نرپرن ، خوشه انگور ، آش انگور ، شر (Rhamnus cathartica)

کاربر 21کاربر 21
260 بازدید
نرپرن

نام فارسی: نرپرن ، خوشه انگور ، آش انگور ، شر

نام علمی: .Rhamnus cathartica L

نام فرانسه: Punajer, Bourgut pine, Epine de cerf, Nerprun purgatif

نام انگلیسی: Purging buckthorn, Buckthorn, Common buckthorn

نام آلمانی: Farbebeer, Purgier Kreuzdorn, Echter Kreuzdorn

نام ایتالیایی: Uva di carpa, Spina cervina, Ramno purgativo, Prognolino

نام عربی: عوسبح، شجرة الدكن

خوشه انگور یا نرپرن ، درختچه ای است از تیره عناب، به ارتفاع ۲ تا ۳ متر که به ندرت در شرایط مساعد به ارتفاع ۶ تا ۸ می رسد. از مشخصات آن که بهترین وسیله تشخیص گیاه به حساب می آید آن است که شاخه های فراوان و متقابل آن، وضع بسیار نامنظم و کج و معوج دارد. دیگر آن که شاخه های آن خاردار است. منطقه پراکندگی آن در نواحی مختلف اروپا، مخصوصا نواحی مرکزی آن و بعضی مناطق آسیا و ایران است که غالبا همراه با درختچه های وحشی دیده می شود.

اختصاصات تشریحی نر‌پرن

اختصاصات تشریحی نرپرن

برگ های خوشه انگور متقابل (در شاخه های جوان)، دندانه دار، بی کرک، به طول ۳ تا ۶ سانتی متر (گاهی تا ۱۳ سانتی متر)، به عرض ۲ تا ۵ سانتی متر و دارای ۳ تا ۴ زوج رگبرگ کمانی در اطراف رگبرگ میانی است. گل هایی کوچک، به رنگ زرد مایل به سبز، دو پایه یا پلی گام، مجتمع به تعداد نسبتا زیاد و به حالت فشرده در کنار برگ ها دارد.

میوه آن که نرپرن (Drupe de Nerprun) نامیده می شود به بزرگی یک نخود و به رنگ سیاه پس از رسیدن کامل است. در داخل میوه آن، درون شیره ای به رنگ قرمز مایل به سبز یا مایل به بنفش، ۲ تا ۴ دانه جای دارد. شیره آن دارای طعمی ملایم و سپس تلخ و بویی نامطبوع است.

شیره نرپرن، از میوه تازه گیاه به دست می آید. برای این کار، میوه ها را به مدت ۳ تا ۴ روز به حال خود می گذارند تا به خوبی تخمیر حاصل کنند سپس آن ها را له کرده از لفاف هایی عبور می دهند. با این عمل مقداری از مواد رنگی آن از دست می رود به طوری که پس از صاف کردن، شیره ای به رنگ سبز مایل به بنفش به دست می آید.

ترکیبات شیمیایی نرپرن

ترکیبات شیمیایی نرپرن

میوه نرپرن ، دارای هتروزیدی به رنگ زرد، به نام گزانتورام نین (xanthorhamnine) است. از تجزیه آن رامنه تین (rhamne tine) سه مولکول رامنوز و یک مولکول گلوکز به دست می آید. گزانتورام نین [رامنی ژین (Rhamnigin)]، هتروزیدی به فرمول C۳۴H۴۲O۲۰ و به وزن ملکولی ۷۷۰.۰۶۸ است و علاوه بر گیاه مذکور از میوه .Rhattinus infectoria L نیز استخراج گردیده و بعد به حالت تصفیه شده در آمده است.

گزانتورام نین، به صورت بلوری های زرد رنگ در مخلوط اتانول و ایزوپروپانول (isopropanol) به دست می آید. در گرمای ۱۹۵ درجه ذوب می شود. به مقادیر زیاد در آب و الكل حل می گردد ولی در اتر، بنزین و سولفور کربن (CS۲) تقریبا غیر محلول است. اگر با رامنودیاستاز (rliamnodiastase)، هیدرولیز شود، رام نتین (rhamnetine) و رام نیوز (rhamninose) می دهد.

اثر مسهلی میوه نرپرن، مربوط به هتروزیدهای آمودین است که Bridel و Charaux، آن را مشابه فرانگولین ذکر کرده اند. از تجزیه این ماده، قند رامنوزو فرانگولا – امودین حاصل می شود.

خواص درمانی نرپرن

خواص درمانی نرپرن

شیره نرپرن ، مسهلی است قوی که در گذشته مصرف زیاد در درمان بیماری ها داشته ولی امروزه کم تر به کار می رود. شیره نرپرن معمولا به حالت شربت و غالبا همراه با Eau de vie allernande مصرف می شود. از نرپرن، در احتقان مغزی (پر خونی) به منظور دور کردن خون از مغز و به علت مدر بودن، در آب آوردن انساج (Hydropysie)، می توان استفاده به عمل آورد.

در دام پزشکی از میوه آن، استفاده فراوان به عمل می آید. باید توجه داشت که عصاره روان نرپرن ، به سهولت در طی زمان، اثر مسهلی خود را از دست می دهد.

صور دارویی نرپرن

صور دارویی نرپرن

شربت نرپرن که از شیره آن تهیه می گردد به مقدار ۱۰ تا ۵۰ گرم در ۲۴ ساعت برای اشخاص بالغ ولی برای اطفال به مقدار ۲ گرم شربت بر حسب هر یک از سنین عمر – جوشانده ۳۰ عدد میوه (مدت جوشاندن ۴ – ۵ دقیقه) برای مصرف در طول روز، مخلوط با عسل – عصاره به مقدار ۴- ۸ گرم در روز به کار می رود.

از پوست درخت و دانه آن نیز به عنوان ملین و مسهل استفاده به عمل می آورند. مصرف دانه آن در طب عوام به عنوان مسهل ملایم به مقدار ۴ گرم و جوشانده ۱۰ تا ۲۰ در هزار پوست ساقه های مسن آن به عنوان ملین و رفع یبوست های مزمن، به مقدار یک فنجان قبل از هر غذاست. از مخلوط کردن ۱۰ تا ۲۰ گرم شربت نرپرن، با همان مقدار تنطور ژاپ کمپوزه یا Eau de vie allemande محلولی به دست می آید که دارای اثر مسهلی است.

پوست ساقه نرپرن ، اثری مشابه پوست بوردن دارد و تحمل آن نیز سهل تر است مشروط بر آن که مدت ۲ سال از خشک شدن آن گذشته باشد.

محل رویش نرپرن

محل رویش نرپرن

نواحی شمالی ایران، آذربایجان: جنگل های حسن بگلو، گیلان: درفک، دیلمان، لاهیجان، خلخال. مازندران: کلاردشت در ارتفاعات ۲۴۰۰ متری، پل زنگوله، زیارت در گرگان.

اسامی محلی ‌نرپرن

اسامی محلی این گیاه در کتول به خوشه انگور و آش انگور، در کلاردشت به خرزل، در پل زنگوله کجور به کلی کک (Kolikak)، در زیارت گرگان به انگور، در دیلمان به شر (Shor)، در کلارستان و دیلمان و لاهیجان نیز به خرزل (kharezal) و در خلخال به الجاره موسوم است.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت