ماش (Vicia sativa)

کاربر ۱۰کاربر ۱۰
984 بازدید
گیاه ماش

نام فارسی: ماش

نام علمی: .Vicia sativa L, Vigna radiata

نام فرانسه: Barbotte، Jarosse، Bisaille، Besse، Vesce commune، Vesce cultivée

نام انگلیسی: Tare، Vetch

نام آلمانی: Saat wicke، Ackerwicke, Mung bean

نام ایتالیایی: Vescia comune

نام عربی: دمریج (Duhhrayg)، عدیسه (Adaysah)، بزلة ابليس (……Basillet)

گیاهی علفی از تیره پروانه واران، یک ساله به شکل بوته های بالا رونده و ریشه های آن مستقیم و قدری منشعب، دارای ساقه زوایه دار به ارتفاع ۴۰ تا ۷۰ سانتی متر و برگ های منتهی به پیچک، مرکب از ۴ تا ۷زوج برگچه است. گاهی نیز با دارا بودن پیچک، از تکیه گاه و گیاهان مجاور خود بالا می رود. گل های زیبا، به رنگ بنفش یا ارغوانی دارد.

ماش از علوفه بسیار خوب برای دام هاست و با آن که به حالت وحشی در نواحی مختلف پراکندگی دارد اما این برای استفاده از دانه آن که شامل مواد غذایی کافی است. کم و بیش پرورش نیز می یابد.

گیاه ماش از تیره پروانه واران

ماش، بومی هندوستان است ولی در نقاط دیگر از جمله ایران می روید. نام انگلیسی این گیاه از یک لغت هندی به معنی «دانه سبز» مشتق شده‌است. دانه ماش غنی از پروتئین بوده و به عنوان ماده غذایی مورد مصرف قرار می گیرد و همچنین به عنوان غذای دام مصرف می گردد. یک ساله به شکل بوته های بالا رونده و ریشه های آن مستقیم و قدری منشعب هستند.

میوه آن باریک، دراز، پوشیده از تار و پس از رسیدن به رنگ قهوه ای است. در داخل میوه، دانه های کوچک، تقریبا کروی، خاکستری یا قهوه ای رنگ و به ابعاد متفاوت ۲ تا ۶ میلی متر جای دارد.

ماش به حالت وحشی، در مزارع، کنار جاده ها، اماکن کم درخت جنگل ها، دامنه های آبرفتی کوهستان ها و غیره می روید. در هر بوته ۲ تا ۸ غلاف و در هر غلاف ۱۰ تا ۲۰ بذر به رنگ سبز، طلایی، قهوه ای و سیاه دیده می شوند. وزن هزار دانه آن ۲۰ تا ۴۰ گرم است. ایرانیان قدیم ماش را «مچ» می گفتند و زمانی که به زبان عربی وارد شد، ماش نام گرفت.

زنبور عسل، به سمت ماده قندی آن که بر روی زایده های زیر برگ به مقدار فراوان جمع می گردد. جلب می شود. به طوری که همیشه به سمت مزارعی که در آن ها پایه های ماش به گل نشسته اند هجوم می آورد. قسمت مورد استفاده این گیاه دانه های آن است.

ترکیبات شیمیایی ماش

ترکیبات شیمیایی گیاه ماش

دانه نژادهای پرورش یافته ماش دارای ۱۳ تا ۱۴.۳۰ درصد آب، ۲۷.۵ تا ۲۹ درصد مواد آلبومینوئیدی مرکب از لگومین (آوه نین avenine) لگو مالین، پروتئوز، نوكلئين، لسیتین، کلسترین، و همچنین ویسین (vicine)، کنویسین (convicine)، کولین، بتائین، گوانین و غیره، ۴۰ تا ۴۶ درصد مواد هیدروکربنه، مرکب از آمیدون، گالاکتان، قندهای مختلف، اسیدهای سیتریک و پالمیتیک و ۱ تا ۳ درصد مواد چرب است به علاوه معادل ۲.۳۰ تا ۴.۶۰ خاکستر از آن به دست می آید.

در خاکستر آن، ۲۷ تا ۴۶ درصد پتاس، ۲۴ تا ۴۱ درصد آهک، ۷ تا ۱۳ درصد اسید – فسفریک، ۶ تا ۱۱ درصد منیزیم و غیره یافت می گردد. در دانه این گیاه و .Vicia angustifolia Clos، وجود ماده ای به نام ویسیانین (vicianine) نیز محرز گرديده است.

آوه نین (Avenine) [لگو مین (plant casein ،)Leguinin]، ماده ای است آلبومینوئیدی که علاوه بر گیاه مذکور در جو دوسر (.Avena sativa L) وجود دارد و استخراج شده است. احتمالا با گلوتن گازئین، مشابهت و همانندی دارد.

آوه نین موجود در ترکیبات ماش به صورت گرد آرد مانند، بدون بو و به رنگ مایل به زرد است. در آب سرد غير محلول می باشد. ولی در آب جوش، باد می کند و متورم می شود. در قلیاییات به مقدار زیاد محلول است. در اسید تارتریک و اسید استیک نیز قابلیت انحلال دارد ولی با آن ها، محلول کدر ایجاد می کند.

آوه نین موجود در ترکیبات ماش

ویسین (Vicine) [ویسیوزید (divicine – β – glucoside، )vicioside]، به فرمول C۱۰H۱۶N۴O۷ و به وزن مولکولی ۳۰۴.۲۶ است. از دانه .Vicia sativa L ، توسط Rittllausein استخراج شده است.

ویسین موجود در ترکیبات ماش ، به صورت بلوری های سوزنی شکل در آب (حلال) به حالت متبلور به دست می آید. در گرمای ۲۴۳-۲۴۴ درجه تجزیه می شود. به سهولت در اسیدهای رقیق و قلیاییات حل می گردد ولی درجه انحلال آن در الکل کم است. هر ۱۰۰ میلی لیتر آب، یک گرم آن را در خود حل می کند.

وجود نوع دیگری از ویسین که یک رامنوزید – گلوکزید(rhamnosidoglucoside) است، در گل های گیاه مذکور توسط Karrer و Widmer ، به فرمول C۲۱H۲۱O۱۲ ، ۲H۲O ذکر شده است. ویسیانین (Vicianine)، به فرمول C۱۹H۲۵NO۱۰ و به وزن ملکولی ۴۲۷.۴۰ است. از دانه .Vicia sativa L و .V.angustifolia Clos استخراج گردیده است.

منوهیدرات موجود در ترکیبات ماش به صورت بلوری های سوزنی شکل در آب به دست می آید. نقطه ذوب آن در حالت انیدر، گرمای ۱۶۰ درجه است. به مقدار بسیار کم در آب سرد ولی به مقادیر زیاد تر در آب داغ حل می شود. در کلروفرم، بنزن و اتر دوپترول نیز غیر محلول می باشد.

منوهیدرات موجود در ترکیبات ماش

از هیدرولیز ویسیانین، با مداخله آنزیم، موادی مانند ژئين Gé ine (یاژئوزیدGt oside گلوکزیدی است همراه با یک مولکول آب که از ریشه .Geum urbanum L که گیاهی از تیره Rosaceae است به دست می آید)، نتیجه می شود.

ویولوتين (Violutine) [ویولوتوزيد (volutoside)] از .Viola cornuta L به دست می آید واز هیدرولیز آن تحت اثر آنزیم، ویسیانوز Vicianose حاصل می شود. ویسیانوز، به صورت بلوری های سوزنی شکل، در الكل ۷۵ درجه به دست می آید. در گرمای ۲۱۰ درجه تجزیه می شود. در آب، به مقادیر زیاد حل می گردد ولی در الكل مطلق غيرمحلول است. ویسیانوز طعم شیرین ولی ملایم دارد و محلول فهلینک را کمی بیشتر از مالتاز (maltase)، احیا می کند.

خواص درمانی ماش

خواص درمانی ماش
  • از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی کمی سرد و خشک است و پوست کنده ماش معتدل است.
  • مسکن حرارت و حدت و التهاب صفرا و خون است.
  • مقوی اعصاب و نیروی دید چشم است.
  • برای سردردهای گرم و تب های گرم و حاد و امراض کلیه مفید است.
  • پخته و پوست گرفته ماش با روغن بادام خون ساز است و اگر با برگ خرفه، کاهو، جو پوست گرفته، سرمق یا مرزنگوش پخته شود برای تب های صفراوی مفید است.
  • پوست گرفته پخته اش برای سرفه و زکام های گرم مفید است.
  • پماد پخته ماش با آب برای رفع سستی اعضای بدن و تسکین درد دندان مفید است.
  • خوردن ماش در موارد تب های دانه دار مانند آبله و سرخک مفید است.
  • اگر آن را با پوست بپزید و بخورید، برای درمان اسهال مفید است.
  • مصرف آش گیاه ماش سردردهای شدید و آبریزش بینی ناشی از سرماخوردگی را درمان می کند و سرفه و تب را تسکین می بخشد.
  • پماد ماش پخته با سرکه برای درمان اگزما و امراض جلدی مفید است.
  • در استعمال خارج نیز، ضماد آرد آن برای رفع التهاب های سطحی بدن به کار می رود.
درمان سر درد ها و تب های گرم و امراض کلیه با ماش

به طور کلی این گیاه از تیره پروانه واران دارای خواص بسیار زیادی است و با توجه به خواص آن، در بین مردم از حبوبات محبوب محسوب می شود. هیچ گونه مضراتی درباره این گیاه نوشته نشده است.

برای از بین بردن تلخی ماش، مدت ۲۴ ساعت باید آن را در آب سرد خیساند. تلخی دانه ماش را مربوط به یک گلوکزید مولد اسیدسیانیدریک ولی غیر مشابه با آمیگدالین می دانند. این ماده بر اثر جوشیدن در آب نمک دار از بین می رود. به علت وجود همین ماده در ماش است که در پرورش طیور نباید آن را به طور مداوم به مصارف تغذیه پرندگان رسانید.

محل رویش ماش

محل رویش گیاه ماش

شمال ایران، خرم آباد، همدان و نواحی دیگر.

در بعضی کتب علمی به جای گیاه مذکور، سه واریته از آن به شرح زیر در نواحی مختلف ایران ذکر گردیده است :

١- Var. sativa ، که دارای وسعت پراکندگی زیاد در نواحی شمالی، غربی و جنوبی ایران است.

۲- Vicia sativa Wulf., Var. cordata (Watf.) Arcangeli، دارای پراکندگی در نواحی شمال و مغرب ایران مانند بختیاری است.

۳- .Var. angustifolia L دارای پراکندگی در نواحی شمالی، غربی، شرقی و مرکزی ایران است.

.Ervum Ervilia L.، Vicia Ervilia Wild

گیاهی است علفی که از آرد دانه اش، سابقا در تهیه ضماد به منظور رفع التهاب های پوستی استفاده به عمل می آمده است. آرد دانه آن در فرمول تهیه تریاک وارد است. نام عربی آن کرسنه Karsanah است. در بعضی نواحی پرورش می یابد.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت