خارخسک (Tribulus terrestris)

کاربر ۱۸کاربر ۱۸
2,043 بازدید
خارخسک

نام فارسی: خارخسک

نام علمی: Tribulus terrestris Linn

نام فرانسه: Tribule terrestre, Escarbol, Croix de Malte

نام آلمانی: Echter burzel

نام انگلیسی: Land caltrops, Caltrops

نام ایتالیایی: Cacciarella Basapie, Tribolo

نام عربی: حسک (Hhassak)، ضرس العجوز (Dars el, agdz)

خارخسک ،‌ گیاهی از تیره اسفند، علفی، دارای ساقه های خوابیده در سطح زمین و پوشیده از تار است. برگ و ساقه های جوان آن از تارهای ظریف ابریشمی پوشیده است. پراکندگی وسیع در نواحی مختلف کره زمین دارد به طوری که می توان آن در غالب نواحی کره زمین مشاهده کرد.

برگ های خارخسک متقابل و مرکب از برگچه های کوچک و ریزی می باشند که به تعداد ۳ – ۶ زوج، در طرفین دمبرگ اصلی جای دارند. زائده واقع در زیر برگ آن دارای ظاهر نوک تیز و پوشیده از تار می باشد. گل های آن در محور ساقه و یا در کناره برگ ها به وضع منفرد ظاهر می شوند و رنگ زرد روشن دارند.

اختصاصات گیاه خارخسک از تیره اسفند

میوه اش مدور، شامل ۵ قسمت جدا شدنی و خاردار است. رنگ میوه های خارخاسک سبز مایل به زرد، دارای طعم مشخص و بدون بو است. میوه خارخاسک که اصطلاحا شیزوکارپ (شیزوکارپ میوه هایی را گویند که از یک تخمدان ۲ یا چند قسمتی نتیجه می شوند، تخمدان آن ها نیز پس از رسیدن کامل به قطعات ناشکوفایی که معمولا هر یک محتوی یک دانه می باشد تجزیه می شود مثل میوه پنیرک) نام دارد، ناشکوفا است که در موقع رسیدن قسمت های پنجگانه آن از هم جدا و پراکنده می شوند.

هریک از این قسمت های پنج گانه در سطح بیرونی خاردار است. قسمت مورد استفاده این گیاه، ریشه، میوه، برگ، دانه و گاهی کلیه اعضای گیاه است. میوه‌ی خارخسک چهار بخشی و نرم است اما خارهای تیزی دارد و در اواخر تابستان و اوایل پاییز قابل برداشت است.

گیاه خارخاسک دارای ۴۵ تا ۶۵ درصد روغن است که پس از تصفیه به مصرف تغذیه می رسد و معمولا با آن مارگارین می سازند. خارخاسک در آب و هوای گرم و حتی در کویرها دیده می شود. این گیاه در مناطق صحرایی و با شرایط نامناسب هم رشد می کند. همچنین در آب و هوای سرد نیز قابل رشد است. خارخاسک بومی جنوب آسیا و اروپا است. پراکندگی وسیعی در نواحی مختلف کره زمین دارد، به طوری که در اکثر نقاط دنیا می توان آن را یافت. میوه، دانه، برگ، ریشه و گاهی کلیه اعضای گیاه دارای خواص دارویی است، اما میوه آن بیشترین خاصیت دارویی را دارد.

برای تهیه روغن خارخسک آب گیاه را بگیرید و با روغن کنجد روی حرارت ملایم بجوشانید تا آب تمام شود و روغن بماند.

ترکیبات شیمیایی خارخسک

ترکیبات شیمیایی خارخسک

ترکیبات شیمیایی گیاه خارخاسک شامل رزین، تاش، روغن ثابت، آلکالوئید، پلی فنل‌ها و مواد معدنی شامل کلسیم، فسفر، آهن، سدیم، پتاسیم، گوگرد، ازت و کلر است. پنج نوع ماده گلیکوزیدی نیز دارد که همه ی آنها دارای گلوکز است و علاوه بر گلوكز قندهای رامنوز، آرابینوز را هم شامل می شود.

نحوه کاشت و تکثیر خارخسک

خارخاسک را از طریق بذر تکثیر می کنند. بذرهای تازه نیاز به رسیدن دارد، پس از مدتی ماندن در پاییز و زمستان و رسیدن، در بهار یا اوایل تابستان و در شرایط مرطوب جوانه می زنند. خارخسک در آب و هوای گرم و حتی در مناطق صحرایی و با شرایط نامناسب هم رشد می کند. ریشه های فرعی زیاد این گیاه سبب شده است که بتواند رطوبت را در خاک های کم آب نیز جذب کند.

برای جوانه زنی به خاک مرطوب نیاز دارد. اما پس از این که گیاه کمی رشد کرد و به اصطلاح مستقر شد، می تواند به خاک‌های خشک مقاوم باشد. بهترین رشد این گیاه در شرایط نوری کامل است.

خواص درمانی خارخسک

خواص درمانی خارخسک

خواص دارویی گیاه خارخاسک به طور خلاصه عبارتند از: کاهش قند خون، درمان بیماری‌های قلبی و عروقی، افزایش سلول های جنسی مردانه و زنانه، ضد چاقی، ادرارآور، درد مثانه، سنگ کلیه و مثانه، فشار خون بالا، کم خونی، آنژین صدری، سنگ های مجاری ادراری، تسهیل تصفیه خون، تسهیل اعمال کبدی، ناتوانی جنسی، ناباروری، برفک دهان، کاهش چربی خون و کلسترول، رفع تصلب شرایین، تقویت توده های عضلانی، کمر درد، بیماری های کلیه و نقرس، تقویت پرخوری، مسمومیت غذایی، ضدعفونی کننده، عفونت‌های مجاری ادرار، اختلالات ایمنی، اگزما، از بین بردن کک، جوش دهان، درد لثه، ورم گلو، تقویت نیروی جنسی، درد مفاصل و شادابی رنگ چهره.

ریشه و میوه گیاه خارخسک اثر مقوی و اشتها آور دارند و از آن ها در مواردی که ادرار به سختی و به مقدار کم با حالت دردناک دفع می گردد و همچنین دفع سنگ کلیه و مثانه استفاده می شود. در رفع ناراحتی های پوستی، بواسیر و آسم مفید واقع می گردد. برگ آن، اثر مقوی و تصفیه کننده خون دارد و مانند ریشه و میوه گیاه، التهاب مجاری ادرار را درمان می کند. برای ریشه، میوه و خاکستر برگ آن اثر مقوی باء قائل هستند. عده ای معتقدند که ریشه گیاه مقوی معده، بادشکن و قاعده آور نیز می باشد و در درمان لمباگو موثر واقع می شود.

در هند، میوه و ریشه گیاه را در آب، با افزودن مقدار کمی برنج می جوشانند و از آن، برای مصارف درمانی استفاده می کنند. در چین از میوه گیاه جهت رفع سرفه، سیلان منی، رفع خارش و جرب، کم خونی و همچنین به عنوان یک ماده بند آورنده خون استفاده می گردد.

در ایران از میوه آن همراه با میوه گیاهان دیگر مانند عناب و سپستان، جوشانده ای تهیه می شود که به بیماران تب دار به عنوان تب بر و معرق داده می شود.

خواص فراورده های موجود در خارخسک

میوه این گیاه باید روزی ۳ مرتبه و به میزان ۲ تا ۴ گرم به صورت دم کرده مصرف شود. میزان مجاز برای هر بار مصرف خوراکی این گیاه، از ریشه، برگ یا میوه، حداکثر ۲۰ گرم و از روغن آن، حداکثر ۲۸ گرم در طول روز است که اغلب باید به همراه شیره انگور یا شیره خرما و یا عسل مصرف شود. خاصیت تخم این گیاه در همه موارد شبیه عصاره گیاه آن است.

مقدار خوراک خارخاسک ۰.۵ سیر در طول روز است. خارخاسک مدر و به عنوان تقویت کننده قوای جنسی به کار می رود. در طب سنتی برای خارخاسک اثر مدر و دفع کننده سنگ های مجاری ادراری و تقویت کننده قوای جنسی قایل هستند و از آن به عنوان درمان کننده عفونت و التهاب لثه نیز استفاده می شود.

از فرآورده های موجود خارخاسک در بازار می توان قطره پروستاتان (قطره ای که برطرف کننده علایم ناشی از بزرگ شدن پروستات است)، قطره سنکل گیاهی برای درمان سنگ کلیه و قطره آفرودیت را نام برد که در داروخانه ها موجود است. جوشانده گیاه خارخاسک ضد چاقی و ادرار آوری قوی است، مخصوصا وقتی آن را با دم گیلاس و کاکل ذرت مخلوط کنید، برای رفع چاقی زیاد و درد مثانه و سنگ کلیه و مثانه استفاده می شود.

مصرف گیاه خارخسک تولید سلول‌های جنسی مردانه و زنانه را افزایش می دهد. گیاه خارخاسک در درمان بیماری‌های قلبی – عروقی همچون فشارخون بالا، کم خونی، ضعف گردش خون و آنژین صدری موثر است. گیاه خارخاسک باعث کاهش قند خون بیماران دیابتی می شود. این گیاه دفع کننده سنگ‌های مجاری ادراری و تسهیل دهنده عمل تصفیه خون و اعمال کبدی است.

خارخاسک یکی از بهترین داروها برای رفع ناتوانی جنسی است و از زمان های قدیم در اروپا و آسیا برای درمان ناتوانی های جنسی و ناباروری مورد استفاده قرار می گرفته است. به یاد داشته باشید که این دارو فوری عمل نمی کند و نیازمند زمان است. غرغره آب جوشانده خارخاسک برای معالجه التهاب‌ها و برفک دهان، کاربرد دارد.

درمان ناتوانی جنسی با خارخسک

خارخاسک گیاهی است که در گذشته برای کاهش چربی خون و کلسترول، رفع تصلب شرایین، انسداد و سخت شدگی سرخرگ‌ها مورد استفاده قرار می گرفت. این گیاه بین ورزشکاران به خصوص بدن سازان به همراه مکمل های غذایی برای تقویت توده عضلانی و افزایش قدرت مصرف می شود. طب سنتی چینی و هندی برای درمان بیماری های کبد و کلیه و بیماریهای قلبی – عروقی از این گیاه استفاده می کند.

کارشناسان مالیدن روغن خارخاسک را در تسکین درد مفاصل و کمر تاثیرگذار می دانند. میوه خارخاسک مانند عصاره گیاه عمل می کند و دم کرده میوه آن، برطرف کننده بیماری های کلیه و نقرس است.

گیاه خارخاسک در طب سنتی چین برای تقویت کبد، درمان پرخوری و همچنین درمان مسمومیت غذایی استفاده می شود. این گیاه به دلیل ادرار آور بودن و داشتن خواص ضدعفونی کنندگی می تواند خطر ابتلا به عفونت‌های مجاری ادراری را کاهش دهد. خارخاسک همچنین در درمان اختلالات ایمنی بدن از قبیل آلرژی‌های پوستی و اگزما نیز تاثيرات سودمندی دارد.

  • پاشیدن آب جوشانده خارخاسک، حشرات مخصوصا کک را از بین می برد. مزه مزه عصاره‌ی خارخاسک با عسل، برای جوش دهان، درد لثه و ورم گلو مفید است. چنان چه نخود را در آب جوشانده‌ی خارخاسک پرورده کنید در تقویت نیروی جنسی دارویی بی نظیر است.
  • تخم گیاه به «حسک دانه» معروف است و چنانچه آن را ۳ بار با شیر بجوشانید تا خشک شود، برای تقویت نیروی جنسی مفید است. خوردن و مالیدن روغن خارخاسک برای درد مفاصل و شادابی رنگ چهره، درد کمر و سختی ادرار نافع است.

سابقه تاریخی خار‌خاسک

محل رویش خارخسک

گیاه خارخاسک در آمریکا و استرالیا گیاهی سمی محسوب می شود اما در طب سنتی چین و هند، مقدار کم آن از دوران بسیار قدیم برای درمان بیماریها بکار برده می شده است.

محل رویش ‌خارخسک

غالب نواحی خشک شمال ایران، اطراف تهران، کرج، راجرد قم، آذربایجان، خراسان، شاهرود – بسطام، بین دامغان و سبزوار و غیره.

توضیح: به جای گیاه خارخسک ، وجود سه واریته از آن که میوه خاردار دارند به نام های زیر:

  1. .Var. orientalis G. beck
  2. .Var. robustus (Boiss. & Noë) Boiss
  3. .Var. bicornis (C. A. Mey.) Hadidi

در ایران ذکر شده است. در نواحی گرم آسیا و احتمالا در جنوب ایران مانند بلوچستان می روید و در کتب دارویی هند، در ردیف انواع مفید جای داده شده است. برای ریشه اش اثر اشتها آور، قاعده آور و رفع التهاب قائل اند و آن را در درمان ناراحتی رحمی موثر ذکر نموده اند.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت