پای خر (Tussilago Farfara)

کاربر ۱۶کاربر ۱۶
1,316 بازدید
پای خر

نام فارسی: پای خر

نام علمی: Tussilago Farfara L

نام انگلیسی: Pied de poulain، Bechion، Pied de cheval، Tussilag، Pas d’ ane

نام فرانسوی: Ass’s foot، Cough – Wort، Feal’s – foot، Farfara، Colt’s – foot

نام آلمانی: Gemeiner Huflattich، Maerzblumen، Huflattig، Huflattich

نام ایتالیایی: Pie d’ asino، Fararello، Passo d’ asino، Farfaro، Tussilaggine

نام عربی: فرفره، دوست الحمار

پای خر گیاهی از تیره کاسنی و پایا است. دارای ریشه قوی و گوشتدار به ضخامت انگشت است و رنگ آن سفید مایل به قهوه ای می باشد. در آغاز بهار، قبل از پیدایش برگ، ساقه های کوچکی از گیاه نمایان می شود که هر یک، به یک کاپیتول منتهی می گردد. سراسر طول ساقه ها را نیز، برگ های فلس مانند، باریک، دراز و نوک تیز می پوشاند.

گیاه پای خر از تیره کاسنی

در قاعده ساقه و مجاور سطح زمین، پس از مدتی برگ های نسبتا بزرگ با دمبرگ دراز و پهنک بیضی شکل دندانه دار (دندانه های فاصله دار و نامساوی) به وجود می آید. سطح بالایی پهنک این برگ ها، به رنگ سبز، ولی سطح زیرین آن ها به علت پوشیده بودن از کرک های ظریف فراوان، به رنگ سبز مایل به سفید است.

از مشخصات ساقه های گل دار این گیاه آن است که، پس از ظاهر شدن کامل کاپیتول ها، قسمت انتهایی ساقه ها، همگی به سمت پایین خمیده می شود و در هر کاپیتول آن، ۲ نوع گل زرد رنگ دیده می شود. یکی کناری و مرکب از ۲ یا ۳ ردیف که عموما ماده اند و دیگری مرکزی که هرمافرودیت (نرماده) و یا نر می باشند. انولوکر کاپیتول ها، تنها شامل یک ردیف براکته است.

مشخصات گیاه پای خر

بعضی از پایه های این گیاه، ۲ مرتبه در سال گل می دهد. گل های آن نوش کافی به وجود می آورند و پیوسته مورد استفاده زنبور عسل قرار می گیرند. میوه آن فندقه و دارای یک دسته تار ظریف در قسمت انتهایی است.

با آن که کلیه قسمت های گیاه پای خر اثر درمانی دارد، اما در قرن حاضر قسمت مورد استفاده این گیاه که در داروخانه به نام توسيلاژ (Tussilage) معروف است، کاپیتول های آن است که قبل از شکفته شدن، باید چیده شود و در سایه خشک گردد. برگ گیاه نیز دارای اثرات درمانی مشابه کاپیتول هاست.

ترکیبات شیمیایی پای خر

ترکیبات شیمیایی پای خر

گل های این گیاه دارای ۰.۶۰ درصد تانن، دو نوع فیتوسترین، ماده ای به نام فارادیول (faradiol)، اسیدهای مالیک، وینیک و گالیک، به مقدار بسیار جزئی اسانس، موسیلاژ، پنتوزوگالاكتوز است. از هیدرولیز موسیلاژ آن، موادی نظیر گالاکتوز، گلوکز، آرابینوز، گزیلوز (xylose) و ۷ درصد اسیدهای اورونیک (acides uroniques) به دست می آید.

در برگ آن غیر از مواد گفته شده بالا، گلوکزید تلخی به مقدار ۲.۶۳ درصد و در ریشه این گیاه، علاوه بر ترکیبات فوق، اینولین وجود دارد. از برگ این گیاه معادل ۱۵.۴ تا ۱۸.۲۰ درصد خاکستر برجای می ماند که طبق بررسی های Strasser دارای مواد زیر است:

پتاسیم ۲۸.۲۳ درصد
سدیم ۲.۳۶ درصد
کلسیم۲۱.۱۰ درصد
منیزیم۸.۸۶ درصد
فسفر۴.۴۴ درصد
آهن۱.۰۲ درصد
گوگرد۲۶.۱۷ درصد
اسیدسالیسیلیک۷.۸۲ درصد

بررسی های جدید وجود آلكالوئيدهایی مانند سن کیر کین (senkirkine) و همچنین توسیلاژین (tussilagine) را در این گیاه محقق نمود، که در سال ۱۹۸۱ از نمونه های متعلق به نواحی شرقی اروپا استخراج شد (الكالوئيد اول، نخستین بار از Senecio kirkii به دست آمد).

رنگ زرد کاپیتول ها نیز مربوط به کاروتنوئیدها (Carotenoides) و فلاوونوئیدهای مشتق از كمفرول و کوئرستول می باشد. گفته شده که پای خر به علت دارا بودن الكالوئیدهای مذکور، گیاهی سمی است، اما به علت جزیی بودن مقدار درصد الكالوئيدهای مذکور، این نظریه مورد تایید قرار نگرفته است.

خواص درمانی پای خر

خواص درمانی پای خر

استفاده از این گیاه، قرن های متمادی است که بین مردم جهان معمول بوده است. با این تفاوت که در آن زمان ها، به جای کاپیتول، از برگ و ریشه گیاه استفاده به عمل می آورده اند. مانند آن که ریشه و برگ گیاه را به صورت بخور دادن برای رفع سرفه های خشک و درمان آبسه ها استفاده می کردند و از له شده برگ ها و ترکیب با عسل، به صورت ضماد برای مداوای باد سرخ و تمام موارد التهابی استفاده می کردند.

در قرون وسطی و زمان های بعد از آن، از اعضای گیاه برای معالجه ناراحتی های دستگاه هضم مخصوصا معده و از گل های آن، برای رفع سرفه و بیماری های سینه استفاده می شده است. از کاپیتول های گیاه به علت اثر خلط آور و نرم کننده که دارد، برای رفع لارنژیت، برونشیت، گریپ، سرفه، درمان حالات نزله ای و بیماری های مختلف سینه و آسم (Pline، Dioscoride، Deschamps) استفاده می شود. در رفع تب و بیماری های کلیه و مثانه نیز اثر مفید از آن به دست می آید.

برگ و ریشه گیاه، ترکیب شیمیایی و اثرات درمانی مشابه گل ها را دارند. تجربه ها نشان داده است که اشخاص مسن مبتلا به برونشیت های مزمن، اگر برگ گیاه را به صورت سیگار دود کنند، به علت تاثیری که بر روی مخاط دستگاه تنفسی دارد، باعث سهولت خروج اخلاط از سینه می شود. به علاوه در رفع تنگی نفس نیز تاثیر می گذارد.

اثرات درمانی برگ و ریشه گیاه پای خر

اصولا نام توسیلاژ (Tussilage) که به این گیاه داده شده است از دو کلمه Tussis به معنی سرفه و Agero به معنی دفع، مشتق شده است. برگ و کاپیتول های گیاه دارای اثر رفع ورم گانگلیون های لنفاوی و زمینه های خنازیری است.

در استعمال گیاه به صورت خارجی، برگ های تازه له شده آن را با عسل مخلوط می نمایند و به صورت ضماد بر روی دمل، جهت سرباز کردن آن، به کار می برند. برگ ها و کاپیتول های پای خر در رفع سودا، ناراحتی های پوستی مربوط به پوست سر، درمان عرق پا، ورم پا (oedime) و تومورها موثر است.

گل های این گیاه در فرمول اسپس پکتورال و اسپس و ولنزر وارد می گردد. برگ گیاه به علت داشتن مقدار زیاد گوگرد، در تامین سلامت پوست سر، درمان کچلی و درماتوزهای مختلف، اثر مفید ظاهر می کند.

صور دارویی پای خر

صور دارویی پای خر
  • برای استفاده گیاه به صورت بخور و یا استفاده از لوسیون آن، ۵ تا ۶ درصد از برگ های خشک گیاه را بجوشانید و از آن استفاده کنید.
  • می توانید از برگ های خیسانده بر روی زخم ها، تومورها و سوختگی ها استفاده کرد.

١- نسخه جهت رفع سرفه (اسپس پکتورال):

از گل های خشک شده گیاهانی مانند پنیرک، ختمی، Antennara dioica، پای خر، شقایق، بنفشه و بویون بلان (Verbascum Thapsus)، دم کرده ای به مقدار ۵ گرم از هر کدام در یک لیتر آب تهیه می شود. این جوشانده در گذشته مصارف زیاد در رفع سرفه و ناراحتی های سینه داشته است.

۲- شربت خلط آور

عصاره روان توسیلاژ (Tussilago Farfara) ۵۰ گرم
شربت پرسیاوشان به مقدار کافی تا ۴۰۰ میلی لیتر

مقدار ۴ قاشق سوپ خوری در روز از این شربت مصرف شود.

٣- شربت خلط آور و آرام کننده

عصاره روان پاخر۵ گرم
شربت دیاکد (Diacode) ۵۰ گرم
آب مقطر کاهو (هیدرولا) ۵۰ گرم
آب مقطر تیول به مقدار کافی تا ۱۵۰ میلی لیتر

۴- دم کرده برای رفع گرفتگی صدا

گل پای خر ۳ گرم
گل پنیرک ۳ گرم
ریشه ختمی ۱۵ گرم
دانه کتان (در یک Sachet) ۱۵ گرم
شیرین بیان ۴ گرم

مواد بالا را با هم مخلوط کنید و در یک لیتر آب جوش، به مدت نیم ساعت دم نمایید و سپس به مقدار دلخواه مصرف کنید.

نسخه های دارویی با گیاه پای خر

۵- تیزان جهت رفع آنژین و ورم لوزه و حنجره

سرشاخه گل دار (Agrimonia eupatoria)۳۰ گرم
گل بويون بلان (Verbascum Thapsus) ۱۰ گرم
گل شقایق۱۰ گرم
سرشاخه گلدار توذریج (Sisymbrium officinale) ۳۰ گرم
برگ و سرشاخه گل دار (Nepeta elechoma) ۳۰ گرم
گل پنیرک ۱۰ گرم
پای خر (Tussilago Farfara) ۱۰ گرم

گیاهان بالا را با هم مخلوط کرده و در یک لیتر آب جوش، به مدت ۵ دقیقه دم می کنند و سپس قند یا عسل اضافه می نمایند تا کمی شیرین شود. از این تیزان می توان یک فنجان در شبانه روز برای رفع آنژین، ورم لوزه و التهاب حنجره (لارنژیت) استفاده کرد.

بهداشت پوست با گیاه پای خر

بهداشت پوست با گیاه پای خر

۱۵ گرم از پای خر را در یک لیتر آب جوش به مدت ۱۵ دقیقه دم کنید و به صورت کمپرس بر روی پوست صورت و ناحیه گردن استفاده کنید. این دم کرده اثر نرم کننده و حفاظت پوست بدن را دارد. برگ این گیاه به علت دارا بودن مقدار زیاد گوگرد، در سلامت پوست سر، درمان کچلی و درماتوزهای مختلف تاثير مفید دارد.

محل رویش پای خر

گیاه پای خر در نواحی سرد و معتدل اروپا و همچنین در برخی نقاط آسيا مانند ایران می روید. در ایران نیز در مناطق شمیرانات، سیاه بیشه و دامنه های مرطوب کندوان رویش دارد. در ایران کم تر به مصارف درمانی می رسد.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت