تیره جعفری (Umbelliferae)

کاربر 21 کاربر 21
108 بازدید
تیره جعفری

تیره جعفری ، تیره بزرگی از گیاهان گل دار جدا گلبرگ و شامل ۱۵۰ جنس و در حدود ۳۰۰۰ گونه گیاه است که عموما در مناطق معتدله دو نیمکره مخصوصا نیمکره شمالی می رویند. وجود گل آذین چتری و برگ های غالبا مركب از بریدگی های باریک و نازک، آن ها را از سایر گیاهان به خوبی متمایز می سازد. به علت وجود گل آذین چتری است که این تیره، تیره چتریان نیز نامیده می شود.

بین جنس های مهم تیره جعفری از نظر تعداد نوع، Hydrocotyle (۷۸ گونه)، Sanicula (۳۰ گونه)، Bupleurum (۱۰۰ گونه)، Carum (۳۰ گونه)، Pimpinella (۲۰۰ گونه)، Peucedanum (۲۰۰ گونه)، Ferula (۶۰ گونه)، Heracleum (۸۰ گونه) و Daucus(۳۰ گونه) را نام می بریم

گیاهان تیره جعفری ، گیاهانی عموما علفی یک یا چند ساله و دارای ساقه غالبا راست یا خزنده و معمولا شیاردار می باشند. برگ های آن ها متناوب ساده و یا دارای پهنک منقسم به بریدگی های بسیار و معمولا منتهی به دمبرگ غلاف داری است که ساقه را در محل اتصال بدان، فرا می گیرد. غالب گیاهان تیره جعفری گل هایی نر – ماده دارند ولی در بین آن ها، گیاهانی پلی گام، یک پایه یا دو پایه نیز یافت می شود.

گیاهان تیره جعفری

در پایه اشعه گل آذین چتری گیاهان تیره جعفری، غالبا برگه هایی (براکته) به وضع فراهم مشاهده می شود که مجموعا أنولوكر (lnvolucre) نام دارد. در انواعی از گیاهان تیره جعفری نیز که گل آذین چتر مرکب دارند، هر یک از شعاع های چتر اصلی، به جای آن که به یک گل ختم شود، به یک چتر کوچک منتهی می گردد. در پایه هر یک از چترهای کوچک اخیر نیز غالبا انولوکری، مرکب از براکته های کوچک تر به نام انولوسل (Involucelle) دیده می شود.

گل های گیاهان تیره جعفری کوچک، به رنگ های سفید یا زرد و مرکب از قطعات ۵ تایی است به طوری که در هر گل آن ها، ۵ کاسبرگ، ۵ گلبرگ، ۵ پرچم و ۲ برچه مشاهده می گردد. از اختصاصات دیگر گیاهان این تیره آن است که گل های کناری گل آذین آن ها، غالبا گلبرگ های درشت تر از گل های دیگر دارند و این خود در جلب حشرات به سمت گل و مداخله آن ها در انجام عمل آمیزش تاثیر فراوان می نماید.

مادگی گیاهان تیره جعفری شامل ۲ برچه است که به یک دیگر و به نهنج گل پیوستگی داشته، مجموعا تخمدانی ۲ خانه و منتهی به دو برجستگی غده مانند (Stylopode) به وجود می آورند. قسمت آزاد برجستگی های مذکور به دو خامه منتهی می شود.

در داخل تخمدان گیاهان تیره جعفری معمولا ۲ تخمک در هر خانه به وجود می آید ولی فقط یکی از آن ها به رشد خود ادامه می دهد. تخمک ها در این گیاهان، عموما یک غشائی و دارای خورش کم است.

مادگی گیاهان تیره جعفری

میوه گیاهان تیره جعفری دو فندقه ای است ولی این دو فندقه قبلا به هم اتصال داشته و بعد در طی دوران نمو از هم جدا می گردند و هر یک به صورت یک فندقه مستقل در می آیند. در قسمت فوقانی میوه این گیاهان معمولا اثر خامه دیده می شود.

هر یک از دو فندقه مذکور، مریكارپ Mé ricarpe نامیده می شود و بر روی پایه ای به نام کلومل (Columelle) واقع می باشد. این پایه به خلاف آن چه که تصور می رود، ادامه محور گل نیست بلکه از بافت های مریكارپ ها نتیجه می گردد.

هر مریكارپ دارای یک قسمت مسطح (محلی که این دو نیمه به یک دیگر اتصال داشته اند) و یک قسمت محدب است. ناحيه محدب آن ها دارای ۵ کناره یا لبه برجسته (Cote) می باشد که یکی پشتی، ۲ تا جانبی و ۲ تای دیگر کناری است. از هر لبه مذکور، یک دسته آوندی به نحوی عبور می کند که آوندهای چوبی آن در داخل و آبکش ها در خارج واقع است.

در ناحیه مسطح هر یک از مریكارپ ها نیز دو دسته آوندی، به وضع طولی وجود دارد. در فاصله هر دو لبه برجسته، یک فرو رفتگی به نام (Valle cule) است که در آن مجاری کوتاه ترشحی به صورتی که ذکر می شود قرار دارند.

میوه دو فندقه گیاهان مختلف تیره جعفری ، تدریجا در طی دوران نمو، متحمل تغییراتی می شود که منجر به پیدایش لبه های کوچک ثانوی در شیارهای میوه می گردد. برجستگی های اخیر نیز گاهی دارای تارها و یا زوائد قلاب مانند می شوند و پیدایش آن ها در میوه بیشتر موجب تسهیل انتشار و پراکندگی میوه می گردد.

میوه گیاهان تیره جعفری

میوه گیاهان تیره جعفری به صور مختلف استوانه ای، نیمه مسطح یا مسطح و گاهی پوشیده از تارهای خشن و یا خار مانند است. هر یک از این صفات نیز به نوبه خود در تشخیص این گیاهان کمک موثر می نماید. دانه آن ها دارای آلبومن فراوان و گاهی گوشتدار است.

دستگاه ترشحی گیاهان تیره جعفری شامل مجاری شیزوژن (اسکیزوژن) است که در تمام اندام های گیاه مانند دایره محیطیه ریشه اولیه، مقابل دسته های چوبی، پارانشیم آبکشی، پوست و مغز ساقه، دمبرگ و رگبرگ ها و هم چنین در میوه، به صورت کیسه ها یا مجاری کوتاه و دراز، پراکندگی دارد. در این مجاری، موادی با بوی مطبوع و گاهی نامطبوع، شیری رنگ و یا به رنگ مایل به زرد جریان دارد.

در بین گیاهان تیره جعفری ، گونه های فراوان دارویی وجود دارد که اغلب آن ها مورد شناسایی مردم بوده در طبابت مورد استفاده قرار می گیرند. بعضی از آن ها مانند جعفری، شوید، کرفس، رازیانه، گشنیز، زیره و غیره، ریشه یا برگ و یا میوه قابل استفاده در تغذیه دارند. در بین آن ها انواع سمی و کشنده نیز یافت می شود.

انواع دارویی گیاهان تیره جعفری به شرح زیر است:

کرفس

شوکران کبیر

رازیانه رومی

زیره سیاه

زیره

زیره سبز

هویج، زردک، گزر

شوید، شبت

جعفری

رازیانه

گشنیز، هیل دانه

آنغوزه

باریجه

اوشک، کندل، کما، وشا

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نماد اعتماد الکترونیک

سبد خرید

سبد خرید شما خالی است.

ورود به سایت