صندل (Santalum album)

کاربر 22کاربر 22
768 بازدید
درخت صندل

نام فارسی: صندل، صندل سفید

نام علمی: .Santalum album L

نام فرانسوی: Santal blanc، Santal citrin 

نام انگلیسی: White Sandal wood

نام آلمانی: Santalbaum، Santalholz

نام ایتالیایی: Sandalo 

نام عربی: صندل ابيض 

درخت صندل درختی کوچک و بومی هند از تیره سانتالاسه است. این درخت امروزه بدون آن که استفاده قابل ملاحظه ای از آن به عمل آید، در نواحی حاره پرورش می یابد. ریشک های این درختچه دارای مکنده هایی است که آن ها را بر روی ریشه گیاهان مختلف ثابت می نماید و مواد غذایی خود را از آن ها می گیرد. طبق بررسی هایی که در یکی از جنگل ها به نام Rama به عمل آمده، بالغ بر ۱۱۴ نوع میزبان برای این درختچه تعیین گردیده است. به علاوه ۲۵۲ نوع دیگر از گیاهان آن ناحیه، دارای زندگی همزیستی با این درختچه بوده اند.

درخت صندل از تیره سانتالاسه

درخت صندل برگ های متقابل، كامل بدون استیپول، نوک تیز دارد. گل های آن کوچک و مجتمع به صورت خوشه دراز است. پوشش گل آن شامل قطعات ۴ تایی، به رنگ قرمز خونی و ۴ پرچم است. میوه اش آب دار و محصور در پوشش گل می باشد.

برای پرورش و تکثیر این درختچه، معمولا دانه آن را مخلوط با دانه گیاهان دیگر نظیر پنبه، ابریشم هندی و غیره می کارند. پس از آن که رشد اولیه آن ها صورت گرفت، پایه های گیاه جوان را با پایه های گیاه میزبان، مجاور می کنند. ذکر این نکته نیز لازم است که طبق بررسی هایی که به عمل آمده، حالت طفیلی بودن این درختچه وضع اجباری ندارد؛ زیرا نمونه های جوان آن می توانند بدون مجاور بودن با گیاه میزبان به زندگی خود ادامه دهند.

چوب درخت ‌صندل

درخت صندل

قطعات چوب صندل به دو رنگ متفاوت، سفید (Santal blanc) و لیمویی (Santal citrin) در بازار عرضه می شود. در گذشته چنین تصور می شد که این دو نوع چوب از دو درخت متعلق به دو گونه عليحده تهیه می شود. ولی با مختصر دقت معلوم می شود که قطعات سفید رنگ چوب صندل، چوب قسمت خارجی ساقه درخت (مجاور پوست) می باشد که اوبيه Aubier نام دارد. در حالی که قطعات لیمویی رنگ یا به رنگ قهوه ای روشن، متعلق به قلب چوب است.

قطعات لیمویی رنگ چوب صندل که فشردگی بیشتری دارند. سنگین ترند و نوع افي سينال (دارویی) به حساب می آیند. نوع افی سینال چوب صندل، به صورت قطعات استوانه ای شکل بسیار سنگین و معمولا عاری از لایه های چوب جوان (Aubier) است. طول آن ها در حدود یک متر و قطر آن ها ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر می باشد. رنگ آن ها زرد مایل به قهوه ای روشن یا قهوه ای حنایی است. بویی قوی، مطبوع، شبیه بوی جوز و گل سرخ ولی کاملا متفاوت و مشخص دارد. طعم آن ها معطر ولی کمی تلخ است.

از چوب صندل براثر تقطیر با آب، اسانسی تهیه می گردد. این اسانس اگر با وسایل ابتدایی عمل شود، دارای راندمانی معادل یک درصد است. ولی با وسایل مدرن، می توان راندمان عمل را به ۴ تا ۶ درصد رسانید. این اسانس که به اسانس صندل (Santal oil) موسوم است، ظاهری شفاف و رنگ زرد روشن دارد. بوی آن معطر، نافذ و طعمش معطر، کمی تند و تلخ است.

اسانس صندل لووژیر است. در گرمای ۲۰ درجه، وزن مخصوصی بین ۰.۹۷۵ تا ۰.۹۸۵ دارد. در آب به مقدار خیلی کم ولی در الكل ۹۰ درجه، معادل دو برابر حجم خود حل می شود. در غالب روغن ها محلول است. در گلیسرین حل نمی گردد. اسانس صندل را باید در ظروف شیشه ای یا آلومینومی، به حالت مملو، در جای سرد و دور از نور نگهداری کرد. اسانس صندل به مصارف معطر ساختن و خوش طعم کردن برخی از غذاها مورد استفاده قرار می گیرد.

ترکیبات شیمیایی صندل

ترکیبات شیمیایی صندل

اسانس صندل دارای دو هیدروکربور، یکی به نام سانتالن آلفا (Santale na) و دیگری بتا است. مقدار این دو جمعا به ۶ درصد می رسد. به علاوه دو نوع الكل به نام سانتالول آلفا و بتا (Santalol α, β) دارد. فرمول هر دوی آن ها C۱۵H۲۴O و وزن ملکولی آن ها، ۲۲۰.۳۴ است. با این اختلاف که نوع آلفا دارای مقدار درصد بیشتر ولی نوع بتا، لووژیر است. این مواد با الدئید سانتالیک یا سانتالال Santalal، اسید سانتالیک ac. santalique و اسید ترہ سانتالیک (ac. térésantalique)، به حالت اتری شده و همچنین با مواد مختلف دیگر که بوی اسانس، بیشتر مربوط به آن هاست، همراه است.

آلفا – سانتالول (α – Santalol)، نوعی سزکوئی ترپن الكل، همراه با بتا – سانتالول، معادل ۹۰ درصد اسانس صندل را تشکیل می دهد. تعيين فرمول گسترده آن توسط Semmler انجام شد. جدا کردن نوع آلفا از نوع بتا به صورت کاملا خالص به وسیله Bradfield و همکارانش و سنتز آلفا-سانتالول، همچنین تبدیل آن به نوع بتا نیز توسط Bhattacharyya انجام گرفته است.

  • آلفا – سانتالول، حالت مایع دارد. در گرمای ۱۶۶ – ۱۶۷ درجه می جوشد. در الكل محلول است ولی عملا در آب حل نمی گردد. انحلال آن در پروپیلن گلیکول و گلیسرین به مقدار بسیار کم صورت می گیرد.
  • بتا – سانتالول β-Santalol، دارای همان فرمول آلفا- سانتالول است. سنتز توتال آن توسط Kretschmar و Erman انجام شده است. حالت داشته و در گرمای ۱۷۷ – ۱۷۸ درجه می جوشد. در الكل محلول است. عملا در آب قابلیت انحلال ندارد.
اسید های موجود در صندل

آلفا و بتا – سانتالول در تهیه صابون های معطر و محلول های پاک کننده به کار می روند. دانه Santalum album، دارای ۴۰ تا ۴۵ درصد مواد روغنی است. روغن حاصل از آن نیز، حالت غلیظ و مشخصاتی به شرح زیر دارد:

  • وزن مخصوص در گرمای ۲۵ درجه ۰.۹۳۶
  • اندیس صابونی بین ۱۷۶ و ۱۹۷ 
  • اندیس ید بین ۱۳۸ و ۱۵۳
  • اندیس انکسار در گرمای ۳۰ درجه، ۱.۴۸۹۱

از بین اسیدهای چرب این روغن، معادل نصف آن را اسید اولئیک و مقدار کمی از آنرا اسید پالمیتیک تشکیل می دهد. به علاوه دارای نوعی اسید به نام اسید ترى اوله فینیک ac.triolefinique به فرمول C۱۸H۳۰O۲ می باشد. این اسید را به نام اسید سانتال بیک (ac.santalbique) پیشنهاد نموده اند.

خواص درمانی چوب صندل

خواص درمانی چوب صندل

چوب صندل دارای اثر قابض و مقوی قلب. اسانس آن دارای اثر رفع ورم مجرای بول و ترشحات غیر طبیعی آن است. اسانس صندل، از راه دستگاه گوارش به سهولت جذب و قسمتی از ترکیبات آن نیز که از راه کلیه و شش ها دفع می گردد، در این اعضا ضد عفونی به عمل می آورد. در این موقع، بوی آن در ادرار و بخار دهان احساس می شود. مصرف مقادیر زیاد آن، ایجاد احساس سوزش و گرما در ناحیه معده و گاهی تهوع و استفراغ می کند.

مصرف آن در التهاب مجاری ادرار و ورم مثانه ناشی از ابتلا به سوزاک و همچنین برونشیت مزمن که با ترشحات فراوان همراه باشد و گاهی به عنوان قابض در اسهال های سخت، توصیه شده است.

صور دارویی صندل

صور دارویی صندل

اسانس صندل، به صورت کپسول های محتوی ۰.۲۵ گرم به تعداد ۴ تا عدد در روز مصرف می شود. مصرف معمولی این کپسول ۱۲ عدد است. گرد چوب آن به مقدار ۲ تا ۱۰ گرم به کار می رود. چوب صندل در فرمول شربت روبارب کمپوزه وارد می گردد. از بین انواع مفید این گیاه که در ایران نمی رویند می توان به نمونه های زیر اشاره کرد: 

  1. .Santalum pyrularium A. Gray، در جزایر ساندویچ می روید و از آن نیز نوعی اسانس صندل تهیه می شود. 
  2. از .S. Freycinetianum Gaudisch و انواع دیگری از این گیاهان، اسانس گیری، به علت داشتن صفات مشابه به عمل می آید و به اسانس صندل، افزوده می گردد. 
  3. از چوب .S. spicatus DC ،Fusanus spicatus R. Br نیز اسانس گیری به عمل می آید. بوی اسانس چوب آن، بسیار مطبوع و مصارف درمانی آن نیز مانند گیاه قبلی است. اسانس حاصل از این گیاه به صورت کپسول های محتوی ۰.۲۵ گرم به تعداد ۶ تا ۱۲ کپسول در روز مصرف می گردد.
  4. .Colpoon compressum Berg، درختی است که در کاپ می روید. چوب آن مصارف صنعتی دارد و در منبت کاری مورد توجه است.
  5. .Exocarpus phyllanthoides Endl، گیاهی است که در هند و استراليا می روید و میوه اش به عنوان یک داروی مخصوص درمان آبسه و زخم های باز (اولسرها)، مورد استفاده قرار می گیرد.
دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت