اوجا ، گل پردار، سمد، وج، لی له (Ulmus minor Miller)

کاربر 21 کاربر 21
11 بازدید
اوجا

نام فارسی: اوجا ، گل پردار، سمد (در رشت و اطراف آن)، وج، لی له

نام علمی: Ulmus minor Miller

نام فرانسه: Ormeau، O. rouge، Orme pedoncule، Orime champetre

نام انگلیسی: Common elm، Elm

نام آلمانی: Ruster، Flatter – Ulne ، Ulme

نام ایتالیایی: Olmo gentil، Olmo commune، Olmo

نام عربی: غرغار، غرغاج

اوجا ، درختی بزرگ و دارای پوست سخت، خشن و شکاف دار از تیره نارون است. در حاشیه جنگل ها مناطق کوهستانی و کنار جاده ها می روید، به علاوه پرورش هم می یابد. نمونه های مختلف آن به صورت درختچه هایی با ساقه بسیار کوتاه نیز دیده می شود به طوری که ارتفاع درخت به تفاوت از ۲ تا ۴۰ متر دیده می شود. از مشخصات آن این است که برگ های منفرد آن ظاهر بیضی شکل، نوک تیز و پهنک غیر متقارن نسبت به رگبرگ میانی دارند، به علاوه پوشیده از کرک می باشند و در موقع لمس کردن خشن به نظر می رسند.

گل های آن عاری از دمبرگ و مجتمع به صورت دسته هایی بر روی شاخه هاست. کاسه گل آن ۴ تا ۸ قسمتی است و در داخل آن نیز ۴ تا ۸ پرچم جای دارد. میوه اش که در اواخر اردیبهشت تا اوایل خرداد به تناسب مشخصات محل رویش، ظاهر می گردد، به طول ۳ و به عرض ۱.۵ سانتی متر است. بال اطراف میوه نیز ظاهر مشخص بدان می بخشد.

پراکندگی این درخت به صورتی است که در غالب نواحی اروپا، آسیا و بعضی نقاط امریکا می روید قسمت مورد استفاده این درخت، پوست ثانوی آن یعنی قسمتی از پوست است که مجاورت با بافت آبکش دارد.

ترکیبات شیمیایی اوجا

ترکیبات شیمیایی اوجا

پوست درخت اوجا دارای ۳ درصد تانن، موسیلاژ، فیتوسترین همراه با استیگماسترين (stigmaste rine) و سیستوسترين (sistoste rine)، فلوبافن (phlobaphene) و مواد مختلف دیگری است که هنوز ترکیب شیمیایی آن ها به خوبی معلوم نگردیده است. خاکستر حاصل از آن، سیلیس فراوان و املاح آهکی دارد. در میوه اش موادی مشابه دکسترین ولی در برگ و ریشه اش، اینوزیت یافت می شود.

تاریخچه اوجا

اوجا از زمان های گذشته مورد شناسایی مردم دوران های قبل بوده است. تئوفر است در قرن چهارم قبل از میلاد مسیح این درخت را می شناخته و برای آن ۲ نوع، یکی صحرایی، و دیگری کوهستانی قائل بوده است ولی گال های (Galles) روی درخت را، میوه آن تصور می نموده است. پلین (Pline)، در قرن اول میلادی برای آن ۴ گونه که یکی از آن ها را، گولواز (Gauloise) می نامید، ذکر کرده بود.

مقارن همین دوران، دیوسکورید برای برگ و پوست درخت، اثر قابض اعلام داشته، خیسانده پوست درخت را جهت رفع ترشحات سینه و بلغم و ضماد برگ های له شده درخت را در درمان جذام و التيام زخم های عادی، موثر می دانسته است. ضمنا جوشانده برگ و به کار بردن برگ و پوست جوان شاخه ها را برای درمان شکستگی ها و پماد شیره گال ها را جهت ایجاد درخشندگی در پوست صورت، توصیه کرده بود.

برگ های جوان این درخت به طوری که پلین اظهار داشته، در آن زمان به عنوان سبزی خوردن مصرف می شده است. در قرون وسطی، یعنی در قرن ۱۲، St. Hildegarde برای این درخت اختصاصات درمانی مختلف قائل بوده مانند آن که برگ آن را برای رفع لکنت زبان و بی حوصلگی و چوب آن را جهت درمان نقرس، موثر می دانسته است.

در زمان های بعد مصارف درمانی عدیده برای آن پیدا شد چنان که در زمان Matthiole (سال ۱۵۵۴ میلادی)، شیره گال های درخت برای رفع فتق اطفال به کار می رفته و از آن، جهت درمان و التيام سریع زخم ها، استفاده به عمل می آمده است. جوشانده پوست درخت مخصوصا پوست ریشه آن را، به صورت ضماد گرم، جهت رفع سختی مفاصل و هم چنین رفع انقباضات تشنجی ماهیچه ها، بر روی عضو اثر می داده اند. از جوشاندن ریشه درخت نیز نوعی ماده روغنی به دست می آمده که طبق عقیده ماتيول، استعمال آن موجب روییدن موی سر می شده است.

تاریخچه اوجا

له شده پوست درخت جهت رفع دردهای نقرسی به کار می رفته، ضمنا از برگ درخت جهت درمان سرفه های خلط دار و چرکین، استفاده به عمل می آمده است. در سال های بعد، تدریجا استفاده از این درخت متروک گردید تا آن که مجددا در سال ۱۸۷۳ میلادی مورد توجه قرار گرفت زیرا در این سال یکی از اطبا به نام Lysons و در سال ۱۸۰۰ اطبای دیگر به نام های Lettsom ،Swediaur و غیره، با توجه به آثار دیوسکورید و بررسی نتایج مداواهای خود، چنین اعلام داشتند که با فراورده های این گیاه می توان نتایج مفید در رفع عوارض جلدي مشابه جذام به دست آورد و حتی اظهار داشتند که در یکی از موارد، بیماری را که مبتلا به عارضه جلدی مشابه بود و پیشرفت بیماری، این عارضه را در تمام سطح بدن انتشار داده و منظره ای کریه به وجود آورده بود، با به کار بردن فراورده های این گیاه شفا دادند، در حالی که هیچ دارویی در این بیمار اثر شفابخش نداشته است. نتیجه آن شد که از این تاریخ به بعد استفاده از فراورده های این گیاه بیشتر مورد توجه و بررسی های علمی قرار گیرد.

در آغاز قرن ۱۹، از اعضای این گیاه شربتی در فرانسه تهیه می شد که مصرف آن جنبه تفننی داشته است. در سال ۱۸۰۲ میلادی دانشمندی به نام Banan اعلام داشت که در طی مدت ۲۰ سال، نه تنها توانست امراض جلدی دیر علاج نظير سودا و هم چنین اولسرهای کهنه و چرکین را معالجه نماید، بلکه موفق شد با فراورده های این گیاه، رماتیسم مزمن، خنازیرو غیره را نیز مداوا کند و حتی ترشحات مهبلی را با این فراورده ها از بین ببرد.

اطبای مختلف دیگر مانند Haller و Struve، برای اعضای مفید این درخت، اثر مدر و ضد تشنج قائل بودند. طبق نظر Dr. H. Leclere، در طب عوام با به کار بردن تیزان و پماد پوست اوجا، نتایج درخشان در رفع بیماری های جلدی به دست آمده است.

خوارص درمانی اوجا

خواص درمانی اوجا

پوست ثانوی گیاه اوجا که به چوب پیوستگی دارد، بیشتر به مصارف درمانی می رسد زیرا دارای اثرات مقوی، معرق، مدر، التیام دهنده، نرم کننده و قابض است. جوشانده پوست درخت را W. Bohn ( در سال ۱۹۲۷) در رفع اسهال های ساده، عوارض نقرس و رماتیسم، بیماری های ناشی از کمی ادرار، سودا، بروز دانه ها و زخم های ناشی از بیماری های نقرس و خنازیر، بسیار موثر و شفابخش اعلام کرده است.

H. Schulz در سال ۱۸۲۹، جوشانده مذکور را در رفع تب های نوبه، آب آوردن انساج، نقرس و بی خوابی های ناشی از آن موثر ذکر کرده است. L. Kroeber در سال ۱۹۳۵ برای پوست درخت اوجا، علاوه بر موارد ذکر شده، اثر رفع ضعف دستگاه هضم، نزله مخاط های بدن و خون ریزی ها نیز قائل بوده است. هنوز هم از پوست تازه این درخت که از شاخه های جوان جدا شده باشد، نوعی تنطور تهیه می گردد که برای درمان رماتیسم به کار می رود و به علاوه از آن برای معالجه زخم ها استفاده می شود.

در استعمال خارج، پنبه آلوده به جوشانده پوست و برگ درخت اوجا را بر روی زخم و جراحات و یا مواضعی از بدن که ناراحتی های پوستی مزمن داشته باشد، اثر می دهند و یا آن که این کار را با ضماد حاصل از برگ های له شده، جهت درمان بیماری های مذکور انجام می دهند. به کار بردن جوشانده برگ درخت و یا پماد حاصل از آن اگر هر دو، برای معالجه بیماری های پوستی به کار رود، اثر قاطع حتی در رفع انواع دير علاج این بیماری ها ظاهر می کند.

صور دارویی اوجا

صور دارویی اوجا

جوشانده ۵۰ تا ۱۰۰ گرم پوست درخت در یک لیتر آب، به طوری که بر اثر این عمل و تحت اثر گرمای ملایم، حجم محلول به نصف تقلیل یابد، به مقدار یک فنجان در هر روز قبل از هر غذا (طعم این جوشانده را باید با افزودن قند و یا ۵۰ گرم عسل، شیرین کرد).

پماد حاصل از ۵۰ گرم پوست درخت (برای این کار پس از وارد کردن پوست در ۱۵۰ گرم روغن خوراکی و ۵۰گرم موم، آن ها را در بن ماری به مدت نیم ساعت و در ۲ یا ۳ مرتبه متوالی، تحت اثر گرمای زیاد قرار می دهند و سپس به حالت گرم از یک پارچه نازک به منظور صاف کردن، می گذرانند. این پمادها را باید به حالت سرد بر روی عضو اثر داد) – جوشانده ۵۰ گرم پوست در یک لیتر آب جهت شست شوی عضو و یا تهیه ضماد گرم و غیره. در سیبری از برگ های تازه این درخت، به جای چای، دم کرده تهیه می کنند.

محل رویش اوجا

گرگان: بندرگز، ۸۰ کیلومتری شمال شرقی گنبد کاووس، تنگ راه، بین تنگ راه و تنگ گل. مازندران: نکا، بين بابلسر و نوشهر، اطراف چالوس، مرزن آباد، پل زنگولی ساری، بین ساری و بهشهر، شمال جنگل کندوان. گیلان: دره سفید رود، آذربایجان: ۴۱ کیلومتر شمال شرقی میانه در ارتفاعات ۱۴۰۰ متری، کاليبار در ۱۳۰۰ متری، دشت مرغان، نزدیک قره آغاج. اراک: تفرش خراسان: بیرجند، اطراف تهران: بالای اوین، قزوین، کرج، قم در ارتفاعات ۹۰۰ متری، یزد و نائين. در نواحی مختلف ایران نیز پرورش می یابد.

نام های محلی اوجا

نام های محلی اوجا

این درخت در نور، کجور، کلارستان، مازندران و گرگان به اوجا، در حوالی خرم آباد به اوجه، در هرسین لرستان به وج Vadj و وجه، در رودسر، لاهیجان و دیلمان به لی له، در سخت سر و تنکابن به لو، در اطراف رشت به گل پردار، در اطراف رشت و طوالش به سمد و سمت، درکرج، تهران، آستارا و همدان به قره آغاج و قره غاج و در شیرین سو به وزم موسوم است.

Ulmus macrocarpa Hance

درختی به ارتفاع ۱۰ متر و دارای برگ هایی متناوب، بیضوی یا تخم مرغی، به درازای ۴ تا ۷ و به عرض ۳.۵ سانتی متر است. پهنک برگ های آن در انتها، نوک تیز می شود. حالت ضخیم و کناره ای با دندانه های مضاعف دارد. در نواحی کوهستانی و سنگلاخی چین مانند منچوری و ناحیه ای به نام Kiangsu، در ارتفاعات ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ متری می روید. گل های پلی گام و عاری از گلبرگ دارد. در گل های آن ۵ تا ۹ پرچم و مادگی با تخمدان ۲ خانه به تفاوت دیده می شود. میوه اش سامار، تخم مرغی دراز و به طول ۲ تا ۲.۵ سانتی متر است.

قسمت مورد استفاده این درخت، برگ و دانه های آن است که اثر ضد کرم دارند و به مصارف درمانی می رسند.

.Ulmus fulva Michx

درختی است که در اتازونی می روید. جوشانده پوست ساقه اش به عنوان قابض در مصارف داخلی و نرم کننده به صورت ضماد به کار می رود.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نماد اعتماد الکترونیک

سبد خرید

سبد خرید شما خالی است.

ورود به سایت