰ گرم گل بنفشه، در سال دوم به دست آورد.

پراکندگی بنفشه در ایران به حدی است که در غالب نواحی مرطوب و سایه دار، مخصوصا در نواحی کوهستانی شمال ایران به آن برخورد می شود و گل های زیبای آن پیوسته جمع آوری شده به بازار ها جهت استفاده مردم عرضه می گردد. پرورش آن در ایران معمول نیست.

محل رویش بنفشه‌ معطر

بنفشه معطر در بسیاری از نواحی ایران، مخصوصا در کوهستانها و در سایه درختان می روید. در نواحی شمالی ایران، منطقه البرز، هرزویل، دامنه های مرطوب راه عمارلو به کبوتر چاک، رودبار و نواحی مختلف دیگر به چشم می خورد.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت