اسفناج (Spinacia oleracea)

کاربر ۱۰ کاربر ۱۰
1,089 بازدید
اسفناج

نام فارسی: اسفناج

نام علمی: .Spinacia oleracea L

نام فرانسه: Epinard Potager، Epinard

نام انگلیسی: Garden spinach، Spinage

نام آلمانی: Spinat

نام ایتالیایی: Spinacci، Spinace

نام عربی: اسفناخ (Isfanakh)، اسبانج

نام‌های دیگر اسفناج  : اسفاناج، اسفاناخ، اسپناج

اسفناج گیاهی علفی از تیره اسفناج، یک ساله یا دو ساله، دو پایه و دارای ساقه ای راست، شیار دار و به ارتفاع ۳۰ تا ۸۰ سانتی متر است. منشا اولیه آن، نواحی مختلف آسیا مانند ایران و افغانستان تعیین گردیده است. از مشخصات آن این است که ظاهری عاری از کرک دارد. گل های آن که در فاصله ماه های خرداد تا شهریور پدید می آید، دارای رنگ مایل به سبز است. برگ های اسفناج، دارای پهنک مثلث شکل ، سهم مانند (فلش) و منتهی به دمبرگ مشخص است.

این گیاه به طور کلی دو نوع است: ۱- نوع بهاره ۲- نوع پاییزه، نوع بهاره‌ی آن را انگلیسی و نوع پاییزه‌ی آن را هلندی می‌نامند. اسفناج بهاره، در فصل بهار کاشته می شود و به اسفناج انگلیسی معروف است. نوع پاییزه آن که به خاک بسیار غنی احتیاج دارد، در پاییز کاشته می شود. گل های اسفناج به رنگ سبز کم رنگ می باشند. اسفناج چون دارای مواد غذایی فراوانی است، کشت آن امروز در تمام نقاط دنیا معمول است. این گیاه، بومی ایران می‌باشد و در روزگاران قدیم موقعی که اعراب به ایران حمله کردند تخم آن را به اروپا بردند.

اسفناج به حالت وحشی امروزه وجود ندارد. پرورش آن به علت اهمیتی که در تغذیه دارد، در غالب نواحی جهان معمول می باشد. بررسی های مختلف نشان داده است که اسفناج، حاصل اتحاد دو گونه، یکی دارای خار و دیگری بدون خار می باشد. عده ای از گیاه شناسان درباره منشا اسفناج چنین عقیده دارند که این گیاه از یکی از گونه های وحشی آن که در ایران می روید، نتیجه شده است. قسمت مورد استفاده اسفناج، برگ های آن است.

ترکیبات شیمیایی اسفناج

ترکیبات شیمیایی اسفناج

اسفناج تازه دارای ۹۳ درصد آب، مواد آلبومینوئیدی، مواد چرب، مواد قندی، کلروفیل، لسیتین، سکرتین (secre tine)، يد، فسفر، آهن، ارسنیک، املاح پتاسیم و كلسيم، مخصوصا اکسالات هاست. اسفناج را از نظر ترکیب شیمیایی و تاثیری که در بدن می نماید، می توان شبيه Oxalis ها (ترشک) دانست.

دانه اسفناج دارای ۳ تا ۴ درصد ماده روغنی است و روغن حاصل از آن نیز به طوری که بررسی به عمل آمده، دارای وزن مخصوصی معادل ۰.۹۲۵ در گرمای ۱۵ درجه است. اندیس صابونی و اندیس ید آن به ترتیب ۱۸۹ و ۱۲۴ است.

اسفناج از نظر داشتن ویتامین B3 بسیار غنی است، بنابراین داروی مهمی برای برطرف کردن بیماری پلاگر است. پلاگر یک نوع بیماری است که به علت کمبود ویتامین B3 در بدن به وجود می آید و نشانه های آن ضعف بدن، تشنج، اختلال در دستگاه هاضمه و به وجود آمدن لکه های قرمز روی بدن است. محققان دست کم ۱۳ نوع مختلف از ترکیبات فلاونوئیدی در این گیاه پیدا کرده اند که به عنوان أنتی اکسیدان عمل می کنند و خواص ضدسرطانی دارند و به علت داشتن منیزیم، جلوی پیشرفت سرطان را می گیرد.

اسفناج به دلیل داشتن ماده ای به نام، اسپیناسین، هضم غذا را تسریع می کند. این ماده باعث تحریک معده و ازدیاد ترشحات آن می شود. اسفناج مقدار زیادی آهن، کلسیم، سدیم، پتاسیم، ید، مس، منیزیم ، لسیتین ، کلروفیل، کاروتن، اسید اگزالیک و اسید ارسنیک دارد. اسفناج منبع غنی از اسید فولیک می باشد، در واقع اسید فولیک سطح اسید آمینه ای موسوم به، هوموسیستئین، را در بدن کاهش میدهد که این ماده نقش مهمی در ایجاد بیماری‎های قلبی و عروقی دارد.

خواص درمانی اسفناج

خواص درمانی اسفناج

طبیعت برگ اسفناج نه سرد است و نه گرم، بلکه معتدل است. از زمان های گذشته، عقیده مردم بر این بوده است که اسفناج از نظر ارزش غذایی بر سایر سبزی ها ترجیح دارد زیرا مقدار درصد مواد ازته و هیدروکربنه آن زیاد است. اسفناج به علت دارا بودن آهن، فسفات ها و کلروفیل، برای مبتلایان به کم خونی و هم چنین کسانی که به علت حوادث، خون زیاد از آن ها دفع شده باشد، اثر مفید ظاهر می کند. با مصرف اسفناج سهولت دفع مواد از روده بزرگ به خوبی فراهم می شود.

اسفناج به علت دارا بودن سکرتین، اثر نیرو دهنده بر روی ترشحات معده، روده و لوزالمعده داشته، ترشحات صفرا را افزایش می دهد و حرکات دودی شکل روده را تقویت می کند و چون دارای ویتامین C، ویتامین B، ویتامینA و ویتامین D می باشد. برای جبران کمبود ویتامین های مذکور در بدن بهترین غذاست.

با آن که غذا های ساده ای که با اسفناج تهیه می شود زیاد لذت بخش نیست، اما مصرف آن در تغذیه کودکان به عنوان غذای کامل دوره نقاهت، رفع کم خونی و کم خونی دختران جوان، بیماری های حاد، بیماری های مقاوم پوست، اسکوربوت و هم چنین به عنوان تقویت اعصاب برای کسانی که کارهای فکری دارند، توصیه شده است.

مصرف اسفناج پخته، در طب عوام برای رفع سرفه های خشک، آسم، گرفتگی صدا، يبوست، قولنج های کبدی، رماتیسم، نقرس و کمی ترشحات شیر معمول است. در موارد کمبود ویتامین های بدن، مصرف شیره تازه اسفناج، موثرتر از اسفناج پخته ذکر شده است.

اسفناج مفید برای پایین آوردن تب

بدن را قلیایی می کند. خنک کننده است و برای پایین آوردن تب مفید است. ورم روده کوچک را رفع می کند. برای ورم ریه مفید است. ملین است و یبوست را برطرف می کند. برای لاغر شدن و کم کردن وزن مفید است. خوردنش از سرطان جلوگیری می کند، مخصوصا در افرادی که به مصرف الکل و سیگار عادت دارند.

تحقیقات دانشمندان نشان داده است که اسفناج در پیشگیری از سرطان روده بزرگ، معده، پروستات، حنجره و رحم موثر است. اسفناج، کلسترول خون را پایین می آورد. روده بزرگ را تمیز می کند. ترشحات لوزالمعده را افزایش می دهد. سبزی مفیدی برای تقویت اعصاب است. و تعداد گلبول های قرمز خون را افزایش می دهد، بنابراین بهترین دارو برای افراد مبتلا به کم خونی است. رماتیسم و نقرس را درمان می کند. برای زیاد کردن شیر در مادران شیرده موثر است. تخم این گیاه ملین و خنک کننده است و باعث افزایش اشتها به خصوص در کودکان می شود.

مطالعات نشان داده است مصرف اسید فولیک خطر بیمای های قلبی را ۱۶ درصد، خطر سکته مغزی را ۲۴ درصد و خطر ترومبوز وریدهای عمقی را ۲۵ درصد کاهش می دهد. اسفناج که از سبزی های دارای رنگ سبز تیره است، همراه با هویج در صدر لیست خوراکی های ضد سرطان جای دارد و طبق تحقیقات دانشمندان که در کاهش سرطان کولون، سرطان رکتوم، سرطان معده، سرطان پروستات، سرطان حنجره حلق، سرطان مخاط رحم و سرطان گردن، سرطان مری و به ویژه سرطان ریه نقش بسزایی دارد.

خواص درمانی برگ اسفناج

خواص درمانی برگ اسفناج
  1. آن را بخورید. بادشکن، مقوی و نیروبخش است، عطش را تسکین می‌دهد، گلبول‌های قرمز خون را زیاد می‌کند و کم‌خونی را برطرف می‌سازد، ضدسرطان است، بواسیر را درمان می‌کند، تخلیه‌ی مدفوع را آسان می‌سازد و دستگاه گوارش را پاک می‌کند، بیماری پلاگر یا لکه‌های قرمز روی پوست را برطرف می‌سازد، ورم ملاز یا ورم لهات، ورم ریه و ورم روده‌ی کوچک را درمان می‌کند.
  2. عصاره‌ی آن با شکر برای درمان یرقان، اشکال در ترشح ادرار و سوزش ادرار، درد کمر و سوزاندن اخلاط صفراوی مؤثر است.
  3. هیجده ساعت ابدا هیچ چیز نخورید، بعد دو کیلو اسفناج را بپزید و با فشار آب آن را بگیرید، سلف آن را نمک بپاشید و بخورید. جهت دفع کرم کدو مؤثر است.
  4. هر روز آب تازه‌ی آن را بگیرید و با روغن بادام شیرین به اندازه‌ی مساوی مخلوط کنید و به کودک بخورانید. باعث رشد او می‌شود.
  5. یک مشت از تازه‌ی آن را با یک مشت شاهی تازه بکوبید، آب بگیرید و هر روز صبح ناشتا یک فنجان بنوشید. تب را کاهش می‌دهد، خستگی جسمی و عصبی را برطرف می‌کند و نیروی اراده را قوی می‌سازد.
  6. آب خام یا پخته‌ی آن را در گلو قرقره کنید. درد گلو را تسکین می‌دهد.
  7. تازه‌ی آن را بکوبید و ضماد کنید. سر سوزه و دمل را باز می‌کند، درد مفاصل را تسکین می‌دهد و ورم آن را فرو می‌نشاند.
  8. آن را در روغن زیتون بپزید و ضماد کنید. سودا، انواع سوختگی و زخم‌های بزرگ را درمان می‌کند.
  9. پخته‌ی آن را با سفیدآب مخلوط کرده و بر بدن بمالید. انواع جوش را برطرف می‌کند.

تذکر: کسانی که کبد حساس یا ورم معده یا ورم روده دارند و کسانی که مبتلا به سنگ کلیه، سنگ مثانه، سنگ صفرا، تورم مفاصل یا رماتیسم هستند، باید از مصرف آن بپرهیزید.

خواص درمانی تخم اسفناج

خواص درمانی تخم اسفناج

هر روز پنج تا ده گرم از آن را در یک فنجان دم کنید و بنوشید. خنک کننده است، درد ناحیه‌ی قلب و احشا را تسکین می‌دهد، ورم کبد و یرقان را درمان می‌کند، در مورد درمان یبوست معجزه می‌کند.

صور دارویی اسفناج

اسفناج علاوه بر آن که به صورت پخته در اغذیه مصرف می شود و یا آن که شیره آن به کار می رود، از آن سابقا نوعی نوشیدنی تهیه می گردیده که در خونروی ها به منظور رفع کم خونی سربازان مبتلا به این بیماری به کار می رفته است.

ناسازگاری اسفناج

اسفناج نباید برای بیماران مبتلا به ورم مفاصل و سنگ های صفراوی تجویز گردد زیرا اکسالات آن، کسالت بیماران را تشدید می نماید.

پرورش اسفناج در نواحی مختلف ایران معمول است.

گیاه اسفناج کوهی

نام‌های دیگر: اسفناج رومی – سلمه – سرمه – سرمک – آتریپلکس – قطف – سرمق – قطف ابيض.

مشخصات گیاه اسفناج کوهی

مشخصات گیاه اسفناج کوهی

گیاهی است از خانواده‌ی Chenopodiaceae، علفی و یک ساله که بلندی آن از نیم متر تجاوز نمی‌کند. برگ‌های آن سبز کبود، پهن، ناصاف، موج دار و مثلثی است. گل‌های آن سبز مایل به زرد می‌باشد. دو نوع دیگر آن هم مانند این نوع به صورت پرورشی کاشته می‌شود، یک نوع آن قرمز و دیگری به رنگ قرمز خونی. این گیاه را در برخی مناطق اروپا و آمریکا به جای اسفناج به صورت سبزی مصرف می‌کنند. این گیاه بیشتر جاهای سایه دار و مرطوب را دوست دارد. چند واریته از این گیاه در مناطق شرقی ایران، در خراسان، بین بجنورد و شیروان و در آذربایجان در اطراف تبریز دیده می‌شود.

برگ اسفناج کوهی

طبیعت آن: سرد و تر است.

ترکیب شیمیایی: بتانین – تانیک اسید.

خواص درمانی اسفناج کوهی

  1. اگر پخته‌ی آن خورده شود، سريع‌ الهضم و خون ساز است، برای رفع گرمی و التهاب کبد و برای اشخاص صفراوی بسیار مفید می‌باشد.
  2. آب تازه‌ ی آن را بگیرید و با شکر شیرین کنید و بخورید. ملین مزاج است، برای تحلیل ورم طحال مفید می‌باشد و اگر با ادویه‌ی خشک و گرم خورده شود، برای افزایش نیروی جنسی موثر است.
  3. آن را با آب غوره و انار بخورید. عطش را رفع می‌کند، تب‌های گرم را کاهش می‌دهد، برای درمان ورم‌های گرم حلق و سایر ورم‌های داخلی مفید است و نرم کننده‌ی سینه می‌باشد.
  4. پارچه‌ای را با آب برگ تازه‌ی آن خیس کنید و روی ورم‌های گرم بگذارید و تکرار کنید. ورم را تحلیل می‌برد.

تذکر: خوردن آن برای اشخاص سردمزاج مضر است و ایجاد نفخ می‌کند.

خواص درمانی اسفناج کوهی

طبیعت تخم اسفناج کوهی، نه گرم است ونه سرد، ولی خشک می‌باشد.

  1. به مدت بیست روز هر روز چهار تا هشت گرم آرد تخم اسفناج کوهی را با آب گرم و عسل مخلوط کرده بخورید. برای باز کردن انسداد مجاری، رفع استسقا و یرقان یا زردی مفید است، کم ادرار کردن وقطره قطره ادرار کردن را رفع می‌کند، مدر و مسهل می‌باشد، ورم‌های خارجی را تحلیل می‌برد و برای کمبود ویتامین A بسیار موثر است.
  2. اگر پس از زایمان مشیمه خارج نشد، برای خارج کردن آن پانزده گرم از تخم اسفناج کوهی را در نیم‌ لیتر آب بجوشانید تا آب به نصف برسد، بعد خوب آن‌ها را مالیده سپس صاف کنید آب آن را بنوشید. مشیمه راخارج می‌کند.
  3. تخم اسفناج کوهی را با هم ‌وزنش شکر مخلوط کرده و بسایید. برای رفع جرب زیر چشم نافع است و اگر خورده شود، برای افزایش نیروی جنسی گرم‌مزاج‌ها مفید می‌باشد.

نحوه مصرف اسفناج

نحوه مصرف اسفناج

مصرف خوراکی

خوردن اسفناج پخته یا بورانی در رفع تشنگی موثر است. برای رفع سرفه های خشک، برگش را با جو پوست کنده و روغن بادام بپزید و بخورید. آش اسفناج با گشنیز، برای سردردهایی که ناشی از سوء هاضمه و اختلال دستگاه گوارش است، مفید می باشد. اگر این آش را با آب لیمو و سماق یا آب غوره بخورید، سردردهای ناشی از اختلال کیسه صفرا را برطرف می کند. تخم آن برای برطرف کردن ورم کبد و یرقان مفید است.

شیرابه

غرغره آب خام یا پخته ی اسفناج، برای از بین بردن ورم و درد گلو مفید است.

توصیه های مصرفی اسفناج

اسفناج به علت داشتن اگزالات، برای بیماران مبتلا به ورم مفاصل و سنگهای کلیه و مثانه مناسب نیست. ضمنا افرادی که سرد مزاج هستند، باید آن را با ادویه های گرم نظیر فلفل، دارچین، زنجبیل و هل میل نمایند. قوت غذایی اسفناج از سایر سبزی ها بیشتر است، مشروط بر اینکه آب آن را دور نریزید و از ساقه های نازک و نورسته آن در سالاد استفاده کنید.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

یک پاسخ به “اسفناج (Spinacia oleracea)”

  1. با سلام !
    اسفناج و برگ چغندر را چگونه از هم تشخیص بدهیم که این اسفناج است یا برگ چغندر ؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت