مصطکی (Pistacia Lenticus)

کاربر ۱۰ کاربر ۱۰
11,819 بازدید
مصطکی

نام فارسی: درخت مصطکی

نام علمی: .Pistacia Lenticus L

نام فرانسه: Restringe, Arbre au mastic, L. d’ Espagne, Lentisque

نام انگلیسی: Lentisk pistache

نام آلمانی: Mastiapistaze

نام ایتالیایی: Lentisco

نام عربی: شجرة المستکی

نام های دیگر: رماس، رماست، کیه، مصطکی رومی، کندر رومی، مستکی، علک رومی، وکشک، سخینا، سطنجی، ماستیکنر، المیکه، سخجینوس، سخینا، ازاه، سخینس

مصطکی ، درختچه کوچکی است از تیره پسته و معروف به برادر کندر، که ارتفاع آن در بیشه ها، معادل یک تا ۳ متر است ولی در صورت پرورش یافتن در باغ ها و پارک ها، به ارتفاع حداکثر ۱۴ متر می رسد. محل رویش آن منطقه وسیعی از مدیترانه است. تشخیص آن از بوی مواد رزینی که از تمام اندام های گیاه استشمام می شود و برگ های دائمی آن که در زمستان، رنگ سبز تیره شفاف پیدا می کند و به علاوه به طور محسوس قرمز رنگ می شود، به سهولت امکان پذیر است.

از مشخصات آن این است که شاخه های ناهموار و برگ های مرکب از ۴ تا ۱۲ زوج برگچه دارد. ندرت ممکن است یک برگچه انتهایی نیز در برگ های آن دیده شود. گل های آن در آغاز دارای رنگ سبز می باشند ولی تدریجا مایل به قرمز می گردند.

مشخصات مصطکی

میوه اش کوچک، مدور و به رنگ قرمز (پس از رسیدن کامل سیاه رنگ) است. از میوه این درخت اهالی جزایر مصطکی روغنی خوراکی می گیرند که قابض است و به جای روغن زیتون در خوراک مصرف می کنند ولی محصول عمده این درختان، رزینی است که از شاخه و چوب و ساقه های این درخت در اثر شکافی که وارد می کنند، گرفته می شود و به ماستیک معروف است. این درختچه در نواحی مختلف مدیترانه و مجمع الجزایر یونان پرورش می یابد.

در نواحی گرم، شیرابه ای به صورت قطرات کوچک از ساقه و شاخه های آن به خارج ترشح می شود که پس از خشک شدن، سفت گردیده تحت نام ماستیک (Mastic) یا مصطکی مورد استفاده قرار می گیرد.

برای این که مقدار زیادتر و سریع تر شیره رزینی از درخت گرفته شود معمولا به ترشحات طبیعی درخت اکتفا نکرده و با شکاف هایی که به ساقه و شاخه های درخت وارد می کنند و عصاره بیشتری می گیرند، شیرابه مذکور که به صورت عصاره زرد رنگی از آن خارج می شود به سهولت به صورت قطرات کوچک، در محل شکاف سخت می شود. با این روش از هر درختچه معادل ۴ تا ۵ کیلو گرم ماستیک در سال به دست می آید.

ماستیک به صورت دانه های کروی و به درشتی یک نخود کوچک است. سطح آن معمولا از غباری که بر اثر اصطکاک قطعات آن با یک دیگر حاصل می شود، پوشیده می باشد. رنگ آن زرد پریده و کمی شفاف (در صورتی که از غبار عاری گردد) و بو و طعم آن ملایم و مطبوع است.

ایجاد شکاف روی ساقه درخت مصطکی برای گرفتن شیره بیشتر از درخت

ماستیک در گرمای ۱۰۸ درجه ذوب می شود. بر اثر جویدن نیز به سهولت در زیر دندان نرم می گردد. از آب کمی سنگین تر است. در اتر، کلروفرم و اسانس تربانتین حل می شود. گاهی قطرات حاصله به جای آن که بر روی شاخه ها و ساقه باقی بماند، در پای درخت می افتد و پس از انباشته شدن بر روی هم، به صورت قطعات بزرگی، مخلوط با ناخالصی های مختلف در می آید که نوع نامرغوب ماستیک است. می توان صمغ مصطکی را به صورت جویدن، پودر، تنتور یا کپسول مصرف کرد.

در زمان های گذشته در مصر از این گیاه به منظور مومیایی کردن اجساد استفاده می شد. مصطکی در بازار عرضه می شود به شکل قطعات اشکی بیضی، سخت و کوچک در ابعاد یک نخود، زرد رنگ، نیم شفاف و معطر است. وقتی آن را بجوید زیر دندان نرم شده و طعم معطری احساس می شود. مصطکی در الكل کاملا حل نمی شود ولی در اتر و اسانس تربانتین کاملا محلول است.

اگر آن را در الكل ۹۰ درجه جوشان بریزند در حدود ۹۰ درصد آن حل می شود و ۱۰ درصد که باقی می ماند یک ماده سفید رزینی خنثی است که ماستی سین نامیده می شود.

ترکیبات شیمیایی مصطکی

از نظر ترکیبات شیمیایی قسمت عمده صمغ رزینی مصطکی را اسیدهایی از جمله ماستیسیک اسید، ماستیکولیک اسید و در آخر ماستیکورزن تشکیل می دهند و به علاوه در آن اسانس نیز یافت می شود. معادل ۹۰ درصد ماستیک را، مخلوطی از اسید ماستیسیک (ac. masticique) به فرمول C۲۰H۳۲O۲ اسید ماستیکولیک (ac. masticolique) و اسید – ماستیکونیک (ac. masticonique)، همراه با ماستیکورزن (masticoresene) تشکیل می دهد. به علاوه شامل اسانسی به مقدار ۲ درصد است که قسمت اعظم آن از پینن راست تشکیل می یابد.

خواص دارویی مصطکی

خواص دارویی مصطکی
  • صمغ مصطکی طبق نظر حکمای طب سنتی از نظر طبیعت نسبتا گرم و خشک است.
  • محلل و مقوی است.
  • برای اعضای رئیسه بدن نظیر معده، کبد، قلب، کلیه، دماغ مفید است.
  • برای سینه و ریه اثر تقویتی دارد.
  • تقویت کننده اعصاب است.
  • خوردن آن سردردهای سرد را رفع می کند.
  • در درمان رفلاکس (ترش کردن) موثر است.
  • خوردن صمغ مصطکی از انزال زودرس جلوگیری می کند.
  • مصرف آن همراه با کندر دیابت را درمان می کند.
  • مکیدن یک حبه از آن در شب یبوست را برطرف می کند.
  • برای رفع سنگینی گوش می توان آن را با روغن کنجد جوشاند و به صورت قطره در گوش چکاند.
  • گرفتگی گوش را رفع می کند و برای کری و سنگینی شنوایی مفید است.
  • اگر از روغن میوه درخت مصطکی در گوش بچکانند درد گوش را تسکین می دهد.
  • اگر صمغ مصطکی در دهان جویده شود برای استحکام لثه و دندان و تسکین درد دندان و خوش بو کردن دهان مفید است.
نوع مرغوب مصطکی
  • اگر نیم ساعت بعد از غذا یک حبه کوچک از آن مکیده شود، برای سوءهاضمه مفید می باشد.
  • بلع بزاق حاصل موجب تقویت معده است.
  • مزه مزه کردن روغن میوه ی آن نیز برای استحکام دندان ها مفید است اگر مصطکی را در آب جوش دهند و بخورند برای آرام کردن سرفه های سرد و قطع خون ریزی از سینه مفید است. و تقویت روده ها و هم چنین برای اسهال بسیار مفید است.
  • گرد آن برای تحلیل ورم های حاصل از شکستگی یا جا به جا شدن استخوان بسیار مفید است.
  • اگر با غاریقون خورده شود، مسهل بلغم، اگر با صبر زرد خورده شود، مسهل صفرا است و اگر با ترکیبات هلیله خورده شود، مسهل سودا می باشد.
  • مصطکی برای خارج ساختن اخلاط در سل ریه مصرف می شود.
  • در طب سنتی بوییدن گیاه مصطکی در درمان وسواس و کاهش مالیخولیا موثر است.

خوردن کندر همراه مصطکی هوش و حافظه را تقویت می کند. مصطکی، زخم معده، زخم اثتی عشر و زخم روده را درمان می کند. نوع مرغوب مصطکی که به صورت دانه های کوچک است به صورت جویدن مصرف می شود. جویدن آن در تقویت لثه ها و خوش بو گردانیدن بخار تنفسی موثر است. از اسانس آن جهت معطر ساختن نوشیدنی ها، آدامس ها، بستنی و بوی توتون، استفاده به عمل می آورند.

خوردن کندر همراه مصطکی برای تقویت حافظه

ماستیک اگر با اتر مخلوط گردد به سهولت به حالت نرم در می آید. از این جهت از آن برای پر کردن داخل دندان های کرم خورده می توان استفاده به عمل آورد زیرا با تبخیر اتر، ماستیک به حالت انجماد یافته ، درون حفره دندان باقی می ماند. در دندان پزشکی از ماستیک مخلوط با مواد دیگر در قالب گیر نیز استفاده به عمل می آورند.

دم کرده مصطکی با یک فنجان آب جوش سرفه های گرم و خسته کننده یا سرفه های ناشی از سل را تسکین می دهد. دو گرم مصطکی همراه با یک فنجان عرق بهار نارنج برای رفع بی خوابی بسیار موثر است. برای از بین بردن غده های سرطانی معده می توان از روغن مصطکی استفاده کرد.

تمیز کردن پوست صورت با روغن مصطکی باعث سالم و شفاف شدن آن می شود. از روغن مصطکی می توان به عنوان ضد آفتاب طبیعی در برابر اشعه ماورای بنفش خورشید استفاده کرد. برای درمان سوختگی پوست مفید است. و از تورم پوست جلوگیری می کند.

صور دارویی مصطکی

صور دارویی مصطکی

برای بر طرف شدن درد چشم، مصطکی را در گلاب حل کرده و گرم کنید و محلول به دست آمده را با پنبه روی پلک چشمی که درد می کند بگذارید. برای رفع بوی بد دهان می توان دندان را به به طور متناوب با جوشانده مصطکی همراه با سعد کوفی شست. هم چنین برای رفع سنگینی گوش می توان،‌ آن را در روغن کنجد جوشاند و یک تا دو قطره در گوش چکاند.

خاصیت آنتی اکسیدان و ضد التهابی مصطکی در هضم بهتر غذا موثر است هم چنین صمغ مصطکی بر روی باکتری های اچ پیلوری موجود در دستگاه گوارش تاثیر می گذارد و باعث از بین رفتن این باکتری ها می شود. برای این امر و درمان عفونت موجود در دستگاه گوارش می توان ۳۵۰ میلی گرم صمغ مصطکی را سه بار در روز جوید.

نتیجه مطالعات متعدد نشان داده است که صمغ مصطکی در کاهش کلسترول اثر مثبتی دارد و این تاثیر در افرادی که اضافه وزن و چاقی دارند بیشتر مشاهده شده. به این منظور می توان ۳۳۰ میلی گرم صمغ مصطکی را به بار در هر روز به مدت ۸ هفته مصرف کنند. هم چنین استفاده از پودر صمغ مصطکی به مقدار ۵ گرم و سه بار در روز باعث جلوگیری از آسیب های کبدی و کاهش آنزیم های کبدی می شود.

خاصیت آنتی اکسیدان و ضد التهابی مصطکی

برای درمان خون ریزی سینه ۳ تا ۴ قطره از روغن مصطکی را به همراه یک لیوان آب داغ می توان استفاده کرد. ترکیب چند قطره از روغن های مصطکی، سنبل الطیب و سیب و قرار دادن این ترکیب بر روی شکم و ماساژ آن در جهت عقربه های ساعت می تواند به عنوان درمان کننده قوی برای ضعف معده مورد استفاده قرار گیرد.

این گیاه در ایران نمی روید.

نسخه برای رفع سردی کبد و جلوگیری از آب رفتن از دهان

صمغ مصطکی۱۵ گرم
قند سفید کوبیده۳ کیلوگرم
گلاب۲۵۰ گرم

ابتدا قند را در ۲۵۰ گرم گلاب حل کرده و جوشانده به قوام آورند و پس از آن مصطکی را اضافه کرده و مخلوط نمایند و مجموع را روی سنگی ریخته، می برند و مصرف می کنند، هر بار حدود ۱۰ گرم می توان خورد.

نسخه برای تقویت معده و تحلیل بادهای معده

مصطکییک واحد
پوست هلیله کابلی۲ واحد
برگ سنای مکی۲ واحد
زنجبیلنیم واحد
تربد سفیدنیم واحد
تخم رازیانه۲ واحد
دانه هل ۰.۰۵ نیم واحد

همه را کوبیده و مخلوط نموده و گرد درست می کنند و هر بار ۱۵ گرم از آن را قبل از غذا یا بعد از غذا میل کنند.

موارد منع مصرف مصطکی

از مضرات این گیاه این است که در برخی افراد ایجاد آلرژی و حساسیت می کند. با توجه به این نکات مصرف آن در کودکان و زنان باردار و شیرده باید با احتیاط و با مشورت پزشک انجام گیرد. از مصرف آن همراه با دارو های شیمیایی خودداری شود.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

3 پاسخ به “مصطکی (Pistacia Lenticus)”

  1. مصطکی یکی از سه دارویی است که برای داروی امام کاظم استفاده میشود و مطالب بسیار مفید و اموزنده بودند ممنون از شما

  2. باسلام این دارو در کجا ودر کدام کشور یافت میشود میگن که در یونان می باشد ولی هند هم هست راهنمایی کنید آیا اطل بودن ویا مشابه ان کارساز است ؟
    مممون از همه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت