انجبار (Polygonum Bistorta)

کاربر ۱۸کاربر ۱۸
1,505 بازدید
انجبار

نام فارسی: انجبار

نام علمی: .Polygonum Bistorta L

نام فرانسه: Serpentine، Couleuvre e، Feuillotte، Renoué eBist orte، Bistorte

نام انگلیسی: Adder – wort، Snakeweed، Dragonwort، Serpentary، Bistort

نام آلمانی: Otterwurz، Drachenwurz، Natterwrzel، Schlangen Kna terich

نام ایتالیایی: Polygonio ritroto، Serpentina، Bistorta

نام عربی: انجبار، انارف (Anarif)

نام های دیگر: انارف، اناریف، بیستورت و پولیگونوم بیستورتا

انجبار گیاهی است پایا از تیره علف هفت بند، به ارتفاع ۲۰ تا ۷۵ سانتی متر و دارای ریزوم استوانه ای نسبتا مسطح که در نواحی مرطوب، تورب زارها، مناطق باتلاقی و نقاط کوهستانی می روید. در قاره های اروپا آسیا و امریکا نیز پراکندگی دارد. ساقه هوایی آن، حالت قائم، ظاهر خط دار و عاری از کرک دارد. این گیاه حدود ۱۸۰ سانتی متر طول دارد و معمولا بر هرچه نزدیک آن باشد می پیچد. شاخه های آن تقريبا قرمز رنگ و ریزوم آن چوبی و سرخ رنگ است.

گیاه انجبار از تیره علف هفت بند

ساقه گل دار این گیاه همیشه ساده و استوانه ای شکل است. برگ های آن متناوب با کناره موج دار و پهنک آن به رنگ سبز شفاف در سطح فوقانی ولی سبز مایل به سفید در سطح تحتانی است. از مشخصات برگ های آن این است که انواع واقع در قسمت های پایین ساقه، بزرگ و نوک تیز و دارای دمبرگ دراز ولی انواع واقع در قسمت های انتهایی ساقه، کوچک تر و بدون دمبرگ اند به طوری که قاعده پهنک، ساقه را فرا می گیرد.

گل های گیاه انجبار که در فاصله ماه های اردیبهشت و تیر ظاهر می شود رنگ گلی دارد و به صورت سنبله انتهایی استوانه ای شکل مجتمع می گردد. در قاعده گل های آن براکته های کوچک و شفاف و نوک تیز جای دارد. کاسه گل آن دارای ۵ دندانه نوک تیز مساوی و پرچم های آن به تعداد ۸ است. مادگی گل ها دارای تخمدان سه گوش و خامه سه شاخه منتهی به برجستگی کوچک است. میوه اش فندقه، دارای ظاهر بیضوی، سه گوش، بی کرک، شفاف، پوشیده از کاسه گل و محتوی یک دانه می باشد.

گل های گیاه انجبار

گل های آن چون نوش کافی فراهم می سازد از این جهت زنبور عسل به سمت گل آذین استوانه ای شکل گیاه جلب می گردد. قسمت مورد استفاده این گیاه ریزوم آن است که به غلط ریشه خوانده می شود. در بازرگانی ریزوم گیاه به صورت قطعاتی به درازای ۳ تا ۸ سانتی متر، به عرض ۱۵ میلی متر و به ضخامت ۵ تا ۸ میلی متر در معرض استفاده قرار می گیرد. رنگ این قطعات قهوه ای مایل به قرمز یا کم و بیش تیره رنگ و پوشیده از ریشه های متعدد و طعم آن ها قابض و فاقد بو می باشد.

این گیاه بیشتر در کشور سوریه و اطراف شام می روید و بهترین نوع انجبار در شام می روید. و در نواحی غربی ایران، آذربایجان، کوه سهند، همدان، تخت سلیمان، بین همدان و تبریز، حیدره در ۲۲۰۰ متری و در لرستان منطقه اشتران کوه نیز می روید. این گیاه بومی اروپا و در انگلستان در مرغزارهای مرطوب می روید و در آسیا نیز انتشار دارد.

ترکیبات شیمیایی انجبار

ترکیبات شیمیایی انجبار

ریزوم انجبار دارای ۳۰ درصد آمیدون، ۱۰ درصد مواد آلبومینوئیدی، نشاسته، آمیدون، اسید گالیک، لعاب، صمغ، اکسالات کلسیم، قندهای مختلف، ویتامین C، مقدار بسیار جزئی از اکسی متیل آنتراکینون، یک ماده رنگی به نام قرمز انجبار و مقدار نسبتا زیادی تانن است. تانن آن طبق اندازه گیری های Wattiez (در سال ۱۹۲۰)، بین ۱۵ تا ۲۰ درصد در ريزوم خشک می باشد و مرکب از ۲ نوع، یکی شبیه تانن راتانیا و دیگری شبیه تورمانتی یوتانن (Tormentillo – tanin) است. ضمنا مقداری اسید گالیک آزاد و تانن به حالت ترکیب با کاتشین (Catechine)، به صورت پیروگالول (Pyrogallol) نیز در آن وجود دارد.

قسمت های مورد استفاده ‌انجبار

قسمت مورد استفاده انجبار ریزوم، ریشه و برگ گیاه است که در فصل پاییز ریزوم (ساقه زیرزمینی) آن جمع آوری و در آفتاب خشک می شوند، ریشه ها بزرگ آن را برش طولی می دهند.

خواص درمانی انجبار

خواص درمانی انجبار

طبیعت انجبار سرد و خشک است. تمام قسمت های گیاه مخصوصا ریشه آن، به علت دارا بودن تانن فراوان، اثر قابض قوی دارد. به علاوه مقوی و التیام دهنده با اثر قاطع نیز می باشد. مقادیر کم آن به طوری که Cazn اظهار داشته، اختصاصا بر روی معده اثر می کند در حالی که مقادیر زیاد آن بر روی تمام دستگاه های بدن موثر واقع می گردد. بعضی از اطبای قدیم معتقد بودند که اثر آن شبیه اثر Potentilla tormentilla است.

مصرف انجبار توسط عده ای از پزشکان جهت درمان اسهال، دیسانتری، رفع ترشحات مخاطی، ترشحات زنانگی، ورم مجرای بول پس از آن که حالت التهابی آن رفع گردید، خونروی های ساده داخلی و خارجی، نزله های مزمن، بی اختیاری دفع ادرار و انزال منی، تب نوبه و حتی جلوگیری از سقط جنین توصیه شده است. به طور خلاصه، انجبار بافت ها و مخاط ها را تقویت می کند و نوعی حالت فشردگی خاص بدان ها می بخشد. این دارو برای قطع خونریزی اعضای بدن به خصوص افرادی که دارای خونریزی از شش هستند، بسیار مفید است.

اهمیت درمانی انجبار از زمانی در طبابت مسلم گردید که پی به تاثیر تانن در درمان بیماران مسلول برده شد. انجبار با دارا بودن ۲ نوع تانن با ارزش، که هر دو با تانن های عادی متفاوت اند، اثرات مفید در درمان سل ظاهر می کند و به همین دلیل است که طبيب عالی قدر، Dr. H. Leclerc، مصرف نوشیدنی انجبار را برای مسلولین و افراد مستعد به سل، بسیار مفید دانسته آن را در طبابت های خود، مدت ها مورد استفاده قرار می داده است.

رفع درد گلو با جوشانده ریزوم انجبار

در استعمال خارج نیز از انجبار، استفاده های درمانی متعدد به عمل می آید مانند آن که جوشانده ریزوم آن به صورت غرغره در رفع زخم مخاط دهان و لثه ها، رفع درد گلو، آنژین ورم لوزتین و به صورت تزریق در دستگاه تناسلی، جهت رفع ترشحات زنانگی و هم چنین رفع ورم مجاری ادرار، اثر شفابخش ظاهر می کند. از جوشانده انجبار به صورت تنقیه جهت رفع اسهال، بواسیر، درمان خراش های ناحیه مقعد و با تاثیر دادن بر روی زخم ها و اولسرها جهت مداوای آن ها نیز استفاده به عمل می آید.

از برگ انجبار، محلول های مفرح، مدر و مقوی تهیه می گردد که در بیماری های التهابی همراه با تب، اثر مفید ظاهر می کنند. له شده برگ های آن بر روی آبسه های سرد و تومورهای – خنازیری جهت مداوا، تاثیر داده می شود. پاشیدن پودر انجبار بر روی زخم باعث خشک شدن آن می شود.کسانی که انزال منی دارند از دم کرده ریشه انجبار مصرف کنند. گیاه انجبار برای گوشت آوردن یا رویانیدن گوشت در زخم مفید است. مقدار ۱ مثقال از آن را می جوشانند و با مقداری قند یا شکر می خورند و مقداری از آب جوشانده‌ی گیاه را روی زخم می مالند.

خواص درمانی ریشه انجبار
  • چهارتا پنج گرم از ریشه انجبار را نیم‌کوب کرده و در آب نیمه گرم بخیسانید، بعد آب آن را صاف نموده با قند شیرین کنید و بنوشید. اسهال‌های خونی و اسهال صفراوی مزمن را قطع می‌کند، مسکن قی است، مدر، ملین، تونیک و ضد تب می‌باشد، مقوی اعضا و روده‌ها است، ضعف اشتها را برطرف می‌کند، التهاب صفرا و خون را تسکین می‌دهد، برای رفع خون در ادرار و سل مفید است، برای کسانی که از اعضای بدن خون‌ریزی دارند، به خصوص کسانی که از ریه یا بواسیر خون‌ریزی دارند، مفید است و خون را قطع می‌کند.
  • سه مثقال از ریشه انجبار را نیم‌کوب کرده و در سه فنجان آب بجوشانید تا یک فنجان آب باقی بماند، بعد صاف کرده و آب آن را با ۲۵۰ گرم شکر قرمز مخلوط کنید و آن مقدار را سه روز بخورید. بواسير دکمه‌ای را درمان می‌کند.
  • نوشیدن آب دم کرده ریشه انجبار بیماری میزنای و سوزاک را درمان می‌کند و از خون روی و اسهال نیز جلوگیری می‌نماید.
  • اگر گوشت جایی از بدن کنده شده باشد، مقداری از ریشه انجبار را بجوشانید و آب آن را روی جای زخم بمالید و مقداری از آب آن را هم با شکر شیرین کرده و بخورید. جهت رویاندن گوشت بسیار مفید است.
  •  آب جوشانده‌ ریشه انجبار را در دهان بگیرید. برفک دهان را برطرف ساخته و لثه‌ها را محکم می‌کند.

تذکر: این گیاه برای سردمزاجان مضر است و مصلح آن زنجبیل می‌باشد.

صور دارویی انجبار

صور دارویی انجبار

خیسانده ریشه گیاه در آب نیم گرم و یا جوشانده ۳۰ تا ۶۰ گرم آن در یک لیتر آب به مقدار ۴ فنجان در روز در فاصله غذاها (از محاسن خیسانده ریشه در آب نیم گرم آن است که این محلول به خلاف جوشانده، آمیدون را که به حالت تركيب غیر محلول با تانن است رسوب نمی دهد) گرد ریشه به مقدار ۲ تا ۱۰گرم در روز به صورت حب یا مخلوط در نوشیدنی – شیره تازه گیاه به مقدار ۲۰ تا ۳۰ گرم، به حالت خالص یا مخلوط در عسل یا نوشیدنی برای رفع اسهال – تنطور با ریزوم انجبار با الکل ۹۰ درجه برای تهیه شربت های مقوی و با استفاده از آن برای تهیه لوسیون های التیام دهنده زخم و جراحات.

برای بیماری های وریدی از جمله واریس (تورم جدار سیاهرگ) ۵۰ گرم ریشه ی انجبار را در ۱ لیتر آب به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بجوشانید سپس صاف و پارچه ای را آغشته کنید در محل درد بگذارید. برای درمان التهاب لثه و لوزتین ۵۰ گرم ریشه ی انجبار را به مدت ۰.۵ ساعت بجوشانید سپس آن را صاف و با آب آن غرغره کنید.

درمان بیماری ها با انجبار

برای درمان بواسیر دکمه ای ۱۵ گرم ریشه ى انجبار را در ۳ لیتر آب بجوشانید تا آن نصف شود سپس با ۲۰۰ گرم شکر مخلوط و آن را ۷ قسمت کنید. ۷ روز صبح میل شود. برای درمان بیماری اسهال و اسهال خونی ۳ گرم ریشه ى انجبار در یک لیوان آب ۲۰ دقیقه بجوشانید تا حدود یک فنجان آن بماند و صاف کرده ی آن را روزی ۳ فنجان میل کنید.

برای درمان سوزاک از جوشانده انجبار استفاده شود. به این شکل که ۳۰ گرم انجبار را در یک لیتر آب ۵ دقیقه بجوشانید، سپس آن را ۲۰ دقیقه دم و هر ۶ ساعت یک لیوان مصرف کنید. برای ورم پروستات مانند نسخه بالا عمل شود. برای تصلب شرائین ۳ گرم انجبار را در ۱.۵ لیوان آب آهسته دم و روزی ۳ فنجان میل کنید. برای قطع خون در ادرار ۴ تا ۵ گرم در ۱.۵ لیوان آب جوش دم کنید و روزی ۳ فنجان همراه با عسل میل شود. این جوشانده مسکن دردهای صفرا نیز است.

از مصارف دیگر انجبار آن است که برگ های جوان آن مانند اسفناج می تواند به مصارف تغذیه برسد. از پوست ریزوم آن، رنگ قهوه ای – بلوطی می توان تهیه نمود و بیسموت را به عنوان دندانه آن به کار برد.

نحوه کاشت و تکثیر انجبار

نحوه کاشت و تکثیر انجبار

پرورش انجبار از طریق کاشتن دانه و یا جوانه ی ریشه دار آن صورت می گیرد. تکثیر دانه به این شکل است که دانه های رسیده گیاه را در زمین نسبتا مرطوب و سایه دار در فصل پاییز می کارند. قدرت جوانه زنی (قوه نامیه) این گیاه خیلی سریع از دست می رود، لذا بلافاصله پس از به دست آمدن دانه باید اقدام به کاشتن آن کرد. پس از جوانه زدن دانه ها، آن ها را در زمین اصلی با فاصله ای مناسب نشاء می کنیم. مراقبت از مزرعه مانند آبیاری به موقع، کندن علف های هرز و کارهای اصلاحی دیگر الزامی است.

برداشت محصول در ماه های آبان و آذر و در اوایل بهار صورت می گیرد. پس از برداشت محصول از زمین، ریزوم ها را جدا و تمیز و در محل های مناسب به طور طبیعی یا مصنوعی (در خشک کن با حداکثر ۶۰ درجه سانتی گراد) خشک می کنند. سپس ریزوم ها خشک شده را به صورت قطعاتی به درازای ۳ تا ۸ سانتی متر و به عرض ۱۵ میلی متر و به ضخامت ۵ تا ۸ میلی متر در می آورند و سپس بسته بندی می شود.

طرز استفاده و مقدار مصرف انجبار

طرز استفاده و مقدار مصرف انجبار

یکی از شیوه ها استفاده از این گیاه عرق آن است که مقدار خوراک آن در طول روز ۵۰ گرم و از عصاره آن ۴ گرم و از برگ آن اگر مصرف شود مقدار ۲۰ گرم است و از پودر ریشه آن ۵ گرم است.

در قدیم پوست ریشه انجبار را می جوشاندند و عصاره حاصل را به حد غلظت در می آورند، سپس آن را به صورت قرص در می آورند و در زیر سرپوش شیشه ای و در آفتاب خشک می کردند و به نام حب انجار به بیماران می دادند. چنین قرصی سرخ و یاقوتی رنگ است و مصرف درمانی فراوانی دارد.

روش تهیه محلول ریشه انجبار 

ریشه انجبار را به مقدار ۱۵ تا ۶۰ گرم نیم کوب می کنند و در یک لیتر آب نیم گرم می خیسانند و صاف می کنند آماده مصرف است. توجه شود که در مورد ریشه انجبار نباید آب جوش مصرف شود و باید آب نیم گرم باشد تا نشاسته ی آن حل نشود زیرا اگر نشاسته حل شود با تانن ریشه ترکیب غير محلولی به وجود می آورد.

روش تهیه عصاره ریشه ‌انجبار

روش تهیه محلول و عصاره ریشه انجبار

ریشه انجبار یک واحد و آب مقطر ۸ واحد. ریشه را نیم کوب کرده مدت ۱۲ ساعت در ۵ واحد از آب مقطر می خیسانند و با فشار صاف می کنند و تفاله باقی مانده را در بقیه آب می خیسانند و آن را نیز صاف می کنند و دو صاف شده را مخلوط کرده می گذارند ته نشین شود و قسمت صافی روی آن را برداشته در حمام ماریه تا حد عصاره تبخیر مینمایند که قوام آید. مقدار خوراک از این عصاره ۱ تا ۱۰ گرم است.

عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف

برای سرد مزاجان مضر است از این نظر باید همراه با زنجبیل خورد. انجبار با املاح آهن، امتیک، آلبومین و ژلاتین ناسازگار است.

محل رویش انجبار

نواحی غربی ایران، آذربایجان: کوه سهند، همدان، تخت سلیمان، بین همدان و تبریز، حیدره در ۲۲۰۰ متری، لرستان: اشتران کوه.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت