کاکائو (Theobroma cacao)

کاربر ۱۹کاربر ۱۹
1,094 بازدید
درخت کاکائو

فارسی: درخت کاکائو

نام علمی: Theobroma cacao

فرانسه: Cacaoyer

انگلیسی: Cacao tree

آلمانی: Kakaobaum

ایتالیایی: Theobroma

عربی: اللوزالهندي (Al lawz el hindi)، شجرة الكاكاو

درخت کوچکی است از تیره استرکولیاسه که منشا اصلی آن در مکزیک و امریکای مرکزی بوده است ولی امروزه به علت استفاده فراوانی که از دانه آن به عمل می آید، در غالب نواحی مساعد پرورش می یابد. طول ساقه آن در نمونه های پرورش یافته به ارتفاع ۵ تا ۶ متر ولی در انواع وحشی، ۱۰ تا ۱۲ متر است. دارای برگ های بزرگ، منفرد، با دمبرگ کوتاه، بی کرک، شفاف و شامل دو استیپول کوچک (زائده زیر برگ) و زود افت می باشد.

درخت کاکائو از تیره استرکولیاسه

گل های درخت کاکائو کوچک، به رنگ مایل به قرمز، فاقد بو و مجتمع به صورت دسته های ۶ تا ۷ تایی است که بر روی تنه درخت یا شاخه های مسن و هم چنین شاخه های جوان ظاهر می گردند. هر گل آن دارای ۵ کاسبرگ گلبرگ مانند، ۵ گلبرگ، ۱۰ پرچم (۵ پرچم زایا و ۵ پرچم فاقد بساک) است. تخمدان آن آزاد، مرکب از ۵ خانه و میوه اش دراز، بیضوی، به صورت نوعی سته، به رنگ زرد یا قرمز، ناشکوفا و دارای برجستگی های مشخص طولی است.

قسمت گوشتدار میوه آن تقریبا به رنگ زرد، دارای حالت نیمه روان، ترش مزه و محتوی ۲۰ تا ۴۰ دانه است. غشای دانه های آن در حالت تازه، نرم و به رنگ مایل به سفید است ولی پس از خشک شدن، به رنگ قرمز تیره در می آید.

دانه کاکائو به درازای ۲ تا ۳ سانتی متر، به عرض ۱.۵ سانتی متر و به رنگ قهوه ای مایل به قرمز می باشد. بادام درون آن، رنگ قهوه ای، قرمز یا مایل به بنفش و یا سیاه مایل به آبی و روغن فراوان دارد. سطح خارجی آن از یک غشای نازک آلبومن پوشیده است. این غشا انشعاباتی به داخل می فرستد به طوری که آن را به چند لوب قسمت می نماید.

لپه های آن حجیم، بوی آن ضعیف، طعمش کمی تلخ، مطبوع و معطر است. واریته های این گیاه و گونه های دیگر آن، امروزه در بعضی از نواحی حاره پرورش می یابند. دانه این گیاهان، تحت نام کا کائو (Cacao)، در بازرگانی عرضه می شود و مورد استفاده قرار می گیرد.

ترکیبات شیمیایی درخت کاکا‌ئو

ترکیبات شیمیایی درخت کاکائو

دانه کاکائو دارای بادامی است که ۸۸ درصد وزن آن را تشکیل می دهد. بادام دانه شامل ۴۹ تا ۵۴ درصد ماده چرب بوردوکاکائو (Beurre de cacao)، ۸ تا ۱۰ درصد آمیدون، ۱۱ تا ۱۸ درصد مواد ازته، ۱تا ۳ تئوبرومین (theobromine) به فرمول C۷H۸N۴O۲ همراه با کافئین ، ۲ تا ۳ درصد از یک تان نوگلوکزید مخصوص به نام کاکائونین (cacaonine)،۴ تا ۶ درصد سلولز، ۳ تا ۴ درصد مواد معدنی و فرمان های مختلف است.

از تجزیه کاکائونین، قرمز کاکائو (Rouge de cacao) و گلوکز به دست می آید. تئوبرومین، علاوه بر مغز دانه، در پوسته آن، در برون میوه و در برگ های جوان گیاه یافت می شود.

خواص درمانی درخت کاکائو

خواص درمانی درخت کاکائو

گرد کاکائو، به مصارف تهیه شکلات و فراورده های دارویی مختلف مانند نوشیدنی های مقوی و غیره می رسد به علاوه منشا تهیه بوردو کاکائو است. از بوردو کاکائو، به صورت اکسیپیان، برای تهیه شیاف، پماد و غیره استفاده می شود.

منبع غنی از سدیم و البته از نظر پتاسیم غنی تر است. به خوبی همه مواد معدنی لازم را تامین می کند. پودر آن نیز دارای مواد زیر (به میلی گرم در هر ۱۰۰ گرم) است: سدیم ۹۵۰، پتاسیم ۱۵۰۰، کلسیم ۱۳۰، منیزیم ۵۲۰، فسفر ۶۰۰ آهن ۱۰.۵، مس ۳.۹، روی ۶.۹ و کلر ۴۶۰.

پوست دانه کاکائو به مصارف تهیه تئوبرومین می رسد به علاوه دم کرده آن به عنوان یک نوشابه مقوی غالبا مصرف می گردد. تئوبرومین، به فرمول C۷H۸N۴O۲ و به وزن مولکولی ۱۸۰.۱۷ است. تئوبرومین مهم ترین الکالوئید دانه کاکائو است که در برگ چای و در گیاهان متعددی از تیره Sterculiaceae مانند .C. acuminata Schott. & Endl., Cola nitida A. Chev و غیره و هم چنین در Guarana که از دانه .Paulinia Cupana H. B. K (گیاهی از تیره Simarubaceae) فراهم می شود، وجود دارد.

تهیه تئوبرومین از پوست دانه کاکائو

معمولا از پوست دانه کاکائو که دارای ۰.۷ تا ۱.۲ درصد از آن است استخراج می شود. تئوبرومین نخستین بار در سال ۱۸۴۲ توسط Workresinski کشف شد. بعدا روش استخراج آن توسط Schwyzer تعیین گردید و سنتز آن توسط Fischer و دیگران انجام گرفت.

تئوبرومین به صورت بلوری های سوزنی شکل منوکلینیک انیدر و بی رنگ به دست می آید. فاقد بو می باشد ولی طعمی تلخ دارد. در گرمای ۲۹۰ – ۲۹۵ درجه تصعید می شود بدون آن که قبلا ذوب گردد (این درجه گرما در Dorvault، حدود ۲۶۰ ذکر گردیده است). هر گرم آن در ۲۰۰۰ میلی لیتر آب، ۱۵۰ میلی لیتر آب جوش و ۲۲۲۰ میلی لیتر الكل ۹۵ درجه حل می شود. در بنزین، اتر، کلروفرم و تتراکلرور کربن تقریبا غیر محلول است.

محلول کلریدریک (۱.۲۰) تئوبرومین با معرف Dragendroff، رسوب قهوه ای شکلاتی رنگ ایجاد می کند در حالی که کافئین با همان شرایط، رسوبی به رنگ قرمز به وجود می آورد. تئوبرومین نباید در گرمای ۱۰۰ درجه، بیش از ۲۰.۱۰ درصد وزن خود را از دست بدهد و پس از تصعید شدن نباید باقیمانده ای در گرمای مذکور، بر جای بگذارد.

انواع ترکیبات مهم تئوبرومین موجود در پوست دانه ‌کاکائو

انواع ترکیبات مهم تئوبرومین موجود در پوست دانه کاکائو
  • دیورتین (Diuretine) مخلوطی از سالیسیلات سدیم و تئوبرومین سد یک، به فرمول C۷H۷NaH۴O۲, C۷H۵O۳Na است. دیورتین، تقریبا فاقد بو و به صورت گرد سفید رنگ می باشد. به مقادیر زیاد در آب ولی به مقدار جزئی در الكل حل می گردد. مقدار مصرف آن ۰.۵ گرم در هر دفعه و ۱.۵ گرم در ۲۴ ساعت است. به مصارف مشابه تئوبرومین می رسد. حداکثر مصرف آن ۱.۵ گرم در یک دفعه و ۶ گرم در ۲۴ ساعت است. در دامپزشکی نیز مصارف مشابه دارد. مقدار مصرف آن در اسب و چهارپایان تا ۸ گرم و برای سگ، ۰.۳ تا یک گرم می باشد.
  • ته کارین (Te carine) [تئوبرومین استات سدیم (Theobrominacetate sodium)] به فرمول C۷H۷ (CH۲CO۲Na) O۲N۴ و به وزن مولکولی ۲۶۰.۲ است. به صورت گرد متبلور و محلول در آب می باشد. محلول آن، واکنش خنثی دارد. اثر مدر مشابه تئوبرمین دارد. تحمل مصرف آن نسبتا خوب است.
  • تئوبروموز (Theobromose)، به فرمول C۷H۷O۲N۴Li، به وزن مولکولی ار۱۸۶، دارای عنصر لیتوم و به صورت ذرات متبلور محلول در آب است. دارای ۳ر۹۶ درصد تئوبرومین و ۳٫۷ درصد لیتوم می باشد. مصرف مقادیر کم آن حتی اثرات درمانی سریع ایجاد می کند. بهتر از تئوبرومین تحمل می گردد. مقدار مصرف آن ۰.۱۵ گرم در یک دفعه و ۰.۶ گرم در ۲۴ ساعت برای اشخاص بالغ است.
آگورین موجود در دانه کاکائو
  • آگورین (Agurine) مخلوطی از استات سدیم و تئوبرومین سدیک است. ظاهرى گرد مانند، متبلور و سفید رنگ دارد. جاذب الرطوبه، بدون بو یا تقريبا فاقد بو می باشد. به مقدار کم در الكل سرد ولی به مقادیر نسبتا زیاد در آب حل می شود و محلولهای آن شديدا واکنش قلیایی دارند. آگورین به عنوان مدر و به مقدار ۰.۵ تا ۱.۵ گرم در ۲۴ ساعت مصرف می گردد. مصارف درمانی آن شبیه تئوبرومین است.
  • ساليسيلات تئوبرومین، به فرمول C۷H۸N۴O۲, C۷H۶O۳ و به وزن ملکولی ۳۱۸.۲۸ است. به صورت بلوری های ظریف سوزنی شکل به دست می آید. به مقدار کم در آب سرد حل می شود و اگر در آب گرم وارد گردد، به دو ماده سازنده خود تجزیه می شود. اثرات درمانی آن شبیه تئوبرومین است.

از تئوبرومین، مواد مدر دیگری مانند کلریدرات تئوبرومین C۷H۸N۴O۲,HCl که به صورت گرد سفید رنگ است و در آب گرم تجزیه می گردد و آنيزوتئوبرومین (Anisotheobromine) با اثری مشابه دیورتین و غیره می دهد نیز وجود دارد.

تئوبرومین، اثر درمانی مشابه کافئین دارد اما سميت آن کم تر است و به علاوه فشار شریانی را بالا نمی برد. تئوبرومین، اثر مدر قوی دارد و آن مربوط به تحریکی است که در سلول های اپی تلیال کلیه به وجود می آورد و این خود یکی دیگر از موارد تفاوت آن با کافئین می باشد. در بدن جمع نمی گردد و عادت نمی آورد.

اثر درمانی تئوبرومین

مقدار مصرف معمولی تئوبرومین، ۰.۵ گرم در یک دفعه و ۳ گرم در ۲۴ ساعت، به صورت کاشه های محتوى ۰.۵ گرمی است. به عنوان مدر جهت درمان خیز ماهیچه قلب (oedeme)، نفریت های مزمن و غیره به کار می رود به علاوه در نارسایی کلیه مبتلایان به تصلب شرایین به کار می رود.

مقدار مصرف آن در اطفال، ۰.۵ تا ۱ گرم در روز است. حداکثر مصرف آن ۱ گرم در یک دفعه و ۴ گرم در ۲۴ ساعت برای اشخاص بالغ است. با مصرف آن، حجم دفع ادرار به ۳ تا ۴ لیتر در شبانه روز نیز می رسد.

از عوارض مصرف آن این است که ممکن است حالت تهوع، استفراغ و گاهی سردردهای بسیار شدید به وجود آورد که در این گونه موارد باید مقدار مصرف آن را در هر دفعه کم کرد و یا به کلی مصرف آن را متوقف ساخت. و در موارد عدم تحمل تئوبرومین به علت ناراحتی های معدی می توان از آن به صورت تنقیه به شرح زیر استفاده به عمل آورد:

تئوبرومین۲ گرم
آب آهک دارویی۱۰۰ گرم
زرده تخم مرغیک عدد

مخلوط مواد فوق را شدیدا تکان داده و به صورت امولسیون در می آورند بعدا تنقیه ای که محتویات روده بزرگ را دفع نماید به عمل آورده، امولسیون مذکور را در موارد کمی دفع ادرار و یا آب آوردن شکم (تجمع غیر طبیعی مایعات در محوطه صفاق Ascite) مورد استفاده قرار می دهند. تئوبرومین به طوری که ذکر شد، اثری مدر دارد و از دسته مدرهای مستقیم است.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت