عوامل موثر در عملکرد زعفران

554
عوامل موثر در عملکرد زعفران
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

عوامل موثر در عملکرد زعفران

میزان عوامل موثر در عملکرد زعفران برحسب مثقال در یک من تخم کار و یا کیلوگرم در هکتار سنجيده می شود.

میزان عملکرد به اقلیم مورد کاشت، به خواص فیزیکی، شیمیایی، زیستی (میکروارگانیسم ها) خاک، ریزی و درشتی پیاز زعفران، مقدار کاشت، طرق کاشت، موقع کاشت، کیفیت آب آبیاری، میزان آبیاری ، مواظبت های زراعتی و تناوب در دوره کاشت ارتباط دارد. نیاز اقلیمی کاشت شامل دما، رطوبت، وزش باد، ارتفاع از سطح دریا و جنس خاک می باشد.

زعفران در مناطقی می روید که دارای زمستان های سرد توام با باران و برف و آفتابی و تابستان های گرم و خشک باشد. مناطق کشت زعفران در ایران بیشتر در نواحی اطراف دشت کویر و دشت لوت که دارای شب های بسیار سرد و دارای آب و زمین شیرین (با هدایت الکتریکی کمتر از ۵ دسی زیمنس در متر) و تابستان های گرم و خشک است از قبیل: نهبندان، درمیان، بیرجند، قاین، گناباد، فردوس، طبس، خواف، تربت حیدریه، نیشابور، سبزوار، کاشمر، اصفهان، کرمان، اصطهبانات فارس و … که سابقه کشت طولانی دارند می باشد. زعفران سرمای ۲۰-۱۸ درجه زیر صفر را تحمل می کند، مشروط بر آنکه سرمای زودگذر باشد. اما در سال ۱۳۸۶ منطقه مورد کشت زعفران در خراسان جنوبی و رضوی دستخوش سرمای سخت و ممتد زیر ۲۰ درجه سانتی گراد برای چند ماه بود که منجر به سرما زدن برگ ها و بنه زعفران گردید.

این سرما در مناطقی از قبیل قاین به ۲۷/۲ درجه زیر صفر رسید که بی سابقه بود و منجر به تولید بسیار کم زعفران در سال ۱۳۸۷ (در حدود ۵۰ تن) و گرانی بی سابقه آن شد (مثقالی ۲۰۰۰۰ تومان در اسفند ۱۳۸۷). براثر سرمای بی سابقه و گرانی قیمت و عدم توانایی مردم از خرید زعفران بسیاری از استان های نو پا از کشت زعفران منصرف شدند. به طوری که برداشت محصول از ۲۴ استان در سال ۱۳۸۴ به ۴ استان خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی و اصفهان در سال ۱۳۸۸ محدود شد.

شرایط حرارتی خاک هم بویژه در زمستان بسیار حایز اهمیت است. از این جهت توصیه می شود که به هنگام تهیه زمین برای کشت بنه زعفران ۴۰ تن کود حیوانی با شخم عمیق به زیر خاک (منطقة کشت بنه) برده شود و نیز ۱۰ تن کود حیوانی قبل از آب اول در سطح خاک پخش و با خاک سطحی مخلوط شود تا جوانه های نورس زعفران به آسانی خود را به سطح خاک برسانند.

سرمای زودرس پاییزه نیز می تواند با یخ بستن گل ها موجب فساد آن ها را فراهم سازد.

از لحاظ رطوبت، گر چه نیاز زعفران به آب با مقایسه با سایر گیاهان زراعتی کمتر می باشد، اما فاکتور تامین آب به هنگام نیاز گیاه از اهمیت زیادی برخوردار است.

با توجه به یخ بندان های اواخر پاییز و اوایل زمستان، زعفران حداقل به سه آب تحت عناوین: گل آب، گل پاک و کولش آب در پاییز و به ۴-۳ آب از اوایل اسفند ماه تا اوایل اردیبهشت ماه نیاز دارد. بهتر است در صورت امکان آبیاری بهاره زعفران هر ۱۵-۱۲ روز یک بار انجام شود. آخرین آب زعفران در اوایل اردیبهشت ماه به مرگ آب مشهور است.

آب های به اصطلاح لب شور از دوره تولید و میزان عملکرد می کاهد. در ضمن بنه زعفران از آب مستقر در جایگاه خود آسیب می بیند و باید زهکشی شود.

خاک مناسب زعفران از نوع لومی با کربن آلی در حدود ۵-۱٪ با هدایت الکتریکی کمتر از ۵ دسی زیمنس بر متر می باشد. خاک زعفران باید قابلیت نفوذ به آب و در ضمن شیرین باشد.

در زمینه کاشت زعفران بهتر است از کاشت متراکم با بنه های درشت، سالم و در صورت لزوم ضدعفونی شده و به طریق ردیفی با فاصله خطوط ۴۰-۳۰ سانتی متر استفاده شود و ترجیحا بنه های سال سوم برای کاشت مناسب تر است. فاصله کشت بنه بسته به ریزی و درشتی بنه ها بین ۵ – ۳ سانتی متر در روی خط می باشد. بین بنه های کشت شده می توان ۲-۱ سانتی متر فاصله قایل شد. به این نوع کشت، کشت تسبیحی نیز می نامند.

بنه های درشت در حدود ۳۰- ۲۵ گرم دارای شش چشمه گل دهنده می باشد. در حالی که بنه های در حدود ۱۰ گرم به زحمت ممکن است دارای یک جوانه گل باشند . در نیوزیلند و ایتالیا که از بنه های درشت ۳۰ گرم و بیشتر استفاده می کنند. کشت زعفران را هر ساله تجدید می کنند، زیرا در این صورت حداکثر عملکرد را به دست می آورند. در هر سال باز از بين بنه ها، بنه های درشت تر را برای کاشت انتخاب می کنند.

در نیوزیلند بنه های درشت از ۳۰ گرم به بالا را از ژاپن سفارش می دهند. در ایران مرکزی برای تولید، هر ساله بنه های درشت باید تاسیس شود تا خریداران برای تهیه بنه سالم و درشت سرگردان نباشند.

در کاشت ردیفی پیاز زعفران امکان وجین مزرعه، کود دهی، کولش بین ردیف ها و گل چینی و نیز بیرون آوردن سالم تر بنه ها از خاک فراهم می باشد.

موقع کشت می تواند در خرداد ماه و یا شهریورماه باشد. لیکن تحقیقات اینجانب نشان داده که کشت پاییزه بهتر از کاشت بهاره است.

ترجیحا دوره تولید زعفران با تراکم زیاد ۱۰۰ – ۶۰ بنه در مترمربع کوتاه تر و در حدود ۵-۴ سال است و امکان گنجاندن زعفران در دوره تناوب نیز فراهم می باشد.

باید در چند نوبت و بویژه در فصل تابستان علف های هرز چند ساله مزارع زعفرانی پاک شود. چنانچه در این امر غفلت شود، جای رشد بوته های زعفران را علف های هرز اشغال خواهد کرد و زمین را از وجود آب و مواد غذایی تهی خواهد ساخت و کشاورز ناچار خواهد شد که زمین زعفرانی را به لحاظ غلبه علف های هرز خصوصا چند ساله رها سازد.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – میزان عملکرد زعفران در ارتباط با روش و تراکم کاشت

میزان عملکرد زعفران صرف نظر از قوت و ضعف زمین، ریزی و درشتی بنه ها، سال تولید، مواظبت های زراعی، تعداد بنه کشت شده در هر متر مربع و یا تعداد پیاز کشت شده در هر چاله و فاصله ی چاله ها از هم به دوره بهره برداری و نوع کشت ارتباط دارد. از این جهت میزان عملکرد زعفران در وضعیت های مختلف به شرح زیر مورد بررسی قرار گرفته است:

عوامل موثر در عملکرد زعفران

جدول شماره ۱- میزان عملکرد زعفران در هکتار وقتی در هر چاله ۳-۱ بنه کشت شود (کشت با تراکم کم) در روستاهای گل و فریز از بخش خوسف بیرجند

سالگل به کیلوگرمزعفران به مثقالزعفران به کیلوگرم
اول۱۵-۲۰۴۵-۶۰۰/۹۰۲-۰/۲۷۸
دوم۸۰-۱۰۰۲۴۰-۳۰۰۱/۱۱۱-۱/۳۸۹
سوم۲۴۰-۳۰۰۷۲۰-۹۰۰۳/۳۳۳-۴/۱۶۶
چهارم۴۰۰-۵۰۰۱۲۰۰-۱۵۰۰۵/۵۵۶-۶/۹۴۴
پنجم۴۵۰-۵۵۰۱۳۵۰-۱۶۵۰۶/۲۵۰-۷/۶۳۹
ششم۵۰۰-۶۰۰۱۵۰۰-۱۸۰۰۶/۹۴۴-۸/۳۳۳
هفتم۴۰۰-۴۵۰۱۲۰۰-۱۳۵۰۵/۵۵۶-۶/۲۵۰
هشتم۳۵۰-۴۰۰۱۰۵۰-۱۲۰۰۴/۸۶۱-۵/۵۵۶
نهم۲۴۰-۲۸۰۷۲۰-۸۴۰۳/۳۳۳-۳۸۸۹
دهم۱۶۰-۲۰۰۴۸۰-۶۰۰۲/۲۲۲-۲/۷۷۸
جمع۲۸۳۵-۳۴۰۰۸۵۰۵-۱۰۲۰۰۳۹/۳۷۵-۴۷/۲۲۲
میانگین سالانه۳۱۱/۷۵۹۳۵۴/۳۲۹

الف . هرگاه در هر چاله ۳ بنه کشت شود. در این صورت عمر مفید زعفران زار در روستاهای گل و فریز از بخش خوسف بیرجند ده سال و میزان متوسط عملکرد سالانه با توجه به جدول شماره (۱) ۹۳۵ مثقال و یا ۴/۳۳ کیلوگرم در هکتار می باشد.

ب . هرگاه در هر چاله ۵-۳ بنه کشت شود. در این صورت عمر مفید زعفران زار در شرایط روستاهای خراشاد، نوفرست و کوچ از بخش مرکزی بیرجند ۸ سال و میزان متوسط عملکرد سالانه با توجه به جدول شماره دو، ۱۳۵۶ مثقال و یا ۶/۲۷۸ کیلوگرم می باشد.

جدول شماره ۲ – میزان عملکرد زعفران در هکتار، وقتی در هر چاله ۵-۳ بنه کشت شود (کشت با تراکم متوسط) در روستاهای کوچ، خراشاد و نوفرست از بخش مرکزی بیرجند دوره تولید ۸ سال

سالگل به کیلوگرمزعفران به مثقالزعفران به کیلوگرم
اول۱۷-۵۰۵۰-۱۵۰۰/۲۳۱-۰/۶۹۴
دوم۱۳۳-۲۰۰۴۰۰-۶۰۰۱/۸۵۱-۲/۷۷۸
سوم۲۶۷-۴۰۰۸۰۰-۱۲۰۰۳/۷۰۴-۵/۵۵۵
چهارم۵۳۳-۶۶۷۱۶۰۰-۲۰۰۰۷/۴۰۷-۹/۲۵۹
پنجم۷۰۰-۱۱۰۰۲۱۰۰-۳۳۰۰۹/۷۲۲-۱۵/۲۷۸
ششم۷۰۰-۱۰۰۰۲۱۰۰-۳۰۰۰۹/۲۵۹-۱۳/۸۸۹
هفتم۴۰۰-۶۰۰۱۲۰۰-۱۸۰۰۵/۵۵۵-۸/۳۳۳
هشتم۲۰۰-۲۶۷۶۰۰-۸۰۰۲/۷۷۸-۴/۱۶۷
جمع۲۹۵۰-۴۲۸۴۸۸۵۰-۱۲۸۵۰۴۰/۵۰۷-۵۹/۹۵۳
میانگین سالانه۴۵۲۱۳۶۵۶/۲۷۸

ج. هرگاه در هر چاله ۱۵-۷ بنه کشت شود. در این صورت عمر مفید زعفران زار ۵-۴ سال می باشد. میزان متوسط عملکرد سالانه با توجه به جدول شماره (۳)، ۱۴۷۰ مثقال و یا ۶/۸۰۵ کیلوگرم می باشد.

آزمایش فوق در سه سطح ازت (N : 0-50-100 کیلو) در سه سطح فسفر (P : 0-25-50 کیلو) و در سه سطح کود حیوانی (M  : ۰-۲۰-۴۰ تن) در هکتار جمعا ۲۷ تیمار و چهار تکرار و به طریقه ردیفی با فواصل خطوط ۳۷/۵ سانتی متر و با فاصله کشت ۵ سانتی متر در روی خط (۵۷ بنه در متر مربع) در منطقه بیرجند و قاین اجرا شده که از بین ۲۷ تیمار دو تیمار، NIPoM1 و NoPoM1 در منطقه بیرجند بیشترین عملکرد را داشته است. اثر کود حیوانی در سطح ۱٪ و اثر متقابل ازت و کود حیوانی در سطح ۵٪ معنی دار بوده است.

جدول شماره ۳- میزان عملکرد زعفران در هکتار وقتی در هر چاله ۱۵-۷ بنه کشت شود (کشت متراکم) روستاهای مهموئی، گازار و جلیل آباد از بخش سابق در میان بیرجند دوره تولید ۵ سال

سالگل به کیلوگرمزعفران به مثقالزعفران به کیلوگرم
اول۱۰۰-۲۰۰۳۰۰-۶۰۰۱/۳۸۹-۲/۷۷۸
دوم۵۰۰-۸۰۰۱۵۰۰-۲۴۰۰۶/۹۴۴-۱۱/۱۱۱
سوم۸۰۰-۱۱۰۰۲۴۰۰-۳۳۰۰۱۱/۱۱۱-۱۵/۲۷۸
چهارم۴۰۰-۶۰۰۱۲۰۰-۱۸۰۰۵/۵۵۶-۸/۳۳۳
پنجم۱۵۰-۲۵۰۴۵۰-۷۵۰۲/۰۸۳-۳/۴۷۲
جمع۱۹۵۰-۲۹۵۰۵۸۵۰-۸۸۵۰۲۷/۰۸۳-۴۰/۹۷۲
میانگین سالانه۴۹۰۱۴۷۰۶/۸۰۵

جدول شماره ۴- میزان عملکرد گل زعفران به طریقه ردیفی در یک دوره بهره برداری ۷ ساله در ایستگاه تحقیقات کشاورزی محمدیه بیرجند بر حسب کیلوگرم در هکتار

سالگلزعفرانعلوفهدرصد استحصال زعفران
۱۳۷۰۲۲۹/-۳/۹۳۵۰۶۱/۷۲
۱۳۷۱۷۹۶/۲۱۰/۵۵۱۵۹۶۱/۳۲
۱۳۷۲۹۰۷/۷۱۳/۳۶۱۷۸۷۱/۴۷
۱۳۷۳۷۰۲/۲۹/۸۹۱۳۵۷۱/۴۱
۱۳۷۴۶۹۸/۹۹/۵۶۱۳۸۰۱/۳۷
۱۳۷۵۶۱۳/۳۸/۳۹۱۲۱۵۱/۳۷
۱۳۷۶۳۰۳/۳۴/۰۹۶۳۰۱/۳۵
میانگین۶۰۷/۳۸/۴۶۱۲۱۰۱/۴۳

از نقاط قابل توجه در تحقيق فوق عبارت از آنست که میزان عملکرد علوفه تقریبا معادل دو برابر گل به دست آمده است و میزان درصد استحصال زعفران ۱/۴۳ میزان گل می باشد و یا به عبارت دیگر از هر ۷۰ کیلو گل یک کیلو زعفران به دست می آید. فاصله بنه ها از یکدیگر ۳ سانتی متر و تعداد بنه در متر مربع ۷۵ بنه بوده است.

محاسبات فوق براساس زعفران دسته ای می باشد که درصد تبدیل زعفران دسته ای به زعفران رشته ای بریده (ممتاز) نیز در حدود ۷۰ درصد می باشد. در این پژوهش از ۴۰ تن کود حیوانی قبل از کاشت و از ۱۰ تن کود حیوانی و نیز ۵۰ کیلوگرم اوره در هر سال استفاده شده است.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – مقایسه کاشت کپه ای و ردیفی

عوامل موثر در عملکرد زعفران

برای سنجش برتری یکی از دو شیوه کاشت ردیفی و کپه ای، آزمایشی در منطقه آب سرد دماوند مرکز تحقیقات مرتع وزارت جهاد کشاورزی در فاصله سال های ۸۲ – ۱۳۷۹ انجام شد. برای یکسان بودن شیوه تهیه زمین، با فاروئر با فاصله خطوط ۳۷/۵ سانتی متر فارویر زده شد. در شیوه کاشت کپه ای در هر ۳۰ سانتی متر طول خط ۵، ۱۰ و یا ۱۵ بنه و در طرز کاشت ردیفی در هر ۲، ۳ و ۶ سانتی متر طول خط یک بنه زعفران کشت شد. به این ترتیب ۶ تیمار در چهار تکرار و هر تیمار در ۳۰ = ۱۰×۳ مترمربع انجام شد. نتایج تیمارها به شرح جدول شماره ۵ می باشد.

جدول شماره ۵ – مقایسه میانگین وزن زعفران تولیدی بر حسب کیلوگرم در هکتار در تیمارهای اثر متقابل روش کاشت بر تراکم کاشت در سال های ۸۲-۷۹.

تیمارهاسال ۷۹سال ۸۰سال ۸۱سال ۸۲جمعمیانگین
پنج بنه کپه ای۱/۲۶۳/۸۹/۴۴۱۱/۶۱۲۶/۱۶۶/۵۴
ده بنه کپه ای۱/۷۳۵/۷۱۱/۱۶۱۲/۸۸۳۱/۴۷۷/۸۶
پانزده بنه کپه‌ای۱/۸۹۶/۱۱۲/۸۹۱۳/۱۴۳۴/۰۲۸/۵۵
جمع۴/۸۸۱۵/۶۳۳/۴۹۳۷/۶۳۹۱/۶۵۲۲/۹۵
۵ بنه ردیفی۰/۸۹۴/۹۱۱/۱۶۱۲/۴۶۲۹/۴۱۷/۳۵
۱۰ بنه ردیفی۱/۲۹۵/۳۱۲/۳۳۱۴/۴۶۳۳/۲۸۸/۳۲
۱۵ بنه ردیفی۱/۴۵۵/۹۱۴/۳۱۱۵/۲۷۳۶/۹۳۹/۲۳
جمع۳/۶۳۱۶/۱۳۷/۸۰۴۲/۱۹۹۹/۶۲۲۴/۹

به طوری که توجه می شود در سال اول (۱۳۷۹) کاشت کپه ای بر کاشت ردیفی برتری داشته است و این امر به علت جنس خاک می باشد که وقتی بنه ها به صورت گروهی کاشته شوند، جوانه های گل مجموعا زمین را بهتر می شکافند. اما در صورت ردیفی (بویژه در سال اول و حتی دوم) چون بنه ها به صورت ردیفی و جدا از هم کشت شده اند، زور کافی برای بیرون آمدن از خاک را ندارند.

اما در سال های سوم و چهارم که تعداد بنه ها در روی خط افزایش یافته است بر میزان محصول افزوده شده به طوری که در سال سوم این تفاوت ردیفی بر کپه ای ۴/۳۱۹= ۳۳/۴۹- ۳۷/۸۰ کیلوگرم و در سال چهارم این تفاوت ۴/۵۶ کیلوگرم بوده است. به طوری که نقصان سال اول و دوم را جبران کرده و در کل میزان محصول ردیفی بر کپه ای در طی چهار سال ۴/۵۶ کیلوگرم فزونی داشته است.

جدول شماره ۶ – نتیجه گیری میزان عملکرد در هکتار شیوه های مختلف کاشت

دوره ی کشت سالنوع کشتتعداد بنه در هر ۳۰ سانتی متر طول خطروستای محل کشتمیزان متوسط عملکرد
۱۰کپه ای۱-۳گل و فریز۴/۳۲
۸کپه ای۳-۵خراشاد-نوفرست۶/۲۸
۵کپه ای۷-۱۵مهمویی-گازار۶/۸۰۵
۷ردیفی۵محمدیه بیرجند۸/۴۶
۴کپه ای۵آب سرد دماوند۶/۵۴
۴کپه ای۱۰آب سرد دماوند۷/۸۶
۴کپه ای۱۵آب سرد دماوند۸/۵۵
۴ردیفی۵آب سرد دماوند۷/۳۵
۴ردیفی۱۰آب سرد دماوند۸/۳۲
۴ردیفی۱۵آب سرد دماوند۹/۲۳

جدول شماره ۷- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصول زعفران به تفکیک استان در سال ۱۳۸۲ در کل کشور

نام استانسطح کشت زعفران – هکتارمیزان تولید تنعملکرد کیلوگرم در هکتار
زعفران
آبیدیمجمعآبیدیمآبیدیم
آذربایجان شرقی۲۳/۷۰۲۳/۷۰/۰۷۰۹۰۲/۹۹۰
تهران۴۴۰۴۴۰/۲۷۴۷۵۰۶/۲۴۰
چهارمحال و بختیاری۸/۶۰۸/۶۰/۰۱۰۶۰۱/۲۳۰
خراسان (قدیم)۵۳۱۸۰۰۵۴۱۸۰۲۲۲/۸۲۰۴/۱۹۰
زنجان۳/۲۰۳/۲۰/۰۱۲۸۰۴۰
سمنان۶۹۰۶۹۰/۱۸۶۰۲/۷۰
فارس۲۸۳/۷۵۰۲۸۳/۷۵۱/۳۹۵۸۰۴/۹۲۰
قزوین۲۰۲۰/۰۰۳۰۴۰
قم۲۰۲۰/۰۰۸۰۴۰
کرمان۲۲۷۰۲۲۷۱/۰۶۰۴/۶۷۰
لرستان۰/۲۰۰/۲۰/۰۰۲۰۱۰۰
مازندران۰۰۰۰۰۰۰
مرکزی۳۷/۳۰۳۷/۳۰/۱۶۵۴۰۴/۴۳۰
همدان۱۰/۵۰۱۰/۵۰/۰۴۵۰۴/۲۹۰
یزد۵۴۶/۲۰۵۴۶/۲۲/۲۲۰۶۵۰۴/۰۷۰
جمع کل کشور۵۴۴۳۷/۴۵۰۵۴۴۳۷/۴۵۲۲۸/۲۷۴۹۰۴/۱۹۰

به طوری که از جدول فوق برمی آید، میزان عملکرد سالانه به سه عامل طرز کاشت (کپه ای – ردیفی) تراکم کاشت و دوره کاشت بستگی دارد. جدول فوق نشان می دهد که کشت ردیفی متراکم و با دوره ی تولید با دوره تولید کوتاه تر، بهتر از شیوه های کشت کپه ای با تراکم کم، و با سال های طولانی می باشد و کشاورزان دریافته اند که حداقل در زمین زعفرانی به اندازه دوره تولید نباید مجددا زعفران کشت شود. وقتی دوره تولید کوتاه است زعفران را می توان در جدول تناوب گذاشت و با کاشت گیاهان صیفی و افزودن کود سبز در دوره تولید برای بهبود تغذیه زعفران و افزودن یک یا چند فصل آیش زمین را برای کاشت مجدد زعفران بعد از ۵-۴ سال آماده ساخت.

میزان عملکرد زعفران از سال ۱۳۸۲ لغايت ۱۳۸۷ در مناطق مختلف کشور به شرح جدول هایی است که متعاقبا آورده شده است.

در سال ۱۳۸۲ پانزده استان و با افزودن خراسان جنوبی و شمالی جمعا ۱۷ استان کاشت زعفران را تجربه کرده اند که میزان عملکرد مازندران صفر بوده است.

جدول شماره ۸- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصول زعفران به تفکیک استان در سال ۱۳۸۳ در کل کشور

نام استانسطح کشت زعفران – هکتارمیزان تولید تنعملکرد کیلوگرم در هکتار
بارور
آبیدیمجمعآبیدیمآبیدیم
آذربایجان شرقی۶۵/۲۰۶۵/۲۰/۱۹۵۴۰۳۰
اصفهان۲۵۵/۵۰۲۵۵/۵۱/۲۳۷۰۴/۸۴۰
تهران۵۶/۵۰۵۶/۵۰/۲۷۸۵۰۴/۹۳۰
چهارمحال بختیاری۱۴/۶۰۱۴/۶۰/۰۱۰۰/۶۸۰
خراسان (قدیم)۵۴۸۸۰/۵۰۵۴۸۸۰/۵۲۱۶/۶۶۰۳/۸۹۰
خوزستان۰/۰۸۰۰/۰۸۰/۰۰۰۳۰۳/۷۵۰
زنجان۳/۷۶۰۳/۷۶۰/۰۱۴۷۸۰۳/۹۳۰
سمنان۳۲/۵۰۳۲/۵۰/۰۸۰۷۰۲/۴۸۰
فارس۲۸۷/۵۰۲۸۷/۵۱/۴۰۴۰۴/۸۸۰
قزوین۴۰۴۰/۰۱۶۰۴۰
قم۲۰۲۰/۰۰۳۰۱/۵۰۰
کردستان۱/۱۰۱/۱۰/۰۰۱۰۰/۹۱۰
کرمان۲۲۸/۵۰۲۲۸/۵۱/۰۹۰۴/۷۷۰
کرمانشاه۴۰۴۰۰۰۰
کهکیلویه و بویراحمد۰/۷۵۰۰/۷۵۰/۰۰۰۹۰۱/۲۰
لرستان۰/۵۰۰/۵۰/۰۰۵۰۱۰۰
مرکزی۳۹/۴۰۳۹/۴۰/۰۸۹۶۰۲/۲۷ 
همدان۱۱/۴۰۴۰۱۱/۴۰۴۰/۰۷۱۸۰۶/۳ 
یزد۵۵۴۰۵۵۴۲/۳۴۹۵۰۴/۲۴ 
جمع کل کشور۴۴۱/۵۶۷۹۴۰۵۶۴۴۱/۷۹۴۲۲۰/۴۶۷۴۸۰۳/۹۱ 

در سال ۱۳۸۳، ۱۹ استان کاشت زعفران را تجربه کرده اند که عملکرد استان کرمانشاه برابر صفر و در ضمن در آن سال از خراسان بزرگ یاد شده که هر گاه به جای خراسان قدیم، سه استان جدید را اضافه کنیم، ۲۱ استان در امر کشت و کار زعفران تجربه کرده اند.

جدول شماره ۹ – سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصول زعفران به تفکیک استان در سال ۱۳۸۴ در کل کشور

نام استانسطح کشت زعفران – هکتارمیزان تولید تنعملکرد کیلوگرم در هکتار
بارور
آبیدیمجمعآبیدیمآبیدیم
آذربایجان شرقی۶۵۰۶۵۰/۲۶۰۴۰
آذربایجان غربی۱۰۱۰/۰۰۳۰۳۰
اصفهان۲۸۲/۸۰۲۸۲/۸۱/۳۲۸۰۴/۷۰
ایلام۱۰۱۰/۰۰۲۲۰۲/۲۰
تهران۴۴/۰۵۰۴۴/۰۵۰/۱۹۴۰۱/۳۶۰
چهارمحال و بختیاری۳۴/۹۰۳۴/۹۰/۰۴۷۶۰۱/۳۶۰
خراسان جنوبی۱۰۷۲۱۰۱۰۷۲۱۵۸/۹۹۵۰۵۵۰
خراسان رضوی۴۴۸۹۵۰۴۴۸۹۵۱۷۲/۶۴۰۳/۸۵۰
خراسان شمالی۳۳۱/۵۰۳۳۱/۵۱/۲۱۴۵۰۳/۶۶۰
زنجان۶/۷۶۰۶/۷۶۰/۰۲۳۷۸۰۳/۵۲۰
سمنان۳۳۰۳۳۰/۰۸۹۰۲/۷۰
فارس۳۰۴۰۳۰۴۱/۳۲۱۰۴/۳۵۰
قزوین۴/۵۰۴/۵۰/۰۱۸۰۴۰
قم۲۰۲۰/۰۰۳۰۱/۵۰
کرمان۲۵۴/۵۰۲۵۴/۵۱/۲۰۴/۷۲۰
کرمانشاه۵۰۵۰۰۰۰
کهگیلویه و بویر احمد۰/۷۵۰۰/۷۵۰/۰۰۰۹۰۱/۲۰
گلستان۰۱/۵۱/۵۰۰/۰۰۵۰۳/۳۳
گیلان۱۰۱۰۰۰۰
لرستان۰/۷۰۰/۷۰/۰۰۶۰۸/۵۷۰
مازندران۰۰/۴۰/۴۰۰/۰۰۰۵۰۱/۲۵
مرکزی۳۸/۹۰۳۸/۹۰/۰۹۹۴۶۰۲/۵۶۰
همدان۲۲/۵۰۲۲/۵۰/۰۵۴۵۰۲/۴۲۰
یزد۵۷۱/۲۰۵۷۱/۲۲/۴۳۶۶۰۴/۲۷۰
جمع کل کشور۵۷۶۲۱/۰۶۱/۹۵۷۶۲۲/۹۶۲۳۹/۸۹۶۵۴۰/۰۰۵۵۴/۱۶۲/۸۹

۲۴ استان در سال ۱۳۸۴ کاشت زعفران را تجربه کرده اند. ۲۲ استان به صورت آبی کاری و دو استان به صورت دیم کاری که عملکرد دو استان کرمان و گیلان برابر با صفر بوده است.

جدول شماره ۱۰- وضعیت تولید زعفران در سال ۱۳۸۵ در کل کشور

استانسطح زیر کشت (هکتار)میزان تولید (کیلوگرم)عملکرد (کیلوگرم در هکتار)تعداد باغات زعفران
زیر یک هکتاربین ۱-۲ هکتاربالای ۲ هکتار
آذربایجان شرقی۷۰۲۸۰۴   
اصفهان۲۹۷/۵۱۸۸۹۶/۳۱۳۳۲۱۹۱
تهران۶۷/۵۱۲۵۱/۸۵   
چهارمحال و بختیاری۴۶/۲۱۲۰/۵۲/۶۶۱۳۳  
خراسان شمالی۲۸۳/۷۵۸۹/۳۲۱۴۳۴۲۱۴
خراسان رضوی۴۵۵۷۲/۵۱۱۹۵۲۸/۴۲/۶   
خراسان جنوبی۱۰۷۳۶۵۸۱۹۸۵/۴۲۷۹۳۸۲۶۱۰۳۰۳
سمنان۶۵۲۴۵۳/۷۶۹۰  
فارس۳۰۰/۱۱۵۰۵/۲۵۲۶۲۷۵۶
کرمان۲۷۱/۲۵۱۲۳۴/۲۵۴/۵۴۶۳۵۳۲
مرکزی۴۱/۹۱۵۷/۶۵۳/۷۶۱۵۵۵۱
همدان۲۳/۰۷۴۶/۷۲۹۴۵۲
یزد۵۶۵۲۸۳۱۵۱۳۵۱۲۷۴۲۰
زنجان۶/۸۱۷/۸۵۱/۱۵۳۰۲ 
قزوین۴/۵۱۸۴/۵ 11
قم۴۳۰/۷۵۱  
لرستان۳/۵۱/۷۰/۴۸۲  
جمع کل۵۸۳۵۸/۵۳۱۸۶۷۸۰/۶۳/۲۱۱۷۹۴۳۰۸۶۳۵۰
آذربایجان شرقی۱۹     
اصفهان۱۶۳۷۴۳۶۳۴۷۲
تهران      
چهارمحال و بختیاری۱۳۴۳۱ 23 
خراسان شمالی۲۰۴۷ 617 
خراسان رضوی      
خراسان جنوبی۴۸۹۳۷۵۷۲۰۹۲۹۷ 
سمنان۹۰     
فارس۲۰۸ 2 221
کرمان۵۱۸۵۱۱۷۹۷۱
مرکزی۱۶۱۶ 2520 
همدان۸۳۴۱ 6 
یزد۱۷۶۵۷ 55891
زنجان۳۳۳  53 
قزوین۲     
قم۳۲/۵  1 
لرستان۳۲۱ 1 
جمع کل۵۳۷۹۷۱۶۲۸۱۶۳۸۳۵

جدول شماره ۱۱- آمار باغات زعفران آبی کل کشور به تفکیک استان در سال ۸۶-۱۳۸۵ واحد : هکتار/ کیلوگرم

کدنام منطقهسطح کلسطح بارورسطح غیر بارورتولیدعملکرد
۱۰اصفهان۱۹۴/۹۰√۱۹۴/۹۰۰/۰۰۹۳۴۴/۷۹
۲۳تهران۱۷/۸۰۱۷/۸۰۰/۰۰۳۸۲/۱۲
۲۹استان خراسان جنوبی۸۴۵۵/۶۰√۸۴۵۵۰/۶۰۰/۰۰۲۷۷۶۹۳/۲۸
۳۰استان خراسان رضوی۳۶۴۵۷/۳۰√۳۶۴۵۷/۳۰۰/۰۰۱۲۰۴۴۶۳/۳۰
۳۱استان خراسان شمالی۱۰۱/۷۰√۱۰۱/۷۰۰/۰۰۷۴۲۷/۳۰
۲۰استان سمنان۱۱/۲۰۱۱/۲۰۰/۰۰۱۵۱/۳۵
۰۷استان فارس۲۶۵/۰۰√۲۶۵/۰۰۰/۰۰۱۳۲۵۵/۰۰
۰۸استان کرمان۱۹/۰۰۱۹/۰۰۰/۰۰۵۹۳/۱۲
 استان مرکزی۲/۴۰۲/۴۰۰/۰۰۷۲۸۲۳۰۳۴/۳۳
 استان همدان۶/۱۰۶/۱۰۰/۰۰۰۰/۰۷
۲۱استان یزد۲۶۷/۷۰√۲۶۷/۷۰۰/۰۰۱/۲۲۰۴/۵۶
جمع کل۴۵۷۹۸/۷۰۴۵۷۹۸/۷۰۰/۰۰۱۵۰۸۳۰۳/۴۹

استان های فعال در جدول فوق شامل اصفهان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی و یزد بوده است.

جدول شماره ۱۲- برآورد سطح برداشت زعفران، میزان تولید و عملکرد آن در هکتار

سال زراعی: ۸۷-۱۳۸۶                                  واحد: هکتار- تن – کیلوگرم

نام استانسطح برداشت (هکتار)میزان تولید (تن)عملکرد (کیلوگرم)
آبیدیمجمعآبیدیمجمعآبیدیم
کرمان۴ 4   2 
اصفهان۲۲۹ 2291 14/42 
خراسان جنوبی۱۴۸۱۱ 1481122 221/51 
خراسان رضوی۳۶۷۱۸ 3671826 267 
خراسان شمالی۸ 8   10/13 
سمنان۲۴۰ 2401 13/4 
همدان۳ 3   2 
جمع۵۲۰۱۴ 5201450 50  

جدول شماره ۱۳- برآورد سطح زیر کشت بر حسب هکتار و میزان تولید بر حسب تن و میزان عملکرد بر حسب کیلوگرم در سال زراعی ۸۷-۱۳۸۶ در خراسان رضوی و جنوبی

شهرستان های خراسان رضویشهرستان های خراسان جنوبی
نامزیر کشتتولیدعملکردنامزیر کشتتولیدعملکرد
چناران۱۲۰۰/۱۳بشرویه۱۷۲۶۲۱/۰۵
گناباد۲۵۶۳۲۰/۷۸بیرجند۵۰۷۱۱/۹۳
برداسکن۱۰۵۱۱۰/۹۵درمیان۲۷۹۰/۸۱
تایباد۲۶۵۵۲۰/۷۵سرایان۳۵۶۵۵۱/۴۶
تربت جام۷۳۷۱۱/۳۵سربیشه۷۹۲/۵۸
تربت حیدریه۱۳۴۷۱۷۰/۵۲فردوس۳۴۳۴۵۱/۵۶
خلیل آباد۳۲۱۲۴۱/۲۴قاینات۵۱۷۱۹۱/۶۸
خواف۱۰۸۲۱۰/۹۲نهبندان۵۰۰/۹۲
رشت خوار۱۹۱۰۲۱/۰۴جمع۱۴۸۱۱۲۴۱/۵۱
سبزوار۷۰۸    
فریمان۷۹    
قوچان۲۳    
کاشمر۳۶۰۹۳۰/۸۳    
محولات۲۲۰۸۱۰/۴۵    
مشهد۶۸    
نیشابور۳۲۲۲۳۱/۰    
جمع۳۶۷۱۸۲۷    
میزان عملکردهای فوق بسیار کم و ناچیز است و جز صرف وقت و انرژی ثمری ندارد.

 

در این خصوص وزارت جهاد کشاورزی چاره ای باید بیندیشد.

جدول شماره ۱۴- برآورد سطح برداشت، میزان تولید و عملکرد در هکتار زعفران

سال زراعی : ۸۸- ۱۳۸۷                              واحد : هکتار – تن – کیلوگرم

نام استانسطح برداشت (هکتار)میزان تولید (تن)عملکرد (کیلوگرم)
آبیدیمجمعآبیدیمجمعآبیدیم
اصفهان۵۶۷۵۶۷۱۱۲/۵۸
خراسان جنوبی۱۱۲۴۳۱۱۲۴۳۴۱۴۱۳/۶
خراسان رضوی۴۹۱۹۸۴۹۱۹۸۱۴۸۱۴۸۳/۰۱
خراسان شمالی۳۱۳۳۱۳۱۱۲/۲۴
جمع۶۱۳۲۱۶۱۳۲۱۱۹۱۱۹۱۳/۱۱

جدول شماره ۱۵- مقایسه پنج ساله تولید زعفران (۸۴ لغایت ۸۸) در خراسان جنوبی

سطح بر حسب هکتار، تولید بر حسب تن و عملکرد بر حسب کیلوگرم

شهرستانسال ۸۴سال ۸۵سال ۸۶سال ۸۷سال ۸۸
سطحتولیدعملکردسطحتولیدعملکردسطحتولیدعملکردسطحتولیدعملکردسطحتولیدعملکرد
بیرجند۱۱۶۰۵۳۹۸۴۱۲/۹۳/۵۳۳۹۱/۳۳/۸۵۰۷۱۱/۹۲۱۳۲/۱
بشرویه۰۰۰۰۰۰۰۰۰۱۷۳۷۲۱/۱۶۳۰۲۳/۷
فردوس۲۸۰۰۱۱/۴۴۲۸۴۳۷/۸۲/۷۲۹/۹۸۲/۷۳۴۳۵۵۱/۶۱۸۰۷۷۳/۷
سربیشه۱۲۰۰/۴۸۴۱۰۰۰/۲۵۲/۵۷۰۰/۲۲/۸۷۹۲/۰۲/۶۳۹۴۱۲/۳
سرانان۲۹۵۰۱۲۴۲۸۹۳۱۱/۶۴۲۸۰۹۱۲/۳۴/۴۳۵۶۵۵۱/۴۳۲۰۳۸۲/۶
نهبندان۱۴۵۰/۱۵۱۱۰۰۰/۱۵۱/۵۳۳۰/۰۴۱/۲۵۰۰/۰۵۰/۹۸۲/۴
قاین۵۶۰۴۳۹۷۵۳۵۰۱۲/۸۲/۴۴۹۶۸۱۲/۳۲/۷۵۳۰۲۹۱/۶۴۶۵۴۲۱۴/۱۵
درمیان۷۴۲۲۳۱۵۴۰۱/۳۵۲/۵۲۳۶۰/۷۲/۸۲۸۸۰/۰/۸۳۰۵۱۲/۱
جمع استان۱۲۳۶۱۶۵/۳۱۱۸۲۶۳۳/۹۲۱۱۳۶۴۳۴۸۴۱۴۹۶۳۲۲/۵۲۱۱۲۵۹۴۱۳/۶

جدول شماره ۱۶- میانگین سطح زیر کشت زعفران بر حسب هکتار و میزان تولید برحسب کیلوگرم در خراسان رضوی طی سال های ۱۳۸۳ – ۱۳۷۴

نامسطحکیلوگرمنامسطحکیلوگرمنامسطحکیلوگرم
بردسکن۲۴۵۰۱۶۰۰رشتخوار۴۵۰۰۱۶۵۰۰قوچان۵۰۲۰۰
تایباد۲۹۰۰۱۳۶۳۰سبزوار۸۹۰۳۰۰۰کلات۳
تربت جام۱۵۰۰۷۲۰۰سرخس۲کاشمر۴۳۷۰۱۵۲۰۰
تربت حیدریه۱۱۲۶۰۴۵۰۰۰صالح آباد۲۶۱۰۰۰گناباد۵۰۰۰۱۵۰۰۰
چناران۳۱۰۹۹۰فریمان۳۵۰۱۴۰۰محولات۲۵۰۰۱۱۰۰۰
خواف۱۷۰۰۶۸۰۰خلیل آباد۲۶۸۰۱۰۷۲۰نیشابور۱۱۰۰۴۷۳۰
دره گز۲۵۷۰مشهد۶۵۰۱۵۰۰
جمع۲۰۱۴۵۸۲۲۹۰۸۴۴۸۳۱۷۲۰۱۳۶۷۳۴۷۶۳۰
جمع سطح زیر کشت ۴۲۲۶۶   جمع میزان تولید ۱۶۱۶۴۰   میزان عملکرد ۳/۸۲ کیلوگرم

جدول شماره ۱۷ – صادرات زعفران خراسان رضوی بر حسب تن و ارزش به دلار طی سال های ۱۳۸۳ – ۱۳۷۴ مطابق با ۲۰۰۵ – ۱۹۹۶ میلادی

سال شمسیسال میلادیتنسطح زیر کشتمیلیون دلار
۱۳۷۴۱۹۹۶۴۵/۷۰۱۷/۷
۱۳۷۵۱۹۹۷۳۶/۰۷۱۴/۰۸
۱۳۷۶۱۹۹۸۵۹/۹۶۲۳/۹
۱۳۷۷۱۹۹۹۸۲/۲۶۳۴/۰۸
۱۳۷۸۲۰۰۰۱۰۶/۱۹۴۳/۵
۱۳۷۹۲۰۰۱۱۲۱/۶۲۲۲۲۴۵۱/۳۴
۱۳۸۰۲۰۰۲۱۲۵/۲۴۳۶۷۰۵۶/۲
۱۳۸۱۲۰۰۳۱۳۸/۹۶۴۵۸۶۶/۵۷
۱۳۸۲۲۰۰۴۱۷۲۹۳۴۱۹۵
۱۳۸۳۲۰۰۵۲۰۱۷۸۱۴۹۷

جدول شماره ۱۸- سطح زیر کشت (هکتار) و میزان تولید(تن) در مناطق خراسان رضوی از سال ۸۴ تا ۸۸

نام شهرستانسال ۸۴سال ۸۵سال ۸۶سال ۸۷سال ۸۸
هکتارتولیدهکتارتولیدهکتارتولیدهکتارتولیدهکتارتولید
تربت حیدریه۱۱۲۶۰۴۵۱۱۴۷۰۳۴/۴۱۲۲۰۰۳۶/۶۶۲۰۰۵/۹۶۵۳۰۱۷/۶
گناباد۵۰۰۰۱۵۳۳۵۰۱۰/-۳۳۵۰۱۰/۴۲۸۸۰۲/۱۳۰۵۰۷/۶
رشتخوار۴۵۰۰۱۶/۵۴۵۰۰۱۲/۶۴۵۰۰۱۶/-۳۶۰۰۳/-۴/۵۰۱۲/۴
کاشمر۴۳۷۰۱۵/۲۴۴۰۰۷/۴۴۶۰۰۱۷/-۴۰۵۰۳/۲۵۱۵۰
تایباد۲۹۰۰۱۳/۶۲۹۸۰۶/۸۲۴۸۰۵/۱۲۲۴۰۱/۸۲۶۰۰
خلیل آباد۲۶۸۰۱۰/۷۲۶۸۰۹/۴۲۹۳۰۱۳/۲۲۵۰۰۱/۹۳۱۵۰۹/۴
فردوس۲۶۳۰۱۱/-۲۰۰۰۸/۷  
مه ولات۲۵۰۰۱۱/-۲۵۸۰۶/۷۲۷۲۰۸/۲۲۷۵۰۱/۶۳۵۵۶۱/۶
بردسکن۲۴۵۰۸/۶۲۴۵۰۴/۹۲۴۵۰۹/۶۲۱۰۰۱/۵۲۶۵۰۸/۲
خواف۱۷۰۰۶/۸۱۷۰۰۵۰۰۱۷۵۰۶/۶۱۲۵۰۰/۸۱۸۵۰۵/۲
تربت جام۱۵۰۰۷/۲۱۵۰۰۳/۷۱۵۱۸۷/۳۱۱۲۰۰/۹۱۸۳۴۵/۳
جمع۴۱۴۹۰۱۶۰/۶۳۹۶۱۰۱۰۹/۷۳۸۴۹۸۱۳۰۲۸۶۹۰۲۲/۷۳۴۵۲۰۶۷/۳

جدول شماره ۱۹ – وضعیت تولید زعفران در سال ۱۳۸۵ در کشور

ردیفاستانسطح زیر کشت (هکتار)میزان تولید (کیلو گرم)عملکرد (کیلوگرم در هکتار)
۱خراسان رضوی۴۵۵۷۲/۵۱۱۹۵۲۴/۸۲/۶
۲خراسان جنوبی۱۰۷۳۶۵۸۱۹۸۵/۴۲
۳یزد۵۶۵۲۸۳۱۵
۴اصفهان۲۹۷/۵۱۸۸۹۶/۳
۵فارس۳۰۰/۱۱۵۰۵/۲۵
۶کرمان۲۷۱/۲۵۱۲۳۴/۲۵۴/۵
۷خراسان شمالی۲۸۳/۷۵۸۹/۳۲
۸آذربایجان شرقی۷۰۲۸۰۴
۹سمنان۶۵۲۴۵۳/۷۶
۱۰تهران۴۰۱۸۴۴/۶
۱۱چهارمحال و بختیاری۴۶/۲۱۲۰/۵۲۰۶۶
۱۲مرکزی۴۱/۹۱۵۷/۶۵۳/۷۶
۱۳همدان۲۳/۰۷۴۶/۷۲
۱۴قزوین۴/۵۱۸۴/۵
۱۵قم۴۳۰/۷۵

جدول شماره ۲۰ – وضعیت تولید زعفران در سال ۱۳۸۶ در کشور

ردیفاستانسطح زیر کشت (هکتار)میزان تولید (کیلوگرم)عملکرد (کیلوگرم در هکتار)
۱خراسان رضوی۴۱۶۵۴۱۴۳۳۲۰۳/۶
۲خراسان جنوبی۱۵۰۹۹۷۸۰۰۰۵/۳
۳یزد۶۱۷۳۱۰۰۵
۴اصفهان۳۱۹/۷۱۵۷۷۵/۳
۵فارس۳۱۴/۱۱۴۹۵/۲۵
۶کرمان۲۸۲/۲۵۱۱۴۱۴
۷خراسان شمالی۳۰۸/۵۸۴۳۲/۷
۸آذربایجان شرقی۶۸/۳۲۲۷/۵۳/۵
۹سمنان۵۱۱۷۰۳/۳
۱۰تهران۵۸/۶۱۵۰۲/۵
۱۱چهارمحال وبختیاری۴۰/۲۴۹/۸۱/۳
۱۲مرکزی۴۴/۵۱۷۵/۲۴
۱۳همدان۳۳/۸۱۳۰/۲۶۴
۱۴قزوین۸۲۴۳/۴
۱۵قم۴۴۱

جدول شماره ۲۱ – وضعیت تولید زعفران در سال ۱۳۸۷ در کشور

ردیفاستانسطح زیر کشت (هکتار)میزان تولید (کیلوگرم)عملکرد (کیلوگرم در هکتار)
۱خراسان رضوی۴۶۲۶۶۲۱۵۶۸۰/۵
۲خراسان جنوبی۱۳۴۸۶۱۰۳۸۴۰/۸
۳یزد۶۲۱۱۲۶۷۲
۴اصفهان۳۶۹۹۹۲۳
۵فارس۳۲۳۱۵۱۵۴/۷
۶کرمان۲۸۶۱۱۳۰۴/۱
۷خراسان شمالی۲۸۴۲۶۸۱
۸آذربایجان شرقی۷۵۲۴۵۳/۷
۹سمنان۵۱۱۷۰۳/۳
۱۰تهران۴۹۵۱۱/۸
۱۱چهارمحال و بختیاری۴۳۷۹۲
۱۲مرکزی۴۲۱۱۳۲/۸
۱۳همدان۲۷۱۰۱۳/۸
۱۴قزوین۱۲۱۳۱/۱
۱۵قم۴۴۱

عوامل موثر در عملکرد زعفران – عمر زعفران زار

منظور از عمر زعفران زار، عمر مفید و یا سودبخش بودن آن است. عمر زعفران زار صرف نظر از مراقبت های زراعی، بستگی زیادی به تعداد پیازهای کاشته شده در هر چاله دارد. هرقدر تعداد بنه های کاشته شده در سال اول بیشتر باشد، عمر زعفران زار کوتاه تر خواهد بود. زیرا از هر بنه ای که در سال اول کاشته شود، بنه های تازه ای تولید می شود. در نتیجه با گذشت چند سال، به علت تراکم بنه ها، نقصان مواد غذایی، افزایش علف های هرز، پوک شدن برخی از بنه ها، و نیز کوچک شدن بنه ها، از میزان محصول بقدری کاسته می شود که کشاورزان تصمیم می گیرند بنه ها را به زمین جدیدی منتقل سازند.

هرگاه در یک چاله ۳ – ۲ بنه زعفران کشت شود و یا در داخل شیار با فاصله ۸-۶ سانتی متر یک بنه کاشته شود، در این صورت عمر زعفران زار در حدود ۱۰ – ۸ سال و حتی ۱۲ – ۱۰ سال خواهد بود. و هرگاه ۵ بنه زعفران کاشته شود، عمر زعفران زار به ۸ – ۵ سال کاهش می یابد. معمولا عمر زعفران زار موقعی خاتمه یافته تلقی می شود که عملکرد سال آخر آن با تقویم به ریال کمتر از عملکرد گندم در زمین های مشابه باشد. چنانکه گفته شد مراقبت های زراعی خصوصا دفع علف های هرز مزارع زعفران، کود و خاک دادن به مقدار لازم و آبیاری به موقع در طول عمر زعفران زار تأثیر زیادی دارد. برخی از کشاورزان به علت کثرت علف های هرز و عدم توانایی در قلع و قمع آن ها، زمین زعفران را زودتر از موعد لازم رها می کنند.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – میزان عملکرد زعفران

عوامل موثر در عملکرد زعفران

عوامل موثر در عملکرد زعفران صرف نظر از قوت و ضعف زمین، ریزی و درشتی بنه ها، سال تولید، مواظبت های زراعی، به تعداد بنه کشت شده در هر چاله و یا در متر مربع و در نتیجه دوره بهره برداری ارتباط دارد. از این جهت میزان عملکرد زعفران در وضعیت های مختلف به شرح زیر مورد بررسی قرار می گیرد.

الف – هرگاه در هر چاله ۱ بنه کشت شود، در این صورت عمر مفید زعفران زار و یا به عبارت دیگر دوره بهره برداری زیاد می گردد، لیکن میزان عملکرد در سال های اول کشت کم می باشد.

ب – هرگاه در هر چاله ۳ – ۱ و عموما ۳ بنه کشت شود، در این صورت عمر مفید زعفران زار در روستاهای گل و فریز از بخش خوسف بیرجند، ده سال و میزان متوسط عملکرد سالانه ۴/۳ کیلوگرم می باشد. در این روستا سال ششم سال حداکثر بهره برداری می باشد.

ج – هرگاه در هر چاله ۵ – ۳ بنه کشت شود، در این صورت عمر مفید زعفران زار در شرایط روستاهای کوچ، خراشاد و نوفرست از بخش مرکزی بیرجند ۸ سال و میزان متوسط عملکرد، سالانه ۶/۳ کیلوگرم و سال حداکثز عملکرد سال پنجم می باشد.

د- هرگاه در هر چاله ۱۵ – ۷ و عموما ۱۵ بنه کشت شود، در این صورت عمر مفید زعفران زار چهار یا پنج سال می باشد. میزان متوسط عملکرد سالانه ۶/۸ کیلوگرم و سال حداکثر عملکرد، سال دوم و یا سوم می باشد.

با توجه به مطالب فوق هر قدر بر تعداد بنه های کشت شده در هر چاله و یا در طول خطوط کشت اضافه گردد، از دوره بهره برداری زعفران کاسته می شود، اما بر میزان متوسط تولید سالانه اضافه می گردد.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – خزان بوته زعفران، میزان تولید و کیفیت علوفه

برگ های زعفران در مناطق گرمسیری، مانند اصطهبانات فارس در اواخر فروردین ماه و در مناطق کوهستانی خراسان جنوبی در اواخر اردیبهشت ماه و در نقاط جلگه ای درهمین مناطق در اواسط اردیبهشت ماه رو به زردی می گذارند و بزودی خشک می شوند. پس از خشک شدن کامل بوته، برگ ها را به آسانی می توان از درون خاک بیرون کشید و به جمع آوری آن ها در خارج از محوطه زعفران کاری اقدام کرد. باید در نظر داشت که کشاورزان زعفران کار از چرانیدن زمین زعفران به شدت اجتناب می ورزند، چون اعتقاد دارند که زمین با شم گوسفندان فشرده می شود و منافذ تنفسی بنه ها مسدود می گردد.

دروی زودتر از موعد برگ ها این خطر را به همراه دارد که فرصت کافی برای انتقال مواد غذایی از برگ ها بنه ها وجود نداشته باشد. ضمنا بیرون کشیدن برگ ها قبل از خزان کامل، موجب آسیب رساندن به بنه ها می گردد.

میزان تولید علوفه زعفران بین ۱۵۰۰- ۶۰۰ کیلوگرم بسته به سن مزرعه زعفران، حاصل خیزی خاک و تراکم بوته دارد.

در خصوص کیفیت علوفه زعفران، مشخص شد که مقدار مصرف برگ خشک زعفران توسط گوسفند و بز بومی در مناطق خراسان جنوبی بیشتر از مصرف کاه غلات است. شاید به همین جهت باشد که دامداران منطقه مذکور، علوفه زعفران را با قیمت بیشتری از کاه غلات عرضه می کنند. آقای ولی زاده در تجزیه برگ های خشک زعفران به این رسیده است که مقادیر پروتیین خام، چربی، عصاره عادی از ازت، مواد معدنی و مجموع مواد مغذی قابل هضم برگ خشک زعفران، بیشتر از کاه غلات است.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – تعداد پیاز یا بنه ها در سال های بعد

وقتی در سال اول در داخل هر چاله ۱۵- ۱۰ بنه کشت شود، در سال دوم تعداد بنه ها به ۲۵- ۲۰، در سال سوم به ۳۵- ۳۰ و در سال چهارم به ۴۵ – ۴۰ عدد می رسد. تا سال چهارم به علت باز بودن فضای خالی برای رشد و تکثیر بنه ها، بنه های درشتی در زمین مشاهده می شود. لیکن از سال چهارم به بعد به علت کمبود جا و تقلیل مواد غذایی رشد بنه ها متوقف شده، عملکرد زعفران نیز کاهش می یابد. از این رو از سال چهارم به بعد بنه ها را به زمین دیگری منتقل می سازند. به طوری که گفته شد، تعداد بنه ها در سال چهارم به ۴- ۳ برابر سال اول می رسد. بنابراین ازدیاد بنه ها خود می تواند منبع درآمد خوبی برای زعفران کاران باشد.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید