اثرات آنتی اکسیدان زعفران

miss.mohammadimiss.mohammadi
682 بازدید
آنتی اکسیدان

زعفران و اثرات آنتی اکسیدان آن در مقابل آسیب های ناشی از مواد شیمیایی و رادیکال های آزاد

آنتی اکسیدان ها نقش مهمی در خنثی کردن استرس اکسیداتیو ایفا می کنند. اثرات آنتی اکسیدان زعفران و اجزای آن در مطالعات فراوانی مورد بررسی شده است. در این مقاله می خواهیم درباره اثرات آنتی اکسیدان زعفران و ترکیبات آن در جلوگیری از بروز بیماری ها صحبت کنیم.

آنتی اکسیدان ها شامل مواد غذایی مختلفی هستند، مانند کارتنوییدها (carotenoids)، بتاکاروتن (beta-carotene)، لیکوپن (lycopene) و ویتامین C، این مواد نمونه‌ای از آنتی اکسیدان‌هایی هستند که فرآیند اکسیداسیون یا واکنش سلولی در برابر اکسیژن، پراکسید یا رادیکال‌های آزاد را مهار می‌کنند.

رادیکال های آزاد اکسیژن و اکسیدان ها دارای نقش دوگانه ای در بدن هستند، چون آنها هم می توانند به عنوان ترکیبات مفید و هم به عنوان ترکیبات مضر به بدن سود یا ضرر برسانند. رادیکال های آزاد هم از طریق متابولیسم سلولهای نرمال و یا از طریق منابع خارجی در اثر آلودگی، دود سیگار، پر تو و بسیاری از عوامل دیگر ایجاد می شوند.

زمانی که رادیکال های آزاد تولید شده در بدن نتوانند به طور طبیعی تجزیه شوند، تجمع آنها در بدن استرس اکسیداتیو ایجاد می کند. این فرآیند نقش مهمی در توسعه بیماری های مزمن و مخرب نظیر سرطان، بیماری های اتو ایمن، دیابت، بیماریهای قلبی عروقی ایفا می کند.

فعالیت آنتی اکسیدان کلاله زعفران به محتوی فنلی و فلاونوییدی آن مربوط است.

فعالیت های رادیکال زدایی و کاهش یون های آهن برای عصاره متانولی کلاله زعفران در غلظت ۳۰۰ میکروگرم در میلی لیتر به ترتیب برابر 68.2، 78.9 ٪ بوده، و این تاثیر در مقایسه با عصاره های گرفته شده با آب جوش و اتانول بالاتر است، اما فعالیت آنتی اکسیدان عصاره متانولی کلاله زعفران از BHT و y-توکرفرول پایین تر است.

میزان محتوى فنلی برای عصاره متانولی زعفران 6.45 میلی گرم گالیک اسید و برای محتوی فلاونوییدی تام 5.88 میلی گرم معادل روتین به ازای هر گرم وزن خشک زعفران است که بالاتر از مقادیر به دست آمده برای عصاره های حاصل از آب جوش و عصاره اتانولی آن است؛ به علاوه آنالیز RP – HPLC حضور گالیک اسید و پیرو گالول (Pyrogallol) را به عنوان یکی از دو بخش فعال زیستی نشان می دهد.

به طور کلی، کلاله زعفران دارای فعالیت آنتی اکسیدانی است و متانول بهترین حلال برای استخراج اجزای فعال با خاصیت آنتی اکسیدانی است.

در تست DPPH، میزان IC50 نمونه خشک زعفران 3.7 میلی گرم است، در حالی که در تست ferric reducing antioxidant potential یک گرم نمونه خشک زعفران قدرت آنتی اکسیدانی 2.53 میلی مولار سولفات آهن دارد.

علاوه بر کلاله زعفران، فعالیت آنتی اکسیدانی عصاره متانولی گلبرگ های زعفران با اندازه گیری محتوای فنلی تام، فعالیت رادیکال زدایی با استفاده از تست DPPH و تست 2 ،2′-azino-bis-3-ethylbenzothiazoline-6-sulphonic acid و قدرت کاهندگی ارزیابی گردیده است.

محتواى فنلی تام عصاره متانولی گلبرگ های زعفران 86.7 میلی گرم معادل گالیک اسید است، در حالی که در تست DPPH و ABTS در غلظت 1 میلی گرم در میلی لیتر عصاره متانولی زعفران دارای فعالیت آنتی اکسیدانی برابر با 92.41 ٪ و 86.87 ٪ است. میزان IC50 عصاره متانولی زعفران برابر 231.8 و حدود ۱۱ برابر ضعیف تر از آسکوربیک اسید است.

عصاره متانولی گلبرگ های زعفران اثر مهاری مشخصی در حدود ٪ 2.28 روی فعالیت تیروزینازی دارد؛ بنابراین عصاره متانولی گل های به جا مانده بعد از جداسازی کلاله از زعفران، حاوی مقدار زیادی ترکیبات آنتی اکسیدان، خصوصا ترکیبات فنلی هستند که اگر به طرزی مناسب جدا شوند، می توانند در فرآورده های غذایی، دارویی و طبی استفاده شوند.

از طرف دیگر، یک ارتباط بسیار خوب بین محتواى فنلی تام عصاره و فعالیت آنتی اکسیدانی گلبرگ های زعفران وجود دارد. عصاره های متانولی گل های زعفران، اثرات مهاری قابل مقایسه ای روی فعالیت تیروزینازی نشان می دهند که پتانسیل استفاده از عصاره گلبرگ های دورریز زعفران را به عنوان جزئی از فرآورده های آرایشی مطرح می کند.

اثرات آنتی اکسیدان زعفران
فعالیت رادیکال زدایی

در مطالعه ای دیگری نشان داده شده که گلبرگ های زعفران دارای 3.42 میلی گرم محتوى فنلی معادل گالیک اسید به ازای هر گرم وزن خشک گیاه است. عصاره گلبرگ در غلظت ppm ۲۵۰ فعالیت آنتی اکسیدانی 90.2 ٪ نشان میدهد.

در سیستم های مدل بتا کاروتن لینولیات و DPPH عصاره گلبرگ زعفران در غلظت ppm ۵۰۰، فعالیت آنتی اکسیدانی 4.91 ٪ و 74.2 ٪ نشان می دهد که با غلظت ۱۰۰ppm از tertiary-Butylhydroquinone با فعالیت آنتی اکسیدانی 93.1 ٪ برابر است.

آنتی بیوتیک جنتامایسین، کراتینین سرم، نیتروژن اوره خون و سطح مالون دی آلدیيد، بافت کلیوی را افزایش داده که دخالت رادیکال های آزاد را در نفروتوکسیته ناشی از جنتامایسین نشان می دهد که با تغییرات شدید هیستولو پاتولوژیکی همراه می شود.

جنتامایسین، تولید آنیون های سوپراکسیدی و هیدروژن پراکسیدی را القا نموده و اکسیداسیون لیپیدی را در کورتکس کلیوی تسریع می کند، که با افزایش سطح مالون دی آلدیيد که محصول نهایی پراکسیداسیون لیپیدی است، نشان داده می شود.

جنتامایسین موجب آزاد شدن رادیکال های هیدروکسیل از میتوکندری کورتیکال کلیوی می شود. حذف متابولیت های رادیکال های اکسیژن و کلاتورهای آهن از آسیب کلیوی حاد ناشی از جنتامایسین محافظت می کند. تاثیر محافظتی ۴۰ یا ۸۰ میلی گرم به ازای هر کیلو گرم وزن بدن زعفران بر میزان مصرف ۸۰ میلی گرم به ازای هر کیلو گرم جنتامایسین روی موش های ویستار نر ارزیابی گردیده است.

اثرات زعفران در کاهش سطح مالون دی آلدیید به عنوان شاخص پراکسیداسیون لیپیدی بافت کلیوی وابسته به دوز است. زعفران در غلظت ۴۰ میلی گرم به ازای هر کیلو گرم در روز سطح مالون دی آلدئيد را تغییر نمی دهد، اما به طریق وابسته به دوز به طور مشخصی شاخص های هیستولو پاتولوژی و نیتروژن اوره خون افزایش یافته در اثر جنتامایسین را کاهش می دهد (0.05>P). به عبارت دیگر، زعفران قادر است نفروتوکسیته ناشی از جنتامایسین را کاهش دهد.

ترکیبات زعفران
ترکیبات تشکیل دهنده زعفران

تاثیر داخل صفاقی سافرانال در غلظت 0.5 میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن بر نفروتوکسیته ناشی از جنتامایسین (۸۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز) در رت تفاوت معنی داری در نیتروژن اوره خون، کراتینین، گلوکز اوره و غلظت پروتیین، بین گروه های درمان شده با جنتامایسین و سافرانال و گروه سالین ایجاد نمی کند .

درمان پیشگیرانه با ۱۰۰ میلی گرم به ازای هر کیلو گرم زعفران در روز به مدت ۷ روز، قبل از القای ایسکمی مغزی، میزان گلوتاتیون و آنزیم های وابسته به آن را افزایش می دهد، در حالی که از افزایش سطح مالون دی آلدئید، گلوتامات و آسپارتات جلوگیری می کند.

در حقیقت، زعفران با کاهش مرگ سلولهای نورونی، اثرات محافظتی نشان میدهد. تاثیرات آنتی اکسیدان و آنتی نئوپلاستیک زعفران روی سل لاین ملانومای موش با متاستاز بالا، نشان دهنده تاثیرات محافظتی بالای زعفران در B16 – F10 مقابل عوامل شیمیایی است.

اثرات محافظتی عصاره آبی زعفران و کروسین به عنوان یک بخش فعال آن، روی آسیب اکسیداتیو ناشی از کاهش خون رسانی کلیوی در رت نشان داد که درمان پیشگیرانه با کروسین و عصاره زعفران، کاهش مشخصی در پراکسیداسیون لیپیدی ناشی از رادیکال های آزاد ایجاد می کند که از طریق کاهش در سطح مالون دی آلدیید نشان داده می شود.

در گروه های درمانی پیشگیرانه با کروسین در دوز ۸۰ میلی گرم در ازای هر کیلو گرم، کاهش مشخصی در سطح مواد فعال تیوباربیتوریک اسید در کلیه رت آسیب دیده ناشی از ایسکمی مشاهده می شود. پیش تیمار با کروسین، میزان قدرت آنتی اکسیدان-کاهندگی یون های آهن (FRAP) نمونه های هموژن کلیه را به طریق وابسته به دوز افزایش می دهد.

عصاره زعفران در غلظت ۸۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، قدرت آنتی اکسیدانی را در کلیه های رت آسیب دیده و مبتلا به ایسکمی افزایش می دهد. پیش تیمار با کروسین، غلظت کل تیول را به طریق وابسته به دوز و به طور مشخص در مقایسه با گروه کنترل افزایش می دهد، در حالی که عصاره زعفران در آسیب ناشی از ایسکمی قادر به افزایش گروههای تیول نیست.

تحت شرایط پاتولوژی مزمن و حاد مثل ایسکمی، تعادل بین سیستم های آنتی اکسیدانی گسیخته می شود؛ بنابراین پتانسیل کاهندگی و آنتی اکسیدان نمونه های هموژن کلیه به دنبال ایسکمی کاهش می یابد، در مقابل، کروسین و عصاره زعفران قدرت آنتی اکسیدانی هموژن کلیه را افزایش میدهند.

عصاره زعفران، قوی تر از کروسین عمل می کند؛ زیرا عصاره آبی زعفران از اجزای مختلفی نظیر کروسین ها، کروستین ها، دی متیل کروستین و فلاونوییدها که دارای فعالیت رادیکال زدایی و اثرات آنتی اکسیدانی هستند، تشکیل شده است؛ به علاوه، زعفران دارای پروتیین ها، قندها، ویتامین ها (خصوصا ریبوفلاوین)، آمینو اسیدها، مواد معدنی و صمغ است که همگی دارای اثرات آنتی اکسیدانی هستند.

سافرانال در غلظت ppm ۵۰۰، فعالیت رادیکال زدایی ۳۴٪ را نشان میدهد که احتمالا به خاطر پتانسیل آن برای دادن یک اتم هیدروژن به رادیکال DPPH است. با استفاده از متدهای دزوکسی ریبوز، پراکسیداسیون لیپیدی غشای اریتروسیت ها و پراکسیداسیون لیپیدی غیر آنزیمی میکروزومی کبدی، فعالیت آنتی اکسیدان سافرانال در غلظت 0.1، 0.5، ۱ و ۲ میلی مولار ارزیابی شده است.

سافرانال در آزمایش داکسی ریبوز به طریق وابسته به دوز، فعالیت رادیکال زدایی هیدروکسیلی نشان میدهد و تولید مالونیل دی آلدئید را در سلولهای قرمز خونی کاهش میدهد؛ همچنین پراکسید لیپیدی القاء شده توسط H2O2 و پراکسیداسیون لیپیدی غیر آنزیمی میکروزومی کبدی را کاهش می دهد.

با بر هم کنش بین DNA تیموس گاو و سافرانال در غلظت های 0.13 و 3.125 میلی مولار تحت شرایط فیزیولوژی، همچنین اثر سافرانال روی پایداری در بلکس DNA و كانفورماسیون آن بررسی گردیده است.

اثرات آنتی اکسیدان زعفران

سطوح بالاتر تحرک DNA در دوزهای بالاتر سافرانال به ناپایداری هلیکس مربوط است. ثابت اتصال DNA با سافرانال برابر 1.24×103M-1 است و پایداری سافرانال از کروستین کمتر است. با وجود پایین بودن ثابت اتصال، به دنبال تیمار DNA با سافرانال، تغییرات چشمگیری در DNA مشاهده می شود.

بر هم کنش سافرانال و پیکرو کروسین با DNA تیموس گاوی با استفاده از متدهای فلورومتری و رنگ تابی دورانی (Circular dichrosim) نشان می دهد که برهم کنش پیکرو کروسین و C+ DNA در غلظت های پایین تری از سافرانال رخ می دهد.

در ارتباط با بر هم کنش پیکرو کروسین با الیگو نوکلئوتیدها و DNA در غلظت های بالاتر تبدیل B به C- DNA و در غلظتهای پایین تر، DNA و بازهای الیگونوکلئوتیدهای غیر توده ای مشاهده می شود.

اثرات محافظت کننده ترکیبات شیمیایی زعفران شامل سافرانال، کلاله و کروسین زعفران از طریق تزریق داخل صفاقی روی ژنها در تست کومت با استفاده از متیل متانوسولفونات (MMS) به عنوان یک عامل آسیب زننده به DNA نشان داد که عصاره کلاله زعفران و کروسین به طور مشخصی درصد DNA آسیب دیده را به طریق وابسته به دوز کاهش می دهد که نشان دهنده اثر محافظتی زعفران و کروسین از ژنوم است.

اثرات ژنوتوکسیته سافرانال با استفاده از ژل الکتروفورز سلولهای منفرد(single cell gel electrophoresis) ارزیابی گردیده است. رت های نر به طریق داخل صفاقی 72.75 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن سافرانال را دریافت کردند، یا در دوزهای 72.75 و 363.75 میلی گرم به طریق داخل صفاقی، ۴۵ دقیقه قبل از تجویز صفاقی، ۱۲۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، ماده MMS را دریافت کردند.

۳ ساعت بعد از تیمار با دارو، طحال، کلیه، ریه و کبد برداشته شد و سوسپانسیون هسته برای آزمایش کومت آماده گردید که در آن مهاجرت DNA اندازه گیری شد. در همه دوزها و در همه سلولها و ارگانها، پیش تیمار با سافرانال اثر محافظتی مشخصی در مقابل آسیب ناشی از MMS روی DNA ایجاد کرد، حتی در دوزهای بسیار بالای سافرانال، عارضه جانبی مشاهده نشد.

تزریق داخل صفاقی آکریل آمید در دوز ۵۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن رت به مدت ۱۱ روز وزن رت را به طور مشخصی کاهش میدهد و ناهنجاری شدیدی در روز یازدهم القا می کند، در حالی که درمان با عصاره زعفران در دوزهای ۴۰، ۸۰ و ۱۶۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، نوروتوکسیسیته ناشی از آکریل آمید در رت را کاهش می دهد.

همچنین کروسین (12.5، ۲۵ و ۵۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم) به طریق وابسته به دوز از پراکسیداسیون لیپیدی ناشی از آکریل آمید و بیان پروتیین های آپوپتوزی جلو گیری می کند.

پیش تیمار سلول های PC12 با کروسین از ایجاد رادیکال های آزاد جلوگیری می کند و به طریق وابسته به دوز نسبت Bax / BCI را افزایش میدهد. اثرات محافظتی تزریق داخل صفاقی سافرانال در دوزهای 0.1، 0.25، 0.5 میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم وزن رت، در مقابل آسیب ناشی از دیازینون نشان داد که سافرانال در دوز 0.1 میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن سطح آسپارتات ترانسفراز، لاکتات دهیدروژناز، کراتین فسفوکیناز و کراتین فسفوکیناز MB را به طور مشخصی کاهش می دهد.

سافرانال در دوز 0.25 میلی لیتر به ازای هر کیلو گرم وزن رت فعالیت های آلانین ترانس آمیناز، آسپارتات ترانسفراز، گاما گلوتامیل ترانسفراز را به طور مشخصی کاهش میدهد و در دوز 0.5 میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن آلانین ترانس آمیناز، لاکتات دهیدروژناز، کراتین فسفوكيناز و کراتین فسفوکیناز MB را به طور مشخصی کاهش میدهد.

در همه دوزها، سافرانال تجمع سطح ۸- ایزو پروستاگلاندین [email protected] ناشی از دیازینون را به طور مشخصی کاهش می دهد. سافرانال روی تاثیر دیازینون بر سطح TNF- a تغییری ایجاد نمی کند؛ همچنین پیش تیمار با سافرانال، از افزایش S100B ناشی از دیازینون جلوگیری می کند.

این تاثیرات به ویژگی های آنتی اکسیدانی سافرانال مربوط است؛ زیرا رادیکال های آزاد به اتم هیدروژن یک مولکول آنتی اکسیدان، بیش تر از اسیدهای چرب غیر اشباع تمایل دارند که در نتیجه، اسیدهای چرب آنها سالم می مانند. آنها قادرند سطح افزایش یافته ۸- ایزو- پروستاگلاندین F20 را کاهش دهند که فرآورده اختصاصی پراکسیداسیون لیپیدی غیر آنزیمی است.

سافرانال

سافرانال به تنهایی در دوز ۱ میلی لیتر به ازای هر کیلو گرم وزن بدن همراه با دیازینون به طور مشخصی سلولهای قرمز خونی و هموگلوبین را کاهش میدهد و اندیس هماتوکرینی ایجاد شده به وسیله دیازینون را تغییر می دهد، در حالی که سافرانال در دوز 0.1 و 0.5 میلی گرم در میلی لیتر همراه با دیازینون تعداد پلاکت ها را به طور مشخصی در مقایسه با گروه تیمار شده با دیازینون افزایش میدهد.

در همه دوزها، سافرانال اثری روی تاثیر دیازینون بر فعالیت کولین استراز سلولهای قرمز خونی ندارد. در آزمایشات میکرونوکلئوس، سافرانال دارای اثرات محافظتی و رادیکال زدایی بر روی سلولهای قرمز خونی و غلظت هموگلوبین و همچنین روی مغز استخوان در تولید پلاکت ها می باشد.

اثرات آنتی اکسیدان و محافظتی سافرانال در دوزهای 0.1،0.25،0.5 میلی لیتر در کیلوگرم، یک ساعت قبل از دریافت داخل صفاقی ۵۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن هگزا کلرو بوتادی در مقابل نفروتوکسیته ناشی از این ماده از طریق آنالیز مالونیل دی آلدئيد و هیستوپاتولوژی کلیه و نمونه های ادرار و خون نشان داد که سطوح کراتینین خون بین گروهها تفاوت مشخصی ندارد، در حالی که اوره در گروه تیمار شده با سافرانال در غلظت های 0.5 و 0.25 میلی گرم به ازای هر کیلو گرم وزن بدن به طور مشخصی سطح گلوکز و پروتئین ادرار را کاهش میدهد.

آزمایشات میکروسکوپ نوری روی برش های کلیه، آسیب های شدیدی را در قسمت توبولهای قدامی نشان می دهد، در حالی که سطوح مالونیل دی آلدئید بین گروههای مختلف هیچ تغییری نشان نمی دهد. در نتیجه، نفروتوکسیته هگزا کلرو بوتادی نمی تواند نتیجه استرس اکسیداتیو باشد.

چون ویژگی های آنتی اکسیدان سافرانال، نقش مهمی در این مکانیسم ایفا نمی کند. اگر چه مکانیسم واقعی آن شناخته شده نیست، اما به نظر می رسد که مهار انتقال دهنده های آنیونی ارگانیک و تداخل با متابولیسم هگزا کلرو بوتادی از طریق گلوتاتیون S ترانسفراز و یا فعالیت بتا۔ لیاز گانجو که با سیستیین، فعالیت حفاظتی سافرانال را تایید می کند.

افزایش استرس اکسیداتیو نقش مهمی در ایجاد و پیشرفت دیابت و عوارض ناشی از دیابت دارد؛ به عبارت دیگر، هیپوگلیسمی رادیکال های آزاد تولید می کند و به سیستم دفاعی آنتی اکسیدان به طرق مختلف در دیابت آسیب می زند و آنزیم های سیستم دفاعی نظیر کاتالاز، گلوتاتيون پر اكسيداز و سوپراکسید دسموتاز آسیب می بینند؛ بنابراین همانگونه که اشاره شد، زعفران و اجزای آن با خاصیت آنتی اکسیدانی خود قادرند به بیماران دیابتی نیز سود برسانند.

اثر تجویز سافرانال خوراکی در غلظت های 0.5 و 0.25 میلی گرم به ازای هر کیلو گرم وزن بدن در روز به مدت ۶ هفته روی رت های دیابتی آلوکسان نشان داد که سافرانال، سطح هموگلوبولین A1C و گلوکز خون ناشتا را کاهش میدهد و سطح انسولین خون را بهبود می بخشد، ولی تغییر مشخصی در سطح کراتینین، Serum glutamic pyruvic transaminase و آسپارتات آمینوترانسفراز ایجاد نمی کند.

دسته بندی زعفران
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت