پامچال گاوزبان (Primula officinalis)

کاربر 21کاربر 21
422 بازدید
پامچال گاوزبان

نام فارسی: پامچال گاوزبان ، پامچال طبی

نام علمی: .Primula officinalis Jacq

نام فرانسه: Brayete، Primeve reofficinale، Primevere

نام انگلیسی: Cowslip

نام آلمانی: Schlusselblume، Schlu sselprimel

نام ایتالیایی: Primavera

نام عربی: زهر الربيع العطری

پامچال گاوزبان گیاهی است از تیره پامچال، علفی و دارای برگ های بیضوی نوک تیز با حاشیه دندانه دار که به حالت خود رو در چمن زارهای برخی نواحی اروپا و شمال آفریقا می روید. ساقه مولد گل آن، منتهی به چند گل زرد رنگ و معطر با ظاهر چتر مانند می گردد. در ایران نمی روید ولی به علت زیبایی گل ها، در نواحی مختلف پرورش می یابد.

قسمت مورد استفاده این گیاه ریشه آن است که در گذشته به صورت قطعات مختلف الشكل، غالبا در بازارهای تجارت عرضه می شده ولی امروزه به علت متروک شدن، نایاب گردیده است. برگ و گل های آن نیز به علت دارا بودن خواص درمانی مشابه ریشه، کم وبیش مورد استفاده قرار می گیرد.

ترکیبات شیمیایی پامچال ‌گاوزبان

ترکیبات شیمیایی پامچال گاوزبان

طبق بررسی های Mascre ،Goris و Vichniac، اعضای زیرزمینی گیاه پامچال گاوزبان دارای دو هتروزید یکی به نام پریمه وروزید (primeve roside) یا پریمه ورین (primeverine) و دیگری پریمولاوروزید (primulave roside) [پریمولاورین (primulaverine)] است.

پريمه ورين (Primeverine)، به صورت بلوری های بی رنگ و محلول در الکل و استن، از گیاه Primula officinalis به دست آمده است. از هیدرولیز آن تحت اثر آنزیم، نوعی گلوسید به نام پریمه وروز (Primeverose) به دست می آید که خود از ترکیب گلوکز و گزیلوز تشکیل می یابد. پریمه وروز، به فرمول C۱۰H۲۰O۱۰ و به وزن ملکولی ۳۱۲.۲۸ است و توسط Helferch و Rauch در سال ۱۹۲۶ سنتز شده است. این گلوسید، به حالت متبلور در متانول و الكل ۸۰ درجه به دست می آید. مایع فهلینگ را بدون مداخله حرارت احيا می کند ولی اگر حرارت ببیند این عمل سریعا انجام می گیرد.

پریمولاورین (Primulaverine)، به فرمول C۲۰H۱۸O۱۳ و به وزن ملکولی ۴۷۶.۴۲ است و در انواع مختلف Primula نیز وجود دارد. استخراج آن توسط winkler ، Thieme و سنتز آن توسط Chaudhury و همکارانش انجام شده است. پریمولاورین، با دو ملکول آب (دی هیدرات) به صورت بلوری های ستاره ای شکل در استات اتیل و به حالت سوزنی شکل در الكل به دست می آید. در گرمای ۱۶۰ درجه ذوب می شود. در آب و استن محلول است.

خواص درمانی پامچال گاوزبان

خواص درمانی پامچال گاوزبان

ریشه گیاه پامچال گاوزبان به طور ملایم اثر ضد تشنج، آرام کننده، مدر، معرق، ملین و به طور محسوس خلط آور و رفع سرفه دارد و از آن می توان در برونشیت ها، ذات الریه، سیاه سرفه و بیماری های دیگر مجاری تنفسی، استفاده به عمل آورد. با مصرف آن، ترشحات بزاق و برونش ها افزایش یافته، دفع اخلاط تسهیل می شود.

بررسی های Dr. H. Leclerc نشان داد که مصرف آن، اثر مفید در آغاز گریپ ظاهر می سازد به طوری که مجاری تنفسی از ترشحات عاری می گردد و ادرار زیاد می شود. K. Kahnt در سال ۱۹۰۶، برای ریشه این گیاه اثر خواب آور و آرام کننده درد ذکر نموده است. W. Bohn در سال ۱۹۲۷، درباره این گیاه چنین اظهار داشته که می توان از آن برای تسکین سردرد های یک طرفه، سردردهای منشاء عصبی و رفع دردهای نقرس و رماتیسم مفصلی استفاده به عمل آورد.

از گیاه پامچال گاوزبان هنوز هم در طب عوام برای درمان بیماری های کلیه و مثانه، رفع عوارض بعدی سرماخوردگی، سرگیجه، لرزش اعضا، تپش قلب، داء الرقص و فلج استفاده به عمل می آید به علاوه آن را در رفع اسهال های مزمن موثر می دانند.

در استعمال خارج، گرد ریزوم خشک آن، می تواند به عنوان عطسه آور مصرف شود. جوشانده برگ آن اگر به حالت گرم بر روی محل دردناک نقرس اثر داده شود، اثر آرام کننده و تسکین دردهای شدید آن، ظاهر می گردد. جوشانده برگ گیاه مانند اعضای دیگر آن، می تواند اثر التیام دهنده و بندآورنده خون به وجود آورد.

Dr. H. Leclerc، پامچال گاوزبان را در رفع ناراحتی های ناشی از ضرب خوردگی و کوبیدگی اعضا در استعمال خارج توصیه نموده است. بررسی دانشمند مذکور ضمن نشان داده که در خون مردگی ها، اگر کمپرس ۵ درصد عصاره روان آن در آب جوش و با جوشانده ۱۰۰ گرم ریشه گیاه در یک لیتر آب، به طوری که محلول پس از جوشیدن به ۱/۳ تقلیل یابد، بر روی عضو اثر داده شود، سريعا موجبات بهبود خون مردگی را فراهم می سازد.

صور دارویی پامچال گاوزبان

صور دارویی پامچال گاوزبان

جوشانده ۲۰ تا ۳۰ گرم ریشه در یک لیتر آب به مقدار ۳ فنجان در روز به عنوان مدر – جوشانده ۳۰ تا ۵۰ هزار گل یا برگ در یک لیتر آب به مقدار ۳ فنجان در روز بین هر دور غذا (به عنوان آرام کننده درد). جوشانده ۱۰ در هزار به مقدار یک فنجان در روز جهت رفع سردردهای یک طرفه و دردهای رماتیسمی – شیره حاصل از فشردن گل های گیاه در مقدار کمی آب و افزودن قند یا عسل بدان، جهت رفع سرفه – جوشانده ۶۰ تا ۱۰۰ درهزار ریشه در یک لیتر آب برای تهیه لوسیون ها در استعمال خارج.

گیاه پامچال گاوزبان در ایران نمی روید.

در .Primula viscosa All ماده ای به نام سیرنژیدین (Syringidine) [مال ویدین کلراید (Malvidin chloride)، و همچنین، پریمولیدین (primulidine) …]، به فرمول C۱۷H۱۸ClO۷ و به وزن ملکولی ۳۶۶.۷۵ یافت می شود که به حالت دی گلوکزید (مالوین malvine) در آن وجود دارد. |

سیرنژیدین، به صورت بلوری های منشوری یارومبیک (rhombic) قرصی شکل و معمولا به صورت منوهیدرات یا دی هیدرات به دست می آید. به حالت انیدر (خشک)، بسیار جاذب الرطوبه است. در الكل مطلق حل می شود و محلولی به رنگ بنفش – قرمز از آن حاصل می گردد. در آب به مقدار کم محلول است.

از گونه های مفید دیگر این گیاهان به ذکر انواع زیر اکتفا می شود:

Primula elatior از گونه های مفید دیگر گیاهان Primula

.Primula elatior Hill، در نواحی مختلف اروپا و آسیای غربی می روید. گل های آن، رنگ زرد روشن دارد. کلیه قسمت های گیاه دارای اثر ضد تشنج و آرام کننده است.

.Primula auricula L، در نواحی کوهستانی اروپا، دامنه های ۵۰۰ تا ۲۵۰۰ متری آلپ و ژورا می روید. گل های آن معطر، به رنگ زرد و در بعضی پایه ها، دارای چند گل قهوه ای، در مرکز گل آذین است. پرورش نیز می یابد. اختصاصات درمانی آن کم و بیش شبیه گیاه قبلی است.

از بین انواع سمی این گیاهان، گونه های زیر را که هیچ یک از آن ها نیز در ایران نمی رویند نام می بریم:

  • Primula obconica Hance، در تبت می روید و به علت دارا بودن گل های زیبا و مجتمع پرورش می یابد.
  • .Primula sinensis Lindl، گیاهی است زیبا که منشا اولیه آن در چین بوده از آن جا به نواحی دیگر انتقال یافته است.
  • .Primula sieboldi Morren، در ژاپن وجود دارد و گل های آن، به صورت مجموعه زیبایی جلوه گر می شود.
  • .Primula mollis Nutt، در هیمالیا می روید و از نظر زیبایی گل ها، به پایه گیاهان فوق نمی رسد.

از بعضی انواع مذکور مانند .Primula malacoides Franch، ماده ای به نام فلاوون (Flavone) به فرمول C۶H۱۲O۵ و به وزن ملکولی ۲۲۲.۲۳ به دست آمده است. فلاوون، در اتر، متبلور می شود. در گرمای ۹۹ تا ۱۰۰ درجه ذوب می گردد. در آب غیر محلول ولی در غالب حلال های آلی حل می شود.

Primula malacoides

قطعات ریشه تازه بعضی از انواع Primulaهای دارویی و غیر دارویی، به شرحی که ذکر می گردد اگر در آب سائیده شود، به تفاوت نوع گیاه، بوی انیس (Anis)، سالیسیلات متیل و غیره متصاعد می کند. از این نظر این Primulaها را در سه گروه زیر جای داده اند:

  1. انواعی از این گیاهان، که ریشه تازه آن ها پس از سائیده شدن در آب، به طور محسوس اسانسی خارج می کند که بوی انیس می دهد مانند: .Primula officinalis Jacq.، Primula poissoni Franch.، Primula capitata Hook
  2. انواعی که از قطعات ریشه تازه آن ها پس از سائیده شدن در آب، بوی سالیسیلات متیل استشمام می شود مانند: .Primula acaulis Hill.، Primula vulgaris Huds.، Primula longifolia All.، Primula elatior Hill
  3. انواعی که ریشه تازه آن ها، پس از سائیده شدن در آب، بوی گشنیز می دهد مانند: .Primula pannonica A. Kern و .Primula auricula L

اسانس مذکور که از ریشه تازه و سائیده شده گیاهان فوق در آب حاصل می شود، بر اثر تجزیه ساده و تخمیر هتروزیدی است که بر حسب نوع گیاه تفاوت دارد. از ریشه تازه و استابیلیزه شده گیاه نیز، به نتیجه فوق رسیده اند.

.Primula acaulis Hill، در نواحی مختلف شمال ایران، جنگل های کندوان، رستم آباد، بندرگز و اطراف تهران پراکندگی دارد.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت