عوامل موثر در میزان عملکرد زعفران

131
عوامل موثر در عملکرد زعفران
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

عوامل موثر در عملکرد زعفران

میزان عوامل موثر در عملکرد زعفران برحسب مثقال در یک من تخم کار و یا کیلوگرم در هکتار سنجيده می شود.

میزان عملکرد به اقلیم مورد کاشت، به خواص فیزیکی، شیمیایی، زیستی (میکروارگانیسم ها) خاک، ریزی و درشتی بنه، سلامت بنه، مقدار کاشت، طرق کاشت، موقع کاشت، کیفیت آب آبیاری، میزان آبیاری ، مواظبت های زراعتی و تناوب در دوره کاشت ارتباط دارد. نیاز اقلیمی کاشت شامل دما، رطوبت، وزش باد، ارتفاع از سطح دریا و جنس خاک می باشد.

زعفران در مناطقی می روید که دارای زمستان های سرد توأم با باران و برف و آفتابی و تابستان های گرم و خشک باشد. مناطق کشت زعفران در ایران بیشتر در نواحی اطراف دشت کویر و دشت لوت که دارای شب های بسیار سرد و دارای آب و زمین شیرین (با هدایت الکتریکی کمتر از ۵ دسی زیمنس در متر) و تابستان های گرم و خشک است از قبیل: نهبندان، درمیان، بیرجند، قاین، گناباد، فردوس، طبس، خواف، تربت حیدریه، نیشابور، سبزوار، کاشمر، اصفهان، کرمان، اصطهبانات فارس و … که سابقه کشت طولانی دارند می باشد. زعفران سرمای ۲۰-۱۸ درجه زیر صفر را تحمل می کند، مشروط بر آنکه سرمای زودگذر باشد. اما در سال ۱۳۸۶ منطقه مورد کشت زعفران در خراسان جنوبی و رضوی دستخوش سرمای سخت و ممتد زیر ۲۰ درجه سانتی گراد برای چند ماه بود که منجر به سرما زدن برگ ها و بنه زعفران گردید.

این سرما در مناطقی از قبیل قاین به ۲۷/۲ درجه زیر صفر رسید که بی سابقه بود و منجر به تولید بسیار کم زعفران در سال ۱۳۸۷ (در حدود ۵۰ تن) و گرانی بی سابقه آن شد (مثقالی ۲۰۰۰۰ تومان در اسفند ۱۳۸۷). براثر سرمای بی سابقه و گرانی قیمت و عدم توانایی مردم از خرید زعفران بسیاری از استان های نو پا از کشت زعفران منصرف شدند. به طوری که برداشت محصول از ۲۴ استان در سال ۱۳۸۴ به ۴ استان خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی و اصفهان در سال ۱۳۸۸ محدود شد.

شرایط حرارتی خاک هم بویژه در زمستان بسیار حائز اهمیت است. از این جهت توصیه می شود که به هنگام تهیه زمین برای کشت بنه زعفران ۴۰ تن کود حیوانی با شخم عمیق به زیر خاک (منطقة کشت بنه) برده شود و نیز ۱۰ تن کود حیوانی قبل از آب اول در سطح خاک پخش و با خاک سطحی مخلوط شود تا جوانه های نورس زعفران به آسانی خود را به سطح خاک برسانند.

سرمای زودرس پاییزه نیز می تواند با یخ بستن گل ها موجب فساد آن ها را فراهم سازد.

از لحاظ رطوبت، گر چه نیاز زعفران به آب با مقایسه با سایر گیاهان زراعتی کمتر می باشد، اما فاکتور تأمین آب به هنگام نیاز گیاه از اهمیت زیادی برخوردار است.

با توجه به یخ بندان های اواخر پائیز و اوایل زمستان، زعفران حداقل به سه آب تحت عناوین: گل آب، گل پاک و کولش آب در پاییز و به ۴-۳ آب از اوایل اسفند ماه تا اوایل اردیبهشت ماه نیاز دارد. بهتر است در صورت امکان آبیاری بهاره هر ۱۵-۱۲ روز یک بار انجام شود. آخرین آب زعفران در اوایل اردیبهشت ماه به مرگ آب مشهور است.

آب های به اصطلاح لب شور از دوره ی تولید و میزان عملکرد می کاهد. در ضمن بنه ی زعفران از آب مستقر در جایگاه خود آسیب می بیند و باید زهکشی شود.

خاک مناسب زعفران از نوع لومی با کربن آلی در حدود ۵-۱٪ با هدایت الکتریکی کمتر از ۵ دسی زیمنس بر متر می باشد. خاک زعفران باید قابلیت نفوذ به آب و در ضمن شیرین باشد.

در زمینه کاشت زعفران بهتر است از کاشت متراکم با بنه های درشت، سالم و در صورت لزوم ضدعفونی شده و به طریق ردیفی با فاصله خطوط ۴۰-۳۰ سانتی متر استفاده شود و ترجیحا بنه های سال سوم برای کاشت مناسب تر است. فاصله کشت بنه بسته به ریزی و درشتی بنه ها بین ۵ – ۳ سانتی متر در روی خط می باشد. بین بنه های کشت شده می توان ۲-۱ سانتی متر فاصله قائل شد. به این نوع کشت، کشت تسبیحی نیز می نامند.

بنه های درشت در حدود ۳۰- ۲۵ گرم دارای شش چشمه گل دهنده می باشد. در حالی که بنه های در حدود ۱۰ گرم به زحمت ممکن است دارای یک جوانه گل باشند . در نیوزیلند و ایتالیا که از بنه های درشت ۳۰ گرم و بیشتر استفاده می کنند. کشت زعفران را هر ساله تجدید می کنند، زیرا در این صورت حداکثر عملکرد را به دست می آورند. در هر سال باز از بين بنه ها، بنه های درشت تر را برای کاشت انتخاب می کنند.

در نیوزیلند بنه های درشت از ۳۰ گرم به بالا را از ژاپن سفارش می دهند. در ایران مرکزی برای تولید، هر ساله بنه های درشت باید تأسیس شود تا خریداران برای تهیه بنه سالم و درشت سرگردان نباشند.

در کاشت ردیفی امکان وجین مزرعه، کود دهی، کولش بین ردیف ها و گل چینی و نیز بیرون آوردن سالم تر بنه ها از خاک فراهم می باشد.

موقع کشت می تواند در خرداد ماه و یا شهریورماه باشد. لیکن تحقیقات اینجانب نشان داده که کشت پاییزه بهتر از کاشت بهاره است.

ترجیحأ دوره تولید زعفران با تراکم زیاد ۱۰۰ – ۶۰ بنه در مترمربع کوتاه تر و در حدود ۵-۴ سال است و امکان گنجاندن زعفران در دوره تناوب نیز فراهم می باشد.

زمین زعفرانی باید در چند نوبت و بویژه در فصل تابستان از وجود علف های هرز چند ساله پاک شود. چنانچه در این امر غفلت شود، جای رشد بوته های زعفران را علف های هرز اشغال خواهد کرد و زمین را از وجود آب و مواد غذایی تهی خواهد ساخت و کشاورز ناچار خواهد شد که زمین زعفرانی را به لحاظ غلبه علف های هرز خصوصا چند ساله رها سازد.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – میزان عملکرد زعفران در ارتباط با روش و تراکم کاشت

عوامل موثر در عملکرد زعفران

میزان عملکرد زعفران صرف نظر از قوت و ضعف زمین، ریزی و درشتی بنه ها، سال تولید، مواظبت های زراعی، تعداد بنه کشت شده در هر متر مربع و یا تعداد بنه های کشت شده در هر چاله و فاصله ی چاله ها از هم به دوره بهره برداری و نوع کشت ارتباط دارد. از این جهت میزان عملکرد زعفران در وضعیت های مختلف به شرح زیر مورد بررسی قرار گرفته است:

جدول شماره ۱- میزان عملکرد زعفران در هکتار وقتی در هر چاله ۳-۱ بنه کشت شود (کشت با تراکم کم) در روستاهای گل و فریز از بخش خوسف بیرجند

سال گل به کیلوگرم زعفران به مثقال زعفران به کیلوگرم
اول ۱۵-۲۰ ۴۵-۶۰ ۰/۹۰۲-۰/۲۷۸
دوم ۸۰-۱۰۰ ۲۴۰-۳۰۰ ۱/۱۱۱-۱/۳۸۹
سوم ۲۴۰-۳۰۰ ۷۲۰-۹۰۰ ۳/۳۳۳-۴/۱۶۶
چهارم ۴۰۰-۵۰۰ ۱۲۰۰-۱۵۰۰ ۵/۵۵۶-۶/۹۴۴
پنجم ۴۵۰-۵۵۰ ۱۳۵۰-۱۶۵۰ ۶/۲۵۰-۷/۶۳۹
ششم ۵۰۰-۶۰۰ ۱۵۰۰-۱۸۰۰ ۶/۹۴۴-۸/۳۳۳
هفتم ۴۰۰-۴۵۰ ۱۲۰۰-۱۳۵۰ ۵/۵۵۶-۶/۲۵۰
هشتم ۳۵۰-۴۰۰ ۱۰۵۰-۱۲۰۰ ۴/۸۶۱-۵/۵۵۶
نهم ۲۴۰-۲۸۰ ۷۲۰-۸۴۰ ۳/۳۳۳-۳۸۸۹
دهم ۱۶۰-۲۰۰ ۴۸۰-۶۰۰ ۲/۲۲۲-۲/۷۷۸
جمع ۲۸۳۵-۳۴۰۰ ۸۵۰۵-۱۰۲۰۰ ۳۹/۳۷۵-۴۷/۲۲۲
میانگین سالانه ۳۱۱/۷۵ ۹۳۵ ۴/۳۲۹

 

الف . هرگاه در هر چاله ۳ بنه کشت شود. در این صورت عمر مفید زعفران زار در روستاهای گل و فریز از بخش خوسف بیرجند ده سال و میزان متوسط عملکرد سالانه با توجه به جدول شماره (۱) ۹۳۵ مثقال و یا ۴/۳۳ کیلوگرم در هکتار می باشد.

ب . هرگاه در هر چاله ۵-۳ بنه کشت شود. در این صورت عمر مفید زعفران زار در شرایط روستاهای خراشاد، نوفرست و کوچ از بخش مرکزی بیرجند ۸ سال و میزان متوسط عملکرد سالانه با توجه به جدول شماره دو، ۱۳۵۶ مثقال و یا ۶/۲۷۸ کیلوگرم می باشد.

جدول شماره ۲ – میزان عملکرد زعفران در هکتار، وقتی در هر چاله ۵-۳ بنه کشت شود (کشت با تراکم متوسط) در روستاهای کوچ، خراشاد و نوفرست از بخش مرکزی بیرجند دوره تولید ۸ سال

سال گل به کیلوگرم زعفران به مثقال زعفران به کیلوگرم
اول ۱۷-۵۰ ۵۰-۱۵۰ ۰/۲۳۱-۰/۶۹۴
دوم ۱۳۳-۲۰۰ ۴۰۰-۶۰۰ ۱/۸۵۱-۲/۷۷۸
سوم ۲۶۷-۴۰۰ ۸۰۰-۱۲۰۰ ۳/۷۰۴-۵/۵۵۵
چهارم ۵۳۳-۶۶۷ ۱۶۰۰-۲۰۰۰ ۷/۴۰۷-۹/۲۵۹
پنجم ۷۰۰-۱۱۰۰ ۲۱۰۰-۳۳۰۰ ۹/۷۲۲-۱۵/۲۷۸
ششم ۷۰۰-۱۰۰۰ ۲۱۰۰-۳۰۰۰ ۹/۲۵۹-۱۳/۸۸۹
هفتم ۴۰۰-۶۰۰ ۱۲۰۰-۱۸۰۰ ۵/۵۵۵-۸/۳۳۳
هشتم ۲۰۰-۲۶۷ ۶۰۰-۸۰۰ ۲/۷۷۸-۴/۱۶۷
جمع ۲۹۵۰-۴۲۸۴ ۸۸۵۰-۱۲۸۵۰ ۴۰/۵۰۷-۵۹/۹۵۳
میانگین سالانه ۴۵۲ ۱۳۶۵ ۶/۲۷۸

 

ج. هرگاه در هر چاله ۱۵-۷ بنه کشت شود. در این صورت عمر مفید زعفران زار ۵-۴ سال می باشد. میزان متوسط عملکرد سالانه با توجه به جدول شماره (۳)، ۱۴۷۰ مثقال و یا ۶/۸۰۵ کیلوگرم می باشد.

آزمایش فوق در سه سطح ازت (N : 0-50-100 کیلو) در سه سطح فسفر (P : 0-25-50 کیلو) و در سه سطح کود حیوانی (M  : ۰-۲۰-۴۰ تن) در هکتار جمعا ۲۷ تیمار و چهار تکرار و به طریقه ردیفی با فواصل خطوط ۳۷/۵ سانتی متر و با فاصله کشت ۵ سانتی متر در روی خط (۵۷ بنه در متر مربع) در منطقه بیرجند و قاین توسط نویسنده اجرا شده که از بین ۲۷ تیمار دو تیمار، NIPoM1 و NoPoM1 در منطقه بیرجند بیشترین عملکرد را داشته است. اثر کود حیوانی در سطح ۱٪ و اثر متقابل ازت و کود حیوانی در سطح ۵٪ معنی دار بوده است.

جدول شماره ۳- میزان عملکرد زعفران در هکتار وقتی در هر چاله ۱۵-۷ بنه کشت شود (کشت متراکم) روستاهای مهموئی، گازار و جلیل آباد از بخش سابق در میان بیرجند دوره تولید ۵ سال

سال گل به کیلوگرم زعفران به مثقال زعفران به کیلوگرم
اول ۱۰۰-۲۰۰ ۳۰۰-۶۰۰ ۱/۳۸۹-۲/۷۷۸
دوم ۵۰۰-۸۰۰ ۱۵۰۰-۲۴۰۰ ۶/۹۴۴-۱۱/۱۱۱
سوم ۸۰۰-۱۱۰۰ ۲۴۰۰-۳۳۰۰ ۱۱/۱۱۱-۱۵/۲۷۸
چهارم ۴۰۰-۶۰۰ ۱۲۰۰-۱۸۰۰ ۵/۵۵۶-۸/۳۳۳
پنجم ۱۵۰-۲۵۰ ۴۵۰-۷۵۰ ۲/۰۸۳-۳/۴۷۲
جمع ۱۹۵۰-۲۹۵۰ ۵۸۵۰-۸۸۵۰ ۲۷/۰۸۳-۴۰/۹۷۲
میانگین سالانه ۴۹۰ ۱۴۷۰ ۶/۸۰۵

 

جدول شماره ۴- میزان عملکرد گل زعفران به طریقه ردیفی در یک دوره بهره برداری ۷ ساله در ایستگاه تحقیقات کشاورزی محمدیه بیرجند بر حسب کیلوگرم در هکتار

سال گل زعفران علوفه درصد استحصال زعفران
۱۳۷۰ ۲۲۹/- ۳/۹۳ ۵۰۶ ۱/۷۲
۱۳۷۱ ۷۹۶/۲ ۱۰/۵۵ ۱۵۹۶ ۱/۳۲
۱۳۷۲ ۹۰۷/۷ ۱۳/۳۶ ۱۷۸۷ ۱/۴۷
۱۳۷۳ ۷۰۲/۲ ۹/۸۹ ۱۳۵۷ ۱/۴۱
۱۳۷۴ ۶۹۸/۹ ۹/۵۶ ۱۳۸۰ ۱/۳۷
۱۳۷۵ ۶۱۳/۳ ۸/۳۹ ۱۲۱۵ ۱/۳۷
۱۳۷۶ ۳۰۳/۳ ۴/۰۹ ۶۳۰ ۱/۳۵
میانگین ۶۰۷/۳ ۸/۴۶ ۱۲۱۰ ۱/۴۳

 

از نقاط قابل توجه در تحقيق فوق عبارت از آنست که میزان عملکرد علوفه تقریبا معادل دو برابر گل به دست آمده است و میزان درصد استحصال زعفران ۱/۴۳ میزان گل می باشد و یا به عبارت دیگر از هر ۷۰ کیلو گل یک کیلو زعفران به دست می آید. فاصله بنه ها از یکدیگر ۳ سانتی متر و تعداد بنه در متر مربع ۷۵ بنه بوده است.

محاسبات فوق براساس زعفران دسته ای می باشد که درصد تبدیل زعفران دسته ای به زعفران رشته ای بریده (ممتاز) نیز در حدود ۷۰ درصد می باشد. در این پژوهش از ۴۰ تن کود حیوانی قبل از کاشت و از ۱۰ تن کود حیوانی و نیز ۵۰ کیلوگرم اوره در هر سال استفاده شده است.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – مقایسه کاشت کپه ای و ردیفی

عوامل موثر در عملکرد زعفران

برای سنجش برتری یکی از دو شیوه کاشت ردیفی و کپه ای، آزمایشی در منطقة آب سرد دماوند مرکز تحقیقات مرتع وزارت جهاد کشاورزی در فاصله سال های ۸۲ – ۱۳۷۹ انجام شد. برای یکسان بودن شیوه تهیه زمین، با فاروئر با فاصله خطوط ۳۷/۵ سانتی متر فارو زده شد. در شیوه کاشت کپه ای در هر ۳۰ سانتی متر طول خط ۵، ۱۰ و یا ۱۵ بنه و در طرز کاشت ردیفی در هر ۲، ۳ و ۶ سانتی متر طول خط یک بنه زعفران کشت شد. به این ترتیب ۶ تیمار در چهار تکرار و هر تیمار در ۳۰ = ۱۰×۳ مترمربع انجام شد. نتایج تیمارها به شرح جدول شماره ۵ می باشد.

جدول شماره ۵ – مقایسه میانگین وزن خشک زعفران تولیدی بر حسب کیلوگرم در هکتار در تیمارهای اثر متقابل روش کاشت بر تراکم کاشت در سال های ۸۲-۷۹.

تیمارها سال ۷۹ سال ۸۰ سال ۸۱ سال ۸۲ جمع میانگین
پنج بنه کپه ای ۱/۲۶ ۳/۸ ۹/۴۴ ۱۱/۶۱ ۲۶/۱۶ ۶/۵۴
ده بنه کپه ای ۱/۷۳ ۵/۷ ۱۱/۱۶ ۱۲/۸۸ ۳۱/۴۷ ۷/۸۶
پانزده بنه کپه‌ای ۱/۸۹ ۶/۱ ۱۲/۸۹ ۱۳/۱۴ ۳۴/۰۲ ۸/۵۵
جمع ۴/۸۸ ۱۵/۶ ۳۳/۴۹ ۳۷/۶۳ ۹۱/۶۵ ۲۲/۹۵
۵ بنه ردیفی ۰/۸۹ ۴/۹ ۱۱/۱۶ ۱۲/۴۶ ۲۹/۴۱ ۷/۳۵
۱۰ بنه ردیفی ۱/۲۹ ۵/۳ ۱۲/۳۳ ۱۴/۴۶ ۳۳/۲۸ ۸/۳۲
۱۵ بنه ردیفی ۱/۴۵ ۵/۹ ۱۴/۳۱ ۱۵/۲۷ ۳۶/۹۳ ۹/۲۳
جمع ۳/۶۳ ۱۶/۱ ۳۷/۸۰ ۴۲/۱۹ ۹۹/۶۲ ۲۴/۹

 

به طوری که توجه می شود در سال اول (۱۳۷۹) کاشت کپه ای بر کاشت ردیفی برتری داشته است و این امر به علت جنس خاک می باشد که وقتی بنه ها به صورت گروهی کاشته شوند، جوانه های گل مجتمعا زمین را بهتر می شکافند. اما در صورت ردیفی (بویژه در سال اول و حتی دوم) چون بنه ها به صورت ردیفی و جدا از هم کشت شده اند، زور کافی برای بیرون آمدن از خاک را ندارند.

اما در سال های سوم و چهارم که تعداد بنه ها در روی خط افزایش یافته است بر میزان محصول افزوده شده به طوری که در سال سوم این تفاوت ردیفی بر کپه ای ۴/۳۱۹= ۳۳/۴۹- ۳۷/۸۰ کیلوگرم و در سال چهارم این تفاوت ۴/۵۶ کیلوگرم بوده است. به طوری که نقصان سال اول و دوم را جبران کرده و در کل میزان محصول ردیفی بر کپه ای در طی چهار سال ۴/۵۶ کیلوگرم فزونی داشته است.

جدول شماره ۶ – نتیجه گیری میزان عملکرد در هکتار شیوه های مختلف کاشت

دوره ی کشت سال نوع کشت تعداد بنه در هر ۳۰ سانتی متر طول خط روستای محل کشت میزان متوسط عملکرد
۱۰ کپه ای ۱-۳ گل و فریز ۴/۳۲
۸ کپه ای ۳-۵ خراشاد-نوفرست ۶/۲۸
۵ کپه ای ۷-۱۵ مهمویی-گازار ۶/۸۰۵
۷ ردیفی ۵ محمدیه بیرجند ۸/۴۶
۴ کپه ای ۵ آب سرد دماوند ۶/۵۴
۴ کپه ای ۱۰ آب سرد دماوند ۷/۸۶
۴ کپه ای ۱۵ آب سرد دماوند ۸/۵۵
۴ ردیفی ۵ آب سرد دماوند ۷/۳۵
۴ ردیفی ۱۰ آب سرد دماوند ۸/۳۲
۴ ردیفی ۱۵ آب سرد دماوند ۹/۲۳

 

جدول شماره ۷- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصول زعفران به تفکیک استان در سال ۱۳۸۲ در کل کشور

نام استان سطح کشت زعفران – هکتار میزان تولید تن عملکرد کیلوگرم در هکتار
زعفران
آبی دیم جمع آبی دیم آبی دیم
آذربایجان شرقی ۲۳/۷ ۰ ۲۳/۷ ۰/۰۷۰۹ ۰ ۲/۹۹ ۰
تهران ۴۴ ۰ ۴۴ ۰/۲۷۴۷۵ ۰ ۶/۲۴ ۰
چهارمحال و بختیاری ۸/۶ ۰ ۸/۶ ۰/۰۱۰۶ ۰ ۱/۲۳ ۰
خراسان (قدیم) ۵۳۱۸۰ ۰ ۵۴۱۸۰ ۲۲۲/۸۲ ۰ ۴/۱۹ ۰
زنجان ۳/۲ ۰ ۳/۲ ۰/۰۱۲۸ ۰ ۴ ۰
سمنان ۶۹ ۰ ۶۹ ۰/۱۸۶ ۰ ۲/۷ ۰
فارس ۲۸۳/۷۵ ۰ ۲۸۳/۷۵ ۱/۳۹۵۸ ۰ ۴/۹۲ ۰
قزوین ۲ ۰ ۲ ۰/۰۰۳ ۰ ۴ ۰
قم ۲ ۰ ۲ ۰/۰۰۸ ۰ ۴ ۰
کرمان ۲۲۷ ۰ ۲۲۷ ۱/۰۶ ۰ ۴/۶۷ ۰
لرستان ۰/۲ ۰ ۰/۲ ۰/۰۰۲ ۰ ۱۰ ۰
مازندران ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰
مرکزی ۳۷/۳ ۰ ۳۷/۳ ۰/۱۶۵۴ ۰ ۴/۴۳ ۰
همدان ۱۰/۵ ۰ ۱۰/۵ ۰/۰۴۵ ۰ ۴/۲۹ ۰
یزد ۵۴۶/۲ ۰ ۵۴۶/۲ ۲/۲۲۰۶۵ ۰ ۴/۰۷ ۰
جمع کل کشور ۵۴۴۳۷/۴۵ ۰ ۵۴۴۳۷/۴۵ ۲۲۸/۲۷۴۹ ۰ ۴/۱۹ ۰

 

* به طوری که از جدول فوق برمی آید، میزان عملکرد سالانه به سه عامل طرز کاشت (کپه ای – ردیفی) تراکم کاشت و دوره کاشت بستگی دارد. جدول فوق نشان می دهد که کشت ردیفی متراکم و با دوره ی تولید با دوره تولید کوتاه تر، بهتر از شیوه های کشت کپه ای با تراکم کم، و با سال های طولانی می باشد و کشاورزان دریافته اند که حداقل در زمین زعفرانی به اندازه دوره تولید نباید مجددأ زعفران کشت شود. وقتی دوره تولید کوتاه است زعفران را می توان در جدول تناوب گذاشت و با کاشت گیاهان صیفی و افزودن کود سبز در دوره تولید و افزودن یک یا چند فصل آیش زمین را برای کاشت مجدد زعفران بعد از ۵-۴ سال آماده ساخت.

میزان عملکرد زعفران از سال ۱۳۸۲ لغايت ۱۳۸۷ در مناطق مختلف کشور به شرح جدول هایی است که متعاقبأ آورده شده است.

در سال ۱۳۸۲ پانزده استان و با افزودن خراسان جنوبی و شمالی جمعا ۱۷ استان کاشت زعفران را تجربه کرده اند که میزان عملکرد مازندران صفر بوده است.

جدول شماره ۸- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصول زعفران به تفکیک استان در سال ۱۳۸۳ در کل کشور

نام استان سطح کشت زعفران – هکتار میزان تولید تن عملکرد کیلوگرم در هکتار
بارور
آبی دیم جمع آبی دیم آبی دیم
آذربایجان شرقی ۶۵/۲ ۰ ۶۵/۲ ۰/۱۹۵۴ ۰ ۳ ۰
اصفهان ۲۵۵/۵ ۰ ۲۵۵/۵ ۱/۲۳۷ ۰ ۴/۸۴ ۰
تهران ۵۶/۵ ۰ ۵۶/۵ ۰/۲۷۸۵ ۰ ۴/۹۳ ۰
چهارمحال بختیاری ۱۴/۶ ۰ ۱۴/۶ ۰/۰۱ ۰ ۰/۶۸ ۰
خراسان (قدیم) ۵۴۸۸۰/۵ ۰ ۵۴۸۸۰/۵ ۲۱۶/۶۶ ۰ ۳/۸۹ ۰
خوزستان ۰/۰۸ ۰ ۰/۰۸ ۰/۰۰۰۳ ۰ ۳/۷۵ ۰
زنجان ۳/۷۶ ۰ ۳/۷۶ ۰/۰۱۴۷۸ ۰ ۳/۹۳ ۰
سمنان ۳۲/۵ ۰ ۳۲/۵ ۰/۰۸۰۷ ۰ ۲/۴۸ ۰
فارس ۲۸۷/۵ ۰ ۲۸۷/۵ ۱/۴۰۴ ۰ ۴/۸۸ ۰
قزوین ۴ ۰ ۴ ۰/۰۱۶ ۰ ۴ ۰
قم ۲ ۰ ۲ ۰/۰۰۳ ۰ ۱/۵۰ ۰
کردستان ۱/۱ ۰ ۱/۱ ۰/۰۰۱ ۰ ۰/۹۱ ۰
کرمان ۲۲۸/۵ ۰ ۲۲۸/۵ ۱/۰۹ ۰ ۴/۷۷ ۰
کرمانشاه ۴ ۰ ۴ ۰ ۰ ۰ ۰
کهکیلویه و بویراحمد ۰/۷۵ ۰ ۰/۷۵ ۰/۰۰۰۹ ۰ ۱/۲ ۰
لرستان ۰/۵ ۰ ۰/۵ ۰/۰۰۵ ۰ ۱۰ ۰
مرکزی ۳۹/۴ ۰ ۳۹/۴ ۰/۰۸۹۶ ۰ ۲/۲۷
همدان ۱۱/۴۰۴ ۰ ۱۱/۴۰۴ ۰/۰۷۱۸ ۰ ۶/۳
یزد ۵۵۴ ۰ ۵۵۴ ۲/۳۴۹۵ ۰ ۴/۲۴
جمع کل کشور ۴۴۱/۵۶۷۹۴ ۰ ۵۶۴۴۱/۷۹۴ ۲۲۰/۴۶۷۴۸ ۰ ۳/۹۱

 

در سال ۱۳۸۳، ۱۹ استان کاشت زعفران را تجربه کرده اند که عملکرد استان کرمانشاه برابر صفر و در ضمن در آن سال از خراسان بزرگ یاد شده که هر گاه به جای خراسان قدیم، سه استان جدید را اضافه کنیم، ۲۱ استان در امر کشت و کار زعفران تجربه کرده اند.

جدول شماره ۹ – سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصول زعفران به تفکیک استان در سال ۱۳۸۴ در کل کشور

نام استان سطح کشت زعفران – هکتار میزان تولید تن عملکرد کیلوگرم در هکتار
بارور
آبی دیم جمع آبی دیم آبی دیم
آذربایجان شرقی ۶۵ ۰ ۶۵ ۰/۲۶ ۰ ۴ ۰
آذربایجان غربی ۱ ۰ ۱ ۰/۰۰۳ ۰ ۳ ۰
اصفهان ۲۸۲/۸ ۰ ۲۸۲/۸ ۱/۳۲۸ ۰ ۴/۷ ۰
ایلام ۱ ۰ ۱ ۰/۰۰۲۲ ۰ ۲/۲ ۰
تهران ۴۴/۰۵ ۰ ۴۴/۰۵ ۰/۱۹۴ ۰ ۱/۳۶ ۰
چهارمحال و بختیاری ۳۴/۹ ۰ ۳۴/۹ ۰/۰۴۷۶ ۰ ۱/۳۶ ۰
خراسان جنوبی ۱۰۷۲۱ ۰ ۱۰۷۲۱ ۵۸/۹۹۵ ۰ ۵۵ ۰
خراسان رضوی ۴۴۸۹۵ ۰ ۴۴۸۹۵ ۱۷۲/۶۴ ۰ ۳/۸۵ ۰
خراسان شمالی ۳۳۱/۵ ۰ ۳۳۱/۵ ۱/۲۱۴۵ ۰ ۳/۶۶ ۰
زنجان ۶/۷۶ ۰ ۶/۷۶ ۰/۰۲۳۷۸ ۰ ۳/۵۲ ۰
سمنان ۳۳ ۰ ۳۳ ۰/۰۸۹ ۰ ۲/۷ ۰
فارس ۳۰۴ ۰ ۳۰۴ ۱/۳۲۱ ۰ ۴/۳۵ ۰
قزوین ۴/۵ ۰ ۴/۵ ۰/۰۱۸ ۰ ۴ ۰
قم ۲ ۰ ۲ ۰/۰۰۳ ۰ ۱/۵ ۰
کرمان ۲۵۴/۵ ۰ ۲۵۴/۵ ۱/۲ ۰ ۴/۷۲ ۰
کرمانشاه ۵ ۰ ۵ ۰ ۰ ۰ ۰
کهگیلویه و بویر احمد ۰/۷۵ ۰ ۰/۷۵ ۰/۰۰۰۹ ۰ ۱/۲ ۰
گلستان ۰ ۱/۵ ۱/۵ ۰ ۰/۰۰۵ ۰ ۳/۳۳
گیلان ۱ ۰ ۱ ۰ ۰ ۰ ۰
لرستان ۰/۷ ۰ ۰/۷ ۰/۰۰۶ ۰ ۸/۵۷ ۰
مازندران ۰ ۰/۴ ۰/۴ ۰ ۰/۰۰۰۵ ۰ ۱/۲۵
مرکزی ۳۸/۹ ۰ ۳۸/۹ ۰/۰۹۹۴۶ ۰ ۲/۵۶ ۰
همدان ۲۲/۵ ۰ ۲۲/۵ ۰/۰۵۴۵ ۰ ۲/۴۲ ۰
یزد ۵۷۱/۲ ۰ ۵۷۱/۲ ۲/۴۳۶۶ ۰ ۴/۲۷ ۰
جمع کل کشور ۵۷۶۲۱/۰۶ ۱/۹ ۵۷۶۲۲/۹۶ ۲۳۹/۸۹۶۵۴ ۰/۰۰۵۵ ۴/۱۶ ۲/۸۹

 

۲۴ استان در سال ۱۳۸۴ کاشت زعفران را تجربه کرده اند. ۲۲ استان به صورت آبی کاری و دو استان به صورت دیم کاری که عملکرد دو استان کرمان و گیلان برابر با صفر بوده است.

جدول شماره ۱۰- وضعیت تولید زعفران در سال ۱۳۸۵ در کل کشور

استان سطح زیر کشت (هکتار) میزان تولید (کیلوگرم) عملکرد (کیلوگرم در هکتار) تعداد باغات زعفران
زیر یک هکتار بین ۱-۲ هکتار بالای ۲ هکتار
آذربایجان شرقی ۷۰ ۲۸۰ ۴
اصفهان ۲۹۷/۵ ۱۸۸۹ ۶/۳ ۱۳۳۲ ۱۹ ۱
تهران ۶۷/۵ ۱۲۵ ۱/۸۵
چهارمحال و بختیاری ۴۶/۲ ۱۲۰/۵ ۲/۶۶ ۱۳۳
خراسان شمالی ۲۸۳/۷ ۵۸۹/۳ ۲ ۱۴۳ ۴۲ ۱۴
خراسان رضوی ۴۵۵۷۲/۵ ۱۱۹۵۲۸/۴ ۲/۶
خراسان جنوبی ۱۰۷۳۶ ۵۸۱۹۸ ۵/۴۲ ۷۹۳۸ ۲۶۱۰ ۳۰۳
سمنان ۶۵ ۲۴۵ ۳/۷۶ ۹۰
فارس ۳۰۰/۱ ۱۵۰۵/۲ ۵ ۲۶۲ ۷۵ ۶
کرمان ۲۷۱/۲۵ ۱۲۳۴/۲۵ ۴/۵ ۴۶۳ ۵۳ ۲
مرکزی ۴۱/۹ ۱۵۷/۶۵ ۳/۷۶ ۱۵۵ ۵ ۱
همدان ۲۳/۰۷ ۴۶/۷ ۲ ۹۴ ۵ ۲
یزد ۵۶۵ ۲۸۳۱ ۵ ۱۳۵۱ ۲۷۴ ۲۰
زنجان ۶/۸۱ ۷/۸۵ ۱/۱۵ ۳۰ ۲
قزوین ۴/۵ ۱۸ ۴/۵ ۱ ۱
قم ۴ ۳ ۰/۷۵ ۱
لرستان ۳/۵ ۱/۷ ۰/۴۸ ۲
جمع کل ۵۸۳۵۸/۵۳ ۱۸۶۷۸۰/۶ ۳/۲ ۱۱۷۹۴ ۳۰۸۶ ۳۵۰
آذربایجان شرقی ۱۹
اصفهان ۱۶۳۷ ۴ ۳ ۶۳ ۴۷ ۲
تهران
چهارمحال و بختیاری ۱۳۴ ۳ ۱ ۲۳
خراسان شمالی ۲۰۴ ۷ ۶۱ ۷
خراسان رضوی
خراسان جنوبی ۴۸۹۳۷ ۵ ۷ ۲۰۹۲ ۹۷
سمنان ۹۰
فارس ۲۰۸ ۲ ۲۲ ۱
کرمان ۵۱۸ ۵ ۱ ۱۷ ۹۷ ۱
مرکزی ۱۶۱ ۶ ۲۵ ۲۰
همدان ۸۳ ۴ ۱ ۶
یزد ۱۷۶۵ ۷ ۵۵۸ ۹ ۱
زنجان ۳۳ ۳ ۵۳
قزوین ۲
قم ۳ ۲/۵ ۱
لرستان ۳ ۲ ۱ ۱
جمع کل ۵۳۷۹۷ ۱۶ ۲۸۱۶ ۳۸۳ ۵

 

جدول شماره ۱۱- آمار باغات زعفران آبی کل کشور به تفکیک استان در سال ۸۶-۱۳۸۵ واحد : هکتار/ کیلوگرم

کد نام منطقه سطح کل سطح بارور سطح غیر بارور تولید عملکرد
۱۰ اصفهان ۱۹۴/۹۰√ ۱۹۴/۹۰ ۰/۰۰ ۹۳۴ ۴/۷۹
۲۳ تهران ۱۷/۸۰ ۱۷/۸۰ ۰/۰۰ ۳۸ ۲/۱۲
۲۹ استان خراسان جنوبی ۸۴۵۵/۶۰√ ۸۴۵۵۰/۶۰ ۰/۰۰ ۲۷۷۶۹ ۳/۲۸
۳۰ استان خراسان رضوی ۳۶۴۵۷/۳۰√ ۳۶۴۵۷/۳۰ ۰/۰۰ ۱۲۰۴۴۶ ۳/۳۰
۳۱ استان خراسان شمالی ۱۰۱/۷۰√ ۱۰۱/۷۰ ۰/۰۰ ۷۴۲ ۷/۳۰
۲۰ استان سمنان ۱۱/۲۰ ۱۱/۲۰ ۰/۰۰ ۱۵ ۱/۳۵
۰۷ استان فارس ۲۶۵/۰۰√ ۲۶۵/۰۰ ۰/۰۰ ۱۳۲۵ ۵/۰۰
۰۸ استان کرمان ۱۹/۰۰ ۱۹/۰۰ ۰/۰۰ ۵۹ ۳/۱۲
استان مرکزی ۲/۴۰ ۲/۴۰ ۰/۰۰ ۷۲۸۲ ۳۰۳۴/۳۳
استان همدان ۶/۱۰ ۶/۱۰ ۰/۰۰ ۰ ۰/۰۷
۲۱ استان یزد ۲۶۷/۷۰√ ۲۶۷/۷۰ ۰/۰۰ ۱/۲۲۰ ۴/۵۶
جمع کل ۴۵۷۹۸/۷۰ ۴۵۷۹۸/۷۰ ۰/۰۰ ۱۵۰۸۳۰ ۳/۴۹

 

استان های فعال در جدول فوق شامل اصفهان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی و یزد بوده است.

جدول شماره ۱۲- برآورد سطح برداشت، میزان تولید و عملکرد در هکتار زعفران

سال زراعی: ۸۷-۱۳۸۶                                  واحد: هکتار- تن – کیلوگرم

نام استان سطح برداشت (هکتار) میزان تولید (تن) عملکرد (کیلوگرم)
آبی دیم جمع آبی دیم جمع آبی دیم
کرمان ۴ ۴ ۲
اصفهان ۲۲۹ ۲۲۹ ۱ ۱ ۴/۴۲
خراسان جنوبی ۱۴۸۱۱ ۱۴۸۱۱ ۲۲ ۲۲ ۱/۵۱
خراسان رضوی ۳۶۷۱۸ ۳۶۷۱۸ ۲۶ ۲۶ ۷
خراسان شمالی ۸ ۸ ۱۰/۱۳
سمنان ۲۴۰ ۲۴۰ ۱ ۱ ۳/۴
همدان ۳ ۳ ۲
جمع ۵۲۰۱۴ ۵۲۰۱۴ ۵۰ ۵۰

 

جدول شماره ۱۳- برآورد سطح زیر کشت بر حسب هکتار و میزان تولید بر حسب تن و میزان عملکرد بر حسب کیلوگرم در سال زراعی ۸۷-۱۳۸۶ در خراسان رضوی و جنوبی

شهرستان های خراسان رضوی شهرستان های خراسان جنوبی
نام زیر کشت تولید عملکرد نام زیر کشت تولید عملکرد
چناران ۱۲۰ ۰/۱۳ بشرویه ۱۷۲۶ ۲ ۱/۰۵
گناباد ۲۵۶۳ ۲ ۰/۷۸ بیرجند ۵۰۷ ۱ ۱/۹۳
برداسکن ۱۰۵۱ ۱ ۰/۹۵ درمیان ۲۷۹ ۰/۸۱
تایباد ۲۶۵۵ ۲ ۰/۷۵ سرایان ۳۵۶۵ ۵ ۱/۴۶
تربت جام ۷۳۷ ۱ ۱/۳۵ سربیشه ۷۹ ۲/۵۸
تربت حیدریه ۱۳۴۷۱ ۷ ۰/۵۲ فردوس ۳۴۳۴ ۵ ۱/۵۶
خلیل آباد ۳۲۱۲ ۴ ۱/۲۴ قاینات ۵۱۷۱ ۹ ۱/۶۸
خواف ۱۰۸۲ ۱ ۰/۹۲ نهبندان ۵۰ ۰/۹۲
رشت خوار ۱۹۱۰ ۲ ۱/۰۴ جمع ۱۴۸۱۱ ۲۴ ۱/۵۱
سبزوار ۷۰۸
فریمان ۷۹
قوچان ۲۳
کاشمر ۳۶۰۹ ۳ ۰/۸۳
محولات ۲۲۰۸ ۱ ۰/۴۵
مشهد ۶۸
نیشابور ۳۲۲۲ ۳ ۱/۰
جمع ۳۶۷۱۸ ۲۷
میزان عملکردهای فوق بسیار کم و ناچیز است و جز صرف وقت و انرژی ثمری ندارد.

در این خصوص وزارت جهاد کشاورزی چاره ای باید بیندیشد.

مأخذ: وزارت جهاد کشاورزی

جدول شماره ۱۴- برآورد سطح برداشت، میزان تولید و عملکرد در هکتار زعفران

سال زراعی : ۸۸- ۱۳۸۷                              واحد : هکتار – تن – کیلوگرم

نام استان سطح برداشت (هکتار) میزان تولید (تن) عملکرد (کیلوگرم)
آبی دیم جمع آبی دیم جمع آبی دیم
اصفهان ۵۶۷ ۵۶۷ ۱ ۱ ۲/۵۸
خراسان جنوبی ۱۱۲۴۳ ۱۱۲۴۳ ۴۱ ۴۱ ۳/۶
خراسان رضوی ۴۹۱۹۸ ۴۹۱۹۸ ۱۴۸ ۱۴۸ ۳/۰۱
خراسان شمالی ۳۱۳ ۳۱۳ ۱ ۱ ۲/۲۴
جمع ۶۱۳۲۱ ۶۱۳۲۱ ۱۹۱ ۱۹۱ ۳/۱۱

 

جدول شماره ۱۵- مقایسه پنج ساله تولید زعفران (۸۴ لغایت ۸۸) در خراسان جنوبی

سطح بر حسب هکتار، تولید بر حسب تن و عملکرد بر حسب کیلوگرم

شهرستان سال ۸۴ سال ۸۵ سال ۸۶ سال ۸۷ سال ۸۸
سطح تولید عملکرد سطح تولید عملکرد سطح تولید عملکرد سطح تولید عملکرد سطح تولید عملکرد
بیرجند ۱۱۶۰ ۵ ۳۹ ۸۴۱ ۲/۹ ۳/۵ ۳۳۹ ۱/۳ ۳/۸ ۵۰۷ ۱ ۱/۹ ۲۱۳ ۲/۱
بشرویه ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ ۱۷۳۷ ۲ ۱/۱ ۶۳۰ ۲ ۳/۷
فردوس ۲۸۰۰ ۱۱/۴ ۴ ۲۸۴۳ ۷/۸ ۲/۷ ۲۹/۹ ۸ ۲/۷ ۳۴۳۵ ۵ ۱/۶ ۱۸۰۷ ۷ ۳/۷
سربیشه ۱۲۰ ۰/۴۸ ۴ ۱۰۰ ۰/۲۵ ۲/۵ ۷۰ ۰/۲ ۲/۸ ۷۹ ۲/۰ ۲/۶ ۳۹۴ ۱ ۲/۳
سرانان ۲۹۵۰ ۱۲ ۴ ۲۸۹۳ ۱۱/۶ ۴ ۲۸۰۹ ۱۲/۳ ۴/۴ ۳۵۶۵ ۵ ۱/۴ ۳۲۰۳ ۸ ۲/۶
نهبندان ۱۴۵ ۰/۱۵ ۱ ۱۰۰ ۰/۱۵ ۱/۵ ۳۳ ۰/۰۴ ۱/۲ ۵۰ ۰/۰۵ ۰/۹ ۸ ۲/۴
قاین ۵۶۰۴ ۳۹ ۷ ۵۳۵۰ ۱۲/۸ ۲/۴ ۴۹۶۸ ۱۲/۳ ۲/۷ ۵۳۰۲ ۹ ۱/۶ ۴۶۵۴ ۲۱ ۴/۱۵
درمیان ۷۴۲ ۲ ۳۱ ۵۴۰ ۱/۳۵ ۲/۵ ۲۳۶ ۰/۷ ۲/۸ ۲۸۸ ۰/ ۰/۸ ۳۰۵ ۱ ۲/۱
جمع استان ۱۲۳۶۱ ۶۵/۳ ۱۱۸۲۶ ۳۳/۹۲ ۱۱۳۶۴ ۳۴۸۴ ۱۴۹۶۳ ۲۲/۵۲ ۱۱۲۵۹ ۴۱ ۳/۶

 

جدول شماره ۱۶- میانگین سطح زیر کشت زعفران بر حسب هکتار و میزان تولید برحسب کیلوگرم در خراسان رضوی طی سال های ۱۳۸۳ – ۱۳۷۴

نام سطح کیلوگرم نام سطح کیلوگرم نام سطح کیلوگرم
بردسکن ۲۴۵۰ ۱۶۰۰ رشتخوار ۴۵۰۰ ۱۶۵۰۰ قوچان ۵۰ ۲۰۰
تایباد ۲۹۰۰ ۱۳۶۳۰ سبزوار ۸۹۰ ۳۰۰۰ کلات ۳
تربت جام ۱۵۰۰ ۷۲۰۰ سرخس ۲ کاشمر ۴۳۷۰ ۱۵۲۰۰
تربت حیدریه ۱۱۲۶۰ ۴۵۰۰۰ صالح آباد ۲۶ ۱۰۰۰ گناباد ۵۰۰۰ ۱۵۰۰۰
چناران ۳۱۰ ۹۹۰ فریمان ۳۵۰ ۱۴۰۰ محولات ۲۵۰۰ ۱۱۰۰۰
خواف ۱۷۰۰ ۶۸۰۰ خلیل آباد ۲۶۸۰ ۱۰۷۲۰ نیشابور ۱۱۰۰ ۴۷۳۰
دره گز ۲۵ ۷۰ مشهد ۶۵۰ ۱۵۰۰
جمع ۲۰۱۴۵ ۸۲۲۹۰ ۸۴۴۸ ۳۱۷۲۰ ۱۳۶۷۳ ۴۷۶۳۰
جمع سطح زیر کشت ۴۲۲۶۶   جمع میزان تولید ۱۶۱۶۴۰   میزان عملکرد ۳/۸۲ کیلوگرم

مأخذ: جهاد کشاورزی خراسان رضوی

جدول شماره ۱۷ – صادرات زعفران خراسان رضوی بر حسب تن و ارزش به دلار طی سال های ۱۳۸۳ – ۱۳۷۴ مطابق با ۲۰۰۵ – ۱۹۹۶ میلادی

سال شمسی سال میلادی تن سطح زیر کشت میلیون دلار
۱۳۷۴ ۱۹۹۶ ۴۵/۷۰ ۱۷/۷
۱۳۷۵ ۱۹۹۷ ۳۶/۰۷ ۱۴/۰۸
۱۳۷۶ ۱۹۹۸ ۵۹/۹۶ ۲۳/۹
۱۳۷۷ ۱۹۹۹ ۸۲/۲۶ ۳۴/۰۸
۱۳۷۸ ۲۰۰۰ ۱۰۶/۱۹ ۴۳/۵
۱۳۷۹ ۲۰۰۱ ۱۲۱/۶۲ ۲۲۲۴ ۵۱/۳۴
۱۳۸۰ ۲۰۰۲ ۱۲۵/۲۴ ۳۶۷۰ ۵۶/۲
۱۳۸۱ ۲۰۰۳ ۱۳۸/۹ ۶۴۵۸ ۶۶/۵۷
۱۳۸۲ ۲۰۰۴ ۱۷۲ ۹۳۴۱ ۹۵
۱۳۸۳ ۲۰۰۵ ۲۰۱ ۷۸۱۴ ۹۷

ماخذ: جهاد کشاورزی خراسان رضوی

جدول شماره ۱۸- سطح زیر کشت (هکتار) و میزان تولید(تن) در مناطق خراسان رضوی از سال ۸۴ تا ۸۸

نام شهرستان سال ۸۴ سال ۸۵ سال ۸۶ سال ۸۷ سال ۸۸
هکتار تولید هکتار تولید هکتار تولید هکتار تولید هکتار تولید
تربت حیدریه ۱۱۲۶۰ ۴۵ ۱۱۴۷۰ ۳۴/۴ ۱۲۲۰۰ ۳۶/۶ ۶۲۰۰ ۵/۹ ۶۵۳۰ ۱۷/۶
گناباد ۵۰۰۰ ۱۵ ۳۳۵۰ ۱۰/- ۳۳۵۰ ۱۰/۴ ۲۸۸۰ ۲/۱ ۳۰۵۰ ۷/۶
رشتخوار ۴۵۰۰ ۱۶/۵ ۴۵۰۰ ۱۲/۶ ۴۵۰۰ ۱۶/- ۳۶۰۰ ۳/- ۴/۵۰ ۱۲/۴
کاشمر ۴۳۷۰ ۱۵/۲ ۴۴۰۰ ۷/۴ ۴۶۰۰ ۱۷/- ۴۰۵۰ ۳/۲ ۵۱۵۰
تایباد ۲۹۰۰ ۱۳/۶ ۲۹۸۰ ۶/۸ ۲۴۸۰ ۵/۱ ۲۲۴۰ ۱/۸ ۲۶۰۰
خلیل آباد ۲۶۸۰ ۱۰/۷ ۲۶۸۰ ۹/۴ ۲۹۳۰ ۱۳/۲ ۲۵۰۰ ۱/۹ ۳۱۵۰ ۹/۴
فردوس ۲۶۳۰ ۱۱/- ۲۰۰۰ ۸/۷
مه ولات ۲۵۰۰ ۱۱/- ۲۵۸۰ ۶/۷ ۲۷۲۰ ۸/۲ ۲۷۵۰ ۱/۶ ۳۵۵۶ ۱/۶
بردسکن ۲۴۵۰ ۸/۶ ۲۴۵۰ ۴/۹ ۲۴۵۰ ۹/۶ ۲۱۰۰ ۱/۵ ۲۶۵۰ ۸/۲
خواف ۱۷۰۰ ۶/۸ ۱۷۰۰ ۵۰۰ ۱۷۵۰ ۶/۶ ۱۲۵۰ ۰/۸ ۱۸۵۰ ۵/۲
تربت جام ۱۵۰۰ ۷/۲ ۱۵۰۰ ۳/۷ ۱۵۱۸ ۷/۳ ۱۱۲۰ ۰/۹ ۱۸۳۴ ۵/۳
جمع ۴۱۴۹۰ ۱۶۰/۶ ۳۹۶۱۰ ۱۰۹/۷ ۳۸۴۹۸ ۱۳۰ ۲۸۶۹۰ ۲۲/۷ ۳۴۵۲۰ ۶۷/۳

 

جدول شماره ۱۹ – وضعیت تولید زعفران در سال ۱۳۸۵ در کشور

ردیف استان سطح زیر کشت (هکتار) میزان تولید (کیلو گرم) عملکرد (کیلوگرم در هکتار)
۱ خراسان رضوی ۴۵۵۷۲/۵ ۱۱۹۵۲۴/۸ ۲/۶
۲ خراسان جنوبی ۱۰۷۳۶ ۵۸۱۹۸ ۵/۴۲
۳ یزد ۵۶۵ ۲۸۳۱ ۵
۴ اصفهان ۲۹۷/۵ ۱۸۸۹ ۶/۳
۵ فارس ۳۰۰/۱ ۱۵۰۵/۲ ۵
۶ کرمان ۲۷۱/۲۵ ۱۲۳۴/۲۵ ۴/۵
۷ خراسان شمالی ۲۸۳/۷ ۵۸۹/۳ ۲
۸ آذربایجان شرقی ۷۰ ۲۸۰ ۴
۹ سمنان ۶۵ ۲۴۵ ۳/۷۶
۱۰ تهران ۴۰ ۱۸۴ ۴/۶
۱۱ چهارمحال و بختیاری ۴۶/۲ ۱۲۰/۵ ۲۰۶۶
۱۲ مرکزی ۴۱/۹ ۱۵۷/۶۵ ۳/۷۶
۱۳ همدان ۲۳/۰۷ ۴۶/۷ ۲
۱۴ قزوین ۴/۵ ۱۸ ۴/۵
۱۵ قم ۴ ۳ ۰/۷۵

 

معاونت برنامه ریزی و اقتصادی – اداره توسعه تجارت

جدول شماره ۲۰ – وضعیت تولید زعفران در سال ۱۳۸۶ در کشور

ردیف استان سطح زیر کشت (هکتار) میزان تولید (کیلوگرم) عملکرد (کیلوگرم در هکتار)
۱ خراسان رضوی ۴۱۶۵۴ ۱۴۳۳۲۰ ۳/۶
۲ خراسان جنوبی ۱۵۰۹۹ ۷۸۰۰۰ ۵/۳
۳ یزد ۶۱۷ ۳۱۰۰ ۵
۴ اصفهان ۳۱۹/۷ ۱۵۷۷ ۵/۳
۵ فارس ۳۱۴/۱ ۱۴۹۵/۲ ۵
۶ کرمان ۲۸۲/۲۵ ۱۱۴۱ ۴
۷ خراسان شمالی ۳۰۸/۵ ۸۴۳ ۲/۷
۸ آذربایجان شرقی ۶۸/۳ ۲۲۷/۵ ۳/۵
۹ سمنان ۵۱ ۱۷۰ ۳/۳
۱۰ تهران ۵۸/۶ ۱۵۰ ۲/۵
۱۱ چهارمحال وبختیاری ۴۰/۲ ۴۹/۸ ۱/۳
۱۲ مرکزی ۴۴/۵ ۱۷۵/۲ ۴
۱۳ همدان ۳۳/۸ ۱۳۰/۲۶ ۴
۱۴ قزوین ۸ ۲۴ ۳/۴
۱۵ قم ۴ ۴ ۱

معاونت برنامه ریزی و اقتصادی – اداره توسعه تجارت

جدول شماره ۲۱ – وضعیت تولید زعفران در سال ۱۳۸۷ در کشور

ردیف استان سطح زیر کشت (هکتار) میزان تولید (کیلوگرم) عملکرد (کیلوگرم در هکتار)
۱ خراسان رضوی ۴۶۲۶۶ ۲۱۵۶۸ ۰/۵
۲ خراسان جنوبی ۱۳۴۸۶ ۱۰۳۸۴ ۰/۸
۳ یزد ۶۲۱ ۱۲۶۷ ۲
۴ اصفهان ۳۶۹ ۹۹۲ ۳
۵ فارس ۳۲۳ ۱۵۱۵ ۴/۷
۶ کرمان ۲۸۶ ۱۱۳۰ ۴/۱
۷ خراسان شمالی ۲۸۴ ۲۶۸ ۱
۸ آذربایجان شرقی ۷۵ ۲۴۵ ۳/۷
۹ سمنان ۵۱ ۱۷۰ ۳/۳
۱۰ تهران ۴۹ ۵۱ ۱/۸
۱۱ چهارمحال و بختیاری ۴۳ ۷۹ ۲
۱۲ مرکزی ۴۲ ۱۱۳ ۲/۸
۱۳ همدان ۲۷ ۱۰۱ ۳/۸
۱۴ قزوین ۱۲ ۱۳ ۱/۱
۱۵ قم ۴ ۴ ۱

معاونت برنامه ریزی و اقتصادی – اداره توسعه تجارت

عوامل موثر در عملکرد زعفران – عمر زعفران زار

منظور از عمر زعفران زار، عمر مفید و یا سودبخش آن است. عمر زعفران زار صرف نظر از مراقبت های زراعی، بستگی زیادی به تعداد بنه کاشته شده در هر چاله دارد. هرقدر تعداد بنه های کاشته شده در سال اول بیشتر باشد، عمر زعفران زار کوتاه تر خواهد بود. زیرا از هر بنه ای که در سال اول کاشته شود، بنه های تازه ای تولید می شود. در نتیجه با گذشت چند سال، به علت تراکم بنه ها، نقصان مواد غذایی، افزایش علف های هرز، پوک شدن برخی از بنه ها، و نیز کوچک شدن بنه ها، از میزان محصول بقدری کاسته می شود که کشاورزان تصمیم می گیرند بنه ها را به زمین جدیدی منتقل سازند.

هرگاه در یک چاله ۳ – ۲ بنه زعفران کشت شود و یا در داخل شیار با فاصله ۸-۶ سانتی متر یک بنه کاشته شود، در این صورت عمر زعفران زار در حدود ۱۰ – ۸ سال و حتی ۱۲ – ۱۰ سال خواهد بود. و هرگاه ۵ بنه زعفران کاشته شود، عمر زعفران زار به ۸ – ۵ سال کاهش می یابد. معمولا عمر زعفران زار موقعی خاتمه یافته تلقی می شود که عملکرد سال آخر آن با تقویم به ریال کمتر از عملکرد گندم در زمین های مشابه باشد. چنانکه گفته شد مراقبت های زراعی خصوصأ دفع علف های هرز، کود و خاک دادن به مقدار لازم و آبیاری به موقع در طول عمر زعفران زار تأثیر زیادی دارد. برخی از کشاورزان به علت کثرت علف های هرز و عدم توانایی در قلع و قمع آن ها، زمین زعفران را زودتر از موعد لازم رها می کنند.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – میزان عملکرد زعفران

عوامل موثر در عملکرد زعفران

میزان عملکرد زعفران صرف نظر از قوت و ضعف زمین، ریزی و درشتی بنه ها، سال تولید، مواظبت های زراعی، به تعداد بنه کشت شده در هر چاله و یا در متر مربع و در نتیجه دوره بهره برداری ارتباط دارد. از این جهت میزان عملکرد زعفران در وضعیت های مختلف به شرح زیر مورد بررسی قرار می گیرد.

الف – هرگاه در هر چاله ۱ بنه کشت شود، در این صورت عمر مفید زعفران زار و یا به عبارت دیگر دوره بهره برداری زیاد می گردد، لیکن میزان عملکرد در سال های اول کشت کم می باشد.

ب – هرگاه در هر چاله ۳ – ۱ و عمومأ ۳ بنه کشت شود، در این صورت عمر مفید زعفران زار در روستاهای گل و فریز از بخش خوسف بیرجند، ده سال و میزان متوسط عملکرد سالانه ۴/۳ کیلوگرم می باشد. در این روستا سال ششم سال حداکثر بهره برداری می باشد.

ج – هرگاه در هر چاله ۵ – ۳ بنه کشت شود، در این صورت عمر مفید زعفران زار در شرایط روستاهای کوچ، خراشاد و نوفرست از بخش مرکزی بیرجند ۸ سال و میزان متوسط عملکرد، سالانه ۶/۳ کیلوگرم و سال حداکثز عملکرد سال پنجم می باشد.

د- هرگاه در هر چاله ۱۵ – ۷ و عمومأ ۱۵ بنه کشت شود، در این صورت عمر مفید زعفران زار چهار یا پنج سال می باشد. میزان متوسط عملکرد سالانه ۶/۸ کیلوگرم و سال حداکثر عملکرد، سال دوم و یا سوم می باشد.

با توجه به مطالب فوق هر قدر بر تعداد بنه های کشت شده در هر چاله و یا در طول خطوط کشت اضافه گردد، از دوره بهره برداری زعفران کاسته می شود، اما بر میزان متوسط تولید سالانه اضافه می گردد.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – خزان بوته زعفران، میزان تولید و کیفیت علوفه

برگ های زعفران در مناطق گرمسیری، مانند اصطهبانات فارس در اواخر فروردین ماه و در مناطق کوهستانی خراسان جنوبی در اواخر اردیبهشت ماه و در نقاط جلگه ای درهمین مناطق در اواسط اردیبهشت ماه رو به زردی می گذارند و بزودی خشک می شوند. پس از خشک شدن کامل بوته، برگ ها را به آسانی می توان از درون خاک بیرون کشید و به جمع آوری آن ها در خارج از محوطه زعفران کاری اقدام کرد. باید در نظر داشت که کشاورزان زعفران کار از چرانیدن زمین زعفران به شدت اجتناب می ورزند، چون اعتقاد دارند که زمین با شم گوسفندان فشرده می شود و منافذ تنفسی بنه ها مسدود می گردد.

دروی زودتر از موعد برگ ها این خطر را به همراه دارد که فرصت کافی برای انتقال مواد غذایی از برگ ها بنه ها وجود نداشته باشد. ضمنا بیرون کشیدن برگ ها قبل از خزان کامل، موجب آسیب رساندن به بنه ها می گردد.

میزان تولید علوفه زعفران بین ۱۵۰۰- ۶۰۰ کیلوگرم بسته به سن مزرعه زعفران، حاصل خیزی خاک و تراکم بوته دارد.

در خصوص کیفیت علوفه زعفران، آقای ولی زاده پیرامون «مطالعه برگ زعفران در تغذیه دام» به این نتیجه رسیده است که مقدار مصرف برگ خشک زعفران توسط گوسفند و بز بومی در مناطق خراسان جنوبی بیشتر از مصرف کاه غلات است. شاید به همین جهت باشد که دامداران منطقه مذکور، علوفه زعفران را با قیمت بیشتری از کاه غلات عرضه می کنند. آقای ولی زاده در تجزیه برگ های خشک زعفران به این رسیده است که مقادیر پروتئین خام، چربی، عصاره عادی از ازت، مواد معدنی و مجموع مواد مغذی قابل هضم برگ خشک زعفران، بیشتر از کاه غلات است.

مقایسه داده های آقای ولی زاده با درصدهای ذکر شده در کتاب ترکیب غذایی علوفه ها در خصوص ترکیب کاه غلات و یونجه نظر آقای ولی زاده را تأیید می کند که علوفه زعفران از نظر ارزش غذایی در بین کاه غلات و یونجه قرار دارد. در جای خود در این باره مفصل صحبت شده است.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – تعداد بنه ها در سال های بعد

وقتی در سال اول در داخل هر چاله ۱۵- ۱۰ بنه کشت شود، در سال دوم تعداد بنه ها به ۲۵- ۲۰، در سال سوم به ۳۵- ۳۰ و در سال چهارم به ۴۵ – ۴۰ عدد می رسد. تا سال چهارم به علت باز بودن فضای خالی برای رشد و تکثیر بنه ها، بنه های درشتی در زمین مشاهده می شود. لیکن از سال چهارم به بعد به علت کمبود جا و تقلیل مواد غذایی رشد بنه ها متوقف شده، عملکرد زعفران نیز کاهش می یابد. از این رو از سال چهارم به بعد بنه ها را به زمین دیگری منتقل می سازند. به طوری که گفته شد، تعداد بنه ها در سال چهارم به ۴- ۳ برابر سال اول می رسد. بنابراین ازدیاد بنه ها خود می تواند منبع درآمد خوبی برای زعفران کاران باشد.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید