روبارب ، ریوند چینی ، ریباس (Rheum rhabarbarum)

کاربر 22کاربر 22
705 بازدید
ریباس

نام فارسی: روبارب ، ریباس (گونه Rh. Ribes)، ریوند چینی (Rh. officinale)

نام علمی: Rheum rhabarbarum

نام فرانسوی: Rhubarbe

نام انگلیسی: Rhubarb

نام آلمانی: Rhabarber

نام ایتالیایی: Rabarbaro

نام عربی: ریوند

ریباس از تیره علف هفت بند است. به صورت قطعات ریزوم متورم گونه های مختلف Rheum تحت نام روبارب در بازرگانی عرضه می شود. این گیاهان را از نظر کلی می توان به دو دسته زیر تقسیم نمود:

١- انواع غیر دارویی

دمبرگ جوان بعضی از آن ها به مصرف تغذیه و تهیه کمپوت و مربا می رسد. به علاوه کمی اثر ملین دارند. غالبا به عنوان گیاه زینتی استفاده می شوند. مانند موارد زیر:

  • .Rheum Ribes L
  • .Rheum compactum L
  • .Rheum undulatum L

گونه اخیر در منطقه وسیعی از دشت ها و نواحی کوهستانی ایران می روید و به ریواس یا ریباس موسوم است.

۲- انواع دارویی

Rheum officinale از انواع دارویی روبارب

دارای اثر مسهلی و مصارف درمانی در پزشکی می باشند. مهم ترین گونه های آن ها به شرح زیر است:

  • Rheum officinale H. Bn (ریوند چینی)
  • .Rheum palmatum L
  • دوروگه ها مخصوصا واریته ای از آن به نام Var. tanguticun Maxim

در دامپزشکی از برخی گونه های گیاهان مذکور مانند، .Rh. Rhaponticum L و .Rh. emodi Webb استفاده درمانی به عمل می آید. گیاهان اخیر علاوه بر مصارف دامپزشکی، در طب عوام نیز از نظر درمان برخی بیماری ها مورد توجه قرار می گیرند.

ریوند چینی (Rheum officinale)

ریوند چینی (Rheum officinale)

ریوند چینی گیاهی با رشد زیاد و دارای ساقه ای به طول متجاوز از ۲ متر است. ساقه زیرزمینی آن مانند گونه های دیگر این گیاهان، درون زمین باقی می ماند و موجبات پیدایش برگ و اعضای هوایی گیاه را در هر سال فراهم می آورد.

برگ های این نوع از گیاه ریباس، بسیار بزرگ و دارای ظاهر پنجه ای، موج دار، کامل یا دندانه دار و یا لوب دار است. از درون برگ های انبوه آن، ساقه مولد گل به ارتفاع ۲ متر و حتی بیشتر، خارج می شود؛ که در انتها به مجموعه ای از گل های مجتمع به صورت خوشه استوانه ای ختم می گردد. گل های آن نر – ماده و دارای نهنج مقعر است. تعداد ۹ پرچم دارد که سه زوج آن ها در ردیف خارج و سه تای دیگر، در یک ردیف داخلی جای دارند. تخمدان آن یک خانه و میوه اش به صورت فندقه است.

روبارب های افي سينال، گل هایی به رنگ مایل به زرد یا قرمز دارند. برگ های آن ها عموما بزرگ ولی در هر حال دارای شکل متمایز، در گونه های مختلف است. در Rheum officinale، پهنک برگ ها دارای بریدگی کم تر است و فقط کناره برگ ها، لوب های مشخص دارد. در صورتی که در Var. tanguticum و همچنین در دورکه های مختلف Rh. palmatum، بریدگی های پهنک برگ عمیق تر می باشد.

برداشت روبارب

برداشت روبارب

زمان برداشت محصول در نواحی مرتفع معمولا ماه شهریور است. در این هنگام، غده های زیرزمینی را که مقدار کم تری آب در بردارند، از زمین خارج می کنند. سپس بعد از تراشیدن سطح خارج آن ها، به طوری که عاری از ریشه، ریشه های فرعی و بقایای خشک شده برگ گردد؛ آن ها را به قطعات کوچک تقسیم می کنند. انتهای هر یک از قطعات را سوراخ می نمایند و طناب نازکی از آن ها عبور می دهند؛ به نحوی که با اتصال دادن دو راس طناب به دو نقطه ثابت، کلیه قطعات، حالت آویخته به خود بگیرند و در مجاورت هوا، بهتر خشک شوند.

عمل خشک کردن قطعات، در برخی از مناطق مرطوب، درون کلبه های چوبی با افروختن آتش صورت می گیرد. از معایب این طریقه آن است که قطعات روبارب پس از خشک شدن، بوی دود می گیرد و نوع نامرغوب به وجود می آید.

نحوه خشک کردن قطعات روبارب

عده ای معتقدند که برداشت ریباس باید از ریزوم های ۱۰ ساله صورت گیرد ولی آنچه که متداول است استفاده از ریزوم های گیاه ۶ ساله می باشد. انواع مسن این گیاهان ریزوم قوی دارند. برگ های آن ها نیز چند متر مربع از سطح زمین را اشغال می کند. چنین پایه هایی اگر از زمین خارج گردند، غده های فراوانی از آن ها به دست می آید که بعضی از آن ها، دارای حجمی به بزرگی سریک گاو است.

قطعات روبارب افي سينال، به اشکال نامنظم مسطح یا کمی مقعر، استوانه ای یا گرد و غیره در بازرگان عرضه می شود. رنگ آن ها زرد آجری، زرد مایل به قرمز، زرد مایل به خرمائی و گاهی دارای لکه های تیره رنگ (بقایای سوبر) است. بر روی آن ها، اثر ریشه و ریشک های قطع شده نیز نمایان می باشد. بوی این قطعات، مشخص و متناسب با نوع گیاه است. طعم آن ها تلخ و قابض می باشد. به علاوه اگر جویده شود بزاق را به شدت به رنگ زرد در می آورد.

ترکیبات شیمیایی روبارب

ترکیب شیمیایی روبارب

روبارب های افی سینال دارای تان نوئیدهایی (Tannoides) با ترکیب شیمیایی در هم، گلوکزیدها و مواد دیگر است. تان نوئیدهای روبارب، طبق تحقیقات Gilson عبارت از كاتشين (Catéchine)، بتا- گلوکوگالين (β- glucogalline) یا بتا- گلوکوگالوزيد (β- glucogalloside) [از تجزیه اش گلوکز و اسید گالیک حاصل می شود]، تترارين (tetrarine) یا تتراروزید (tétraroside) [جسمی است متبلور که بر اثر هیدرولیز، موادی مانند گلوکز، اسید گالیک، اسید سینامیک و رئوس مین Rhe osmine می دهد]، اسید گالیک آزاد و غیره است.

در قطعات روبارب ، مشتقات آنتراكينونیک متعددی یافت می شود که مهم ترین آن ها عبارت از اسیدکریزوفانیک (ac. Chrysophanique) و امودين (emodine) یا امودول (emodol) است. ماده اخیر در پوست بوردن، کاسكارا و نرپرن نیز وجود دارد. به علاوه دارای ماده قابل تبلوری به نام رئین (rheine) است که در انواع دیگر Rheum نیز وجود دارد.

علاوه بر مواد مذکور، مواد کم اثر و یا بی اثر نظیر املاح مختلف، مواد چرب، مواد پروتئیک، قندها، اسیدهای آلی مختلف، اسانس به مقدار ۰.۰۵ درصد و … نیز در روبارب وجود دارد. بتا – گلوکوگالين (β- Glucogalline) [گلوکوگالیک اسيد (glucogallic acid)]، به فرمول C۱۳H۱۶O۱۰ و به وزن ملکولی ۳۳۲.۲۶ است. بتا- گلوکوگالین، نوعی گلوکزید یا گلوكوتانوئید است که از ریوند چینی یعنی .Rheum officinale Baill، استخراج شده، تعیین فرمول منبسط و سنتز آن توسط Fischer و Bergmann انجام گرفته است.

گیاه ریباس

بتا- گلوکوگالین، ماده ای است تلخ که به صورت منشوری های بسیار ریز و میکروسکپی، در متانول، آب یا اتانول (با دمای ۸۰ درجه سانتی گراد) به دست می آید. در گرمای ۲۰۷ درجه سانتی گراد ذوب می شود و به مقادیر زیاد در آب گرم ولی به مقدار کم در آب سرد، متانول، اتانول، استن و استات اتیل حل می گردد. عملا در اتر، بنزن، کلروفرم و اتر دوپترول غیر محلول است.

رئین (Rheine) [اسید رئیک (rheic acid)، اسیدکاسیک (Cassic acid)، اسیدپاری ئتیک (parietic acid)، روبارب زرد (rhubarb yellow)]، به فرمول C۱۵H۱۸O۶ و به وزن ملکولی ۲۸۴.۲۱ گرم است. در گونه های مختلف Rheum و گیاهان دیگر مانند انواع زیر وجود دارد و استخراج شده است:

  • .Rheum officinale Baill از تیره Ploygonaceae
  • .Cassia reticulata Will از تیره Caesalpinaceae
  • .Cassia angustifolia Vahl از تیره Caesalpinaceae

استخراج آن از ریوند چینی، توسط Tutin و Clewer و تعیین فرمول گسترده آن توسط Nawa و همکارانش صورت گرفته است. رئین، به صورت بلوری های سوزنی شکل با عمل تصعید به دست می آید. در گرمای ۳۲۱ – ۳۲۲ درجه سانتی گراد ذوب می شود. عملا در آب غیر محلول ولی در قلیاییات و پیریدین حل می گردد. انحلال آن در الكل، بنزن، کلروفرم، اتر و اتر دوپترول به مقدار بسیار کم انجام می گیرد.

خواص درمانی ریوند چینی

ریوند چینی اگر به مقادیر کم یعنی ۰.۱۰ تا ۰.۳۰ گرم مصرف شود؛ اثر مقوی تلخ، اشتها آور، محلل و محرک اعمال هضم ظاهر می کند. مقادیر زیادتر و درمانی آن، اثر ملین و مسهلی ملایم دارد. به طوری که پس از ۸ تا ۱۲ ساعت نتیجه آن ظاهر می گردد.

صور دارویی ریوند چینی

صور دارویی ریوند چینی

ریوند چینی برای مصارف مختلفی به شرح زیر، مورد استفاده های درمانی قرار می گیرد:

ریوند چینی به عنوان مقوی تلخ

  • گرد ریوند به مقدار ۰.۱۰ تا ۰.۳۰ گرم به شکل کپسول یا قرص قبل از غذا
  • عصاره آبی به مقدار ۰.۰۵ تا ۰.۲۰ گرم به صورت قرص
  • عصاره حاصل از خیساندن ۵ تا ۱۰ گرم ریزوم گیاه در یک لیتر آب

ریوند چینی به عنوان ملین و مسهل

  • گرد ریوند چینی به مقدار ۰.۵۰ تا ۵ گرم به صورت کپسول
  • عصاره به مقدار ۰.۲۵ تا یک گرم به صورت قرص
  • تنتور به مقدار ۵ تا ۱۵ گرم در یک کپسول یا به صورت محلول در ۲۵ تا ۶۰ گرم شربت
  • الكتوئر كاتوليكوم (E. catholicum) یا روبارب کمپوزه به مقدار ۱۰ تا ۳۰ و حتی ۶۰ گرم به صورت تنقیه

مقدار مصرف ریوند چینی برای اطفال

مقدار مصرف ریوند چینی برای اطفال
  • گرد به مقدار ۰.۲گرم بر حسب هر یک از سنین عمر به عنوان مقوی تلخ و ۰.۰۵ گرم به عنوان ملین.
  • شربت روبارب کمپوزه، یا شیكوره کمپوزه، به عنوان ملین به مقدار ۱ تا ۳ قاشق قهوه خوری در اطفال خیلی کوچک و به مقدار ۲ تا ۶ قاشق قهوه خوری در اطفال ۱ تا ۶ ساله.

روبارب در فرمول شربت شيكوره کمپوزه، اليكسيردولونگ وی (E. delongve) و … وارد می گردد.

نسخه برای رفع بی اشتهایی

تنتور روبارب۵ گرم
تنتور نواوومیک۵ گرم
تنتور بلادون۵ گرم

مقدار مصرف آن، ۴۰ تا ۶۰ قطره قبل از غذاست.

نسخه برای تقویت عمومی و رفع بی اشتهائی

نوشیدنی روبارب۲۰۰ گرم
نوشیدنی گنه گنه۲۰۰ گرم
نوشیدنی جنتیانا۲۰۰ گرم

این نوشیدنی اگر به مقدار یک لیوان قبل از غذا مصرف گردد، علاوه بر تقویت عمومی، اشتها را نیز زیاد می کند.

ناسازگاری ها با ریباس

آب آهک، امتیک، دم کرده های قابض، اسیدهای غلیظ، سوبلیمه، سولفات آهن و سولفات روی.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت