جل ، چرم لیوه (Prunus Laurocerasus)

کاربر 21کاربر 21
837 بازدید
جل

نام فارسی: جل ( در مازندران) ، چرم لیوه (در گیلان)

نام علمی: .Prunus Laurocerasus L

نام فرانسه: Laurier aux cre mes L. de Tre bizonde , L. amandier ، Laurier – cerise

نام انگلیسی: Cherry – laurel، Laurel

نام آلمانی: Kirschlorbeer

نام ایتالیایی: Lauro ceraso

نام عربی: کرزل الغار، غارالكرزی

نام های دیگر: جلی، چرم گیله

جل از تیره گل سرخ، درختچه ای است به طول ۲ تا ۶ متر که منشا اولیه آن در نواحی غربی آسیا، قفقاز و ایران بوده است ولی امروزه در اروپا و نواحی مختلف امریکا می روید و یا آن که در این نواحی پرورش می یابد.

گیاه جل از تیره گل سرخ

از مشخصات گیاه جل این است که برگ هایی با دمبرگ کوتاه، متناوب، ساده، بی کرک، شفاف و دندانه دار (دندانه ها فاصله دار) دارد. طول برگ های آن، ۱۰ تا ۲۰ سانتی متر و پهنای آن ها ۴ تا ۸ سانتی متر است (طول و عرض برگ آن به تناسب واریته های مختلف و مشخصات محل رویش تفاوت می نماید). در کدکس، درازای برگ آن ۱۲ تا ۱۵ و پهنای آن ۶ تا ۷ سانتی متر ذکر گردیده است.

پهنک برگ گیاه جل از تیره گل سرخ در سطح فوقانی، شفاف و به رنگ سبز تیره است ولی در سطح تحتانی، به رنگ سبز مایل به زرد می باشد. رگبرگ میانی، در سطح تحتانی برگ، حالت برجسته و مشخص دارد به علاوه در سطح تحتانی برگ و در قاعده رگبرگ ها ثانوی ، ۱ تا ۴ فشردگی غده مانند مشاهده می گردد که در فصل بهار، نوعی ماده قندی از آن ها ترشح می شود. رنگ آن ها در برگ های تازه، تقريبا زرد است ولی اگر برگ از گیاه جدا گردد، به سرعت قهوه ای می شود.

برگ درخت جل و فراورده های آن در داروخانه به نام لوریه سریز (Laurier cerisc) موسوم است. برگ لوریه سریز در حالت تازه، بدون بو می باشد ولی اگر دست بر روی آن کشیده شود و یا جویده گردد، بوی مخصوص الدئید بنزوئیک از آن استشمام می شود. طعم برگ به طور محسوس تلخ است و آن نیز مربوط به اسید سیانیدریک و گلوکزیدهای آن می باشد.

مشخصات گیاه جل

گل های گیاه جل ، کوچک، به رنگ سفید مایل به سبز و مجتمع به صورت خوشه هایی در محورساقه است. در هر گل آن، ۲۰ پرچم در دو ردیف حلقوی دیده می شود. میوه آن شفت، به رنگ سیاه و دارای یک دانه (به ندرت ۲ دانه) بدون آلبومن است. واریته های متعددی بر اثر پرورش های مداوم از این گیاه به دست آمده که هر یک دارای میزان معینی از مواد موثره می باشند. قسمت مورد استفاده این گیاه برگ های آن است.

با وسعت پراکندگی نسبتا زیادی که این گیاه در ایران دارد نیازی به تکثیر آن نیست اما اگر پرورش آن مورد پیدا نمود می توان از طریق کاشتن بذر، قلمه زدن و یا خوابانیدن، اقدام به تکثیر گیاه نمود. زمین زراعتی باید سبک، خاکبرگ دار و نسبتا مرطوب باشد.

ترکیبات شیمیایی جل

لوریه سریز

برگ لوریه سریز دارای فرمانی به نام امولسین (سیناپتاز) وگلوکزیدی است که نخستین بار در سال ۱۸۷۴ توسط Lehman به حالت آمرف به دست آمده به نام لوروسرازین (cerasine-Iauro) نامیده شد. بعدا دانشمند دیگری به نام Herissey در سال ۱۹۰۶ آن را به صورت متبلور به دست آورده به نام پرولورازین Prulaurasine (نام فعلی آن پرولورازوزيد prulaurasoside) نامید.

پرولورازین، فرم راسمیک Mandelonitrile Glucoide است. طعم تلخ دارد و به صورت بلورهای سوزنی شکل در مخلوط استات اتیل و اتر به دست می آید. نقطه ذوب آن، گرمای ۱۲۳-۱۲۵ درجه است. در آب و الکل حل می شود ولی در اثر محلول نیست. از هیدرولیز آن نوع راسمیک اسید مانده لیک (Mandelic acid) به دست می آید.

سامبونیگرین (Sambunigrine)، نوع چپ گرد (لووژیر) مانده لونیتریل گلوکزید است. مانده لونیتریل – گلوکزید، از فرم دکستروژیر آن که در .Prunus serotina Ehrh و .P. macrophylla S. Zucc وجود دارد و پرونازین نامیده می شود به دست می آید.

سامبونیگرین موجود در ترکیبات گیاه جل

از گیاهان دیگر مانند M..Eucalyptus corynocalyx F از تیره مورد وPteridium aquilinum (L) Ku hn (از تیره Polypodiaceae) و از فرم راسمیک آن به نام پرولورازين (Prulaurasine) که در لوریه سریز و غیره وجود دارد استخراج و به دست آمده است.

مانده لونیتریل (Mandelonitrile)، به فرمول C۸H۷NO و به وزن ملکولی۱۳۳.۱۴ است و از فرم دکستروژیر آن که در جوانه مولد گل هلو وجود دارد توسط Jones و Enze (۱۹۶۱) استخراج شده است. از آن، جهت تهیه آب بادام تلخ استفاده می شود. از هیدرولیز آن، اسید مانده لیک (Mandelic acid) به دست می آید.

اسید مانده لیک (اسید آمیگدالیک ،…) به فرمول C۸H۸O۳ و به وزن ملکولی ۱۵۲.۱۴ است. به صورت ورقه های کوچک ارتورومبیک در آب (حلال) به دست می آید. در گرمای ۱۱۹ درجه ذوب می شود. از نظر درمانی ضد عفونی کننده مجاری ادرار است.

امولسین موجود در برگ گیاه جل

امولسین موجود در برگ گیاه جل ، گلوکزید مذکور و ایزومرهای آن را در مجاورت آب، هیدرولیز نموده، گلوکز، اسید سیانیدریک و الدئید بنزوئیک می دهد. علاوه بر مواد مذکور، تانن، قند، مواد چرب و مقدار کمی اکسالات کلسیم نیز در برگ لوریه سریز یافت می شود.

بررسی های Guigard در سال ۱۸۹۰ نشان داد که امولسین وگلوگزید مولد اسید سیانیدریک، هر یک در محل معینی از برگ متمرکز می باشند مانند آن که امولسین در غلاف آندودرمی اطراف دسته های آوندی و برخی از سلول های دایره محيطيه (Pericycle) ولی گلوکزید مذکور در سلول های پارانشیم برگ متمرکز است.

آب مقطر لوریه سریز

آب مقطر لوریه سریز

این آب مقطر از تقطیر هر یک کیلو گرم برگ تازه با چهار لیتر آب به دست می آید. بدین نحو که پس از خرد کردن برگ ها، آن ها را با آب در دستگاه تقطیر وارد کرده و ۱۰۰۰ گرم آب مقطر تقطیر می نمایند.

آب مقطر لوریه سریز به سهولت فاسد می گردد از این لحاظ باید آن را در ظرف شیشه ای کوچک به نحوی که تمام شیشه از مایع پر شود، نگهداری نموده در محل تاریک و خنک قرار داد. آب مقطر لوریه سریز مورد استفاده در داروسازی، باید دارای ۰.۱۰ گرم درصد، اسید سیانیدریک باشد.

خواص درمانی لوریه سریز

خواص درمانی لوریه سریز

آب مقطر لوریه سریز دارای خاصیت ضد تشنج و تسکین دهنده سرفه است. در موارد تنگی نفس، سیاه سرفه، اسپاسم های دردناک معده و روده، استفراغ و بی خوابی مصرف می گردد. آب مقطر لوریه سریز در استعمال خارج نیز مصرف دارد و از آن به عنوان تسکین دهنده خارش استفاده به عمل می آید.

در استعمال خارج نیز، از برگ لوریه سریز باید با رعایت احتیاط استفاده به عمل آورد. برای این کار، دم کرده آن را در ظروف در بسته تهیه کرده، برای رفع دردهای عصبی، سیاتیک و غیره با تاثیر دادن بر روی عضو به کار می برند.

در رفع ناراحتی های حاصل از کوبیدگی اعضا، التهاب و ورم سطحی پوست، خارش و زخم های کهنه و دردناک از آن استفاده می گردد ولی در هر حال باید توجه داشت که برگ گیاه دارای ماده سمی است و وسایل جذب آن از راه های سطحی بدن فراهم نشود.

مسمومیت با لوریه سریز

مسمومیت با لوریه سریز

برگ و آب مقطر لوریه سریز به علت دارا بودن اسید سیانیدریک، بسیار خطرناک اند و در به کار بردن آن ها باید رعایت نهایت احتیاط به عمل آید.

مسمویت از لوریه سریز با عوارضی نظیر زیاد شدن ترشحات آب دهان، پیدایش حالت تهوع و استفراغ، سرگیجه، شتاب ضربان نبض و حرکات قلب و عرق سرد آغاز می گردد سپس تنفس به اشکال صورت گرفته، عمل ماهیچه ها به کلی ضعیف می شود و تدریجا انقباض کزاز مانند آرواره ها و خیرگی چشم ها عارض می شود و خاتمتا مرگ پیش می آید.

برای رفع مسمومیت باید سریعا با ادویه قی آور و یا ایجاد حالت استفراغ، معده را از طرفی و امعاء را از طریق دیگر تخلیه نمود بعدا معده را با محلول ۰.۵ تا یک درصد پرمنگنات پتاسیم شست شو داد. تجویز مواد نیرودهنده مانند الکل و اتر و تنفس مصنوعی ضروری است. ضمنا تزریق درون عضلانی بلودومتیلن نیز اثر قطعی در خنثی کردن عمل اسید – سیانیدریک در بدن دارد.

صور دارویی لوریه سریز

صور دارویی لوریه سریز

آب مقطر لوریه سریز که هر ۲۲ قطره آن باید یک گرم وزن داشته باشد و محتوی یک میلی گرم اسید سیانیدریک نیز در هر گرم باشد به مقدار ۲ تا ۱۰ گرم در ۲۴ ساعت برای اشخاص بالغ در یک پوسیون مصرف می شود. مقدار مصرف آن برای اطفال بزرگ تر از ۲ سال، ۰.۲۵ گرم از آب مقطر برای هر یک از سنین عمر است.

در استعمال خارج، لوسیون آن که با رقیق کردن آب مقطر لوریه سریز تهیه می شود و پماد ۲۰ درصد آن برای رفع خارش به کار می رود. آب مقطر لوریه سریز در فرمول عده ای از فراورده های دارویی نظير اليكسيرترپن، کدئین، شربت پاپائین و غیره وارد می گردد.

از آب مقطر لوریه سریز، فراورده های دارویی متعدد جهت درمان بیماری های مختلف تهیه می گردد.

١- بخور جهت درمان لارنژیت حاد

آب مقطر لوریه سریز ۱۰۰ گرم
الكل ۹۰ درجه ۱۰۰ گرم

یک قاشق سوپ خوری در نیم لیتر آب گرم جهت استنشاق، در ۳ مرتبه در روز.

۲- پوسیون جهت تسکین و درمان سرفه

آب مقطر لوریه سریز ۱۰ گرم
شربت تریاک ۳۰ گرم
شربت کلرال ۳۰ گرم
آب مقطر به مقدار کافی تا ۱۵۰ میلی لیتر

از مخلوط مواد مذکور به مقدار یک قاشق سوپ خوری در هر دو ساعت جهت تسکین و رفع سرفه می توان استفاده به عمل آورد.

تسکین و رفع سرفه با آب مقطر لوریه سریز

۳- شربت رفع برونشیت و التهاب نای

آب مقطر لوریه سریز ۱۰ گرم
شربت تلو (Tolu)۵۰ گرم
پرسیاوشان (Capillaire) ۵۰ گرم
کدئین ۳۰ گرم
صمغ به مقار کافی تا ۲۵۰ میلی لیتر

به مقدار ۴ تا ۵ قاشق سوپ خوری در روز، مخلوط در نصف لیوان آب گرم به طور فاصله دار مصرف شود.

۴- پماد جهت تسکین خارش

لانولین ۱۰ گرم
وازلین ۲۰ گرم
آب مقطر لوریه سریز ۱۰ گرم
گلاب ۱۰ گرم
آب مقطر بهار ناریج ۱۰ گرم

پماد حاصل از مخلوط مواد مذكور، خارش را تسکین می دهد.

در بعضی نواحی مختلف گیان مانند امام زاده ابراهیم، از برگ های خشک شده این درختچه مخلوط با علوفه، برای تغذيه دام ها استفاده به عمل می آورند. برگ های تازه آن از این نظر مصرف ندارد.

ناسازگاری ‌جل

کالومل، سو بلیمه، مرفین و محلول غلیظ املاح آن، کلرید رات کوکائین، آنتی پیرین، کلرال، کوکا، کنتینا، کافئین، کازئین و غیره.

محل رویش جل

محل رویش جل

نواحی شمالی ایران، آستارا، مازندران: دره تالار، نزدیک شیرگاه در ارتفاعات ۳۰۰ متری بین عباس آباد و قایم شهر (شاهی سابق) در ۴۰۰متری. گیلان: طوالش، امام زاده ابراهیم: دامنه های پایین کته چال در ۶۲۰ متری و دامنه های کم ارتفاع علف دول.

اسامی محلی ‌جل

این گیاه در نور، کجور و مازندران به اسامی جل (Djal) و جله، در لاهیجان به جلی در طوالش و گیلان به چرم لیوه و در آستارا به چرم گیله موسوم است.

از بعضی Prunus ها و .Br.Podocarpus spicata R (از تیره Podocarpaceae)، ماده ای به نام ژنیس تئين Genisteine (پرونه تول prunetol ، ژنیس ترول genisterol) به دست آمده که به فرمول C۱۵H۱۰O۵ و به وزن ملکولی ۲۷۰.۲۳ است. استخراج آن از گیاه اخیر توسط Cebalo , Briggs انجام شده است.

ژنیس تئين ، به صورت بلوری های مستطیلی یا شش گوش و میله مانند در الكل ۶۰ درجه به دست می آید. که در مبحث Cytisus scoparius از تیره فرعی پروانه واران شرح داده شده است.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت