عوامل موثر در عملکرد زعفران

کاربر ۱۶کاربر ۱۶
1,321 بازدید
عوامل موثر در عملکرد زعفران

عوامل موثر در عملکرد زعفران

میزان عوامل موثر در عملکرد زعفران برحسب مثقال در یک من تخم کار و یا کیلوگرم در هکتار سنجيده می شود.

میزان عملکرد به اقلیم مورد کاشت، به خواص فیزیکی، شیمیایی، زیستی (میکروارگانیسم ها) خاک، ریزی و درشتی پیاز زعفران، مقدار کاشت، طرق کاشت، موقع کاشت، کیفیت آب آبیاری، میزان آبیاری ، مواظبت های زراعتی و تناوب در دوره کاشت ارتباط دارد. نیاز اقلیمی کاشت شامل دما، رطوبت، وزش باد، ارتفاع از سطح دریا و جنس خاک می باشد.

زعفران در مناطقی می روید که دارای زمستان های سرد توام با باران و برف و آفتابی و تابستان های گرم و خشک باشد. مناطق کشت زعفران در ایران بیشتر در نواحی اطراف دشت کویر و دشت لوت که دارای شب های بسیار سرد و دارای آب و زمین شیرین (با هدایت الکتریکی کمتر از ۵ دسی زیمنس در متر) و تابستان های گرم و خشک است از قبیل: نهبندان، درمیان، بیرجند، قاین، گناباد، فردوس، طبس، خواف، تربت حیدریه، نیشابور، سبزوار، کاشمر، اصفهان، کرمان، اصطهبانات فارس و … که سابقه کشت طولانی دارند می باشد. زعفران سرمای ۲۰-۱۸ درجه زیر صفر را تحمل می کند، مشروط بر آنکه سرمای زودگذر باشد. اما در سال ۱۳۸۶ منطقه مورد کشت زعفران در خراسان جنوبی و رضوی دستخوش سرمای سخت و ممتد زیر ۲۰ درجه سانتی گراد برای چند ماه بود که منجر به سرما زدن برگ ها و بنه زعفران گردید.

این سرما در مناطقی از قبیل قاین به ۲۷/۲ درجه زیر صفر رسید که بی سابقه بود و منجر به تولید بسیار کم زعفران در سال ۱۳۸۷ (در حدود ۵۰ تن) و گرانی بی سابقه آن شد (مثقالی ۲۰۰۰۰ تومان در اسفند ۱۳۸۷). براثر سرمای بی سابقه و گرانی قیمت و عدم توانایی مردم از خرید زعفران بسیاری از استان های نو پا از کشت زعفران منصرف شدند. به طوری که برداشت محصول از ۲۴ استان در سال ۱۳۸۴ به ۴ استان خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی و اصفهان در سال ۱۳۸۸ محدود شد.

شرایط حرارتی خاک هم بویژه در زمستان بسیار حایز اهمیت است. از این جهت توصیه می شود که به هنگام تهیه زمین برای کشت بنه زعفران ۴۰ تن کود حیوانی با شخم عمیق به زیر خاک (منطقة کشت بنه) برده شود و نیز ۱۰ تن کود حیوانی قبل از آب اول در سطح خاک پخش و با خاک سطحی مخلوط شود تا جوانه های نورس زعفران به آسانی خود را به سطح خاک برسانند.

سرمای زودرس پاییزه نیز می تواند با یخ بستن گل ها موجب فساد آن ها را فراهم سازد.

از لحاظ رطوبت، گر چه نیاز زعفران به آب با مقایسه با سایر گیاهان زراعتی کمتر می باشد، اما فاکتور تامین آب به هنگام نیاز گیاه از اهمیت زیادی برخوردار است.

با توجه به یخ بندان های اواخر پاییز و اوایل زمستان، زعفران حداقل به سه آب تحت عناوین: گل آب، گل پاک و کولش آب در پاییز و به ۴-۳ آب از اوایل اسفند ماه تا اوایل اردیبهشت ماه نیاز دارد. بهتر است در صورت امکان آبیاری بهاره زعفران هر ۱۵-۱۲ روز یک بار انجام شود. آخرین آب زعفران در اوایل اردیبهشت ماه به مرگ آب مشهور است.

آب های به اصطلاح لب شور از دوره تولید و میزان عملکرد می کاهد. در ضمن بنه زعفران از آب مستقر در جایگاه خود آسیب می بیند و باید زهکشی شود.

خاک مناسب زعفران از نوع لومی با کربن آلی در حدود ۵-۱٪ با هدایت الکتریکی کمتر از ۵ دسی زیمنس بر متر می باشد. خاک زعفران باید قابلیت نفوذ به آب و در ضمن شیرین باشد.

در زمینه کاشت زعفران بهتر است از کاشت متراکم با بنه های درشت، سالم و در صورت لزوم ضدعفونی شده و به طریق ردیفی با فاصله خطوط ۴۰-۳۰ سانتی متر استفاده شود و ترجیحا بنه های سال سوم برای کاشت مناسب تر است. فاصله کشت بنه بسته به ریزی و درشتی بنه ها بین ۵ – ۳ سانتی متر در روی خط می باشد. بین بنه های کشت شده می توان ۲-۱ سانتی متر فاصله قایل شد. به این نوع کشت، کشت تسبیحی نیز می نامند.

بنه های درشت در حدود ۳۰- ۲۵ گرم دارای شش چشمه گل دهنده می باشد. در حالی که بنه های در حدود ۱۰ گرم به زحمت ممکن است دارای یک جوانه گل باشند . در نیوزیلند و ایتالیا که از بنه های درشت ۳۰ گرم و بیشتر استفاده می کنند. کشت زعفران را هر ساله تجدید می کنند، زیرا در این صورت حداکثر عملکرد را به دست می آورند. در هر سال باز از بين بنه ها، بنه های درشت تر را برای کاشت انتخاب می کنند.

در نیوزیلند بنه های درشت از ۳۰ گرم به بالا را از ژاپن سفارش می دهند. در ایران مرکزی برای تولید، هر ساله بنه های درشت باید تاسیس شود تا خریداران برای تهیه بنه سالم و درشت سرگردان نباشند.

در کاشت ردیفی پیاز زعفران امکان وجین مزرعه، کود دهی، کولش بین ردیف ها و گل چینی و نیز بیرون آوردن سالم تر بنه ها از خاک فراهم می باشد.

موقع کشت می تواند در خرداد ماه و یا شهریورماه باشد. لیکن تحقیقات اینجانب نشان داده که کشت پاییزه بهتر از کاشت بهاره است.

ترجیحا دوره تولید زعفران با تراکم زیاد ۱۰۰ – ۶۰ بنه در مترمربع کوتاه تر و در حدود ۵-۴ سال است و امکان گنجاندن زعفران در دوره تناوب نیز فراهم می باشد.

باید در چند نوبت و بویژه در فصل تابستان علف های هرز چند ساله مزارع زعفرانی پاک شود. چنانچه در این امر غفلت شود، جای رشد بوته های زعفران را علف های هرز اشغال خواهد کرد و زمین را از وجود آب و مواد غذایی تهی خواهد ساخت و کشاورز ناچار خواهد شد که زمین زعفرانی را به لحاظ غلبه علف های هرز خصوصا چند ساله رها سازد.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – میزان عملکرد زعفران در ارتباط با روش و تراکم کاشت

میزان عملکرد زعفران صرف نظر از قوت و ضعف زمین، ریزی و درشتی بنه ها، سال تولید، مواظبت های زراعی، تعداد بنه کشت شده در هر متر مربع و یا تعداد پیاز کشت شده در هر چاله و فاصله ی چاله ها از هم به دوره بهره برداری و نوع کشت ارتباط دارد. از این جهت میزان عملکرد زعفران در وضعیت های مختلف به شرح زیر مورد بررسی قرار گرفته است:

عوامل موثر در عملکرد زعفران

جدول شماره ۱- میزان عملکرد زعفران در هکتار وقتی در هر چاله ۳-۱ بنه کشت شود (کشت با تراکم کم) در روستاهای گل و فریز از بخش خوسف بیرجند

سالگل به کیلوگرمزعفران به مثقالزعفران به کیلوگرم
اول15-2045-600/902-0/278
دوم80-100240-3001/111-1/389
سوم240-300720-9003/333-4/166
چهارم400-5001200-15005/556-6/944
پنجم450-5501350-16506/250-7/639
ششم500-6001500-18006/944-8/333
هفتم400-4501200-13505/556-6/250
هشتم350-4001050-12004/861-5/556
نهم240-280720-8403/333-3889
دهم160-200480-6002/222-2/778
جمع2835-34008505-1020039/375-47/222
میانگین سالانه311/759354/329

الف . هرگاه در هر چاله ۳ بنه کشت شود. در این صورت عمر مفید زعفران زار در روستاهای گل و فریز از بخش خوسف بیرجند ده سال و میزان متوسط عملکرد سالانه با توجه به جدول شماره (۱) ۹۳۵ مثقال و یا ۴/۳۳ کیلوگرم در هکتار می باشد.

ب . هرگاه در هر چاله ۵-۳ بنه کشت شود. در این صورت عمر مفید زعفران زار در شرایط روستاهای خراشاد، نوفرست و کوچ از بخش مرکزی بیرجند ۸ سال و میزان متوسط عملکرد سالانه با توجه به جدول شماره دو، ۱۳۵۶ مثقال و یا ۶/۲۷۸ کیلوگرم می باشد.

جدول شماره ۲ – میزان عملکرد زعفران در هکتار، وقتی در هر چاله ۵-۳ بنه کشت شود (کشت با تراکم متوسط) در روستاهای کوچ، خراشاد و نوفرست از بخش مرکزی بیرجند دوره تولید ۸ سال

سالگل به کیلوگرمزعفران به مثقالزعفران به کیلوگرم
اول17-5050-1500/231-0/694
دوم133-200400-6001/851-2/778
سوم267-400800-12003/704-5/555
چهارم533-6671600-20007/407-9/259
پنجم700-11002100-33009/722-15/278
ششم700-10002100-30009/259-13/889
هفتم400-6001200-18005/555-8/333
هشتم200-267600-8002/778-4/167
جمع2950-42848850-1285040/507-59/953
میانگین سالانه45213656/278

ج. هرگاه در هر چاله ۱۵-۷ بنه کشت شود. در این صورت عمر مفید زعفران زار ۵-۴ سال می باشد. میزان متوسط عملکرد سالانه با توجه به جدول شماره (3)، ۱۴۷۰ مثقال و یا 6/805 کیلوگرم می باشد.

آزمایش فوق در سه سطح ازت (N : 0-50-100 کیلو) در سه سطح فسفر (P : 0-25-50 کیلو) و در سه سطح کود حیوانی (M  : 0-20-40 تن) در هکتار جمعا ۲۷ تیمار و چهار تکرار و به طریقه ردیفی با فواصل خطوط ۳۷/۵ سانتی متر و با فاصله کشت ۵ سانتی متر در روی خط (۵۷ بنه در متر مربع) در منطقه بیرجند و قاین اجرا شده که از بین ۲۷ تیمار دو تیمار، NIPoM1 و NoPoM1 در منطقه بیرجند بیشترین عملکرد را داشته است. اثر کود حیوانی در سطح ۱٪ و اثر متقابل ازت و کود حیوانی در سطح ۵٪ معنی دار بوده است.

جدول شماره ۳- میزان عملکرد زعفران در هکتار وقتی در هر چاله ۱۵-۷ بنه کشت شود (کشت متراکم) روستاهای مهموئی، گازار و جلیل آباد از بخش سابق در میان بیرجند دوره تولید ۵ سال

سالگل به کیلوگرمزعفران به مثقالزعفران به کیلوگرم
اول100-200300-6001/389-2/778
دوم500-8001500-24006/944-11/111
سوم800-11002400-330011/111-15/278
چهارم400-6001200-18005/556-8/333
پنجم150-250450-7502/083-3/472
جمع1950-29505850-885027/083-40/972
میانگین سالانه49014706/805

جدول شماره ۴- میزان عملکرد گل زعفران به طریقه ردیفی در یک دوره بهره برداری ۷ ساله در ایستگاه تحقیقات کشاورزی محمدیه بیرجند بر حسب کیلوگرم در هکتار

سالگلزعفرانعلوفهدرصد استحصال زعفران
1370229/-3/935061/72
1371796/210/5515961/32
1372907/713/3617871/47
1373702/29/8913571/41
1374698/99/5613801/37
1375613/38/3912151/37
1376303/34/096301/35
میانگین607/38/4612101/43

از نقاط قابل توجه در تحقيق فوق عبارت از آنست که میزان عملکرد علوفه تقریبا معادل دو برابر گل به دست آمده است و میزان درصد استحصال زعفران ۱/۴۳ میزان گل می باشد و یا به عبارت دیگر از هر ۷۰ کیلو گل یک کیلو زعفران به دست می آید. فاصله بنه ها از یکدیگر ۳ سانتی متر و تعداد بنه در متر مربع ۷۵ بنه بوده است.

محاسبات فوق براساس زعفران دسته ای می باشد که درصد تبدیل زعفران دسته ای به زعفران رشته ای بریده (ممتاز) نیز در حدود ۷۰ درصد می باشد. در این پژوهش از ۴۰ تن کود حیوانی قبل از کاشت و از ۱۰ تن کود حیوانی و نیز ۵۰ کیلوگرم اوره در هر سال استفاده شده است.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – مقایسه کاشت کپه ای و ردیفی

عوامل موثر در عملکرد زعفران

برای سنجش برتری یکی از دو شیوه کاشت ردیفی و کپه ای، آزمایشی در منطقه آب سرد دماوند مرکز تحقیقات مرتع وزارت جهاد کشاورزی در فاصله سال های ۸۲ – ۱۳۷۹ انجام شد. برای یکسان بودن شیوه تهیه زمین، با فاروئر با فاصله خطوط ۳۷/۵ سانتی متر فارویر زده شد. در شیوه کاشت کپه ای در هر ۳۰ سانتی متر طول خط ۵، ۱۰ و یا ۱۵ بنه و در طرز کاشت ردیفی در هر ۲، ۳ و ۶ سانتی متر طول خط یک بنه زعفران کشت شد. به این ترتیب ۶ تیمار در چهار تکرار و هر تیمار در ۳۰ = ۱۰×۳ مترمربع انجام شد. نتایج تیمارها به شرح جدول شماره ۵ می باشد.

جدول شماره ۵ – مقایسه میانگین وزن زعفران تولیدی بر حسب کیلوگرم در هکتار در تیمارهای اثر متقابل روش کاشت بر تراکم کاشت در سال های ۸۲-۷۹.

تیمارهاسال 79سال 80سال 81سال 82جمعمیانگین
پنج بنه کپه ای1/263/89/4411/6126/166/54
ده بنه کپه ای1/735/711/1612/8831/477/86
پانزده بنه کپه‌ای1/896/112/8913/1434/028/55
جمع4/8815/633/4937/6391/6522/95
5 بنه ردیفی0/894/911/1612/4629/417/35
10 بنه ردیفی1/295/312/3314/4633/288/32
15 بنه ردیفی1/455/914/3115/2736/939/23
جمع3/6316/137/8042/1999/6224/9

به طوری که توجه می شود در سال اول (۱۳۷۹) کاشت کپه ای بر کاشت ردیفی برتری داشته است و این امر به علت جنس خاک می باشد که وقتی بنه ها به صورت گروهی کاشته شوند، جوانه های گل مجموعا زمین را بهتر می شکافند. اما در صورت ردیفی (بویژه در سال اول و حتی دوم) چون بنه ها به صورت ردیفی و جدا از هم کشت شده اند، زور کافی برای بیرون آمدن از خاک را ندارند.

اما در سال های سوم و چهارم که تعداد بنه ها در روی خط افزایش یافته است بر میزان محصول افزوده شده به طوری که در سال سوم این تفاوت ردیفی بر کپه ای ۴/۳۱۹= ۳۳/۴۹- ۳۷/۸۰ کیلوگرم و در سال چهارم این تفاوت ۴/۵۶ کیلوگرم بوده است. به طوری که نقصان سال اول و دوم را جبران کرده و در کل میزان محصول ردیفی بر کپه ای در طی چهار سال ۴/۵۶ کیلوگرم فزونی داشته است.

جدول شماره ۶ – نتیجه گیری میزان عملکرد در هکتار شیوه های مختلف کاشت

دوره ی کشت سالنوع کشتتعداد بنه در هر 30 سانتی متر طول خطروستای محل کشتمیزان متوسط عملکرد
10کپه ای1-3گل و فریز4/32
8کپه ای3-5خراشاد-نوفرست6/28
5کپه ای7-15مهمویی-گازار6/805
7ردیفی5محمدیه بیرجند8/46
4کپه ای5آب سرد دماوند6/54
4کپه ای10آب سرد دماوند7/86
4کپه ای15آب سرد دماوند8/55
4ردیفی5آب سرد دماوند7/35
4ردیفی10آب سرد دماوند8/32
4ردیفی15آب سرد دماوند9/23

جدول شماره ۷- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصول زعفران به تفکیک استان در سال ۱۳۸۲ در کل کشور

نام استانسطح کشت زعفران – هکتارمیزان تولید تنعملکرد کیلوگرم در هکتار
زعفران
آبیدیمجمعآبیدیمآبیدیم
آذربایجان شرقی23/7023/70/070902/990
تهران440440/2747506/240
چهارمحال و بختیاری8/608/60/010601/230
خراسان (قدیم)53180054180222/8204/190
زنجان3/203/20/0128040
سمنان690690/18602/70
فارس283/750283/751/395804/920
قزوین2020/003040
قم2020/008040
کرمان22702271/0604/670
لرستان0/200/20/0020100
مازندران0000000
مرکزی37/3037/30/165404/430
همدان10/5010/50/04504/290
یزد546/20546/22/2206504/070
جمع کل کشور54437/45054437/45228/274904/190

به طوری که از جدول فوق برمی آید، میزان عملکرد سالانه به سه عامل طرز کاشت (کپه ای – ردیفی) تراکم کاشت و دوره کاشت بستگی دارد. جدول فوق نشان می دهد که کشت ردیفی متراکم و با دوره ی تولید با دوره تولید کوتاه تر، بهتر از شیوه های کشت کپه ای با تراکم کم، و با سال های طولانی می باشد و کشاورزان دریافته اند که حداقل در زمین زعفرانی به اندازه دوره تولید نباید مجددا زعفران کشت شود. وقتی دوره تولید کوتاه است زعفران را می توان در جدول تناوب گذاشت و با کاشت گیاهان صیفی و افزودن کود سبز در دوره تولید برای بهبود تغذیه زعفران و افزودن یک یا چند فصل آیش زمین را برای کاشت مجدد زعفران بعد از ۵-۴ سال آماده ساخت.

میزان عملکرد زعفران از سال ۱۳۸۲ لغايت ۱۳۸۷ در مناطق مختلف کشور به شرح جدول هایی است که متعاقبا آورده شده است.

در سال ۱۳۸۲ پانزده استان و با افزودن خراسان جنوبی و شمالی جمعا ۱۷ استان کاشت زعفران را تجربه کرده اند که میزان عملکرد مازندران صفر بوده است.

جدول شماره ۸- سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصول زعفران به تفکیک استان در سال ۱۳۸۳ در کل کشور

نام استانسطح کشت زعفران – هکتارمیزان تولید تنعملکرد کیلوگرم در هکتار
بارور
آبیدیمجمعآبیدیمآبیدیم
آذربایجان شرقی65/2065/20/1954030
اصفهان255/50255/51/23704/840
تهران56/5056/50/278504/930
چهارمحال بختیاری14/6014/60/0100/680
خراسان (قدیم)54880/5054880/5216/6603/890
خوزستان0/0800/080/000303/750
زنجان3/7603/760/0147803/930
سمنان32/5032/50/080702/480
فارس287/50287/51/40404/880
قزوین4040/016040
قم2020/00301/500
کردستان1/101/10/00100/910
کرمان228/50228/51/0904/770
کرمانشاه4040000
کهکیلویه و بویراحمد0/7500/750/000901/20
لرستان0/500/50/0050100
مرکزی39/4039/40/089602/27 
همدان11/404011/4040/071806/3 
یزد55405542/349504/24 
جمع کل کشور441/56794056441/794220/4674803/91 

در سال ۱۳۸۳، ۱۹ استان کاشت زعفران را تجربه کرده اند که عملکرد استان کرمانشاه برابر صفر و در ضمن در آن سال از خراسان بزرگ یاد شده که هر گاه به جای خراسان قدیم، سه استان جدید را اضافه کنیم، ۲۱ استان در امر کشت و کار زعفران تجربه کرده اند.

جدول شماره ۹ – سطح زیر کشت، میزان تولید و عملکرد محصول زعفران به تفکیک استان در سال ۱۳۸۴ در کل کشور

نام استانسطح کشت زعفران – هکتارمیزان تولید تنعملکرد کیلوگرم در هکتار
بارور
آبیدیمجمعآبیدیمآبیدیم
آذربایجان شرقی650650/26040
آذربایجان غربی1010/003030
اصفهان282/80282/81/32804/70
ایلام1010/002202/20
تهران44/05044/050/19401/360
چهارمحال و بختیاری34/9034/90/047601/360
خراسان جنوبی1072101072158/9950550
خراسان رضوی44895044895172/6403/850
خراسان شمالی331/50331/51/214503/660
زنجان6/7606/760/0237803/520
سمنان330330/08902/70
فارس30403041/32104/350
قزوین4/504/50/018040
قم2020/00301/50
کرمان254/50254/51/204/720
کرمانشاه5050000
کهگیلویه و بویر احمد0/7500/750/000901/20
گلستان01/51/500/00503/33
گیلان1010000
لرستان0/700/70/00608/570
مازندران00/40/400/000501/25
مرکزی38/9038/90/0994602/560
همدان22/5022/50/054502/420
یزد571/20571/22/436604/270
جمع کل کشور57621/061/957622/96239/896540/00554/162/89

۲۴ استان در سال ۱۳۸۴ کاشت زعفران را تجربه کرده اند. ۲۲ استان به صورت آبی کاری و دو استان به صورت دیم کاری که عملکرد دو استان کرمان و گیلان برابر با صفر بوده است.

جدول شماره ۱۰- وضعیت تولید زعفران در سال ۱۳۸۵ در کل کشور

استانسطح زیر کشت (هکتار)میزان تولید (کیلوگرم)عملکرد (کیلوگرم در هکتار)تعداد باغات زعفران
زیر یک هکتاربین 1-2 هکتاربالای 2 هکتار
آذربایجان شرقی702804   
اصفهان297/518896/31332191
تهران67/51251/85   
چهارمحال و بختیاری46/2120/52/66133  
خراسان شمالی283/7589/321434214
خراسان رضوی45572/5119528/42/6   
خراسان جنوبی10736581985/4279382610303
سمنان652453/7690  
فارس300/11505/25262756
کرمان271/251234/254/5463532
مرکزی41/9157/653/7615551
همدان23/0746/729452
یزد56528315135127420
زنجان6/817/851/15302 
قزوین4/5184/5 11
قم430/751  
لرستان3/51/70/482  
جمع کل58358/53186780/63/2117943086350
آذربایجان شرقی19     
اصفهان16374363472
تهران      
چهارمحال و بختیاری13431 23 
خراسان شمالی2047 617 
خراسان رضوی      
خراسان جنوبی4893757209297 
سمنان90     
فارس208 2 221
کرمان5185117971
مرکزی1616 2520 
همدان8341 6 
یزد17657 55891
زنجان333  53 
قزوین2     
قم32/5  1 
لرستان321 1 
جمع کل537971628163835

جدول شماره ۱۱- آمار باغات زعفران آبی کل کشور به تفکیک استان در سال ۸۶-۱۳۸۵ واحد : هکتار/ کیلوگرم

کدنام منطقهسطح کلسطح بارورسطح غیر بارورتولیدعملکرد
10اصفهان194/90√194/900/009344/79
23تهران17/8017/800/00382/12
29استان خراسان جنوبی8455/60√84550/600/00277693/28
30استان خراسان رضوی36457/30√36457/300/001204463/30
31استان خراسان شمالی101/70√101/700/007427/30
20استان سمنان11/2011/200/00151/35
07استان فارس265/00√265/000/0013255/00
08استان کرمان19/0019/000/00593/12
 استان مرکزی2/402/400/0072823034/33
 استان همدان6/106/100/0000/07
21استان یزد267/70√267/700/001/2204/56
جمع کل45798/7045798/700/001508303/49

استان های فعال در جدول فوق شامل اصفهان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی و یزد بوده است.

جدول شماره ۱۲- برآورد سطح برداشت زعفران، میزان تولید و عملکرد آن در هکتار

سال زراعی: ۸۷-۱۳۸۶                                  واحد: هکتار- تن – کیلوگرم

نام استانسطح برداشت (هکتار)میزان تولید (تن)عملکرد (کیلوگرم)
آبیدیمجمعآبیدیمجمعآبیدیم
کرمان4 4   2 
اصفهان229 2291 14/42 
خراسان جنوبی14811 1481122 221/51 
خراسان رضوی36718 3671826 267 
خراسان شمالی8 8   10/13 
سمنان240 2401 13/4 
همدان3 3   2 
جمع52014 5201450 50  

جدول شماره ۱۳- برآورد سطح زیر کشت بر حسب هکتار و میزان تولید بر حسب تن و میزان عملکرد بر حسب کیلوگرم در سال زراعی 87-1386 در خراسان رضوی و جنوبی

شهرستان های خراسان رضویشهرستان های خراسان جنوبی
نامزیر کشتتولیدعملکردنامزیر کشتتولیدعملکرد
چناران1200/13بشرویه172621/05
گناباد256320/78بیرجند50711/93
برداسکن105110/95درمیان2790/81
تایباد265520/75سرایان356551/46
تربت جام73711/35سربیشه792/58
تربت حیدریه1347170/52فردوس343451/56
خلیل آباد321241/24قاینات517191/68
خواف108210/92نهبندان500/92
رشت خوار191021/04جمع14811241/51
سبزوار708    
فریمان79    
قوچان23    
کاشمر360930/83    
محولات220810/45    
مشهد68    
نیشابور322231/0    
جمع3671827    
میزان عملکردهای فوق بسیار کم و ناچیز است و جز صرف وقت و انرژی ثمری ندارد.

 

در این خصوص وزارت جهاد کشاورزی چاره ای باید بیندیشد.

جدول شماره ۱۴- برآورد سطح برداشت، میزان تولید و عملکرد در هکتار زعفران

سال زراعی : ۸۸- ۱۳۸۷                              واحد : هکتار – تن – کیلوگرم

نام استانسطح برداشت (هکتار)میزان تولید (تن)عملکرد (کیلوگرم)
آبیدیمجمعآبیدیمجمعآبیدیم
اصفهان567567112/58
خراسان جنوبی112431124341413/6
خراسان رضوی49198491981481483/01
خراسان شمالی313313112/24
جمع61321613211911913/11

جدول شماره ۱۵- مقایسه پنج ساله تولید زعفران (۸۴ لغایت ۸۸) در خراسان جنوبی

سطح بر حسب هکتار، تولید بر حسب تن و عملکرد بر حسب کیلوگرم

شهرستانسال 84سال 85سال 86سال 87سال 88
سطحتولیدعملکردسطحتولیدعملکردسطحتولیدعملکردسطحتولیدعملکردسطحتولیدعملکرد
بیرجند11605398412/93/53391/33/850711/92132/1
بشرویه000000000173721/163023/7
فردوس280011/4428437/82/729/982/7343551/6180773/7
سربیشه1200/4841000/252/5700/22/8792/02/639412/3
سرانان2950124289311/64280912/34/4356551/4320382/6
نهبندان1450/1511000/151/5330/041/2500/050/982/4
قاین5604397535012/82/4496812/32/7530291/64654214/15
درمیان7422315401/352/52360/72/82880/0/830512/1
جمع استان1236165/31182633/921136434841496322/5211259413/6

جدول شماره ۱۶- میانگین سطح زیر کشت زعفران بر حسب هکتار و میزان تولید برحسب کیلوگرم در خراسان رضوی طی سال های ۱۳۸۳ – ۱۳۷۴

نامسطحکیلوگرمنامسطحکیلوگرمنامسطحکیلوگرم
بردسکن24501600رشتخوار450016500قوچان50200
تایباد290013630سبزوار8903000کلات3
تربت جام15007200سرخس2کاشمر437015200
تربت حیدریه1126045000صالح آباد261000گناباد500015000
چناران310990فریمان3501400محولات250011000
خواف17006800خلیل آباد268010720نیشابور11004730
دره گز2570مشهد6501500
جمع20145822908448317201367347630
جمع سطح زیر کشت 42266   جمع میزان تولید 161640   میزان عملکرد 3/82 کیلوگرم

جدول شماره ۱۷ – صادرات زعفران خراسان رضوی بر حسب تن و ارزش به دلار طی سال های ۱۳۸۳ – ۱۳۷۴ مطابق با ۲۰۰۵ – ۱۹۹۶ میلادی

سال شمسیسال میلادیتنسطح زیر کشتمیلیون دلار
1374199645/7017/7
1375199736/0714/08
1376199859/9623/9
1377199982/2634/08
13782000106/1943/5
13792001121/62222451/34
13802002125/24367056/2
13812003138/9645866/57
13822004172934195
13832005201781497

جدول شماره ۱۸- سطح زیر کشت (هکتار) و میزان تولید(تن) در مناطق خراسان رضوی از سال ۸۴ تا ۸۸

نام شهرستانسال 84سال 85سال 86سال 87سال 88
هکتارتولیدهکتارتولیدهکتارتولیدهکتارتولیدهکتارتولید
تربت حیدریه11260451147034/41220036/662005/9653017/6
گناباد500015335010/-335010/428802/130507/6
رشتخوار450016/5450012/6450016/-36003/-4/5012/4
کاشمر437015/244007/4460017/-40503/25150
تایباد290013/629806/824805/122401/82600
خلیل آباد268010/726809/4293013/225001/931509/4
فردوس263011/-20008/7  
مه ولات250011/-25806/727208/227501/635561/6
بردسکن24508/624504/924509/621001/526508/2
خواف17006/8170050017506/612500/818505/2
تربت جام15007/215003/715187/311200/918345/3
جمع41490160/639610109/7384981302869022/73452067/3

جدول شماره ۱۹ – وضعیت تولید زعفران در سال ۱۳۸۵ در کشور

ردیفاستانسطح زیر کشت (هکتار)میزان تولید (کیلو گرم)عملکرد (کیلوگرم در هکتار)
1خراسان رضوی45572/5119524/82/6
2خراسان جنوبی10736581985/42
3یزد56528315
4اصفهان297/518896/3
5فارس300/11505/25
6کرمان271/251234/254/5
7خراسان شمالی283/7589/32
8آذربایجان شرقی702804
9سمنان652453/76
10تهران401844/6
11چهارمحال و بختیاری46/2120/52066
12مرکزی41/9157/653/76
13همدان23/0746/72
14قزوین4/5184/5
15قم430/75

جدول شماره ۲۰ – وضعیت تولید زعفران در سال ۱۳۸۶ در کشور

ردیفاستانسطح زیر کشت (هکتار)میزان تولید (کیلوگرم)عملکرد (کیلوگرم در هکتار)
1خراسان رضوی416541433203/6
2خراسان جنوبی15099780005/3
3یزد61731005
4اصفهان319/715775/3
5فارس314/11495/25
6کرمان282/2511414
7خراسان شمالی308/58432/7
8آذربایجان شرقی68/3227/53/5
9سمنان511703/3
10تهران58/61502/5
11چهارمحال وبختیاری40/249/81/3
12مرکزی44/5175/24
13همدان33/8130/264
14قزوین8243/4
15قم441

جدول شماره ۲۱ – وضعیت تولید زعفران در سال ۱۳۸۷ در کشور

ردیفاستانسطح زیر کشت (هکتار)میزان تولید (کیلوگرم)عملکرد (کیلوگرم در هکتار)
1خراسان رضوی46266215680/5
2خراسان جنوبی13486103840/8
3یزد62112672
4اصفهان3699923
5فارس32315154/7
6کرمان28611304/1
7خراسان شمالی2842681
8آذربایجان شرقی752453/7
9سمنان511703/3
10تهران49511/8
11چهارمحال و بختیاری43792
12مرکزی421132/8
13همدان271013/8
14قزوین12131/1
15قم441

عوامل موثر در عملکرد زعفران – عمر زعفران زار

منظور از عمر زعفران زار، عمر مفید و یا سودبخش بودن آن است. عمر زعفران زار صرف نظر از مراقبت های زراعی، بستگی زیادی به تعداد پیازهای کاشته شده در هر چاله دارد. هرقدر تعداد بنه های کاشته شده در سال اول بیشتر باشد، عمر زعفران زار کوتاه تر خواهد بود. زیرا از هر بنه ای که در سال اول کاشته شود، بنه های تازه ای تولید می شود. در نتیجه با گذشت چند سال، به علت تراکم بنه ها، نقصان مواد غذایی، افزایش علف های هرز، پوک شدن برخی از بنه ها، و نیز کوچک شدن بنه ها، از میزان محصول بقدری کاسته می شود که کشاورزان تصمیم می گیرند بنه ها را به زمین جدیدی منتقل سازند.

هرگاه در یک چاله ۳ – ۲ بنه زعفران کشت شود و یا در داخل شیار با فاصله ۸-۶ سانتی متر یک بنه کاشته شود، در این صورت عمر زعفران زار در حدود ۱۰ – ۸ سال و حتی ۱۲ – ۱۰ سال خواهد بود. و هرگاه ۵ بنه زعفران کاشته شود، عمر زعفران زار به ۸ – ۵ سال کاهش می یابد. معمولا عمر زعفران زار موقعی خاتمه یافته تلقی می شود که عملکرد سال آخر آن با تقویم به ریال کمتر از عملکرد گندم در زمین های مشابه باشد. چنانکه گفته شد مراقبت های زراعی خصوصا دفع علف های هرز مزارع زعفران، کود و خاک دادن به مقدار لازم و آبیاری به موقع در طول عمر زعفران زار تأثیر زیادی دارد. برخی از کشاورزان به علت کثرت علف های هرز و عدم توانایی در قلع و قمع آن ها، زمین زعفران را زودتر از موعد لازم رها می کنند.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – میزان عملکرد زعفران

عوامل موثر در عملکرد زعفران

عوامل موثر در عملکرد زعفران صرف نظر از قوت و ضعف زمین، ریزی و درشتی بنه ها، سال تولید، مواظبت های زراعی، به تعداد بنه کشت شده در هر چاله و یا در متر مربع و در نتیجه دوره بهره برداری ارتباط دارد. از این جهت میزان عملکرد زعفران در وضعیت های مختلف به شرح زیر مورد بررسی قرار می گیرد.

الف – هرگاه در هر چاله ۱ بنه کشت شود، در این صورت عمر مفید زعفران زار و یا به عبارت دیگر دوره بهره برداری زیاد می گردد، لیکن میزان عملکرد در سال های اول کشت کم می باشد.

ب – هرگاه در هر چاله ۳ – ۱ و عموما ۳ بنه کشت شود، در این صورت عمر مفید زعفران زار در روستاهای گل و فریز از بخش خوسف بیرجند، ده سال و میزان متوسط عملکرد سالانه 4/3 کیلوگرم می باشد. در این روستا سال ششم سال حداکثر بهره برداری می باشد.

ج – هرگاه در هر چاله ۵ – ۳ بنه کشت شود، در این صورت عمر مفید زعفران زار در شرایط روستاهای کوچ، خراشاد و نوفرست از بخش مرکزی بیرجند ۸ سال و میزان متوسط عملکرد، سالانه 6/3 کیلوگرم و سال حداکثز عملکرد سال پنجم می باشد.

د- هرگاه در هر چاله ۱۵ – ۷ و عموما ۱۵ بنه کشت شود، در این صورت عمر مفید زعفران زار چهار یا پنج سال می باشد. میزان متوسط عملکرد سالانه 6/8 کیلوگرم و سال حداکثر عملکرد، سال دوم و یا سوم می باشد.

با توجه به مطالب فوق هر قدر بر تعداد بنه های کشت شده در هر چاله و یا در طول خطوط کشت اضافه گردد، از دوره بهره برداری زعفران کاسته می شود، اما بر میزان متوسط تولید سالانه اضافه می گردد.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – خزان بوته زعفران، میزان تولید و کیفیت علوفه

برگ های زعفران در مناطق گرمسیری، مانند اصطهبانات فارس در اواخر فروردین ماه و در مناطق کوهستانی خراسان جنوبی در اواخر اردیبهشت ماه و در نقاط جلگه ای درهمین مناطق در اواسط اردیبهشت ماه رو به زردی می گذارند و بزودی خشک می شوند. پس از خشک شدن کامل بوته، برگ ها را به آسانی می توان از درون خاک بیرون کشید و به جمع آوری آن ها در خارج از محوطه زعفران کاری اقدام کرد. باید در نظر داشت که کشاورزان زعفران کار از چرانیدن زمین زعفران به شدت اجتناب می ورزند، چون اعتقاد دارند که زمین با شم گوسفندان فشرده می شود و منافذ تنفسی بنه ها مسدود می گردد.

دروی زودتر از موعد برگ ها این خطر را به همراه دارد که فرصت کافی برای انتقال مواد غذایی از برگ ها بنه ها وجود نداشته باشد. ضمنا بیرون کشیدن برگ ها قبل از خزان کامل، موجب آسیب رساندن به بنه ها می گردد.

میزان تولید علوفه زعفران بین ۱۵۰۰- ۶۰۰ کیلوگرم بسته به سن مزرعه زعفران، حاصل خیزی خاک و تراکم بوته دارد.

در خصوص کیفیت علوفه زعفران، مشخص شد که مقدار مصرف برگ خشک زعفران توسط گوسفند و بز بومی در مناطق خراسان جنوبی بیشتر از مصرف کاه غلات است. شاید به همین جهت باشد که دامداران منطقه مذکور، علوفه زعفران را با قیمت بیشتری از کاه غلات عرضه می کنند. آقای ولی زاده در تجزیه برگ های خشک زعفران به این رسیده است که مقادیر پروتیین خام، چربی، عصاره عادی از ازت، مواد معدنی و مجموع مواد مغذی قابل هضم برگ خشک زعفران، بیشتر از کاه غلات است.

عوامل موثر در عملکرد زعفران – تعداد پیاز یا بنه ها در سال های بعد

وقتی در سال اول در داخل هر چاله ۱۵- ۱۰ بنه کشت شود، در سال دوم تعداد بنه ها به ۲۵- ۲۰، در سال سوم به ۳۵- ۳۰ و در سال چهارم به ۴۵ – ۴۰ عدد می رسد. تا سال چهارم به علت باز بودن فضای خالی برای رشد و تکثیر بنه ها، بنه های درشتی در زمین مشاهده می شود. لیکن از سال چهارم به بعد به علت کمبود جا و تقلیل مواد غذایی رشد بنه ها متوقف شده، عملکرد زعفران نیز کاهش می یابد. از این رو از سال چهارم به بعد بنه ها را به زمین دیگری منتقل می سازند. به طوری که گفته شد، تعداد بنه ها در سال چهارم به ۴- ۳ برابر سال اول می رسد. بنابراین ازدیاد بنه ها خود می تواند منبع درآمد خوبی برای زعفران کاران باشد.

دسته بندی زعفران
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت