میخک (Syzygium aromaticum)

کاربر ۱۸ کاربر ۱۸
1,413 بازدید
درخت میخک

نام فارسی: درخت میخک

نام علمی: .Syzygium aromaticum (L.) Merrill

نام فرانسه: Gé roflier, Giroflier

نام انگلیسی: Clove tree

نام آلمانی: Gewii iznelien

نام ایتالیایی: Eugenia cariofilloide, Garofano

نام عربي: قرنفل، قرنفل ابيض

درختی است از تیره مورد به ارتفاع ۱۰ تا ۱۲ متر که منشا اولیه آن در جزایر ملوک و اقیانوسیه بوده است ولی امروزه در نواحی دیگر مانند جزایر آنتیل، زنگبار، ماداگاسکار و غیره پراکندگی دارد به علاوه چون درختی مفید و دارای برگ های سبز دائمی و گل های زیباست در نواحی مساعد غالبا پرورش می یابد.

درخت میخک از تیره مورد

این درخت، برگ هایی متقابل، بیضوی نوک تیز، چرمی، پایا و گل هایی کوچک و مجتمع به صورت دسته های ۱۰ تا ۲۵ تایی دارد. کاسه گل آن شامل ۴ کاسبرگ کوچک و ضخیم و جام گل آن مرکب از ۴ گلبرگ گلی رنگ می باشد. جام گل آن، به صورت سرپوشی کروی، به نحوی در داخل کاسه گل جای دارد که پرچم های فراوان گل را تا زمانی که به صورت غنچه است از خارج فرا می گیرد. پس از باز شدن گل نیز، جام گل می افتد.

درخت میخک از تیره مورد ، در ۵ تا ۶ سالگی گل می دهد ولی برداشت محصول باید از سال دهم آغاز گردد. غنچه های باز نشده میخک باید هنگامی چیده شود که جام گل، رنگ گلی پیدا کرده باشد. پس از چیدن غنچه ها نیز معمولا سه روز آن ها را در مقابل گرمای خورشید، به صورت قشر نازکی می گسترانند تا به خوبی خشک شوند و رنگ قهوه ای تیره حاصل کنند. در این هنگام غنچه های خشک شده را جمع آوری نموده در معرض استفاده قرار می دهند.

غنچه های خشک شده درخت میخک ظاهری شبیه میخ کوچک (Clou de Girofle) دارد و از این نظر است که به میخک ، موسوم گردیده است. طول هر یک از آن ها ۱۲ تا ۱۵ میلی متر می باشد. و نشر غنچه میخک، دارای دو قسمت متمایز، یکی سر و دیگری دنباله است. دنباله میخک، شکل استوانه ای داشته در انتها به نوک باریک (اثر دمگل) ختم می شود. در حالی که سر میخک شامل ۴ کاسبرگ ضخیم و جام گل مدوری، واقع در میان کاسه گل است.

غنچه های خشک شده درخت میخک

دم برگ‌های آن قرمز رنگ است که به آن درخت، زیبایی خاصی می دهد. گل‌های آن سرخ رنگ است، جوانه های گل در ابتدا کم رنگ هستند و به تدریج تبدیل به سبز و پس از آن قرمز می شوند، در این زمان میوه های درخت قابل برداشت است که از آن به عنوان ادویه در ترشیجات استفاده می شود و از دانه های آن به عنوان داروی پزشکی نیز استفاده می شود. میوه های آن چوبی و نارنجی‌ اند و حدود ۱ سانتی متر قطر دارند. میوه ها پس از ماه ها بعد از گل دهی در بهار یا اوایل تابستان شکل می گیرند.

درخت میخک بومی جزایر ملوكا است ولی امروزه در جزایر آفریقا، زانزیبار، پمبا و ماداگاسکار نیز کشت می شود. البته در مناطق سردسیر این گیاه در گلخانه و گرمخانه نگه داری می شود. این روزها در بیشتر نقاط دنیا به عنوان درخت زینتی پرورش داده می شود. در زمان های قدیم این گیاه ادویه ای گران قیمت بوده که تنها پادشاهان و ثروتمندان می توانستند از آن استفاده کنند.

سلطان بوسعيد جد بزرگ سلطان سعید پادشاه عمان زمانی که زنگبار را به عنوان پایتخت عمان انتخاب کرد، در این شهر کشت این گیاه را رواج داد و با ایجاد کارخانه ای اقدام به تولید روغن میخک کرد. اکنون از جمله سوغات های این شهر روغن میخک است که از مرغوبیت خوبی برخوردار است.

اختصاصات تشریحی میخک

اختصاصات تشریحی میخک

در برش عرضی میخک، اگر برش از ناحیه تحتانی حفرات تخمدان داده شود، قسمت های مختلف زیر در آن دیده می شود:

  • بشره با کوتیکول ضخیم، مرکب از سلول های چهار گوش که در بعضی نواحی، دارای روزنه محصور در ۴ یا ۵ سلول ضمیمه است.
  • پارانشیم مرکب از سلول های فشرده به هم (در مجاور بشره) که حالت حفره دار در قسمت های داخلی تر پیدا می نماید. در قسمت های سطحی بشره، محلی که پارانشیم از سلول های فشرده تشکیل می یابد، ۲ یا ۳ ردیف کیسه ترشحی به ابعاد مختلف دیده می شود.
  • در فاصله بین پارانشیم های فشرده و حفره دار نیز، ناحیه ای با ظاهر مشخص مشاهده می گردد که مرکب از سلول هایی با جدار نسبتا ضخیم از جنس سلولز است. در سلول های این ناحیه، بلورهای فراوان اکسالات كلسيم پراکندگی دارد. به علاوه دسته های متعدد چوب آبکش با ظاهر مدور در آن مشاهده می شود که هر یک را یک ناحیه آندودرمی از خارج فرا می گیرد.
  • در قسمت های داخلی تر، بعد از پارانشیم حفره ای، ساختمانی شبیه ساقه دیده می شود که در واقع دنباله استوانه مرکزی دمگل است. میخک، بوی مطبوع و طعم تند و معطر و سورزاننده دارد. نوع سالم و مرغوب آن، سنگین تر از آب است و اگر در آب وارد گردد، در آن فرو می رود.

غنچه های درخت میخک پس از باز شدن؛ یعنی قبل از این که رنگ خاکستری و ارغوانی آن تبدیل به قرمز شود باید چیده و خشک شود، سپس آن را پودر و از آن به عنوان ادویه و دارو استفاده می کنند. در ساقه، برگ و گل میخک اسانس روغنی وجود دارد که از تقطير آن ها به دست می آید.

ترکیبات شیمیایی میخک

ترکیبات شیمیایی میخک

میخک دارای صمغ، تانن به مقدار ۱۳ درصد، موم، یک ماده قابل تبلور و بدون رنگ و بو به نام کاریوفیل لين (caryophylline) و اسانس است. خاکستری که از آن برجای می ماند، معادل ۷ درصد وزن کلی میخک است.

اسانس میخک ، از تقطیر برگ، گل، غنچه و حتی شاخه های گل دار گیاه به وسیله آب و افزودن مقدار کمی کلرور سدیم تهیه می گردد ولی بهترین نوع آن اسانسی است که از غنچه های ناشکفته به دست می آید. اسانس میخک را امروزه به وسیله تقطیر با بخار آب و در دستگاه های جدید و مدرن تهیه می کنند.

اولین محصول تقطير، اسانسی سبک تر از آب است ولی بعدا نوع سنگین اسانس به دست می آید. آنچه که به نام اسانس میخک مورد استفاده قرار می گیرد، مخلوط دو نوع اسانس مذكور می باشد. بوی آن قوی، کمی مطبوع و طعمش سوزاننده است.

اگر اسانس میخک منحصرا از غنچه های گل، تحت اثر بخار آب تهیه گردد، به صورت مایعی بی رنگ یا به رنگ زرد روشن با بو و طعم میخک است. اگر این اسانس در مقابل هوا قرار گیرد، تدریج و به مرور زمان رنگ تیره و غلظت پیدا می کند. وزن مخصوص آن بین ۱.۰۳۸ و ۱.۰۶۰ می باشد. اسانس میخک با هم حجم خود الكل ۹۵ درجه و ۲.۵ تا ۳ برابر حجم خود الكل ۷۰ درجه، محلول زلال می دهد.

اسانس میخک

اسانس میخک دارای ۸۲ تا ۸۷ درصد اوژنول (euge nol) است که ۱۰ درصد آن را استیل اوژنول (acetyleugenol) تشکیل می دهد. ارزش تجارتی اسانس نیز بستگی به مقدار درصد همین ماده دارد. در اسانس میخک، علاوه بر اوژنول، موادی نظیر کاریوفیل لن (caryophyllene)، متیل آمیل ستن (methylamylcetone)، الكل بنزیلیک، بنزوات متیل، فورفورول (furfurol) (به مقدار بسیار کم)، وانیلین و غیره نیز یافت می شود.

چون تمام قسمت های درخت میخک، دارای اوژنول می باشد از این جهت از برگ های آن نیز غالبا اسانس گیری به عمل می آید. اوژنول Eugenol ( اسید اوژنیک Acide eugenique ، اسید کاریوفیل لیک Acide caryophyllique ، آلیل گایا کول allvlgaiacol )، به فرمول C۱۰H۱۲O۲ و به وزن مولکولی ۱۶۴.۲۰ است. در اسانس حاصل از گیاهان متعددی، متعلق به تیره های مختلف به شرح زیر نیز یافت می شود:

  1. .Eugenia caryophyllata Thunb از تیره Myrtaceae
  2. .Pimenta officinalis Lindl از تیره Myrtaceae
  3. .Pimenta acris Lindl از تیره Myrtaceae
  4. .Geum urbanum L از تیره Rosaceae
  5. Cinnamomum zeylanicum Nees از تیره Lauraceae
  6. .Canella alba L از تیره Canellaceae
اوژنول موجود در درخت میخک

اوژنول، یک ماده فنلی است که به مقادیر نسبتا زیاد در اسانس گیاهان مذکور وجود دارد به علاوه در اسانس های حاصل از گیاهان دیگر نیز مانند اسانس ساسافراس که از .Sassafras officinale Nees & Eberm به دست می آید (همراه با سافرول) و در اسانس .Ocimum Basilicum L (به مقدار نسبتا زیاد)، همچنین در .Acorus Calamus L ( به مقدار جزئی)، در .Myristica fragrans Houtt، در .Rosa damascena Mill و غیره بافت می شود.

با افزودن محلول غلیظ یک قلیایی (سود، پتاس …) به اسانس میخک و تکان دادن ظرف محتوی آن، اوژنول به دست می آید. بدین نحو که ابتدا اوژنات قلیایی حاصل می شود و سپس با افزودن یک اسید، اوژنول از آن جدا می گردد که پس از تصفیه با بخار آب، می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

اوژنول، مایعی بی رنگ، روغنی یا به رنگ زرد روشن و دارای بوی اسانس میخک است. نقطه جوش آن، گرمای ۲۵۵ درجه می باشد. اوژنول اگر با پرمنگنات پتاسیم، اکسیده می شود، وانیلین از آن حاصل می گردد. اوژنول در آب غیر محلول است ولی با الكل، کلروفرم و اتر، قابلیت اختلاط دارد.

افزودن محلول غلیظ یک قلیایی به اسانس میخک

اوژنول، اثر آرام کننده موضعی مانند گایا کول دارد. ماده ای است ضدعفونی کننده که می توان از آن در درمان غانقرایا(Gangre ne)، سل ریوی و Lupus استفاده نمود. اوژنول در مصارف داخلی به مقدار ۰.۵ تا یک گرم به صورت کپسول مصرف می شود. به صورت تزریقات زیر جلدی نیز در بیماری های پوست و درمان Lupus (محلول روغنی) به کار می رود.

مقدار مصرف معمولی آن، ۰.۵ گرم در یک دفعه و یک تا ۲ گرم در ۲۴ ساعت است. از اوژنول در دندان پزشکی به عنوان ضد عفونی کننده و آرام کننده درد دندان و تهیه سیمان جهت پر کردن حفره دندان استفاده به عمل می آید. ملح بنزوات آن به فرمول C۱۷H۱۶O۳ و دارای حالت تبلور با نقطه ذوب ۶۹ – ۷۰ است. در آب حل نمی گردد ولی در بنزن و کلروفرم محلول است.

کاریوفیل لن Caryophyllene (بتا – کاریوفیل لن β – caryophyllene)، سزکوئی ترپینوئیدی به فرمول C۱۵H۲۴ و به وزن ملکولی ۲۰۴.۳۶ است. در بسیاری از اسانس ها مخصوصا اسانس میخک یافت می شود. کاریوفیل لن، به حالت طبیعی مخلوطی از دو ایزومر است که یکی به نام ایزوکاریوفیل لن (isocaryophyllene) و دیگری آلفا – کاریوفیل لن (α – caryophyllene) می باشد. کاریوفیل لن، حالت مایع دارد.

کاریوفیل لن در اسانس میخک

بوی آن مشابه بوی ترپن و تقریبا حد واسط بین بوی تربانتین و اسانس میخک می باشد. ایزوکاریوفیل لن (گاما – کاریوفیل لن y – caryophyllene)، حالت مایع دارد و اگر تحت اثر اسید کلریدریک قرار گیرد، ایجاد بتا – کاریوفیل لن با ۲ ملکول اسید کلریدریک می نماید. آلفا – کاریوفیل لن (هومولن humulene ، آلفا – هومولن α – humulene)، به فرمول C۱۵H۲۴ و ایزومر کاریوفیل لن است. حالت مایع دارد. کاریوفیل لن، در عطرسازی، مورد مصرف قرار می گیرد.

از برگ .E. caryophyllata Thunb., Syzygium aromaticum (L.) Merr نیز جداگانه اسانسی به نام Clove leaf oil، بر اثر تقطیر با بخار آب به دست می آید که مایعی به رنگ زرد روشن است. در غالب روغن های ثابت حل می شود و محلولی کدر ایجاد می نماید. اسانس مذکور به وزن مخصوص بین ۱.۰۳۶ و ۱.۰۴۶ است. در گلیسیرین و روغن های معدنی نسبتا غير محلول می باشد.

اسانس حاصل از برگ میخک، نباید دارای کم تر از ۸۴ درصد و بیشتر از ۸۸ درصد (از نظر حجمی)، از فنل ها و اوژنول باشد. این اسانس مانند اسانس حاصل از گل و غنچه میخک باید در جای سرد، ظروف شیشه ای یا آلومینیومی و دور از نور نگه داری شود. از این اسانس و نوع قبلی آن، برای مطبوع ساختن طعم بعضی از اغذيه استفاده به عمل می آورند.

نحوه کاشت و تکثیر میخک

نحوه کاشت و تکثیر میخک

تکثیر درخت این گیاه به دو طریق انجام می شود: ۱- بذر ۲- قلمه زدن.

قلمه ها با ۴ تا ۵ گره از گیاهان مادری تهیه می شوند. برای جلوگیری از انتشار بیماری‌ها، قلمه ها از گیاهان مادری به شیوه شکستن و جدا کردن گرفته شوند و از چاقو یا قیچی استفاده نشود. در صورتی که قرار است قلمه ها به مناطق دور حمل شوند، در این صورت به صورت ریشه دار یا بدون ریشه در داخل جعبه هایی با پوشش پلی اتیلن منفذدار قرار داده شوند.

قلمه ها را می توان به مدت چندین هفته در دمای صفر درجه سانتی گراد انبار کرد. محیط  باید خشک باشد چون در صورت مرطوب بودن امکان شیوع آلودگی در آن‌ها وجود دارد. توجه به تمیز و بهداشتی بودن محیط نگه داری قلمه ‌ها، در ریشه زایی و داشتن قلمه های سالم و قوی تاثیر به سزایی دارد.

براساس میزان دمای بستر و رقم، ریشه زایی در عرض ۲ تا ۴ هفته انجام می گیرد. در دمای ۱۵ درجه سانتی گراد بستر، ریشه زایی در ۳ هفته و در دمای ۲۰ درجه سانتی گراد در ۲ هفته اتفاق می افتد. استفاده از هورمون‌های ریشه زایی مثل NAA به صورت پودر، کمک موثری در افزایش تعداد قلمه های ریشه دار شده می باشد. نور کامل و رطوبت محیطی بالا نقش مهمی در موفقیت و ریشه زایی سریع قلمه ها دارد.

روش درست کردن روغن میخک برای دندان درد

روش درست کردن روغن میخک برای دندان درد

مواد لازم:

۱ قاشق چای خوری میخک

۱ قاشق غذاخوری روغن زیتون

میخک‌ها و روغن زیتون را در هاون بکوبید و با هم مخلوط کنید. آن گاه آن را روی پارچه ای کتانی بگذارید.

طرز استفاده و مقدار مصرف میخک

برای تهیه چایی یا دم کرده ی میخک مقدار ۱۰ گرم میخک را با ۱ لیتر آب جوش مخلوط و به مدت ۵ دقیقه دم کنید. میخک را می توان در پخت و پز استفاده کرد، هندی‌ها در طول تاریخ از این گیاه در غذاهای خود استفاده می کرده اند و به عنوان ادویه معطر به برنج اضافه می کردند. در حال حاضر میخک کمتر در غذاهای روزمره استفاده می شود و بیشتر خواص طبی دارد. در بعضی از مناطق هند به عنوان عطر چایی استفاده می شود، به ویژه منطقه‌ی گجرات.

در غذاهای مکزیکی به همراه زیره و دارچین در خوراک استفاده می شود. همچنین در پنیر به همراه زیره سبز و همچنین خورش‌ها نیز استفاده می‌شود. میخک گیاهی بسیار کوچک اما با خواص درمانی فراوان است و معمولا به عنوان یک ادویه آشپزخانه و در ترکیب با فلفل، دارچین و زردچوبه و سایر ادویه ها برای تهیه پودر ادویه کاری، مورد استفاده قرار می گیرد. از روغن میخک در تولید عطرها، صابون‌ها و یا به عنوان ماده‌ی طعم دهنده در لوازم پزشکی و دندانپزشکی استفاده می شود.

خواص درمانی و طبیعت میخک

خواص درمانی و طبیعت میخک

طبیعت میخک خیلی گرم و خشک است. خواص دارویی این گیاه به طور خلاصه عبارتند از: ضدعفونی کننده معده، التیام دهنده زخم، تسکین دهنده سردرد، ضدعفونی کننده، آرام بخش اعصاب، درمان کننده لقوه، تنگی نفس و تسکین دهنده ی دندان درد است. هم چنین سکسکه را برطرف، تقویت کننده ی کبد و کلیه، تقویت کننده ی بدن، تب بر، اشتها آور و اسهال و دل درد را درمان می کند.

در چین و ژاپن برای بخور دادن و در بسیاری از عطرها نیز استفاده میشود و به دلیل خواص ضدعفونی کننده و برای درمان سکسکه استفاده می شود. از آن جا که این گیاه بسیار گرم کننده است برای درمان ناتوانی جنسی و جلوگیری از انزال زودرس کاربرد دارد. در طب سنتی هند نیز میخک را برای رفع بد بویی دهان، نفخ، درد های شکمی و مشکلات معده و حتی بیماری های چشم نیز به کار می برند.

از روغن گل میخک برای درمان آکنه، جوش، کاهش حساسیت های پوستی و همچنین درمان سوختگی های شدید استفاده می شود. همچنین دارای خواص دیگری از جمله، دفع پشه، کاهش تب، و کاهش سطح قند خون نیز می باشد.

رفع دندان درد با اسانس میخک

عصاره های آبی و اتانولی میخک دارای اثرات ضد میکروبی بر علیه استافیلوکوک طلایی مقام پنی سیلین دارد و از رشد باکتری های ایجاد کننده پوسیدگی دندان نیز جلوگیری می کند. از خواص جالب میخک اثرات ضد ویروسی عصاره ی آبی آن در زخم های پوستی ناشی از ویروس هرپس است. از نکات بارز درمانی اوژنول اثر حفاظتی آن بر کبد است.

برای رفع دندان درد و گوش درد یک قطره از اسانس میخک و یا روغن آن را روی دندان بمالید و یا در گوش بچکانید. میخک تقویت کننده مغز است و کسانی که حافظه ی ضعیف دارند باید از دم کرده‌ی میخک استفاده کنند. میخک از سرطان جلو گیری می کند و حتی درمان کننده سرطان است. و کسانی که مبتلا به بیماری وسواس هستند برای درمان آن باید میخک بخورند

مقوی معده و جهاز هاضمه است. در طب سنتی چین از این چاشنی برای درمان حالت تهوع و مشکلات گوارشی استفاده می شود. میخک جریان آنزیمی را افزایش می دهد و درنتیجه فعالیت گوارشی را تقویت می کند. به علاوه تاثیر بی حسی موضعی دارد و به همین دلیل برای درمان معده درد و حالت تهوع مفید است.

استفاده از میخک برای درمان حالت تهوع و مشکلات گوارشی

برای تقویت نیروی جنسی سرد مزاجان مفید است. ۲ گرم از پودر میخک را با شیر مخلوط کنید و بخورید و هر روز به مدت یک هفته از آن استفاده کنید. برای ترمیم قرنیه چشم و برطرف کردن لکه داخل چشم، می توان چند قطره از محلول آبی میخک را در چشم چکاند. میخک کرم کش است و بدین جهت داروهای کرم کش دارای میخک است. برای گردش خون و تقویت قلب مفید است.

اسانس میخک، اثر ضدعفونی کننده و آرام کننده درد در کرم خوردگی های دندان دارد و از محلول رقیق یا لوسیون آن، جهت درمان زخم های عفونی، درمان سل پوست (Lupus)، پیدایش لکه های سفید در قرنيه (Leucome) استفاده به عمل می آید. به علاوه در فرمول عده ای از فراورده های دارویی مانند لدانم دوسیدانهام (Laudanum de Sydenham) وارد است.

برای درمان کمردرد، چای این گیاه و یا دو قطره اسانس میخک را با آب گرم و یا چایی مخلوط و بنوشید. نوشیدن یک فنجان چای این گیاه بعد از غذا گاز و درد معده را از بین می برد. استفاده از میخک گرفتگی عضله را از بین می برد.

اثر ضد عفونی کننده میخک

مطالعات اخیر در این زمینه نشان می دهد که میخک دارای خواص درمانی فوق العاده و شگفت انگیزی است که برخی از این خواص مهم عبارتند از:

  1. تحریک دستگاه گوارش و کمک به هضم غذا و متابولیسم؛ در طب سنتی چین از این چاشنی برای درمان حالت تهوع و مشکلات گوارشی استفاده می شود. این گیاه جریان آنزیمی را افزایش داده و در نتیجه فعالیت گوارشی را تقویت می کند. به علاوه تاثیر بی حسی موضعی دارد و به همین دلیل برای درمان معده درد و حالت تهوع مفید است.
  2. پودر سر از میخک برای کاهش دندان درد موثر است و همچنین به کاهش عفونت های دهانی کمک می کند. آغشته کردن محل پوسیدگی دندان به روغن میخک در تسکین درد دندان موثر است.
  3. این گیاه به همراه یک تکه کوچک از نمک معمولی به تولید بیشتر آب دهان کمک کرده و در نتیجه تحریک پذیری در گلو را کاهش می دهد.
  4. هنگامی که استرس دارید مقداری آب را به همراه کمی برگ ریحان، برگ نعناع و میخک بجوشانید سپس از این جوشانده برای تهیه چای سیاه استفاده کنید. این نوشیدنی را همراه با کمی عسل مصرف کنید. معجون گیاهی به ‌دست آمده استرس و تنش‌های شما را تسکین می دهد.
میخک

میخک نیز در فرمول بعضی از فراورده های دارویی مانند تنطور میخک، الكلای ، فيوراوانتی، گاروس و ملیس کمپوزه وارد می گردد.

الكلای ملیس کمپوزه (Alcoolat de Mé lissecomposé e)

شاخه گلدار و تازه ملیسا (بادرنجبویه)۹۰۰ گرم
پوست تازه لیموترش۱۵۰ گرم
دارچین سیلان۸۰ گرم
میخک۸۰ گرم
موسکاد (Myristica fragrans)۸۰ گرم
گشنیز۴۰ گرم
ریشه آنژلیک۴۰ گرم
الكل ۸۰ درجه۵۰۰۰ گرم

مواد مذکور را در الكل به مدت ۴ روز می خیسانند سپس در بن ماری تبخیر می کنند تا ۴۲۵۰ گرم الكلا به دست می آید. این الكلا، مایعی است صاف و بی رنگ که اگر با هم وزن خود آب مخلوط شود، رنگ مایل به آبی ایجاد می کند.

فرمول مذکور که ساده تر است، توسط Baume تهیه و پیشنهاد شده است. دارای اثر نیرو دهنده اعصاب است و به مقدار نصف تا یک قاشق قهوه خوری مخلوط در شربت قند مصرف می شود. در استعمال خارج، به صورت مالیدن بر روی عضو یا به صورت بخور به کار می رود.

صور دارویی میخک

صور دارویی میخک

میخک در مصارف داخلی به صورت آب مقطر به مقدار ۳۰ تا ۶۰ گرم – دم کرده ۱ تا ۱۰ در هزار – گرد میخک به مقدار ۰.۵ تا ۲ گرم – تنطور به مقدار ۲ تا ۵ گرم به صورت الیکسیر یا شربت و در استعمال خارج، تنطور و اسانس آن به صورت میکستور در دندان پزشکی مصرف دارد.

از میخک برای تسهیل زایمان می توان استفاده به عمل آورد. برای این کار، میخک را به مقدار کافی در ماه های آخر بارداری در سوپ می ریزند و قبل از زایمان نیز دم کرده ای از آن تهیه کرده به زائو می خورانند. در استعمال خارج، لوسیون های آن به صورت حمام دهان (محلول رقیق اسانس با دم کرده میخک) و یا کمپرس، جهت شست شوی زخم های عنونی و غیره مصرف دارد. محلول الكلی ۵ تا ۱۰ درصد اسانس میخک، به صورت مالیدن بر روی عضو، جهت درمان Lupus (سل پوست) به کار می رود.

W. A. Briggs ، مدت تقریبا ۴۰ سال از خاصیت ضد عفونی کننده اسانس میخک برای ضدعفونی دست جراحان، ماماها، پرستاران و همچنین اطاق عمل استفاده به عمل آورده و آن را در درمان زخم های ساده و چرکین، اولسر ساق پا (ulicerede jambe) و غیره به کار می برده است.

اسانس رقیق شده میخک را بهترین محلول ضد عفونی کننده

Dr. H. Leclerc، اسانس رقیق شده میخک را بهترین محلول ضد عفونی کننده جهت پانسمان ناف کودکان نوزاد (محل بندناف) اظهار داشته آن را ماده ای غیر سمی، عاری از هر گونه تحریک و دارای اثر ضد درد و آرام کننده اعلام داشته است. یک پزشک روسی با به کار بردن عصاره آبی و روان میخک، موفق به از بین بردن مرحله التهابی در درمان Leucome (لکه سفید و کدر که در قرنیه چشم پیدا می شود) گردیده است.

چکاندن محلول مذکور در چشم، موجبات روشن شدن لکه، جذب موادی که در موضع لکه فراهم شده و همچنین ترمیم بافت و بهبود قرنیه را فراهم می سازد. اوژنول، که ۸۲ تا ۸۷ درصد اسانس میخک را تشکیل می دهد، در بعضی موارد درمانی جانشين اسانس میخک شده است مانند آن که مقدار ۰.۸۰ گرم آن به صورت کپسول، در سل ریوی مصرف می شود و به علاوه در جراحی های دندان پزشکی، به عنوان یک ماده ضد عفونی کننده و تخریب نسج (Cauté riser)، مورد استفاده قرار می گیرد.

میخک که سابقا نوعی ادویه گران قیمت به حساب می آمده اکنون به علت استفاده هایی که از آن در پزشکی به عمل می آید، در ردیف داروهای موثر در درمان بعضی بیماری ها قرار گرفته است.

عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف ‌میخک

عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف میخک

همان‌ طور که گفته شد این گیاه بسیار گرم است. بنابراین برای گرم مزاجان مناسب نیست و ممکن است باعث ناراحتی کلیه و روده شود. اینگونه افراد می توانند میخک را با صمغ عربی مخلوط کنند و بخورند.

توجه: مصرف بیش از حد آن موجب بی هوشی میشود.

سابقه تاریخی ‌میخک

غنچه‌ی خشک شده‌ی درخت میخک از ۲۰۰۰ سال پیش به عنوان ادویه به کار می رفته است. تا قبل از دوران مدرن غرب این گیاه مورد استفاده شرقی ها بوده است. با ورود غربی ها به شرق، آن ها نیز با این گیاه آشنا شدند و از آن استفاده کردند، این گیاه به همراه جوز و فلفل در روم باستان به شدت با ارزش بوده است و در قرون وسطی به عنوان کالایی با ارزش در اقیانوس هند تجارت می شده است.

ارزش یک کیلوگرم میخک در آن زمان برابر با ۷ گرم طلا بوده است. در اواخر قرن پانزدهم پرتغال مقادیر زیادی از این گیاه را به اروپا آورد. به علت ارزش بالای آن اسپانیا در فکر تجارت این گیاه در اقیانوس هند شد و بعدها موفق به گرفتن این تجارت از پرتغالی ها شد و در قرن هفدهم تجارت آن تحت سلطه هلندی‌ها در آمد.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت