مراحل کاشت زعفران

160
مراحل کاشت زعفران

مراحل کاشت زعفران – انتخاب پیاز جهت کشت

اولین مرحله از مراحل کاشت زعفران انتخاب پیاز زعفران است. تکثیر و ازدیاد زعفران از طریق پیازچه توپر جدید که از پیاز مادر تولید می شود، صورت می پذیرد. با توجه به تریپلوئید بودن زعفران زراعتی، این گیاه بذر تولید نمی کند و تنها راه ازدیاد گیاه بنه یا پیاز آن می باشد. ذخیره سازی موادغذایی گیاه زعفران در قسمت بنه انجام می گیرد. با خشک شدن برگ های گیاه در قسمت قاعده برگ ها و در محلی که برگ ها در دور ساقه کوتاه قرار دارند، پوشش حفاظتی تشکیل می دهند. پیاز زعفران در ماه های تابستان به صورت غیر فعال در آمده و این موقع بهترین زمان ممکن جهت برداشت غده های جدید محسوب می شود. درشتی و سالم بودن پیاز از اهمیت زیادی جهت کشت برخوردار است.

در زمان کشت، پوشش قهوه ای رنگ روی پیاز را جدا کرده و آخرین لایه نازک روی پیاز باقی می ماند. به طوریکه سفیدی خاص پیاز قابل مشاهده باشد. زمان خارج کردن پیازها از زمین کشت، از اواسط تا اواخر شهریورماه است. بیرون آوردن پیاز زعفران از زمین به دو روش انجام می گیرد. روش اول که به روش خشک کنی معروف است که در این روش پیاز به صورت مستقیم از زمین خشک به وسیله بیل خارج می شود. در روش دوم بعد از آبیاری و گاورو شدن زمین، پیازها را از زمین بیرون می آورند.

در صورت استفاده از روش دوم باید پیازهای خارج شده را بلافاصله در زمین آماده شده کشت نمود. در مقابل در روش اول استخراج پیازها از زمین به دلیل به هم نخوردن دوره رکود یا خواب پیاز امکان ذخیره سازی آن در انبار وجود دارد. در زمان انبار کردن پیازها در ذخیره سازی، باید دقت شود تا پیازها به صورت توده های متراکم در نیایند، تا باعث فاسد شدن شود. پیازهای ۳-۲ ساله سالم و درشت جهت کشت از عملکرد بالاتری برخوردار هستند.

با گذشت هر سال از کشت پیازها، غده جدیدی از محل جوانه های قهوه ای رنگ تولید می شود و از این غده ها نیز در سال های بعدی غده های دیگری به وجود می آید و این حالت تا سال های هفتم تا بیشتر ادامه می یابد تا اینکه با افزایش پیازها در داخل زمین و کاهش عملکرد تولید زعفران اقدام خارج کردن پیازها از زمین کرده و آن ها را در مزرعه ای که از قبل آماده است کشت می کنند.

مراحل کاشت زعفران

مراحل کاشت زعفران – آبیاری زعفران

با توجه به فعالیت گیاه زعفران در فصول سرد سال نیاز به آبیاری آن در زمانی اتفاق می افتد که دیگر محصولات کشاورزی نیاز چندانی به آبیاری ندارند. به همین دلیل که در مناطق کم آب نیز امکان پذیر است. بسته به تنوع آب و هوایی مناطق مختلف اولینآبیاری از اواسط مهرماه تا دهه اول آبان صورت می گیرد. در صورت بالا بودن دما زمان آبیاری به تعویق می افتد. آبیاری زودتر از موعده باعث تسریع رشد جوانه گیاه شده و در حالی که آبیاری دیرتر از موعد باعث آسیب یخبندان و سرما به گل های زعفران خواهد شد.

با تقسیم زمان آبیاری می توان زمان برداشت را مدیریت نمود. چرا که آبیاری باعث به گل نشستن زعفران می شود. بعضا در برخی از مناطق، آبیاری را در اواخر شهریورماه شروع می کنند تا مرحله گلدهی آن تسریع شده و در چند نوبت بتوان گل ها را برداشت نمود. در آبیاری اول باید دقت شود تا رطوبت کافی به بنه ها برسد. آبیاری مناسب باعث هم زمانی به گل نشستن گیاه زعفران خواهد شد. میزان نیاز آبی مرحله اول از مراحل دیگر بیشتر می باشد. بعد از گاورو شدن زمین بستر کشت را سله شکنی می کنند. این عمل با چهارشاخ آهنی یا گاو آهن ایرانی با عمق کم صورت می گیرد. بعد از سله شکنی زمین را ماله کشی نموده تا کلوخه های ایجاد شده از بین رفته و بستر کشت هموار شود.

جدول ۷-۱- مقایسه میانگین اثر متقابل روش ها و دوره های مختلف آبیاری بر وزن و تعداد پداژه (بنه) تولید شده

روش آبیاری دور آبیاری Day تعداد کل پداژه در هر متر مربع وزن کل پداژه

ton/ha

تعداد پداژه سنگین تر از هشت گرم در متر مربع وزن پداژه سنگین تر از هشت گرم

ton/ha

تعداد پداژه بین چهار تا هشت گرم

ton/ha

وزن پداژه بین چهار تا هشت گرم

ton/ha

تعداد پداژه سبک تر از چهار گرم در متر مربع وزن پداژه سبک تر از چهار گرم

ton/ha

وزن کل پداژه خشک

ton/ha

کرتی ۱۲ ۲۰۶/۳ abc ۱۵/۶۴ a ۷۲ a /9 ۱۱ a /83 ۴۱ a /9 ۲ a /32 ۹۴/۴۲ ۱/۵  b ۵/۶۳۳ a
۲۴ ۱۹۳/۹ bc ۱۱/ ۷۵ ab ۵۲/۹ ab ۳/۷۳ ab ۴۱ a /3 ۲ a /24 ۹۹/۷۲ ۱/۷۸ b ۴/۰۵ ab
۳۶ ۱۸۷/۷ bc ۱۱/۵۸ b ۶۴/۶ ab ۸/۲۹ ab ۳۱ a /6 ۱ a /76 ۹۱/۴ c ۱/۴۷ b ۴/۱۳ ab
دیم ۱۸۱/۵ c ۴/۲۹ de ۱۷/۹ cd ۱/۷۱ c ۲۷/۵ ab ۱/۴۶ ab ۱۳۶/۱ bc ۱/۲۱ b ۱/۶۷ c
جویچه ای ۱۲ ۳۱۳/۵۸ b ۱۰/۷۴ abc ۳۷/۱ bc ۴/۳۳ bc ۴۶ a /8 ۲ a /68 ۲۲۹/۶ ab ۳ a /73 ۴/۰۲ ab
۲۴ ۳۳۰ a ۷/۱۹ bcd ۱۶/۵ cd ۱/۶۳ c ۳۰ a /9 ۱ a /73 ۲۸۲ a /6 ۳ a /84 ۲/۱۱ bc
۳۶ ۲۵۷/۸ abc ۶/۲ cde ۱۵/۹ cd ۱/۷۲ c ۳۶ a /4 ۲ a /0 ۳   abc206 ۲/۴۸ ab ۰/۷۸ c
دیم ۲۸۹/۴ abc ۱/۸۴ e D% C% ۶/۹ b ۰/۳۵ b ۲۸۲ a /6 ۱/۴۹ b ۰/۷۸ c

 

به طور کلی در مناطق زعفران خیز آبیاری در چهار نوبت انجام می گیرد:

الف) آبیاری اول که به بسار آب معروف است که زمان آن بر حسب آب و هوای منطقه متفاوت می باشد. در این آبیاری باید سعی شود تمامی حجم خاک و بنه ها کاملا خیس شود تا پیاز زعفران بتواند جوانه زنی کند. تقریبا فاصله زمانی این آبیاری تا آبیاری بعدی در حدود یک ماه به طول می انجامد؛ لذا انجام آبیاری سنگین باعث تأمین آب مورد نیاز زعفران در موعد مقرر خواهد شد.

ب) آبیاری دوم به نام زاج آب معروف است که بر گرفته از زن زائو می باشد. بعد از برداشت گل های زعفران که به مثابه فارغ شدن زن حامله است، عمل آبیاری زعفران انجام می پذیرد. زمان آبیاری دوم بسته به آب و هوای منطقه از ۲۵ آبان تا حداکثر ۳۰ آذر انجام می گیرد. بعد از این آبیاری بچه پیازها از پیاز مادر زایش یافته و با رشد خود، برگ ها فعالیت خود را افزایش می دهند.

ج) آبیاری سوم که به نام کولش آب معروف است. علت نامگذاری به دلیل زمان آبیاری است که بعد از عملیات وجین و پخش کودهای شیمیایی به زمین داده می شود. بعد از این آبیاری باید در آبیاری بعدی تأخیر انداخت تا علف های هرز از بین برود. بعد از فروکش کردن سرمای زمستانه بچه پیازهای جدید جهت افزایش اندوخته غذایی درون بافت های خود فعال شده و در نتیجه تقریبا از نیمه اسفندماه می توان اقدام به آبیاری نوبت سوم کرد. چرا که در صورت سرد بودن هوا اگر آبیاری بنه ها انجام گیرد، باعث آسیب جدی به آن ها خواهد شد.

د) آبیاری چهارم که به زرد آب معروف است. علت اصلی نامگذاری آن به دلیل آبیاری قبل از زرد و پژمرده شدن برگ های زعفران است. این آبیاری در درشت شدن پیازها تأثیر زیادی دارد. تغییر رنگ برگ ها و زرد شدن برگ ها در مزارع زعفران بسته به شرایط آب و هوایی در نواحی معتدله بهاری ۲۰-۱۰ اردیبهشت و در نواحی گرمسیر از نیمه فروردین تا ۱۰ اردیبهشت است. در اثر بارندگی و خنک تر شدن هوا، زرد شدن برگ ها و در نتیجه زمان آبیاری به تعویق خواهد افتاد. از اوایل فروردین تا زمانی که برگ های زعفران به زردی متمایل شوند، هر ۱۲-۶ روز یک بار آبیاری صورت می پذیرد.

با توجه به دوره ای بودن زمان های آبیاری در اغلب مناطق کشورمان که معمولا ۱۲روز به طول می انجامد، بهتر است هر ۱۲ روز یک بار از فروردین ماه، بستر کشت زعفران آبیاری شود. چرا که تجربه نشان داده است مزارعی که در دوره های ۱۲ روزه آبیاری می شوند، نسبت به دوره ۲۴ روزه یا ۳۶ روز از عملکرد بهتری برخوردار هستند.

مراحل کاشت زعفران

مراحل کاشت زعفران – وجین علف های هرز مزارع زعفران

با توجه به خاصیت رقابتی علف های هرز از نظر مصرف میزان مواد غذایی، رطوبت، اکسیژن و ایجاد سمیت یا خاصیت آنتاگونیستی و همچنین محدودیت های دیگر باید در بهترین زمان ممکن به ریشه کن کردن آن اقدام نمود. علف های هرز در برابر عوامل نامساعد دارایمقاومت بالایی بوده و در مقابل با تولید بذر قابل توجه و همچنین ایجاد استولن، ریزوم و پیاز از رشدقابل توجهی برخوردار هستند. لذا بهترین راهکار جهت مقابله با علف هرز از بین بردن آن ها قبل از رشد کامل و پیش از مرحله بذردهی می باشد.

تقسیم بندی علف های هرز

تقسیم بندی علف های هرز به چندین روش زیر انجام می پذیرد:

الف) دسته بندی از طریق برگ

به طور کلی علف های هرز از نظر شکل برگ ها به صورت کشیده یا پهن می باشند که جهت نمونه می توان در مزارع زعفران از علف هرز بید گیاه به عنوان برگ های کشیده و از تلخه به عنوان علف هرز پهن برگ اشاره نمود.

ب) دسته بندی بر حسب طول دوره زندگی

اساسا علف های هرز از نظر طول دوره زندگی به سه دسته یک ساله، دوساله و چندساله تقسیم می شوند. علف هرز یک ساله در طول هر سال با تولید بذر می تواند به حیات خود ادامه دهد. علف هرزهای دوساله که زمان بذردهی آن ها دو سال به طول می انجامد که تلخه، علف ماهور از مهم ترین آن هاست. علف های هرز چندساله قادر است در هر سال تولید بذر نموده و در مقابل با توجه به در اختیار داشتن مواد ذخیره ای در ریشه، استولن، پیاز یا قسمت زیرزمینی دوره رکود را در فضون سرد سال طی نموده و مجددا رشد خود را از سر گیرد. پنجه مرغی و خارشتر از مهم ترین علف های هرز چندساله به حساب می آیند.

ج) دسته بندی از نظر نوع ساقه

علف های هرز بر حسب نوع ساقه به صورت علفی، نیمه خشبی و چوبی رشد می کنند. در صورت عدم رسیدگی به مزارع زیر کشت زعفران، علف های هرز نیمه خشبي و خشبی در طول زمان افزایش خواهند یافت.

د) دسته بندی بر حسب محیط زیست

به طور کلی با توجه به مقاومت بالای علف های هرز به شرایط نامساعد محیطی آن ها قادر هستند در زمین های با رطوبت کم، باتلاقی، شوره زار و حتی خشک رویش نمایند. هر کدام از خانواده علف های هرز در شرایط خاصی از رشد خوبی برخوردار هستند. برخی از آن ها شرایط خشکی و برخی دیگر رطوبت بالا و بعضی از آن ها زمین های با شوری بالا یا خصوصیاتی از این قبیل را می پسندند.

علف های هرز علاوه بر کاهش مواد غذایی مورد نیاز زعفران و همچنین رطوبت، نور و دما می توانند میزبان تعداد زیادی از بیماری ها، نماتدها و حشرات باشند که این شرایط تهدید جدید به مزارع به حساب می آید.

راه های مبارزه با علف های هرز مزارع

مراحل کاشت زعفران

از راه های مبارزه با علف های هرز مزارع می توان به دو روش زیر اشاره نمود:

الف) وجین کردن

وجین یعنی خارج کردن علف های هرز از مزارع کشت شده است تا گیاه مزبور بتواند با وجین یعنی عملکرد بهتری به رشد خود ادامه دهد. در مزارع زعفران معمولا اولین وجین پس از آبیاری دوم و در حالت گاورو شدن بستر کشت انجام می گیرد تا ریشه های علف هرز به راحتی از زمین خارج شده و در مقابل آسیبی به زعفران وارد نشود.

ب) استفاده از سموم شیمیایی

بهترین زمان جهت استفاده از سموم شیمیایی در مزارع زعفران در هنگام رکود گیاه است که آسیبی به آن وارد نشود. بسته به نوع علف هرز مزارع، از سموم شیمیایی مختلفی استفاده می شود. به عنوان مثال از سم کلروپروفام و رانداپ جهت از بین بردن علف هرز یک ساله استفاده می شود. همچنین از علف کش   ۲.۴ Dبه میزان ۱-۱/۵ لیتر در هکتار جهت از بین بردن علف های هرز پهن برگ یک ساله استفاده می شود. از مهم ترین علف های هرز مزارع زعفران می توان به تلخه، خارشتر، منداب، گل ماهور، جوموشی، بومادران، خاکشیر، پیچک صحرایی، سیزاب، ارمک و جوی وحشی اشاره نمود.

عوامل مهم در کاهش رشد علف هرز در مزارع

۱) جلوگیری از ورود بذرها یا قسمت های رویشی علف هرز به هر طریق ممکن.

۲) قرار دادن توری های مخصوص در جوی ها منتهی به مزارع زعفران جهت جلوگیری از ورود بذر یا اندام های رویشی به کرت های زعفران.

۳) جمع آوری و حذف علف های هرز در سال آیش.

۴) پیشگیری و کنترل علف های هرز در طول دوره کشت زعفران.

۵) مبارزه جدی با علف های هرز در زمان رویش.

۶) استفاده از تناوب و آیش جهت کنترل علف های هرز.

۷) استفاده از کودهای دامی کاملا پوسیده در مزارع زعفران.

۸) وجین علف های هرز جهت جلوگیری از رشد آن ها و تولید بذر.

با توجه به علف های هرز موجود در مزارع کشت در مناطق مختلف باید از قبل اطلاعات کافی با نوع علف هرز و نحوه مقابله با آن ها داشت تا با توان بیشتری بتوان با آن ها مبارزه نمود. در صورت عدم دقت در حذف و از بین بردن علف های هرز در فاصله زمانی کوتاهی می تواند كل مزارع کشت را تحت تأثیر قرار دهد. لذا توجه به آن ها از اهمیت خاصی برخوردار است.

مراحل کاشت زعفران – سله شکنی

سله شکنی بعد از آبیاری اول باید به گونه ای انجام گیرد تا پیازهای زعفران آسیب نبینند. جهت افزایش کیفیت سله شکنی باید بستر کشت گاورو باشد تا چسبندگی خاک کاهش یابد. معمولا برای سله شکنی از کج بیل، گاو آهن و کولتیواتور و غیره استفاده می شود. سله شکنی باعث می شود تا از سختی خاک تا حد زیادی کاسته شده و گل های زعفران براحتی از داخل خاک خارج شوند.

یکی دیگر از محاسن سله شکنی، مخلوط نمودن کود پوسیده حیوانی با خاک بستر می باشد. سله شکنی باعث شکستن کلوخه ها و همچنین نرم شدن خاک شده و کیفیت بستر کشت به مقدار قابل توجهی افزایش می یابد. عمق سله شکنی در حدود ۱۰-۷ سانتی متر متغیر است. چرا که افزایش عمق سله شکنی از این میزان باعث وارد نمودن صدمه به بنه ها خواهد شد. تأخیر در زمان سله شکنی باعث آسیب به جوانه های نورس شده و گاها گیاه از رشد باز می ماند. در مقابل سله شکنی باعث می شود که جوانه های نو ظهور به راحتی از خاک خارج شده و رشد و نمو نمایند.

مراحل کاشت زعفران – تناوب کشت زعفران

تناوب به معنی کشت گیاهان در دوره چندساله در یک زمین کشت است که بسته به برنامه تولید محصولات کشاورزی متفاوت می باشد. با توجه به تحلیل رفتن مواد غذایی خاک در صورت استفاده از کشت تک محصولی در یک زمین در طول چند سال، تولید محصول به صورت چشمگیری کاهش خواهد یافت. تناوب کشت علاوه بر حاصل خیزی زمین، باعث تقویت زمین کشت خواهد شد. معمولا سعی می شود در برنامه تناوب کشت از گیاهانی با خصوصیات مختلف استفاده شود.

به عنوان مثال گیاهانی با ریشه عمیق و وسیع از عمق بیشتری از مواد غذایی خاک استفاده می کنند و در مقابل گیاهانی با ریشه های سطحی، تنها از چند سانتی متری خاک بهره می برند و برخی از گیاهان می توانند با تثبیت ازت در خاک به واسطه ریشه های خود باعث تقویت خاک بستر شده و محیط را برای کشت بعدی آماده نمایند.

با توجه به استقرار گیاه زعفران به مدت ۷-۵ سال در زمین به صورت متوالی، بستر کشت از نظر مواد غذایی فقیر شده و لذا باید در مرحله بعدی کشت از حالت آیش (عدم کشت) یا گیاهان دیگری با ویژگی های متفاوت استفاده شود تا مواد غذایی خاک تحلیل نرود. به طور معمول بعد از اتمام دوره زعفران کاری زمین کشت یا به صورت آیش در نظر گرفته می شود و یا اینکه گیاهان دیگری در آن زمین کشت می شوند و در سال های دوم تا چهارم معمولا با کشت گیاهان مختلف می توان بستر را آماده کشت زعفران نمود.

مراحل کاشت زعفران – کود دهی زمین کشت

مراحل کاشت زعفران

معمولا مزارع زعفران از سال دوم به بعد در اواسط مهرماه با کود حیوانی پوسیده شده، کوددهی می شود تا زمین دچار فقر مواد غذایی نشود. استفاده از کودهای اصلی. P. K N نیز به نسبت ۱۰-۱۵-۱۵ به میزان ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار از راه های دیگر افزایش مواد غذایی موجود در خاک است. اضافه نمودن بیش از حد کود دامی به زمین باعث پوسیدگی پیازهای زعفران خواهد شد. به طور متوسط در هر هکتار قبل از کشت حدود ۲۰-۱۵ تن کود پوسیده اضافه می شود.

برخی از معتقدین بر این عقیده هستند که میزان کود دامی مورد استفاده در هر هکتار در حدود ۷۰-۶۰ تن کافی می باشد. برخی دیگر استفاده از خاکروبه ها را در سال اول کشت توصیه می کنند. استفاده از کودهای ورمی کمپوست باعث سبک شدن و نفوذپذیر شدن خاک شده و عملکرد تولید محصول نیز در حد قابل قبولی افزایش خواهد یافت. اضافه نمودن میزان کود دامی به زمین کشت بسته به نوع بافت و میزان مواد غذایی آن و همچنین مناطق مختلف متفاوت می باشد.

در برخی از مناطق کشورمان نظير جنوب خراسان در طول سال تا ۸۰ تن کود حیوانی پوسیده شده را به زمین اضافه می کنند. نکته اساسی که باید در آن دقت کافی اعمال شود این است که کود مورد استفاده باید به صورت کامل پوسیده باشد تا فاقد هر گونه علف هرز، بیماری، نماتد و غیره باشد.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید