خواص اسفناج (Spinage)

332
اسفناج

گیاه اسفناج

نام‌های دیگر اسفناج  : اسفاناج – اسفاناخ – اسپناج.

مشخصات گیاه اسفناج

گیاهی است یک ساله و دو ساله از خانواده‌ی غازپایان، کوتاه، پربرگ که برگ‌های آن کمی گوشتی، درشت، پهن، نرم و رنگ آن سبز است. این گیاه به طور کلی دو نوع است: ۱- نوع بهاره ۲- نوع پاییزه، نوع بهاره‌ی آن را انگلیسی و نوع پاییزه‌ی آن را هلندی می‌نامند. این گیاه، بومی ایران می‌باشد و در روزگاران قدیم موقعی که اعراب به ایران حمله کردند تخم آن را به اروپا بردند.

اسفناج یا اسپیناج، گیاه بومی ایران است و از اوایل قرن اول میلادی کم کم به نقاط دیگر دنیا راه یافته است. در تاریخ مسطور است که، اسفناج در قرن هفتم، در چین و در قرن دوازدهم، در اسپانیا کشت می شده است.

اسفناج

اسفناج، گیاهی است یک ساله، دارای ساقهای راست، به ارتفاع نیم متر که برگهای آن پهن و نرم مثلثی شکل به رنگ سبز می باشد. این گیاه نسبت به سرمای زمستان مقاوم است. دو نوع اسفناج وجود دارد که بنام پاییزه و بهاره نامیده میشوند. اسفناج بهاره، در فصل بهار کاشته میشود و به اسفناج انگلیسی معروف است. نوع پاییزه آن که به خاک بسیار غنی احتیاج دارد، در پاییز کاشته می شود. گلهای اسفناج به رنگ سبز کمرنگ می باشند. اسفناج چون دارای مواد غذایی فراوانی است، کشت آن امروز در تمام نقاط دنیا معمول است.

برگ اسفناج از نظر طب قدیم ایران کمی سرد است و برخی عقیده دارند که متعادل است، یعنی نه سرد است و نه گرم. برگ اسفناج منبع غنی ویتامین C ، B3 ، A و آهن و پتاسیم می باشد. بدن را قلیایی می کند. خنک کننده است و برای پایین آوردن تب مفید است. ورم روده کوچک را رفع می کند. برای ورم ریه مفید است. ملین است و یبوست را برطرف می کند. برای لاغر شدن و کم کردن وزن مفید است. خوردنش از سرطان جلوگیری می کند، مخصوصا در افرادی که به مصرف الکل و سیگار عادت دارند.

تحقیقات دانشمندان نشان داده است که اسفناج در پیشگیری از سرطان روده بزرگ، معده، پروستات، حنجره و رحم موثر است. اسفناج، کلسترول خون را پایین می آورد. بهترین دارو برای کسانی است که، مبتلا به کم خونی هستند.  روده بزرگ را تمیز می کند. ترشحات لوزالمعده را افزایش میدهد. سبزی مفیدی برای تقویت اعصاب است. و تعداد گلبول های قرمز خون را افزایش میدهد،

بنابراین بهترین دارو برای افراد مبتلا به کم خونی است. اسفناج پخته، برای رفع بیماری آسم و گرفتگی صدا بسیار موثر است. رماتیسم و نقرس را درمان می کند. برای زیاد کردن شیر در مادران شیرده موثر است. تخم این گیاه ملین و خنک کننده است و باعث افزایش اشتها به خصوص در کودکان می شود.

مطالعات نشان داده است مصرف اسید فولیک خطر بیمایهای قلبی را ۱۶ درصد، خطر سکته مغزی را ۲۴ درصد و خطر ترومبوز وریدهای عمقی را ۲۵ درصد کاهش میدهد. اسفناج که از سبزی های دارای رنگ سبز تیره است، همراه با هویج در صدر لیست خوراکیهای ضدسرطان جای دارد و طبق تحقیقات دانشمندان که در کاهش سرطان کولون، سرطان رکتوم، سرطان معده، سرطان پروستات، سرطان حنجره حلق، سرطان مخاط رحم و سرطان گردن، سرطان مری و به ویژه سرطان ریه نقش بسزایی دارد.

ترکیبات گیاه اسفناج

اسفناج از نظر داشتن ویتامین B3 بسیار غنی است، بنابراین داروی مهمی برای برطرف کردن بیماری پلاگر است. پلاگر یک نوع بیماری است که به علت کمبود ویتامین B3 در بدن به وجود می آید و نشانه های آن ضعف بدن، تشنج، اختلال در دستگاه هاضمه و بوجود آمدن لکه های قرمز روی بدن است. محققان دست کم ۱۳ نوع مختلف از ترکیبات فلاونوئیدی در این گیاه پیدا کرده اند که به عنوان أنتی اکسیدان عمل می کنند و خواص ضدسرطانی دارند و به علت داشتن منیزیم، جلوی پیشرفت سرطان را می گیرد.

اسپیناج به دلیل داشتن ماده ای به نام، اسپیناسین، هضم غذا را تسریع می کند. این ماده باعث تحریک معده و ازدیاد ترشحات آن می شود. اسفناج مقدار زیادی آهن، کلسیم، سدیم، پتاسیم، ید، مس، منیزیم ، لسیتین ، کلروفیل، کاروتن، اسید اگزالیک و اسید ارسنیک دارد. اسفناج منبع غنی از اسید فولیک می باشد، در واقع اسید فولیک سطح اسید آمینه ای موسوم به، هوموسیستئین، را در بدن کاهش میدهد که این ماده نقش مهمی در ایجاد بیماری‎های قلبی و عروقی دارد.

برگ اسفناج

طبیعت آن: می‌توان گفت نه سرد است و نه گرم، بلکه معتدل است.

ویتامین‌های موجود درآن: ویتامین  A8100  واحد بین‌المللی، ویتامین B – ویتامین C 51  میلی‌گرم – ویتامین PP.

ترکیب شیمیایی برگ اسفناج

ید – لسیتین – کاپونین – دوشو۔ کاروتن – کلروفیل – ساپونین – ویتامین آمید – اسید فسفریک – اسپیناسین ۔ فولیک اسید – اکسالات دوپتاسیم – کاروتنوئید.

در هر صد گرم برگ تازه و خام آن مواد زیر موجود است:

۱/۳  میلی‌گرم آهن – ۵۱ میلی‌گرم فسفر – ۹۰ گرم آب – ۳ گرم چربی – ۵/۱ گرم خاکستر – ۷۱ میلی‌گرم سدیم – ۶/۰ میلی‌گرم نیاسین – ۹۳ میلی‌گرم کلسيم – ۴۷۰ میلی‌گرم پتاسیم – ۹۰۰/۰ آرسینیک – ۲/۰ میلی‌گرم رایبوفلاوین – ۳۱/ ۰ اکسالیک اسید – ۵/۳ گرم هیدرات کربن – ۱/۰ میلی‌گرم تیامین.

 خواص درمانی

  1. آن را بخورید. بادشکن، مقوی و نیروبخش است، عطش را تسکین می‌دهد، گلبول‌های قرمز خون را زیاد می‌کند و کم‌خونی را برطرف می‌سازد، ضدسرطان است، بواسیر را درمان می‌کند، تخلیه‌ی مدفوع را آسان می‌سازد و دستگاه گوارش را پاک می‌کند، بیماری پلاگر یا لکه‌های قرمز روی پوست را برطرف می‌سازد، ورم ملاز یا ورم لهات، ورم ریه و ورم روده‌ی کوچک را درمان می‌کند.
  2. عصاره‌ی آن با شکر برای درمان یرقان، اشکال در ترشح ادرار و سوزش ادرار، درد کمر و سوزاندن اخلاط صفراوی مؤثر است.
  3. هیجده ساعت ابدا هیچ چیز نخورید، بعد دو کیلو اسفناج را بپزید و با فشار آب آن را بگیرید، سلف آن را نمک بپاشید و بخورید. جهت دفع کرم کدو مؤثر است.
  4. هر روز آب تازه‌ی آن را بگیرید و با روغن بادام شیرین به اندازه‌ی مساوی مخلوط کنید و به کودک بخورانید. باعث رشد او می‌شود.
  5. یک مشت از تازه‌ی آن را با یک مشت شاهی تازه بکوبید، آب بگیرید و هر روز صبح ناشتا یک فنجان بنوشید. تب را کاهش می‌دهد، خستگی جسمی و عصبی را برطرف می‌کند و نیروی اراده را قوی می‌سازد.
  6. آب خام یا پخته‌ی آن را در گلو قرقره کنید. درد گلو را تسکین می‌دهد.
  7. تازه‌ی آن را بکوبید و ضماد کنید. سر سوزه و دمل را باز می‌کند، درد مفاصل را تسکین می‌دهد و ورم آن را فرو می‌نشاند.
  8. آن را در روغن زیتون بپزید و ضماد کنید. سودا، انواع سوختگی و زخم‌های بزرگ را درمان می‌کند.
  9. پخته‌ی آن را با سفیدآب مخلوط کرده و بر بدن بمالید. انواع جوش را برطرف می‌کند.

تذکر: کسانی که کبد حساس یا ورم معده یا ورم روده دارند و کسانی که مبتلا به سنگ کلیه، سنگ مثانه، سنگ صفرا، تورم مفاصل یا رماتیسم هستند، باید از مصرف آن بپرهیزید.

تخم اسفناج

خواص درمانی: هر روز پنج تا ده گرم از آن را در یک فنجان دم کنید و بنوشید. خنک کننده است، درد ناحیه‌ی قلب و احشا را تسکین می‌دهد، ورم کبد و یرقان را درمان می‌کند، در مورد درمان یبوست معجزه می‌کند.

گیاه اسفناج کوهی

نام‌های دیگر: اسفناج رومی – سلمه – سرمه – سرمک – آتریپلکس – قطف – سرمق – قطف ابيض.

مشخصات گیاه اسفناج کوهی

گیاهی است از خانواده‌ی Chenopodiaceae، علفی و یک ساله که بلندی آن از نیم متر تجاوز نمی‌کند. برگ‌های آن سبز کبود، پهن، ناصاف، موج دار و مثلثی است. گل‌های آن سبز مایل به زرد می‌باشد. دو نوع دیگر آن هم مانند این نوع به صورت پرورشی کاشته می‌شود، یک نوع آن قرمز و دیگری به رنگ قرمز خونی. این گیاه را در برخی مناطق اروپا و آمریکا به جای اسفناج به صورت سبزی مصرف می‌کنند. این گیاه بیشتر جاهای سایه دار و مرطوب را دوست دارد. چند واریته از این گیاه در مناطق شرقی ایران، در خراسان، بین بجنورد و شیروان و در آذربایجان در اطراف تبریز دیده می‌شود.

برگ اسفناج کوهی

طبیعت آن: سرد و تر است.

ترکیب شیمیایی: بتانین – تانیک اسید.

خواص درمانی
  1. اگر پخته‌ی آن خورده شود، سريع‌الهضم و خون ساز است، برای رفع گرمی و التهاب کبد و برای اشخاص صفراوی بسیار مفید می‌باشد.
  2. آب تازه‌ی آن را بگیرید و با شکر شیرین کنید و بخورید. ملین مزاج است، برای تحلیل ورم طحال مفید می‌باشد و اگر با ادویه‌ی خشک و گرم خورده شود، برای افزایش نیروی جنسی مؤثر است.
  3. آن را با آب غوره و انار بخورید. عطش را رفع می‌کند، تب‌های گرم را کاهش می‌دهد، برای درمان ورم‌های گرم حلق و سایر ورم‌های داخلی مفید است و نرم کننده‌ی سینه می‌باشد.
  4. پارچه‌ای را با آب برگ تازه‌ی آن خیس کنید و روی ورم‌های گرم بگذارید و تکرار کنید. ورم را تحلیل می‌برد.

تذکر: خوردن آن برای اشخاص سردمزاج مضر است و ایجاد نفخ می‌کند.

تخم اسفناج کوهی

طبیعت آن: نه گرم است ونه سرد، ولی خشک می‌باشد.

خواص درمانی
  1. به مدت بیست روز هر روز چهار تا هشت گرم آرد آن را با آب گرم و عسل مخلوط کرده بخورید. برای باز کردن انسداد مجاری، رفع استسقا و یرقان یا زردی مفید است، کم ادرار کردن وقطره قطره ادرار کردن را رفع می‌کند، مدر و مسهل می‌باشد، ورم‌های خارجی را تحلیل می‌برد و برای کمبود ویتامین A بسیار مؤثر است.
  2. اگر پس از زایمان مشیمه خارج نشد، برای خارج کردن آن پانزده گرم از آن را در نیم‌لیتر آب بجوشانید تا آب به نصف برسد، بعد خوب آن‌ها را مالیده سپس صاف کنید آب آن را بنوشید. مشیمه راخارج می‌کند.
  3. آن را با هم‌وزنش شکر مخلوط کرده و بسایید. برای رفع جرب زیر چشم نافع است و اگر خورده شود، برای افزایش نیروی جنسی گرم‌مزاج‌ها مفید می‌باشد.

نحوه مصرف

 

نحوه مصرف اسفناج

مصرف خوراکی

خوردن اسفناج پخته یا بورانی در رفع تشنگی موثر است. برای رفع سرفه های خشک، برگش را با جو پوست کنده و روغن بادام بپزید و بخورید. آش اسفناج با گشنیز، برای سردردهایی که ناشی از سوء هاضمه و اختلال دستگاه گوارش است، مفید می باشد. اگر این آش را با آب لیمو و سماق یا آب غوره بخورید، سردردهای ناشی از اختلال کیسه صفرا را برطرف می کند. تخم آن برای برطرف کردن ورم کبد و یرقان مفید است.

شیرابه

غرغره آب خام یا پخته ی اسفناج، برای از بین بردن ورم و درد گلو مفید است.

توصیه ها

اسفناج بعلت داشتن اگزالات، برای بیماران مبتلا به ورم مفاصل و سنگهای کلیه و مثانه مناسب نیست. ضمنا افرادی که سرد مزاج هستند، باید آن را با ادویه های گرم نظیر فلفل، دارچین، زنجبیل و هل میل نمایند. قوت غذایی اسفناج از سایر سبزیها بیشتر است، مشروط بر اینکه آب آن را دور نریزید و از ساقه های نازک و نورسته آن در سالاد استفاده کنید.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید