گنه گنه (Quinquina)

کاربر ۱۸ کاربر ۱۸
1,423 بازدید
گنه گنه

نام فارسی: پوست گنه گنه

نام علمی: Quinquina

نام فرانسه: Ecorce de Pe rou، Quinquina

نام انگلیسی: Peruvian Bark

نام ایتالیایی: China

نام آلمانی: Chinarinde، China

نام عربی: کنکينا

کلمه Cinchona که پوست درختان مختلف آن تحت نام کنکينا مصرف می شود، از نام کنتس (Del chinchon)، همسر نایب السلطنه پرو منشا گرفته است و در تاریخچه استفاده های درمانی از کنکينا چنین ذکر شده که این کنتس در سال ۱۶۳۸ با مصرف پوست کنکينا، از تب شدیدی که رنج می برده شفا یافته بود و چون پس از رهایی از بیماری، مصرف پوست این گیاه را بین مردم متداول نمود، از این جهت گیاهان مولد پوست کنکينا، توسط لينه به نام Cinchona نام گذاری گردید و به همین دلیل پوست کنکينا، که در بازرگانی به صورت گرد، عرضه می شده مدت ها به نام پودر کنتس در بین مردم موسوم بوده است.

کلمه کنکینا از لغت بومی Kina Kina منشا گرفته که معنی پوست پوست ها را می دهد و منظور بومیان این بوده است که می خواسته اند آن را بهترین پوست یا نخستین پوست گیاهی که ارزش درمانی مهم داشته، معرفی نمایند. از ادغام دو کلمه Kina Kina، بعدا لغت Quinquina به دست آمد که هنوز هم به همین نام شهرت دارد.

Cinchona ها، گیاهانیاز تیره روناس به صورت درختان نسبتا بزرگ، به ارتفاع متغير ۱۰ تا ۲۵ متر و یا به شکل درختچه هایی به ارتفاع کم می باشند. منطقه پراکندگی آن ها نیز، وسعت های پهناوری از امریکای جنوبی، واقع در بین رشته کوه های کوردیلر(Cordillers) در آند، اطراف منطقه آمازون و اورنئوک است به طوری که در بلیوی، پرو، کلمبیا و اکواتر به حد فراوان یافت می شوند به علاوه گونه های مفید و با ارزش آن ها پیوسته در نواحی مختلف پرورش می یابد.

این درختان، برگ های متقابل، دمبرگ دار و شامل پهنک بیضوی، کامل با رگبرگ های شانه ای دارند. رنگ برگ آن ها در سطح تحتانی پھنک، سبز یا سبز مایل به قرمز است. در قاعده دمبرگ آن ها، زایده های کوچکی وجود دارد که دو به دو به هم پیوستگی داشته، غالبا زود آفت می باشند.

گل های آن ها منظم، نر – ماده، به رنگ های سفید یا گلی ارغوانی، دارای بوی مطبوع و مجتمع به صور مختلف خوشه، دیهیم یا گرزن های متقابل و غیره است. کاسه گل آن ها کوچک، شامل ۵ دندانه و جام گل آن ها دارای لوله منتهی به ۵ لوب پوشیده از تار مخصوصا در سطح خارجی است. در داخل جام گل آن ها، ۵ پرچم در اطراف یک مادگی با کلاله دو شاخه دیده می شود.

میوه آن ها به صور مختلف پوشینه، بیضوی یا استوانه ای شکل و محتوی دانه های فراوان با کناره بال دار است. Cinehona ها چون به سهولت دو رگه به وجود می آورند از این جهت در بین گونه های پرورش یافته آن ها، نمونه های متعددی با ظاهر متفاوت دیده می شود که حاصل دو رگه شدن آن هاست.

پوست کنکینای درختان وحشی را از روی رنگ آن ها به سه دسته: پوست گنه گنه قرمز، خاکستری و زرد تقسیم می نمایند. قطعات پوست این درختان نیز که در بازرگانی عرضه می شود، به اشکال، مسطح یا لوله ای شکل ولی در هر حال متفاوت از یک دیگر می باشند. ضمنا برحسب آن که پوست گنه گنه، از تنه درخت و یا از شاخه های ضخیم و یا نازک تهیه شده باشد، ممکن است دارای ظاهری به هر دو صورت لوله ای و مسطح باشد.

پوست درختان مذکور، اعم از آن که در آغاز، رنگ روشن یا تند داشته باشد، پس از آن که مدتی در مجاورت هوا و نور قرار گرفت، به سرعت تیره می گردد و رنگ خاصی پیدا می نماید که مبنای تقسیم بندی آن هاست.

پوست گنه گنه خاکستری

پوست گنه گنه خاکستری

پوست گنه گنه خاکستری بیشتر از انواع وحشی درختان مختلف زیر تهیه می گردد:

Cinchona officinalis L. -1 و .C. officinalis Var. condaminea How

۲- C. peruviana How و .C. micrantha R. et Pav

۳- .C. uritisunga How

پوست درختان مذکور چون از نظر شکل ظاهری با یک دیگر اختلاف کلی دارند از این جهت آن ها را در دسته های متفاوت به طوری که در فوق ذکر شد، جای می دهند. پوست دو گیاه ردیف اول را تحت نام Quinquina de Loxa vrai و مخلوط پوست دو گیاه ردیف دوم را تحت نام Q. de Huanuco و پوست گیاه ردیف سوم را که غالبا به پوست انواع دیگر مخلوط می گردد، تحت نام Q. de Guayaquil، در معرض استفاده قرار می دهند.

.C. officinalis L و واریته های آن در ناحیه شمال پرو تا اکواتر پراکنده می باشند. پوست ساقه و شاخه های آن ها، تحت نام Q. de loxa vrai به صورت قطعات لوله ای شکل، به قطر انگشت یا باریک تر از آن، به درازای ۱۰تا ۳۰ سانتی متر و به ضخامت ۲ میلی متر در بازرگانی عرضه می شود. سطح خارجی این قطعات به رنگ خاکستری، خاکستری قهوه ای یا مایل به سیاه ولی سطح داخلی آن ها به رنگ زرد نارنجی مسی و دارای خطوط ظریف قابل تشخیص است.

پوست گنه گنه ای که از این گیاه به دست می آید از کلیه انواع پرورش یافته و وحشی گیاهان دیگر مذکور، با ارزش تر و قدیمی ترین نوعی است که هنوز هم مورد استفاده قرار می گیرد. بوی آن مطبوع و طعمش کمی قابض، بسیار معطر و مطبوع است. نوشیدنی که از پوست این نوع گنه گنه تهیه می گردد مطبوع تراز نوعی است که از پوست درختان پرورش یافته به دست می آید.

در ردیف این گیاه، گونه دیگری به نام .crispa Tof وجود دارد ولی مرغوبیت آن به پایه گیاه اصلی نمی رسد. Quinquina de Huanuco، از تعداد زیادی از Cinchona ها که در پرو و بلیوی می رویند، مخصوصا از گونه .C. peruviana How به دست می آید. ولی در ردیف آن، از گونه دیگری به نام .C. micrantha R. Pav و به ندرت از .C. nitida R. Pav نیز استفاده درمانی به عمل می آید.

.C. micrantha R. Pav، درختی به ارتفاع ۶ تا ۱۰ متر و دارای تنه راست و شاخه های پرپشت است. برگ های آن ظاهر بیضوی پهن و مسطح دارد. سطح فوقانی پهنک برگ ها، بی کرک ولی سطح تحتانی آن ها پوشیده از کرک، مخصوصا در کناره رگبرگ های فرعی است. گل های آن کوچک، دارای جام سفید رنگ و مجتمع به صورت پانیکول می باشد. مادگی گل های آن پس از رسیدن به میوه ای بی کرک و به صورت پوشینه با ظاهر نوک تیز، تبدیل می شود.

محل رویش آن در پرو، در محلی به نام Huanuco و Carabaya ، از نواحی نزدیک بلیوی است. پوست گنه گنه حاصل از درخت مذکور و نمونه های دیگر آن مانند C.peruviana و گونه C. nitida، لوله ای شکل با کناره برگشته به قطر انگشت، به درازای ۱۰ تا ۳۰ سانتی متر و به ضخامت ۱ تا ۲ میلی متر است.

سطح خارجی آن ها به رنگ خاکستری مایل به سبز با رگه های سفید رنگ یا خاکستری روشن و شفاف ولی سطح داخلی آن ها به رنگ دارچینی حنایی و گاهی کمی نارنجی است. طعم قطعات پوست گیاهان مذکور، مطبوع و قابض است ولی در هر حال عطر و طعم آن ها از پوست درختان ردیف اول که بدان ها اشاره شد کم تر می باشد.

Quinquina de Guayaquil از پوست شاخه های جوان ۱۲ تا ۱۵ نوع Cinchona مخصوصا .C. uritisinga How به دست می آید. پرورش درختان مولد پوست کنکینای خاکستری مدت ها در بعضی از نواحی مساعد متداول بوده است و با آن که این عمل امروزه تقریبا متروک گردیده اما گونه C. officinalis هنوز کم و بیش پرورش می یابد.

پوست گنه گنه زرد

پوست گنه گنه زرد

پوست گنه گنه زرد بیشتر از درختان زیر به دست می آید:

C. ovata Wedd.، C. Josephiana Wedd.، C. Calisaya Wedd.، C. lancifolia Mutis، C. tucujensis Karst و Var. rubra از گونه اخیر .C. Calisaya Wedd درختی است زیبا، دارای تنه راست و شاخه های متقابل که در دره های بلیوی در ارتفاعات ۱۵۰۰ تا ۱۸۰۰ متری می روید. برگ های متقابل، استیپول دار، بیضوی، نوک تیز، بی کرک، شفاف (در سطح فوقانی پهنک) و گل هایی مجتمع در انتهای شاخه ها دارد. میوه اش بیضوی – نوک تیز و محتوی دانه های ریز است.

قطعات پوست این درخت بر دو نوع: یکی لوله ای و به طول ۲۰ تا ۶۰ سانتی متر (Calisaya roulé) و دیگری مسطح و به درازای ۲۵ تا ۳۰ سانتی متر، به عرض ۸ تا ۱۰ سانتی متر و به ضخامت ۵ تا ۱۰ میلی متر در معرض استفاده های درمانی قرار می گیرد.

نوع اول از دو پوست مذکور، در صورت عاری بودن از لایه های چوب پنبه سطحی، رنگ زرد مایل به قهوه ای و طعم کمی تلخ دارد ولی نوع دوم به رنگ زرد حنایی یا کم و بیش مایل به قهوه ای است. طعم آن کمی تلخ ولی قابض است. نوع اول، منشا تهیه کینین است. در بلیوی، درخت .C. Calisaya Wedd را پیوسته پرورش می دهند و از آن مانند درختان وحشی، دو نوع پوست (از نظر شکل ظاهری) یکی لوله ای و دیگری مسطح به دست می آورند.

پوست ساقه C. Calisaya در برش عرضی، اختصاصات تشریحی زیر را نشان می دهد:

۱- چوب پنبه مرکب از چند لایه که گاهی ممکن است فاقد آن باشد. سلول های این لایه ها مسطح و دارای جدار نازک اند. در بین سلول های این لایه ها، گاهی دسته های کوچک پوست اولیه مشاهده می گردد که خود موجبات پیدایش شکاف هایی را در پوست باعث می گردد.

۲- پارانشیم پوستی مرکب از سلول های چند وجهی با ظاهر مسطح و جدار نازک که گاهی در داخل خود، یک لاتيسيفر دراز و عاری از انشعابات شبکه مانند را که محتوی شیره رزینی است، فرا می گیرد. در پارانشیم مذکور، سلول های دارای بلورهای اکسالات كلسيم و گاهی اسکلریت ها نیز دیده می شود.

٣- ناحيه آبکش را که از سلول هایی به ابعاد کوچک تشکیل می یابد، اشعه مغزی مرکب از ۲ یا ۳ ردیف سلول دراز، به صورت نوارهای باریکی در می آورد. در ناحيه آبکش، فیبر آبکشی ساده با ظاهر کم و بیش کشیده (به تناسب نوع پوست)، به حالت منفرد یا مجتمع وبه تعداد کم مشاهده می گردد. پهنای سلول های این فیبر در برش طولی، بین ۱۵ تا ۷۵ میکرون و درازای آن ها ۵۰۰ تا ۱۳۵۰ میکرون است.

تمام سلول های پارانشیمی، کم و بیش دارای دانه های فراوان آمیدون در داخل خود می باشند. لایه های جوان چوب پنبه ای، گاهی دارای نوعی ماده رزینی به رنگ زرد مایل قهوه ای است.

پوست گنه گنه قرمز

پوسن گنه گنه قرمز

پوست گنه گنه قرمز از نوع وحشی و پرورش یافته .C. succirubra Pav به دست می آید. این درخت که در Huaranda واقع در ناحیه Quito می روید، ظاهری مشخص و برگ هایی با پهنک بزرگ تر از نمونه های دیگر دارد. سطح تحتانی پهنک برگ آن، پوشیده از تارهایی است که بیشتر در حدود رگبرگ ها مجتمع اند.

پوست این درخت در انواع وحشی آن، به صورت قطعات مسطح یا کم و بیش پیچ خورده و به اندازه های مختلف است. رنگ پوست آن در سطح خارجی، قهوه ای قرمز با لكه های خاکستری و دارای شکاف های طولی است ولی سطح داخلی آن ها، رنگ قرمز قهوه ای دارد. طعم آن ها تلخ و به طور محسوس قابض است. از هر کیلوگرم پوست حاصل از درخت پرورش یافته، معادل ۱۰ تا ۱۵ گرم سولفات کینین و حتی بیشتر به دست می آید.

انواع حقیقی پوست گنه گنه، معمولا به علت مصرف زیاد و گرانی قیمت، با پوست گونه های کم ارزش تر گیاهان مذکور و همچنین پوست گیاهان دیگر این تیره، از جنس های مختلف مانند Ladenbergia، EXostemma، Cascarilla، Remijia و غیره که عموما فاقد الكالوئيدهای موثر می باشند، مخلوط گردیده به بازارهای دارویی عرضه می شود. گیاهان دسته اخیر که پوست آن ها به طور تقلبی به پوست گنه گنه حقیقی افزوده می گردد. به شرح زیرند:

١- Quinquina nova از .Cascarilla magnifolia Wedd،. (Q. rouge de Mutis) Ladenbergia magnifolia klotsch تهیه می گردد. پوست آن فاقد الكالوئيدها ولی دارای کینووین (Quinovine) است.

۲- Q. blanc de Mutis، از پوست .Cascarilla macrocarpa Wedd، .Ladenbergia macrocarpa klotsch به دست می آید و فاقد كليه الكالوئیدهای پوست گنه گنه حقیقی است.

۳- Q. rouge de Bré sil از پوست .Ladenbergia suedeliana Klotsch به دست می آید.

۴- Q. piton یا Q. de Saint – Lucie، از پوست نوعی درخت ناحيه آنتيل به نام .Exostemma floribundum Roem به دست می آید و دارای طعم تلخ مخصوص با اثر قابض و قی آور است.

۵- Q. de Carai be از پوست .EXostemma caraibaeum Roem, et Sch و Q. bicolore از پوست .Stenostemum acutatum DC فراهم می شود.

از پوست برخی از گونه های Remijia مانند R. pedunculata Triana و R. purdieana Triana نیز به منظور تهیه کنین و یا افزودن آن ها به پوست کنکيناهای اصلی، استفاده به عمل می آید. این گیاهان، به خلاف درختان حقیقی مولد كنكينا، در نواحی پست و کم ارتفاع می رویند.

از دو درخت اخیر، پوست نوع اول آن ها یعنی R. pedunculata که در اورنئوک می روید، برای تهیه کینین مورد استفاده قرار می گیرد ولی گونه دوم دارای الكالوئيدهای غیر موثر و فاقد اثر تب بر است. از پوست R. pectinata، توسط دانشمندانی مانند Paul و Cowley، الكالوئیدی به نام کوپرئين (cupreine) با عامل فنلی به دست آمده که بعدا توسط Grimaud و Arnaud، به صورت کینین تغییر شکل داده شد.

ترکیبات شیمیایی برگ گنه گنه

ترکیبات شیمیایی برگ گنه گنه

مواد موثر پوست گنه گنه از اوایل قرن نوزدهم مورد آزمایش و بررسی دقیق قرار گرفت. نخستین بار در دانشمند به نام های Fourcroy و Vauquelin، منحصرا وجود یک ماده قلیایی را در پوست گنه گنه بیان داشتند ولی در سال ۱۸۱۱ Dr. Gomez، از پوست گنه گنه ماده ای به دست آورد که آن را به نام سنکونین نامید.

دو محقق دیگر به نام های Pelletier و Caventon در سال ۱۸۱۸ محقق داشتند که ماده مذکور یک الكالوئيد است ولی دو سال بعد توسط آن ها از پوست گنه گنه زرد ماده ای به نام کینین استخراج شد و این مقدمه ای برای بررسی های عمیق بر روی پوست درختان مختلف این تیره گردید.

پوست گنه گنه دارای ترکیب شیمیایی درهم است و در آن علاوه بر مواد بی اثر نظیر آمیدون، مواد چرب، مواد صمغی و املاح معدنی، ترکیبات زیر نیز محقق گردیده است:

١- نوعی اسانس به مقدار بسیار کم که بوی پوست گنه گنه مربوط به آن است.

۲- استرول های مختلف نظیر بتا – سیتوسترول β – sitosterol (کوپرئول Cupre ol).

٣- نوعی موم به حالت اتره که بر اثر تجزیه، نوعی اسید شبیه اسید سرولیک ac. cé rolique از آن نتیجه می شود.

۴- اسید کینوتانیک ac. quinotannique به مقدار ۳ درصد که قسمتی از آن به حالت ترکیب با الكالوئيدهاست. از اکسیداسیون این ماده، یک فلوبافن به نام قرمز سنكونیک Rouge cinchonique (به مقدار ۳ درصد) و غیره حاصل می شود.

۵- اسید کینیک که در اعضای گیاه به صورت اسید بنزوئیک و خاتمتا به شکل اسيد – هیپوریک تغییر شکل حاصل می کند.

۶- یک هتروزید به نام کینوووزيد آلفا Quinovoside a (کینووین آلفا)، با طعم بسیار تلخ که از تجزیه آن، نوعی قند به نام کینوووز (Quinovose) و اسید کینوویک (به مقدار ۰.۲۰ درصد) حاصل می شود.

۷- قندهای مختلف دیگر که به مقدار بسیار کم معادل ۰.۷۰ درصد در پوست این گیاهان وجود دارد.

۸- الكالوئیدهای مختلف و متعددی که تعداد آن ها در انواع Cinchona و Remijia به ۲۸ تا ۳۰ می رسد.

بتا – سیتوسترول β – Sitosterol ( کوپرئول Cupreol، سنكول Cinchol، كبراكول Quebracol)، به فرمول C۲۹H۵۰O و به وزن ملکولی ۴۱۴.۶۹ است و احتمالا استرولی است که در غالب گیاهان وجود دارد. این ماده از روغن جوانه گندم که ۲ درصد دانه را تشکیل می دهد یعنی از .T. vulgare Vill., T. sativum Lam.) Triticum aestivum L) و از روغن ذرت توسط Anderson و همکارانش استخراج گردیده. استخراج آن از چاودار یعنی .Secale cereale L توسط Gloyer و Schuette انجام گرفته است.

بتا – سیتوسترول، در روغن دانه پنبه، دانه سوژا: .Soja hispida Moench.) Glycine hispida Maxim)، دانه باقلای کالابار .Physostigma venenosum Balf، کاسکارا (Cascara)، پوست Cinchona ها و غیره یافت می شود.

بتا – سیتوسترول، به صورت ورقه های نازک و ریز در الكل به دست می آید. نقطه ذوب آن گرمای ۱۴۴ است و اگر دیژیتونین بر روی آن اثر داده شود، رسوب ایجاد می گردد. استات آن به فرمول C۵۲H۳۱O است و نقطه ذوب آن بین ۱۲۷ و ۱۲۸ درجه می باشد. بتا – سیتوسترول از نظر درمانی، اثر ضد کلسترول و کاهش آن را دارد.

اسید کینیک (Acide quinique)، به فرمول C۱۲H۷O۶ [با یک ملکول آب تبلور به فرمول C۶H۷ (OH)۴ , CO۲H , OH۲ و به وزن ملکولی ۲۱۰.۱۷]، توسط Hofmann در سال ۱۷۹۰ کشف گردید. در پوست انواع Cinchona، دانه قهوه سبز، برگ توتون، برگ هویج، برگ .Vaccinium Vitis – Ideae L و هم چنین در .V. Myrtillus L از تیره Vacciniaceae و غیره یافت می شود.

اسید کینیک، به صورت بلوری های منشوری رومبوئدریک متبلور می گردد. در ۲.۵ قسمت آب سرد و به مقدار کم در الكل و اتر (به مقدار کم تر) حل می شود. محلول های آن چپ گرد (لووژیر) می باشند. در گرمای ۱۶۲ – ۱۶۳ درجه ذوب می گردد و آب تبلور خود را از دست می دهد. در گرمای ۲۰۰ درجه، تجزیه می شود. مواد اکسیدان، آن را به صورت کينون (Quinone) تغییر شکل می دهند. سنتز کامل آن توسط Grewe و همکارانش صورت گرفته است.

اسید کینیک، در بدن تغییر شکل داده به اسید بنزوئیک و خاتمتا به اسيد هيپوریک (acide hippurique) تبدیل می شود و به همین علت املاح آن (کینات ها Quinates) در درمان نقرس به مقدار ۱ – ۲ گرم در روز مصرف می گردد.

کینوووز Quinovose (ایزورودئوز Isorhodeose، اپی فوكوز epifucose) ، به فرمول C۶H۱۲O۵ و به وزن ملکولی ۱۶۴.۱۶ است. توسط Freudenberg ، از پوست گنه گنه استخراج شده است. کینوووز، در استات اتیل به حالت متبلور در می آید. نقطه ذوب آن در گرمای ۱۶۴ درجه است. در آب و اتانول حل می شود ولی در اتر و استن غیر محلول است.

الكالوئیدهای پوست گنه گنه

الكالوئیدهای پوست گنه گنه

در پوست گنه گنه، به طوری که ذکر شد، الكالوئیدهای متعددی وجود دارد که ترکیب شیمیایی قریب ۲۰ نوع آن ها امروزه تعیین گردیده و به علاوه با بررسی های دقیقی که به عمل آمده مشخص شده است که تعدادی از آن ها مانند بعضی انواع زیر، ایزومر یک دیگر می باشند:

پاریسینParicineبه فرمول C۱۶H۱۸N۲O
سنکونینCinchonineبه فرمول C۱۹H۲۲N۲O
سنكونی سین (سنکوتوکسین)Cinchomicineبه فرمول C۱۹H۲۲N۲O
سنکونیدینCinchonidineبه فرمول C۱۹H۲۲N۲O
هموسنکونیدینHomocinchonidineبه فرمول C۱۹H۲۲N۲O
سنکونامينCinchonamineبه فرمول C۱۹H۲۴N۲O
سنکوتین (هیدروسنکونین)Cinchotineبه فرمول C۱۹H۲۴N۲O
سنکامیدین (هیدروسنکونیدین)Cinchamidineبه فرمول C۱۹H۲۴N۲O
کوپرئينCupré ineبه فرمول C۱۹H۲۲N۲O۲
کینامینQuinamineبه فرمول C۱۹H۲۴N۲O۲
کونکی نامینConchinamineبه فرمول C۱۹H۲۴N۲O۲
کینینQuinineبه فرمول C۲۰H۲۴N۲O۲
کینیدینQuinidineبه فرمول C۲۰H۲۴N۲O۲
کینیسین (ویکی دیل Viquidil)Quinicineبه فرمول C۲۰H۲۴N۲O۲
هیدروکینین (دی هیدروکینین)Hydroquinineبه فرمول C۲۰H۲۶N۲O۲
هیدروکینیدینHydroquinidineبه فرمول C۲۰H۲۶N۲O۲
که رامینChairamineبه فرمول C۲۲H۲۶N۲O۴
كراميدينChairamidineبه فرمول C۲۲H۲۶N۲O۴
کونکه رامینConchairamineبه فرمول C۲۲H۲۶N۲O۴
کونکه رامیدینConchairamidineبه فرمول C۲۲H۲۶N۲O۴
کوسکونینCusconineبه فرمول C۲۳H۲۶N۲O۴
کونکوس کونکینConcusconineبه فرمول C۲۳H۲۶N۲O۴
آریسینAricineبه فرمول C۲۳H۲۶N۲O۴
دی سنکونینDicinchonineبه فرمول C۳۸H۴۴N۴O۲
دی کونکی نینDiconquinineبه فرمول C۴۰H۴۶N۴O۴
ژاوانینJavanineترکیب شیمیایی تعیین نشده
کوسکامینCuscamineترکیب شیمیایی تعیین نشده
کوسکامیدینCuscamidineترکیب شیمیایی تعیین نشده
کوسکونیدینCusconidineترکیب شیمیایی تعیین نشده

از انواع مختلف Cinchona، الكالوئیدهای متعددی به دست آمده که تعدادی از آن ها اصولا در کتب علمی جدید وارد نشده است مانند آن که از کلیه ۱۳ الكالوئيد آخر جدول فوق و یا از تعدادی از آن ها اصولا در بعضی کتب دارویی، فیتوتراپی ها و هم چنین در Merck Index، ذکری به میان نیامده است و فقط آریسین، آن هم با فرمول متفاوت یعنی به صورت C۲۳H۲۶N۲O۴ وارد شده است.

پاریسین و هموسنکونیدین نیز در ردیف ۱۳ الكالوئيد مذكور قرار دارد در حالیکه وجود که رامین که یکی از ۱۳ الكالوئيد مذکور است، در کتب دارویی و مستند، در چاپ های جدید مانند ۱۹۸۲ ,Dorvault با همان فرمول تایید شده است.

الكالوئیدهای مذکور اولا دارای اهمیت درمانی یکسان نیستند و ثانیا در همه انواع پوست گنه گنه یافت نمی گردند. از این جهت به ذكر اختصاصات انواع مهم آن ها به شرح زیر مبادرت می شود:

کینین Quinine، مهم ترين الكالوئيد پوست گنه گنه است که نخستین بار در سال ۱۸۲۰ توسط Pelletier و Caventou کشف گردید. ترکیب شیمیائی کینین، مجاورت آن را با کوپرئين نشان می دهد و این امر باعث گردید که کینین مدت ها با دادن عامل متیل (methylation) به کوپرئين، توسط Maux و Arnaud سنتز شود.

از کینین املاح مختلفی به دست می آید که تعدادی از آن ها از نظر درمانی ارزش زیاد دارند اما استفاده از غالب آن ها امروزه چندان معمول نیست فقط از بین آن ها، کلریدرات و سولفات کینین، مصارف درمانی جاری دارند.

کینین هیدرانه، به فرمول C۲۰H۲۴O۲N۲, ۳H۲O و به وزن ملکولی ۳۷۸.۵۰ است. به صورت بلوری های سوزنی شکل بی رنگ، متبلور گردیده ، در گرمای ۵۷ درجه، در آب تبلور خود حل می شود. فاقد بو ولی دارای طعم بسیار تلخ است. در آب به مقدار جزئی (به نسبت یک در ۱۶۷۰ قسمت آب) حل می شود به طوری که می توان آن را تقریبا غیر محلول در آب دانست. در عوض در الكل، الكل متیلیک، کلروفرم، اتر، بنزن، اسانس ها و غیره حل می شود. کینین هیدراته دارای معادل ۸۵.۷۲ درصد کینین است.

کینین انیدر به وزن ملکولی ۳۲۴.۴۱ است. فاقد آب تبلور، به رنگ سفید و دارای طعم تلخ می باشد. به مقادیر زیاد در متانول و الكل اتیلیک حل می شود. انحلال آن در ایزوپروپانول (Isopropanol) و کلروفرم به سهولت صورت می گیرد. در آب به مقادیر کم محلول است.

کینین دارای املاح مختلفی نظیر سولفات بازیک، سولفات نوتر (خنثی)، ارسنیات، برومیدرات (بازيک ونوتر)، کربنات نوتر، کلریدرات (نوتر وبازیک) فرميات بازیک، گلیسروفسفات، آسکوربات، لاكتات (بازیک ونوتر)، تان نات ، والرینات بازیک و غیره می باشد. از بین املاح مذكور، مهم تر از همه سولفات بازیک کینین است که ملح افي سينال آن می باشد.

سولفات بازیک کینین، به فرمول، C۲۰H۲۴N۲O۲)۲, SO۴H۲, ۲H۲O) و به صورت بلوری های بی رنگ با واکنش قلیایی ضعیف است. این سولفات با آن که مصرفی بیشتر از سایر املاح آن دارد، اما عوارضی نظیر تحریک معده ایجاد می کند و اگر به مقادیر زیاد مصرف شود، ایجاد صداهایی در گوش می نماید و ناراحتی های دیگر پیش می آورد. ضمنا قابلیت استفاده به صورت محلولات تزریقی ندارد.

سنكونين (Cinchonine)، الكالوئیدی به فرمول C۱۹H۲۲N۲O و به وزن ملکولی ۲۹۴.۳۸ است. در پوست غالب انواع Cinchona مخصوصا در .C. micrantha R. & p یافت می شود. استخراج و تعیین فرمول آن توسط Rabe صورت گرفته است.

سنکونین به صورت بلوری های ریز و منشوری شکل، در الكل و اتر به دست می آید. نقطه ذوب آن در حدود گرمای ۲۵۰ درجه است. در آب تقريبا حل نمی گردد. از املاح آن، بیکلریدرات (دی هیدروکلراید)، به فرمول C۱۹H۲۲N۲O, ۲HCI و کلریدرات هیدراته (هیدروکلرایدهیدراته) به فرمول، C۱۹H۲۲N۲O, HCI, ۲H۲O و سولفات هیدراته آن با ٢ ملکول آب و به فرمول C۱۹H۲۲N۲O)۲ H۲SO۴, ۲H۲O) را ذکر می نماییم که اولی به صورت بلوری های ریز یا گرد، به رنگ سفید یا سفید مایل به زرد است و در آب حل می شود.

سنکونین موجو در گنه گنه

دومی به حالت متبلور به دست آمده و هر گرم آن در ۲۰ میلی لیتر آب سرد حل می شود و سومی نیز به صورت بلوری های بسیار تلخ می باشد و هر گرم آن در ۶۵ میلی لیتر آب محلول است. سنکونین از نظر درمانی، اثر ضد مالاریا دارد.

سنکوتوکسین (Cinchotoxine) (سنکونیسین)، به فرمول C۱۹H۲۲N۲O و به وزن ملکولی ۲۹۴.۳۴ است. از جوشاندن سنکونین یا سنکونیدرین در مجاورت اسید استیک نیز به دست می آید (۲) تهیه آن از سنکونین توسط Prostenik صورت گرفته است. سنکوتوکسین به صورت بلوری های ریز و سوزنی شکل به دست می آید. نقطه ذوب آن در گرمای بین ۵۸ و ۶۵ درجه می باشد. به مقدار کم در آب ولی به مقادیر زیادتر در الكل، اتر و کلروفرم حل می شود.

سنکونیدین (Cinch onidine) (سنکوواتین Cinchovatine، آلفا کینیدین α – Qinidine)، به فرمول C۱۹H۲۲N۲O و به وزن ملکولی ۲۹۴.۳۸ است. در پوست غالب Cinchona ها مخصوصا .C. succirubra Pal.) C. pubescens Vahi) و هم چنین در .C. pitayensis Wedd وجود دارد. استخراج آن نخستین بار توسط Leers و فرمول گسترده آن توسط Rabe انجام گرفته است.

سنکونیدین به صورت ورقه های کوچک اروتورومبیک یا منشوری شکل در الكل به دست می آید. نقطه ذوب آن، گرمای ۲۱۰ درجه است. در الكل و کلروفرم حل می شود. در آب غير محلول است. سنکونیدین دارای املاح متبلور مانند کلریدرات دی هیدراته (هیدروکلرایددی هیدرات) به فرمول C۱۹H۲۲N۲O, HCI, ۲H۲O بی کلریدرات (دی هیدروکلراید) و هم چنین سولفات با ۳ ملکول آب تبلور C۱۹H۲۲N۲O)۲ H۲SO۴, ۳H۲O) است. هر ۳ ملح مذکور باید دور از نور نگه داری شوند. سنکونیدین مانند سایر ترکیبات کینین، اثر ضد مالاریا دارد.

سنکونامین، به فرمول C۱۹H۲۴N۲O و به وزن ملکولی ۲۹۶.۴۰ است که نخستین بار از پوست نوعی Remijia به نام .R. purdieana Wedd استخراج شده. تهیه آن از طریق احیا کردن کینامین (Quinamine) با هیدریدلیتیوم آلومینیوم، توسط Goutarel و همکارانش صورت گرفته است. سنکونامین به صورت بلوری های منشوى ارتورومبیک، در متانول به دست می آید. نقطه ذوب آن گرمای ۱۸۶ درجه است (نقطه ذوب، گرمای ۱۹۴ درجه نیز ذکر شده است).

هر گرم سنکونامين تقریبا در ۳۵ میلی لیتر الكل و یا در ۱۰۵ میلی لیتر اتر حل می شود. در بنزن، کلروفرم، اتر دوپترول و سولفور کربن CS۲ محلول است. در آب حل نمی گردد. ملح هیدروکلراید آن با یک ملکول آب تبلور به صورت بلوری های ریز مکعب شکل به دست می آید که در الكل محلول است.

هیدروسنکونین (سنکوتین، سنکونی فین Cinchonifine، دی هیدروسنکونین Dihydrocinch onine، پزودوسنكونين Pseudocinchonine)، به فرمول C۱۹H۲۴N۲O و به وزن ملکولی ۲۹۶.۴۰ است. این الکالوئید نخستین بار توسط Caventou و Willm، از پوست انواع مختلف Cinchona به دست آمد. ولی توسط Hesse از سنکونین تهیه شد.

این الکالوئید به صورت بلوری های منشوری شکل متبلور می شود. نقطه ذوب آن، گرمای بین ۲۶۸ و ۲۶۹ درجه است. در آب و اتر تقریبا غیر محلول ولی در الكل حل می شود. ملح هیدروکلراید آن به حالت متبلور به دست می آید.

هیدروسنکونیدین Hydrocinchonidine (سنکامیدین) به فرمول C۱۹H۲۴N۲O و به وزن ملکولی ۲۹۶.۴۰ است. از انواع مختلف Cinchona استخراج می گردد. این الكالوئید به صورت بلوری های سوزنی شکل یا فلس مانند به دست می آید. نقطه ذوب آن گرمای ۲۳۰ درجه است. در آب حل نمی شود ولی در اتر به مقدار جزئی محلول است.

کوپرئين (اولتراکینین Ultraquinine)، به فرمول C۱۹H۲۲N۲O۲ و به وزن ملکولی ۳۱۰.۳۸ است. در پوست و دانه Remijia peduncularis Flueck یافت می شود. استخراج آن توسط Howord و Hodgkin از گیاه مذكور صورت گرفته، تهیه آن از هیدروکینون در مجاورت NaOH ، توسط Hesse انجام شده است.

کوپرئین به صورت ورقه های کوچک منو کلینیک، در الكل به دست می آید. نقطه ذوب آن، گرمای ۲۰۲ درجه است. در الكل و محلول سود حل می شود ولی در NH۲OH غير محلول است. درجه انحلال آن در آب، اتر، کلروفرم، بنزن و اتر دوپترول کم است. دی هیدرات آن به صورت منشورهای منوکلینیک ولی کلریدرات آن با یک ملکول آب تبلور به صورت بلوری های سوزنی شکل متبلور می شود.

کینامین (Quinamine)، به فرمول C۱۹H۲۴N۲O۲ و به وزن ملکولی ۳۱۲.۴۰ است. در پوست انواع مختلف Cinchona، مخصوصا گونه های زیر یافت می شود:

۱- (C.succirubra Pav.) C.pubescens Vahl

۲- (C.ledgeriana Moens) C.officinalis L

کوپرئین موجود در گنه گنه

کینامین به صورت بلوری های سوزنی شکل در بنزن جوش متبلور می گردد. نقطه ذوب آن گرمای ۱۸۵ – ۱۸۶ درجه است. هر گرم آن در ۵۰۰ میلی لیتر آب، ۵۰ میلی لیتر اتر و در حدود ۱۲۰ میلی لیتر الکل ۸۰ درجه حل می شود. در الكل مطلق و همچنین در اتر، بنزن و اتر دو پترول در گرمای زیاد محلول است. ملح کلریدرات آن با یک ملکول آب تبلور C۱۹H۲۴N۲O۲, HCI, H۲O، پدیدرات و نیترات آن به حالت متبلور به دست می آیند.

کونکی نامین (Conquinamine)، به فرمول C۱۹H۲۴N۲O۲ و به وزن ملکولی ۳۱۲.۴۰ است. در پوست انواع Cinchona مانند .Cinchona pubescens Vahl و .C. rosulenta How یافت می شود. استخراج و جدا کردن آن توسط Hesse صورت گرفته است. این الكالوئيد به صورت بلوری های سوزنی شکل متبلور می شود، نقطه ذوب آن، گرمای ۱۲۳ درجه است. به مقدار جزئی در آب ولی به مقادیر زیاد در الكل، کلروفرم و اتر حل می گردد.

کینیدین Quinidine (کونکی نین Conquinine، پیتایین Pitayine، بتا – کینین β – Quinine) ، الکالوئیدی به فرمول C۲۰H۲۴N۲O۲ و به وزن ملکولی ۳۲۴.۴۱ است. در پوست انواع مختلف Cinchona وجود دارد. کینیدین در سال ۱۸۳۳ ، توسط Delondre ,Henry کشف گردید. سنتز کامل آن توسط Uskokovic و همکارانش انجام گرفت.

کینیدین به صورت گرد متبلور در می آید و هر گرم آن در ۲۰۰ میلی لیتر آب سرد، ۸۰۰ میلی لیتر آب جوش، ۳۶ میلی لیتر الكل، ۵۶ میلی لیتر اتر و ۱.۶ میلی لیتر کلروفرم حل می شود. درجه انحلال آن در متانول خیلی زیاد است. در اتر دوپترول تقریبا غیر محلول می باشد.

کینیدین، تقریبا دارای اختصاصات درمانی کینین، از نظر تب بر و ضد مالاریا بودن (ولی به نحو ضعیف) است. برروی قلب، اثر مضعف دارد. در مصارف درمانی، سولفات خنثی و ترکیبات دیگر آن که عدم تحمل از نظر بروز ناراحتی های هضمی در مصارف طولانی ایجاد نمی نمایند، به کار می رود.

کلریدرات آن با یک ملکول آب تبلور (منوهیدراته)، به صورت بلوری های شفاف و سوزنی شکل متبلور می شود که به مقادیر زیاد در آب گرم حل می گردد. بیبرومیدرات آن با سه ملکول آب تبلور، متبلور می شود.

ویکی دیل Viquidil (کینیسین Quinicine ، کینوتوکسین Quinotoxine) ، الكالوئیدی به فرمول C۲۰H۲۴N۲O۲، به وزن ملکولی ۳۲۴.۴۱ و ایزومر کینین است. به مقادیر کم در پوست کنکينا وجود دارد. ویکی دیل با حرارت دادن کینین با گلیسرول در گرمای ۱۸۰ درجه به دست می آید.

نوع لووژیر (چپ گرد) آن، حالت روغنی و چسبنده دارد. به مقادیر جزئی در آب ولی به مقدار زیاد در الكل، کلروفرم و اتر حل می شود. ویکی دیل از نظر درمانی، اثر باز کننده مجاری عروق (.Vaso – dilat) و هم چنین تنظيم ضربان قلب دارد.

هیدروکینین Hydroquinine (دی هیدروکینین Dihydroquinine)، الكالوئیدی به فرمول C۲۰H۲۶N۲O۲ و به وزن ملکولی ۳۲۶.۴۰ است. تهیه این الکالوئید، که در مادر آب (Mother liquors) سولفات کینین مشاهده شد، از طریق هیدروژناسیون دقیق کینین عملی گرديد. سنتز کامل آن (Total synthesis) توسط Rabe و همکارانش انجام گرفت.

هیدروکینین به صورت بلوری های سوزنی شکل در اتر و بنزن به دست می آید . نقطه ذوب آن، گرمای ۱۷۲ درجه است. هیدروکینین به مقادیر زیاد در استن، الكل، کلروفرم، اتر و اتردوپترول حل می شود. تقریبا در آب غیر محلول است. ملح كلریدرات آن به صورت بلوری های منشوری شکل در آب به دست می آید و نقطه ذوب آن نیز گرمای ۲۰۸ درجه می باشد.

هیدروکینیدین Hydroquinidine (دی هیدروکینیدین Dihydroquinidine، هیدروکونکی نین Hydroconchinine)، یکی از الكالوئيدهای موجود در Cinchona ها، به فرمول C۲۰H۲۶N۲O۲، به وزن ملکولی ۳۲۶.۴۰ و استرئوایزومر هیدروکینین است. از هیدروژناسیون کینیدین به دست می آید. و هیدروکینیدین، به صورت ورقه های کوچک و نازک در اتر و سوزنی شکل، در الكل به دست می آید. نقطه ذوب آن، گرمای ۱۶۹ درجه است. به سهولت در الكل گرم حل می شود. انحلال آن در آب و اتر بسیار کم است.

ملح كلریدرات آن، به صورت ورقه های کوچک و لوزی شکل متبلور می شود. نقطه ذوب آن، گرمای ۲۷۳ – ۲۷۴ درجه است. این ملح به مقادیر زیاد در متانول حل می شود ولی درجه انحلال آن در آب و الكل مطلق کم تر است. از نظر درمانی، اثر تنظیم ضربان قلب دارد.

آریسین Aricine (کینوواتین Quinovatine، سنكوواتین Cinchovatine، هتروفيلين Heterophyline)، به فرمول C۲۲H۲۶N۲O۴ و به وزن ملکولی ۳۸۲.۴۴ است و در گیاهان زیر وجود دارد:

۱- .Cinchona pelletierana Wedd از تیره Rubiaceae

۲- .Rauwolfia canescens L از تیره Apocynaceae

Rauwolfia heterophylla Roem. & Schult. -۳ از تیره Apocynaceae

۴- .Rauwolfia sellowii Muell. Agrov از تیره Apocynaceae

Aspidosperma marcgravianum Woodson. -۵ ازتیره Apocynaceae

این الکالوئید به صورت بلوری های منشوری شکل دراز ارتورومبیک در متانول به دست می آید. در گرمای ۱۸۸ درجه نیز تجزیه می شود. در آب تقریبا غیر محلول ولی در ۱۰۰ قسمت الكل ۹۰ درجه و در ۳۳ قسمت اتر محلول است. در کلروفرم به مقادیر زیاد حل می شود. ملح کلریدرات آن به صورت ورقه های کوچک ۴ گوش در مخلوط متانول و استن ولی ملح برومیدرات آن به صورت بلوری های سوزنی شکل در متانول به دست می آید.

به نظر نمی رسد که آریسین مانند رزرپين (Reserpine)، اثر کم کننده فشار خون و مسکن داشته باشد. الكالوئیدهای دیگری نیز در انواع Cinchona ها وجود دارد که اهمیت آن ها به پایه انواع ذکر شده نمی رسد.

خواص درمانی و طبیعت پوست گنه گنه

خواص درمانی پوست گنه گنه

گیاه گنه گنه دارای طبیعت گرم و خشک است. پوست گنه گنه دارای اثر مقوی، تب بر و قابض است. اثر مقوی پوست گنه گنه خاکستری و قرمز بیشتر از پوست گنه گنه زرد است ولی اثر تب بر نوع اخیر، بر دو نوع دیگر ترجیح دارد.

پوست گنه گنه تا قبل از پیدایش کینین، به عنوان بهترین داروی تب بر مصرف می گردید و امروزه نیز از این نظر در صورتی که مقدار آن به طور دقیق، نسبت به کینین عیار شده باشد، برکینین ترجیح داده می شود و اگر برخی تب ها در مقابل آن مقاومت بخرج دهند، با مصرف عصاره آن از بین می روند.

از پوست گنه گنه در تب های عفونی مانند حصبه، گریپ، بادسرخ و غیره در صورتی که معده بیمار تحمل مصرف آن را داشته باشد، استفاده به عمل می آورند. به علاوه به منظور رفع ضعف عمومی بیماران مسلول، مبتلایان به مرض قند و مالاریا آن را به کار می برند. ضمنا در مواردی که مریض از یک بیماری سخت و عفونی رهایی یافته و دوره نقاهت را طی می کند، از فراورده های پوست گنه گنه برای تجدید قوای بیمار استفاده به عمل می آورند.

در استعمال خارج، از گرد پوست گنه گنه، به صورت داروی موضعی در رفع زخم ها، قرحه های عفونی و دیر علاج و هم چنین از بین بردن كبره پوست بدن (قشر بافت های مرده سطحی) استفاده به عمل می آورند.

کینین، بهترین داروی ضد مالاریا و تب بر است و همیشه به صورت املاح مختلف مخصوصا سولفات مورد استفاده قرار می گیرد. از آن به عنوان پیشگیری از این بیماری ها نیز استفاده به عمل می آید زیرا پس از مصرف، وجود آن در خون موجب از بین رفتن فرم های اولیه میکروب می شود. از گرد گنه گنه، در تهیه خمیر دندان و گردهای ضدعفونی کننده استفاده به عمل می آورند. همچنین برای تسکین درد مفاصل و درد موضعی که ناشی از ضعف و بی قوایی باشد مفید است.

صور دارویی پوست گنه گنه

در کدکس به استثنای عصاره الکلي کنکینا که با پوست گنه گنه زرد ساخته می شود، تهیه کلیه فراورده های کنکینا با پوست گنه گنه قرمز ذکر شده است.

پوست گنه گنه به صورت گرد و به مقدار ۴ تا ۱۲ گرم در روز، در کاشه های محتوی ۰.۵۰ گرم به عنوان تب بر و ۰.۲۰ تا ۲گرم، به عنوان مقوی – عصاره الکلی پوست گنه گنه زرد (حداقل دارای ۱۲ درصد از مجموع الكالوئيدها) – عصاره آبی پوست گنه گنه قرمز (حداقل دارای ۸ درصد از مجموع الكالوئيدها) – به مقدار ۱ تا ۶ گرم – عصاره روان پوست گنه گنه قرمز (دارای ۶ درصد از الكالوئيدها) – تنطور به مقدار ۲ تا ۵ گرم – شربت به مقدار ۲۰ تا ۱۰۰ گرم در روز به عنوان مقوی و ۱۲۰ گرم در روز به عنوان تب بر مصرف می شود.

املاح کینین مخصوصا سولفات، کلریدرات و برومیدرات باز یک کینین به مقدار ۱ تا ۳ گرم در معالجه بیماری مالاریا و یا به مقدار ۰.۲۵ تا یک گرم در موارد دیگر به صورت کاشه حب، تنقیه و شیاف به کار می روند. از املاح کینین، محلولات تزریقی نیز برحسب مقدار درصد کینین تهیه می گردد.

از کنکينا و املاح کینین، فراورده های دارویی متعدد مانند شربت، نوشیدنی، میکستور Mixture (مخلوط چند مایع دارویی)، جهت تقویت عمومی یا به عنوان اشتها آور، تب بر و غیره تهیه می شود.

۱- میکستور مقوی و اشتها آور

تنطور کنکینا۵۰ گرم
تنطور ژانسیان (جنتیانا)۵۰ گرم
تنطور پوست نارنج۵۰ گرم
تنطور نواوومیک۵۰ گرم

استفاده از مخلوط محلول های مذکور که میکستور نامیده می شود، بدین نحو است که مقدار یک قاشق قهوه خوری از آن را در نصف لیوان آب وارد کرده، نیم ساعت قبل از هر غذا مصرف نمایند.

۲- نسخه جهت رفع میگرن (Migraine)

سولفات کینینیک گرم
کافئینیک گرم
عصاره کنکینابه مقدار لازم جهت تهیه ۲۰ حب

مقدار مصرف آن ۲ تا ۶ حب در روز است.

٣- نسخه جهت رفع عرق شبانه

بی سولفات کینین۰.۵ گرم
تنطور ژوسکیام۳ گرم
شربت قند۲۵ گرم
دم کرده بابونه۱۰۰ گرم

بی سولفات کینین را در مخلوط محلول های مذکور حل کرده، به مقدار یک قاشق در هر ۳ ساعت مصرف می نمایند.

از کلریدرات و سولفات کینین، جهت مطبوع ساختن طعم بعضی از مواد غذایی استفاده به عمل می آید.

فراورده های متعدد دیگری نیز از پوست گنه گنه و املاح کدئین تهیه می شود که مصرف آن ها هنوز هم در درمان بیماری ها معمول است.

ناسازگاری پوست گنه گنه

فراورده های پوست گنه گنه به علت دارا بودن الكالوئیدهای مختلف و تانن مخصوص، با عده بسیاری از مواد شیمیایی و فراورده های افی سینال که در زیر به آ‌ن ها اشاره می گردد، ناسازگاری دارند:

اسیدهای غلیظ، قلیائیات، استات آمونیاک، املاح آهن، سولفات روی، نیترات نقره، سوبلیمه، امتیک، دم کرده های Camomille، کلمبو، روبارب ، کاشو، تائن، آنتی پیرین، براکس، یدیدوره و غیره. هیچ یک از گیاهان مذکور در ایران نمی رویند.

نحوه‌ی کاشت و تکثیر گنه گنه

بذر درخت گنه گنه به سرعت توسط باد پراکنده و گسترش پیدا می کند. رشد آن سریع (۱ تا ۲ متر در سال) و تولید بذر از سن ۴ سالگی است. همچنین تولید آن از طریق پاجوش‌هایی از ریشه و یا قلمه زدن است.

درخت گنه گنه همچنین در خاک های آتشفشانی اسیدی رشد می کند و تمایل به رشد در مناطق صخره ای را نیز دارد.

طرز استفاده و مقدار مصرف گنه گنه

طرز استفاده و مقدار مصرف گنه گنه

پوست انواع گنه گنه به عنوان استعمال داخلی و خارجی مصرف می شود.

پوست تنه درخت گنه گنه نوع خاکستری و قرمز گنه گنه مقوی تر از نوع زرد است.

گنه گنه خاکستری، پوست شاخه های نازک آن به شکل پودر:

۰/۲ تا ۰/۶ گرم در روز به صورت قرص یا بسته های کوچک (داروی مقوی). ۰/۵ تا ۱۰ گرم در روز (تب بر) استفاده می شود.

خیسانده:

۲۰ گرم از آن را در یک لیتر آب به مدت یک ساعت خیس کنید و ۳۰ دقیقه پس از صرف غذا یک استکان از آب آن مصرف شود.

گنه گنه‌ی زرد، پوست شاخه های متوسط آن به شکل پودر:

۱ تا ۱۰ گرم در روز، با غذا و به صورت بسته های ۰/۵ گرمی یا قرص مصرف شود.

عصاره‌ی الکلی:

۱ تا ۴ گرم در روز و برای کودکان، ۰/۵ تا ۰/۱ گرم بر طبق سن آنها

گنه گنه‌ی قرمز، پوست شاخه های کلفت تر آن به شکل پودر:

۲ تا ۵ گرم در روز به صورت قرص یا بسته های ۰/۵ گرمی مصرف شود

عصاره‌ی نرم یا آبکی:

۱ تا ۳ گرم در روز به صورت نوش دارو و شربت مصرف شود و برای کودکان ۰/۱ تا ۰/۲ گرم بر طبق سن استفاده شود.

استعمال خارجی:

جوشانده‌ی ۳۰ گرم در هر لیتر آب به صورت کمپرس یا شوینده مصرف شود.

عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف گنه گنه

وزوز گوش، سردرد، پوست داغ و برافروخته، تهوع، درد شکم، بثورات جلدی، اختلالات بینایی (از جمله كوری موقت) و کاهش شعور با مصرف این دارو گزارش شده است.

مصرف این گیاه باید تحت نظر پزشک باشد. مصرف زیاد گنه گنه باعث سنگینی معده، استفراغ و بزرگی کبد میشود. خانم های باردار از خوردن آن خودداری کنند.

سابقه ی تاریخی

خاستگاه اصلی گیاه سرخارگل مناطق مختلف آمریکای جنوبی و به ویژه ارتفاعات کوه‌های آند است، اما امروزه در مناطق دیگری نیز کشت می شود.

در نیمه نخست قرن هفدهم، در آمریکای جنوبی از این دارو برای درمان بیماری مالاریا استفاده می شده است. اما به طور مسلم، گرد پوست این درخت در سال ۱۶۴۱ در انگلستان به فروش می رسیده است.

با این حال، در ۱۲ آوریل ۱۸۲۰م برای نخستین بار به صورت رسمی، ترکیبات آلی درخت گنه گنه توسط پیر پلیته و ژوزف کاوانتو در آزمایشگاه پاریس تجزیه شد و تلاش برای تهیه کینین به صورت دارو وارد مرحله ای دیگر شد.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نماد اعتماد الکترونیک

سبد خرید

سبد خرید شما خالی است.

ورود به سایت