کاج سیلوستر (Pinus silvestris)

کاربر 21کاربر 21
857 بازدید
کاج سیلوستر

نام فارسی: کاج سیلوستر

نام علمی: .Pinus silvestris L

نام فرانسه: pin silvestre

نام انگلیسی: Scoth pine، Scots – pine ، pine

نام آلمانی: Fa hre, Waldkiefer

نام ایتالیایی: P. commune، Pino silvestre

نام عربی: صنوبر ايقوسیا (S.iqtsya)

کاج سیلوستر ، درختی از تیره کاج، به ارتفاع ۳۰ متر و دارای پوست قرمز شکاف دار است که خود بهترین وسیله تشخیص آن از گونه های مشابه می باشد. به حالت وحشی غالبا در کوهستان های سیلیسی پراکندگی دارد و پرورش آن در نواحی مساعد معمول است. از مشخصات آن این است که برگ های باریک و سوزنی شکل آن، هر دو تا در یک غلاف خشن، به رنگ سبز غبارآلود جای دارند. جوانه های این درخت در قسمت انتهایي شاخه های آن، به تعداد ۵ یا ۶ تایی به نحوی ظاهر می گردند که از بین آن ها، جوانه انتهایی که حجیم تر و بزرگ تر از بقیه است، محصور در بین سایر جوانه ها، جلوه می کند.

کاج سیلوستر از تیره کاج

جوانه های درخت کاج سیلوستر را که تنها قسمت مورد استفاده گیاه هستند، در فاصله ماه های بهمن و اسفند، هنگامی که ترشحات رزینی به خارج ترشح می شود، به کمک چاقو و یا قیچی های مخصوص، از شاخه های جانبی درخت می چینند، تا رویش کلی گیاه دچار وقفه نگردد.

خشک کردن جوانه کاج سیلوستر به اشکال صورت می گیرد به طوری که ۶ تا ۸ هفته طول می کشد. برای این کار، جوانه ها را به صورت یک قشر نازک در انبارهایی که جریان هوا در آن برقرار باشد می گسترانند و یا در دستگاه های خشک کننده قرار داده جریان هوای گرم معتدلی را از آن ها عبور می دهند تا اسانس اولئورزینی که جوانه ها را به هم پیوسته است از بین نرود و جوانه ها غیر قابل ارزش نگردند.

جوانه های کاج سیلوستر ، شكل مخروطی کمی دراز دارند و پوشیده از فلس هایی به رنگ قرمزهستند. کناره آزاد فلس های آن ها دارای بریدگی های نامنظم و به رنگ روشن تر است ضمنا همه فلس ها، به ترشحات رزینی فراوان به رنگ سفید مایل به زرد آغشته است. درخت کاج سیلوستر ، در فرانسه، آلپ و پیرنه، به حالت وحشی می روید ولی وجود آن در کشور ما محقق نگردیده است. کاج سیاه اتریش که دارای برگ های سوزنی شکل، به رنگ سبز تیره ولی درازتر از گیاه اصلی کاج سیلوستراست، جوانه هایی حجیم تر دارد و مصرف آن نیز مورد قبول قرار گرفته است.

صمغ درخت کاج

فرهنگ دهخدا کلمه کاج را چنین معنا می کند: صنوبر، سرو سیاه، ناژ، درخت راتينج، درخت راتینه و…

صمغ درخت کاج کوچک را راتیانج و به زبان لاتین تربانتین و به عربی قلمو و به فارسی زنگباری گویند. در کتب قديمه از این صمغ با نام راتیانج، نام برده شده است که کلمه ای یونانی و با کلمه رزین هم ریشه است. مشخصات عمومی صمغ درختان کاج که دارای گونه های متفاوتی هستند، عبارتند از : معمولا نیمه مایع، لزج، شفاف به رنگ‌های زرد مایل به سبز یا قرمز عقیقی. طعم آن‌ها تلخ، بوی آن‌ها تند و نافذ و اگر خورده شود، دهان بوی بنفشه می گیرد. در آب غیر محلول و در الكل و اتر و روغن ها محلول است.

راتیانج که به آن کولوفن یا کلوفان نیز می گویند، ماده جامد چسبناک سقزی است که از این صمغ به دست می آید و به شکل توده ای شفاف، زرد رنگ و شیشه ای است. بهترین راتیانج آن است که رنگ آن سفید مایل به زرد باشد و بوی صنوبر از آن آید. برای به دست آوردن این صمغ شکاف‌هایی در تنه ی درخت ایجاد و شیره خامی را که از آن خارج می شود، جمع آوری می کنند. کاج یا صنوبر درختانی هستند از تیره کاج که نوعی از آن در ایران وجود دارد که به زبان آذری «ساری چم» می گویند.

این درخت بومی آسیا و اروپای شمالی است و به ایران وارد شده است. این درخت در بعضی باغ های تهران و در شمال ایران کاشته می شود. از صمغ این کاج و از قسمت‌های مختلف آن استفاده دارویی می شود.

درخت کاج سیلوستر

(تیره کاج: درختان یا بوته هایی شامل بسیاری از مخروطیان شناخته شده است که دارای اهمیت تجاری هستند مانند سدارها. این تیره از نظر تنوع گونه ها بزرگ ترین تیره مخروطیان به شمار می روند. و بین ۲۲۰ تا ۲۵۰ گونه در ۱۱ جنس داشته و بعد از کوپر ساسه، دارای بالاترین پراکندگی جغرافیایی هستند.)

گل های ماده درشت تر و دارای فلس‌های محکمی است که پس از عمل لقاح تبدیل به میوه می‌ شوند. میوه کاج، مخروطی و شبیه قلب گوسفند است و پس از رسیدن، فلس‌های آن خشک و از هم باز می شود و به تدریج روی زمین می افتد. در وسط آن بادام کوچکی قرار دارد که معمولا بچه ها  پس از شکستن مغز آن را می خورند. میوه‌ی گونه ای از این درختان که در ایران به صنوبر معروف است باریک تر و دراز تر از انواع کاج است.

این میوه ها از درخت به طور کامل جدا نمی شوند و در جنگل های صنوبر، هیچ گاه میوه‌ی آن روی زمین دیده نمی شود، بلکه فلس‌های آن به تدریج جدا شده و به کمک باد پراکنده می شوند. کاج شرقی صمغ زیاد دارد و به آن کاج کوچک و درخت نوعل هم می گویند.

میوه درخت کاج

این درختان دارای گونه های متفاوتی هستند که عبارتند از:

  • کاج که به انگلیسی به آن Larch و نام علمی آن Larix europaea DC است. این درخت بیشتر در جنگل های کوهستان های جنوب فرانسه، سویس و ایتالیا انتشار دارد. صمغ حاصل از این درخت را صمغ ونیزی گویند.
  • کاج با نام علمی Abies pectinata که این درخت در جنگل های کوهستان های شمال شرقی فرانسه که تا آلمان ادامه دارد. به صمغ حاصل از این درخت، صمغ استرازبورگ یا وسژ گویند.
  • کاج با نام علمی .Pinus maritime Lam که این درخت نیز در جنگل های فرانسه انتشار دارد. صمغ حاصل از این درخت را صمغ بر دو می گویند. از این صمغ به دلیل بوی نامطبوع آن استقبال نمی شود.
  • کاج با نام علمی .Pinus palustris MillوPinus echinata Mill که این درخت در جنگل های آمریکای شمالی می روید. صمغ حاصل از این درخت را صمغ سفید آمریکایی گویند و تقریبا ۷۰ درصد صمغ بازار بین المللی از این نوع است.
  • کاج با نام علمی .Pinus halepensis Mill که این درخت در جنگل های سوریه، یونان، ایتالیا و جنوب فرانسه می روید. صمغ حاصل از این درخت را صمغ حلب می گویند و از انواع مرغوب دارویی است.
گونه ای از کاج
  • کاج با نام های علمی .Abies Canadensis L و .Abies balsamea Mill که صمغ حاصل از این درخت را صمغ کانادا می گویند.
  • کاج با نام علمی Pinus sylvestris L که در جنگل‌های روسیه می روید و به صمغ حاصل از آن صمغ روسی می گویند.
  • کاج با نام علمی sargent که Pinus roxburghii در دامنه های هیمالیا می روید و صمغ حاصل از آن را صمغ هندی می گویند.

چوب‌های درخت صنوبر یا کاج از چوب‌های مرغوب صنعتی است که با آن در و پنجره و مبل می سازند و از چوب انواع صنوبر در منبت کاری استفاده می کنند. چوب های این درخت مورد تهاجم موریانه و سایر حشراتی که به خوردن چوب علاقه دارند، قرار نمی گیرند. قسمت های مورد استفاده درخت کاج صمغ، پولن، تخم و اسانس آن است.

ترکیبات شیمیایی کاج سیلوستر

ترکیبات شیمیایی کاج سیلوستر

جوانه کاج افي سينال دارای نوعی رزین و اسانسی مرکب از پینن، ليمونین چپ و هم چنین ماده تلخی به نام پینیكرين (pinicrine)، یک ماده قندی به نام پینیت (pinite) (مشتق متیل دار اینوزیت) و کونی فروزید (coniferoside) است. از هیدرولیز ماده اخير، گلوکز و اسید کونی فریلیک (ac. conife rylique) به دست می آید. دانه این گیاه، کوچک، بیضوی، بال دار و دارای ۲۵ تا ۳۰ درصد ماده روغنی است. روغن حاصله از دانه آن نیز حالت چسبنده، رنگ زرد مایل به قهوه ای و بو و طعم معطر دارد. در دمای ۲۵ درجه انجماد حاصل می کند.

وزن مخصوص آن در گرمای ۱۵ درجه بین ۰.۹۲۸ و ۰.۹۳۳ است. اندیس انکسار آن در گرمای ۴۰ درجه بین ۱.۴۷۱۴ و ۱.۴۷۲۸ و اندیس صابونی و ید آن به ترتیب بین ۱۸۹ و ۱۹۷ و بین ۱۴۷ و ۱۴۸ می باشد. اسیدهای چرب آن عبارت از اسید استئاریک ۲ تا ۳ درصد، پالمیتیک ۲ تا ۴ درصد، اولئیک ۷ تا ۹ درصد، اسید لینولئیک ۵۴ تا ۷۵ درصد و اسید لینولنیک ۱۱ تا ۲۴ درصد است. این روغن در نقاشی و تهیه ورنی مورد مصرف دارد و به علاوه خشک شونده است.

خواص درمانی کاج سیلوستر

خواص درمانی کاج سیلوستر

طبیعت راتیانج که صمغ درختان کاج است سرد و خشک است.

خواص دارویی کاج به طور خلاصه عبارتند از: جراحات سینه، تنگی نفس، خلط سینه و فضولات بینی، معالجه سل، جراحات ریه، زکام و تب، تسکین عضلات بین دو دنده، روماتیسم، دردهای مربوط به عصب، کرم های روده ای، التیام جراحت و زخم، زخم روده و معده، جلوگیری از خروج بیش از اندازه اسپرم، نیرو دهنده، تسکین دهنده سرفه، مدر و ضد نزله است.

از آن برای رفع نزله های مزمن مخاط های دستگاه تنفسی و مجاری ادرار، استفاده می شود. از تقطیر برگ های سوزنی شکل درخت کاج تحت اثر بخار آب، اسانسی بی رنگ یا کمی مایل به زرد و دارای بویی مطبوع به دست می آورند. این اسانس در روغن ها حل می شود ولی در گلیسرین غیر محلول است. وزن مخصوص آن نیز بین ۰.۸۵۷ و ۰.۸۸۵ می باشد. از این اسانس جهت معطر ساختن بعضی از مواد غذایی استفاده می شود.

صور دارویی کاج سیلوستر

صور دارویی کاج سیلوستر

دم کرده ۲۰ تا ۳۰ در هزار – شربت – آب مقطر به مقدار ۱۵۰ تا ۲۰۰ گرم. کاج های مهم و مولد اولئورزین که از آن ها تربانتین استخراج می گردد، در مبحث تربانتین شرح داده شده است.

خوردن ۲.۵ گرم از این صمغ با زرده تخم مرغ و هم چنین با سوپ سبوس گندم، برای سرفه مزمن و تنگی نفس و معالجه سل و جراحات ریه مفید است. مکیدن راتیانج برای از بین بردن خلط سینه و جذب فضولات بینی مفید است. اگر مقداری از راتیانج در سر قلیان یا چپق گذاشته شود و دود آن را بکشید برای تنگی نفس و جراحات سینه نتایج عالی دارد. برای این کار بهتر است که روز اول یک مرتبه، روز دوم دو مرتبه، روز سوم سه مرتبه آن را بکشید. اگر تخم خرفه را با راتیانج مخلوط و در آفتاب خشک کنید، برای زکام، و معالجه تب مفید است.

ضماد راتیانج برای التیام جراحات و از بین بردن خارش، جرب، سختی پوست، فتق و بواسیر و گل مژه مفید است. اگر راتیانج را با روغن کتان مخلوط و روی زگیل گوشتی بگذارید آن را از بین می برد. مالیدن روغن فوق بر روی شقاق و بواسیر مفید است و برای معالجه کجی ناخن تجویز می شود.

راتیانج برای رفع زکام مزمن، هم چنین در مسلولین آثار شفا بخشی دارد. و در مصارف خارجی راتیانج اغلب برای تسکین درد عضلات بین دنده ای و تسکین درد روماتیسم عضلانی مورد استفاده قرار می گیرد. در قدیم حمام بخار راتیانج را برای تسکین روماتیسم مزمن تجویز می کرده اند. اسانس راتیانج از عوامل محرک قوی است و در رفع درد سیاتیک و سایر دردهای مربوط به عصب مفید است.

اسانس راتیانج کاج

اسانس راتیانج در دفع کرم تنیا و سایر کرم های روده ای و هم چنین برای ترشحات صفرا حل کردن سنگ‌های صفراوی (مخلوط با اتر)، رفع کزاز، ورم صفاق وضع حملی، در تب های تیفوئید و در اقسام خون ریزی‌ها آثار درمانی زیادی دارد. پاشیدن گرد آن و مالیدن مایع آن برای التیام جراحت خصوصا زخم های ناشی از آب دریا و خوردن آن برای جلوگیری از کثرت احتلام، خروج اسپرم، زخم های روده ها و مجاری ادرار و رفع سوزش آن بسیار مفید است.

راتیانج سفید به عنوان قابض و عامل موثر در تسریع بهبودی و برگشت سلامت و تسریع در تقویت دوران نقاهت تجویز می شود. ضمنا خوردن آن در مورد برخی از انواع سرطان نتایج مفیدی دارد.

عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف ‌کاج

افراط در خوردن راتیانج تولید سنگ مثانه می کند و نیروی جنسی را نیز ضعیف می کند. در چنین مواردی باید از مشک داخل ناف آهو و عنبر خاکستری استفاده کرد. منظور از مشک، مشکی است که از ناف آهو گرفته می‌شود و نه مشک های گیاهی.

کاج سیلوستر در ایران پرورش می یابد.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت