Taraktogenos

کاربر 21کاربر 21
46 بازدید
Taraktogenos

نام علمی: .Taraktogenos Kurzii King

Taraktogenos از تیره فلاکورتیاسه درختی است به ارتفاع ۱۵ تا ۲۰ متر که به حالت وحشی در جنگل های نواحی شرقی بنگال و پیرمانی می روید و از آن بهترین و مرغوب ترین نوع روغن شول موگرا تهیه می شود. در جنگل های انبوه نواحی فوق، درختان فراوانی از گیاه مذکور به حالت دسته جمعی یافت می شوند که عموما در دامنه هایی از کوهستان که جنس زمین، ماسه ای – آهکی است، می رویند.

شکل ظاهری درخت Taraktogenos طوری است که به سهولت در بین درختان انبوه جنگل ها، تشخیص داده می شود زیرا شاخه های آن در جوانی حالت افقی بر روی ساقه دارند ولی تدریجا که شاخه ها مسن گردید، به وضع آویخته در آمده ظاهری کاملا متمایز پیدا می کنند.

پوست تنه درخت Taraktogenos ، صاف و به رنگ قهوه ای مایل به زرد است. برگ های آن ساده، شفاف، به درازای ۱۸ تا ۲۵ و به پهنای ۵ تا ۱۲ سانتی متر است. گل های آن بر دو نوع نر و ماده و واقع بر روی دو پایه عليحده است. گل نر آن ۴ کاسبرگ، ۸ گلبرگ و ۲۴ پرچم دارد. گل های ماده آن، پس از آمیزش، میوه ای به صورت سته و به بزرگی یک نارنج ولی به رنگ حنایی روشن و محتوی دانه های فراوان به وجود می آورند.

دانه های آن دارای شکل بیضوی – سه گوش و پوسته ای شفاف، شکننده و به رنگ خاکستری تیره اند. طول دانه ها به تفاوت ۲ تا ۳ سانتی متر و پهنای آن ها ۱ تا ۱.۵ سانتی متر است. اگر پوسته دانه ها شکسته شود، آلبومنی حجیم و روغن دار، به رنگ تقریبأ قرمز یا خاکستری تیره و جنینی با دو لپه بزرگ ظاهر می شود. وزن متوسط هر دانه، در ۳ تا ۴ گرم است. ۳۴ درصد وزن کلی دانه ها را نیز پوسته خارجی آن ها تشکیل می دهد.

درخت Taraktogenos از تیره فلاکورتیاسه

چون دانه Taraktogenos به سهولت در پای درخت رشد نموده گیاه عليحده به وجود می آورد از این جهت پراکندگی و انتشار این درخت در جنگل ها، به سهولت انجام می گیرد. برعکس چون قدرت رویش دانه به زودی از بین می رود، از این جهت اگر دانه درخت مذکور مدتی نگهداری گردد و سپس کاشته شود، نمو نخواهد نمود و تصور می رود که این عمل به علت تند شدن ماده روغنی، در دانه پیش می آید.

روغن شول موگرا از فشردن دانه های عاری از پوسته Taraktogenos ، تحت اثر فشار به دست می آید. برای این کار، مغز دانه ها را بر اثر کوبیدن به صورت له شده و نوعی خمیر در می آورند سپس تحت اثر فشار، از آن روغن به دست می آورند. روغنی که به این طریقه به دست می آید معادل ۳۱ درصد وزن کلی مغز دانه است ولی اگر عمل استخراج روغن با اتر صورت گیرد، مقدار آن به ۵۵ درصد می رسد.

روغن شول موگرا دارای رنگ زرد روشن یا نخودی است و اگر در بازار تجارت روغن هایی به حالت کدر عرضه می شود که تدریج رسوب حاصل می نمایند، علت آن است که آن ها را با مداخله گرما به دست می آورند.

روغن شول موگرا، بوی قوی و طعمی تند و کمی سوزاننده دارد. درجه ذوب آن (در روغن گیاه Taraktogenos Kurzii)، ۲۲ تا ۲۳ و وزن مخصوص آن در گرمای ۲۵ درجه، ۰.۹۵۱ است. اندیس صابونی شدن آن ۲۱۳ و اندیس ید آن ۱۰۳.۲ است.

ترکیبات شیمیایی Taraktogenos

ترکیبات شیمیایی Taraktogenos

روغن شول موگرا حاصل از Taraktogenos دارای اسید پالمیتیک و اسیدهای چرب غیراشباع و حلقوی، مشتق از سیکلوپ تن ها (cycloptenes)، مانند اسید شول موگریک (ac. chaulmoogerique) و اسید هیدنوکارپیک (ac. hydnocarpique) است. اسید شول موگریک [اسید هیدنوکارپیل استیک (Hydnocarpylacetic acid)]، به فرمول C۱۸H۳۲O۲ و به وزن ملکولی ۳۸۰.۴۴ است. از روغن شول موگرا استخراج می گردد. فرمول منبسط آن توسط Power و همکارانش تعیین شده است.

اسید شول موگریک، به صورت ورقه های نازک و شفاف در اتر دوپترول و الكل به دست می آید. نقطه ذوب آن، گرمای ۶۵.۵ درجه است. اسید شول موگریک به مقادیر زیاد در اتر، کلروفرم و استات اتیل حل می شود. در حلال های دیگر مواد آلی نیز محلول است.

اسید هیدنوکارپیک، به فرمول C۱۶H۲۸O۲ و به وزن ملکولی ۲۵۲.۳۸ است. این ماده از دانه گیاهان مختلف به شرح زیر:

  1. Hydnocarpus Wightiana Blume از تیره Flacourtiaceae
  2. Hydnocarpus anthelmintica Pierre از تیره Flacourtiaceae
  3. .Tarakt ogenos Kurzii King از تیره Bixaceae

استخراج شده است. سنتز نوع راسمیک (dl) آن در سال ۱۹۴۸ انجام گرفت. اسید هیدنوکارپیک به صورت ذرات کوچک مروارید مانند، در الکل یا استات اتیل به دست می آید. در گرمای ۵۹ – ۵۹.۵ درجه نیز ذوب می شود. نوع راست گرد (دکستروژیر) آن که به صورت ورقه های ریز متبلور می گردد، در گرمای ۵۹.۵ – ۶۰ درجه ذوب می شود. اسید هیدنوکارپیک، در درمان بیماری جزام مصرف دارد.

روغن شول موگرا در الكل سرد و گرم حل می شود. به ۲۰ قسمت روغن، اگر یک قسمت اسید سولفوریک اضافه شود، رنگ سبز زیتونی حاصل گردد.

خواص درمانی Taraktogenos

خواص درمانی Taraktogenos

روغن شول موگرا دارای اثر تحریک کننده است به طوری که اگر بر روی پوست بدن اثر داده شود، ایجاد قرمزی و حتی تاول می نماید. به کار بردن آن در بیماری های پوست مخصوصا جذام، اثر بسیار مفید ظاهر می کند. مشابهت با سیل مولد جذام و سل که هر دو از دسته الکل و اسید و رزیستان هستند، موجب گردید که اثر این روغن در بیماری های سل نیز مورد آزمایش قرار گرفته، این نتیجه حاصل شود که از آن بتوان در سل ریوی و سل حنجره استفاده به عمل آورد.

مصرف آن از راه خوردن، غالبا با پیدایش حالت استفراغ و اسهال همراه است. مطالعات جدید نشان داده است که روغن شول موگرا در رفع بعضی از فرم های ورم ملتحمه مانند تراخم، اثر بسیار مفید دارد.

صور دارویی Taraktogenos

روغن شول موگرا در مصارف داخلی به صورت محلول در شیر یا کپسول های محتوی چند قطره از آن، به کار می رود. مصرف آن باید همیشه با مقادیر کم مثلا ۵ تا ۱۰ قطره شروع گردیده تدریجا زیاد شود. در موارد ضروری می توان تدریجا، مصرف آن را تا ۳۰۰ قطره نیز افزایش داد مشروط بر آن که به مجرد پیدایش ناراحتی های دستگاه هضم، خوردن آن متوقف گردد. کپسول های محتوی ۰.۱۵ گرم آن را به تعداد ۱ تا ۴ کپسول مصرف می نمایند ولی می توان مقدار آن را تدریج افزایش داد.

از روغن شول موگرا، امولسیونی با مخلوط کردن ۱۲ میلی لیتر آن در ۷۵ میلی لیتر شیر گرم به دست می آورند که به صورت تنقیه به کار می رود. از روغن شول موگرای خنثی شده، محلولات تزریقی نیز تهیه می شود.

در استعمال خارج، پماد ۲۰ درصد آن به صورت مالیدن، به کار می رود. در سل حنجره، محلول ۱۰ درصد روغن شول موگرا را در وازلین مایع حل کرده به صورت مالیدن بر روی عضو و یا تزریق در درون حنجره به کار می برند.

گیاهان دیگر مولد روغن شول موگرا:

الف- Hydnocarpus anthelmintica Pierre

درختی است به ارتفاع ۲۵ – ۳۰ متر که در سیام، کامبوج و کشنشین می روید و بومیان محل، آن را به نام های Krabao (در کامبوج) و Maikrabao (در سیام) می نامند. چوب آن سخت و زرد رنگ است. از مشخصات آن این است که رشد بسیار کند دارد و تا قبل از ۲۵ سالگی نیز گل نمی دهد. برگ های سبز و دائمی آن، عموما ظاهر ساده، بیضوی و گل های کوچک آن، رنگ زرد مایل به سبز با بویی شبیه بوی گل نرگس دارند.

میوه اش کروی، به قطر ۱۰ تا ۱۲ سانتی متر و محتوی ۵۰ تا ۱۰۰ دانه، در قسمت گوشت داری به رنگ قهوه ای مایل به قرمز (پس از رسیدن میوه) است. هر کیلوگرم میوه آن، به طور متوسط محتوي ۱۱۸ دانه است که مجموعا ۳۰۰ گرم وزن داشته، پس از عاری شدن از پوست، ۱۰۸ گرم مغز خالص از آن ها به دست می آید. از دانه نوع دیگری از آن که در سیام می روید و H. illicifolia Pierre نام دارد، روغنی با نیروی چرخش ۵۱+ به مقادیر زیاد استخراج می شود که اختصاصاتی شبیه روغن دانه قبلی دارد.

ب- Hydnocarpus wightiana Blume

این گیاه تنها گونه ای است که روغن دانه آن، در کتب دارویی انگلستان، موثرتر از سایر انواع ذکر شده است. روغن دانه این گیاه دارای مقادیر زیادی اسید هیدونوکارپیک (به نسبت بیشتر از اسید شول موگریک) و مقدار کمی از یک نوع اسید که احتمالا اسید گورلیک (ac. gorlique) است می باشد.

درختی است با ظاهر متفاوت از گونه قبلی که برگ های خیلی کوچک به طول ۱.۵ سانتی متر و گل های مجتمع به صورت خوشه دارد. دانه اش کوچک، دارای یک قسمت برجسته در انتها و به خلاف دانه گیاه قبلی، به رنگ تقریبا سفید است. محل رویش آن نیز در نواحی مختلف آسیای جنوب غربی، مانند مالا برو پوندیشری (Pondichéry) است. روغن دانه .H. alpina Wight و گونه های متعدد دیگری از گیاهان مذکور که در فیلیپین، سیلان، جزایر مالزی و غیره پراکنده اند، اثرات درمانی مشابه دارند.

از گیاهان دیگری متعلق به جنس های مختلف به شرح زیر نیز روغنی با اثر درمانی مشابه استخراج می شود:

  1. .Asteriastigma macrocarpa Bedd – درختی است که در هند می روید. دانه اش درشت، بیضوی به طول ۲۶ تا ۳۵ میلی متر و به پهنای ۸ تا ۲۲ میلی متر است. پوست دانه اش به سهولت از مغز جدا می شود و روغن فراوان نیز از آن به دست می آید.
  2. Caloncoba echinata Gilg., Oncoba echinata Olivier – درخت کوچکی به ارتفاع ۵ تا ۶ متر است و در افریقا، ناحيه ساحل عاج می روید. برگ هایی به طول ۱۲ تا ۱۵ سانتی متر، به عرض ۳ تا ۴ سانتی متر و گل هایی مجتمع یا به تعداد کم (۲ – ۳ تایی) در مجاور هم دارد. میوه اش خاردار، شبیه شاه بلوط و محتوی دانه های کوچک و فراوان است.

از انواع داروئی دیگر این گیاهان به ذکر .Caloncoba Welwitschii Oliv و .C. glauca Planch اکتفا می نماییم. نوع اول از دو گیاه مذکور، در کامرون و نوع دوم در ساحل عاج می روید. از هر دوی آن ها در تهیه روغن استفاده به عمل می آید.

در آمریکا نیز گیاهانی از جمله .Carpotroche brasiliensis Endl وجود دارد که درختی بزرگ و زینتی به طول ۲۰ متر است و روغن دانه آن اثری مشابه دارد.

A. madagascariensis Clos, Aphloia theaeformis Benn

درختچه کوچکی به ارتفاع ۳ – ۴ متر و دارای ظاهری متفاوت (Polymorphe) است. در سواحل ماداگاسکار و جزایر اطراف آن می روید. برگ های معطر، ساده، نوک تیز و بی کرک با کناره غالبا دندانه دار در یک سمت، مخصوصا در شاخه های مولد گل دارد. گل های آن به حالت منفرد یا ۲ تایی، واقع بر روی دمگل دراز و مجتمع به صورت گرزن های کم گل می باشد. منحصرا ۵ کاسبرگ دارد. میوه آن سته، به رنگ مایل به سفید، خوراکی، کمی تلخ و محتوی دانه های روغن دار است.

این درختچه، دو واریته با برگ های کوچک و یا بزرگ دارد. واریته اخیر آن از نظر درمانی بیشتر مورد توجه است. قسمت مورد استفاده آن، برگ ها و پوست گیاه می باشد که معمولا آن را قبل از خشک شدن کامل مصرف می کنند.

ترکیبات شیمیایی

دارای تانن، هتروزید فلاوونیک (C. heteroside flavonique) به نام آفلوئیول (Aphloiol) ولی فاقد الكالوئيد می باشد.

اثرات فیزیولژیکی: برگ این درختچه با دار بودن تانن، اثر مقوی، و به علت داشتن آفلوئیول، اثر مدر ظاهر می کند.

خواص درمانی

نیرو دهنده عروق خونی و مدر است. بررسی های Fontoynont نشان داده است که دم کرده گیاه، اثر رفع تب صفراوی بول الدم (خون در ادرار) و رفع بعضی از بیماری های کبدی دارد.

صور دارویی

دم کرده ۳۰ در هزار برگ های خشک گیاه در آب جوش، به مقادیر لازم و دلخواه در شبانه روز هیچ یک از گیاهان مولد روغن شول موگرا که بدان ها اشاره شد در ایران یافت نمی گردند. از گیاهان مفید دیگر این تیره، نوعی به شرح زیر قابل ذکر است:

.Ryania speciosa Vahl

گیاهی است بوته مانند که در نواحی مختلف قاره آمریکا مانند برزیل، گویان و کلمبيا پراکندگی دارد. چوب ساقه زیرزمینی این گیاه و بعضی از انواع دیگر آن دارای موادی با اثر حشره کشی است به طوریکه از آن در تهیه فرمول حشره کش های مختلف تحت نام Rayanex و Rayaniacide استفاده به عمل می آید.

در دانه این گیاه و بعضی انواع دیگر آن، ماده ای به نام ریانودین یافت می شود که اثر حشره کشی دارد و می توان آن را به کمک حلال هایی مانند آب، کلروفرم و متانول استخراج کرد. سمیت و مقدار کشنده گرد چوب گیاه از راه خوراندن به موش صحرایی، موش، خرگوش و خوک گینه، به ترتیب برابر ۱۲۰۰، ۶۵۰، ۶۵۰، ۲۵۰۰ میلی گرم بر حسب هر کیلوگرم وزن جانوران مذکور در ۵۰ درصد تعداد مورد آزمایش می باشد.

ریانودین (Ryanodine)، به فرمول C۲۵H۳۵NO۹، و به وزن ملکولی ۳۹۳.۵ و ماده ای است حشره کش که از گیاه مذکور توسط E. F. Roger و همکارانش استخراج شده است. تعیین فرمول گسترده این ماده را نیز محققینی مانند D. R. Rabin و همکارانش انجام داده اند. ریانودین، به حالت متبلور به دست می آید. در گرمای ۲۱۹ تا ۲۲۰ درجه ذوب می شود. در آب، الكل، استن، اتر و کلروفرم محلول است ولی در بنزن و اتر دوپترول حل نمی گردد.

دارای اثر حشره کشی است. گیاه مذکور در ایران نمی روید.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت