خواص دارویی زعفران

کاربر ۱۶کاربر ۱۶
1,027 بازدید
خواص داروئی زعفران

مقدمه

خوشبختانه زعفران نشان داده که می تواند یک ماده جان بخش و روح افزا باشد. مصرف دارویی زعفران به زمان های بسیار دور، در گذشته می رسد و در کارهای بقراط و جالینوس حکیم، ابن سینا و سایر آموزندگان طب به خواص دارویی زعفران اشاراتی شده است. کاربرد زعفران در طب سنتی شامل درمان سرفه، نفخ، ناراحتی های گوارشی، بی خوابی، خونریزی رحم، مخملک، سرماخوردگی، بیماری های عصبی و عروقی است.

زعفران تاکنون بیشتر به عنوان عطر و طعم و رنگ دهنده به غذاهای مختلف از قبیل: پائلا (paella اسپانیایی، ریزوتو (Risotto) ایتالیایی، بوئیلابیس (Buillabaise) فرانسوی، غذاهای گوشت گوسفند و مرغ عربی، و شله زرد ایرانی و پلو، باقلوای آذربایجانی و در غذاها و دسرهای هندی و نیز در نان های آمریکایی که همیشه و یا در ایام خاصی به کار می رفته، شهرت داشته است.

علاوه بر اینکه زعفران یک ادویه برای مصرف غذایی در خاورمیانه می باشد، در داروهای سنتی ایرانی برای تسکین و یا معالجه درد شکم، کاهش درد کلیه (ها) و افسردگی نیز کاربرد داشته است. زعفران در طب سنتی چینی نیز از زعفران برای تنظیم جریان خون و معالجه ی کوفتگی ها نام برده شده است. برخی از مطالعات جدید پیشنهاد می کند که زعفران یک داروی مفید برای معالجه سرطان، تقویت حافظه ، افسردگی و افزایش دید چشم می باشد.

طعم تلخ زعفران و سهولت هضم غذا

خواص دارویی زعفران

زعفران به علت دارا بودن مواد تلخ موجب سهولت هضم غذا و از جانب دیگر به علت واجد بودن اسانس، اثر محرک بر روی سلسله اعصاب دارد. از زعفران در رفع بی خوابی هایی که منش تحریکات مغزی دارد و نیز در برونشیت های مزمن به علت اثر بی حس کنندگی آن بر روی اعصاب حباب های ریوی و همچنین در رفع بیماری های چشم و دفع سنگ کلیه استفاده می شود.

دکتر زرگری در کتاب گیاهان دارویی زعفران را به عنوان باز کننده قاعدگی و سقط جنین به همراه دارچین، تارترات آهن و پتاسیم تجویز کرده است. در طب جدید از زعفران فرآورده ای به نام تنتور زعفران که از حل پودر ساییده زعفران در الکل ۷۰ درجه سفید ساخته شده که از آن به عنوان داروی ضداسهال شدید به همراه تنتور خشخاش استفاده می شود. از تنتور زعفران در بیماری های پوستی نظیر زرد زخم نیز استفاده می کنند.

در مورد خواص طبی زعفران در کتاب های گیاهان دارویی و کتاب های سبزی ها و میوه های شفا بخش و نیز در کتاب زعفران از دیر باز تا به امروز آقای ابریشمی مطالب زیادی نوشته اند، اما تا هر یک از مواد طبی یادشده به صورت یک طرح جامع پژوهشی به اثبات نرسد، نمی توان به صحت نادرستی هر یک از آن ها واقف شد. اما این نکته مشخص است که مصرف زعفران در حد اعتدال هرگاه منافعی نداشته باشد، زیانی هم ندارد. مع الوصف با استفاده از «کتاب جامع زعفران ایران نوشته ابریشمی» برخی از خواص بسیار مهم و اختصاصی زعفران به طور اختصار ذکر می شود:

الف . زعفران تقویت کننده میل جنسی در مردان و زنان.

ب . تقویت کننده قلب و حافظه.

ج . ادرار آور و افزاینده تعریق.

د. مفید برای دستگاه تنفسی و تسکین دهنده برونشیت مزمن.

ه. نشاط آور و شادی بخش.

ز. رقیق کننده خون.

ح. تسریع کننده التیام زخم ها.

ط. ضدتشنج و جلوگیری کننده از آلزایمر.

ی . اشتها آور.

ک . زعفران بهبود دهنده رنگ چهره.

آنچه در حال حاضر بیشتر مورد توجه است، اثرات آرام بخشی و ضد سرطانی زعفران می باشد. در صدها مقاله که در کشورهای مختلف به چاپ رسیده از اثرات معجزه آسای عصاره زعفران در حیوانات سرطانی حکایت می کند. در این آزمایشات موش و خوکچه های هندی آزمایشگاهی را به سرطان مبتلا ساختند و در مرحله اوج تکثیر و انتشار سلول های سرطانی عصاره زعفران را به آن ها تزریق نمودند و در کمال تعجب و خوشحالی دریافتند که از رشد سلول های سرطانی جلوگیری و در عین حال برطول عمر حيوانات افزوده است.

ضد اکسید کنندگی Anti Oxidant

پنجاه میلی گرم زعفران که در ۱۰۰ میلی لیتر شیر حل شده باشد و به افراد خورانده شود بعد از ۶-۳ هفته میزان حساسیت آن ها به اکسیده شدن لیپوپروتئین ها ( = Lipoprotein Oxidation Susceptibility LOS) کاهش می یابد و در نتیجه قابلیت بالقوه زعفران را در ضد اکسیده شدن نشان داده است.

فواید زعفران از نظر دارویی در مطالعات جدید

رنگ سیر نارنجی متمایل به قرمز زعفران موجب جلب نظر پژوهشگران در امور درمانی گردیده است، بویژه اینکه زعفران از کاروتنوئیدها که مواد ضد اکسید کننده می باشند غنی است. آنتی اکسیدانه بدن را در مقابل رادیکال های آزاد محافظت می کنند. همچنین مشاهده شده که زعفران سطح فعالیت ضد اکسیدکننده هائی مثل گلوتاتیون و آنزیم های مرتبط به آن را در داخل سلول ها افزایش می دهد. اما باوجود استوارنامه مفید آن به عنوان یک ضد اکسید کننده، در حال حاضر توجه دانشمندان را به یک منبع بالقوه برای پیشگیری و معالجه بسیاری از بیماری ها، بویژه سرطان جلب کرده است.

برخی از مطالعات جدید نشان داده است که زعفران دارای فوایدی در تقویت حافظه، بهبود سرطان و اثرات مفید دیگری می باشد.

خواص دارویی زعفران و اثر آن بر سرطان

خواص داروئی زعفران

در نظر برخی از دانشمندان، تاثیر زعفران در جلوگیری و یا بهبود سرطان بسیار مهم است. در سال ۱۹۸۲ هارت ول (Hartwell) گزارش داده است که در زمان های بسیار قدیم از زعفران به عنوان ماده ضدسرطان استفاده می شد. او از طرز تهیه عصاره زعفران در معالجه انواع تومورهای سرطانی یاد کرده است. خوشبختانه بسیاری از کارهای آزمایشگاهی جدید دلالت بر تاثیر مفید زعفران بر سرطان دارد.

اولین باری که در خصوص تاثیر بالقوه زعفران برسرطان تحقيقات علمی صورت گرفته، توسط دانشمند هندی به نام نئیر در سال ۱۹۹۱ (۱۳۷۰) بوده است.

بعدها دانشمندان دیگری از اسپانیا، مکزیک، یونان، چین، ژاپن و ایران، مطالب دانشمند هندی را مورد تایید قرار دادند. در دو دهه گذشته دانشمندان کارهای پژوهشی متعددی در خصوص خواص ضد توموری زعفران انجام داده و نتایج را نوشته اند. باتوجه به کارهای فوق، به طور کلی مطالعات در مورد عصاره زعفران نشان داده است که این ترکیب می تواند از بروز سرطان جلوگیری کند و یا رشد تومورها را در مورد حیوانات کند سازد. مصرف موضعی عصاره زعفران نیز نشان داده شده که هم از شروع سرطان و هم از پیشرفت سرطان پوست القاء شده توسط ماده سرطان زای DMBA جلوگیری نموده است.

محققین دریافته اند که خوراندن عصاره زعفران از تشکیل سرطان بافت های نرم (Sarcomas) در موش جلوگیری کرده است. همچنین عصاره زعفران به طور قابل توجهی بر طول عمر موش هایی که مورد آزمایش شیمی درمانی با داروی ضدسرطان سیس پلاتین (Cisplatin) که خود نیز سمی است قرار گرفته بودند، تا سه برابر افزوده است. در عین حال عصاره زعفران از کم شدن وزن، سطح هموگلوبین و تعداد لوکوسیت های حیواناتی که مورد شیمی درمانی قرار گرفته بودند، جلوگیری کرده است.

مطالعه دیگری نشان داده که وقتی زعفران با دو ماده دیگر، یکی اسید آمینه سیستین و دیگری ویتامین E که ضد اکسید کننده می باشد، مصرف شود، خاصیت محافظت کننده در مقابل سمیت سیس پلاتین دارد. این سه ماده نگهدارنده به طور قابل ملاحظه ای از نیتروژن ناشی از اوره در خون کاسته، کراتینین سرم و میزان قند خون و در عین حال تغییرات دیگر پارامترها در بدن را به همراه داشته است. نتایج این تحقیقات نشان می دهد که زعفران با سایر مواد مانند ضداکسید کننده ها و یا پیش سازهای آن و یا به تنهایی، توانایی بالقوه از بین بردن سمیت سیس پلاتین، از جمله صدمه به کلیه ها (Nephrotoxicity)، که یکی از تاثیرات نامطلوب سیس پلاتین است را دارد.

در مطالعات دیگر نئیر و همکاران نشان دادند که مصرف عصاره زعفران نه تنها از رشد تومورهای موش ها با سه نوع مختلف سلول سرطانی (S – 180 , DLA , EAC ) جلوگیری کرده، بلکه به طور قابل ملاحظه ای بر طول عمر این موش ها تا سه برابر اضافه شده است. بعدا نیز محققین هندی گزارش دادند که مصرف زعفران از راه دهان به طور قابل ملاحظه ای از رشد دو نوع سلول سرطانی S -180)،DLA ( کاسته است. پژوهشگران فوق پیشنهاد داده اند که افزایش سطوح بتاکاروتن و ویتامین A ممکن است این تاثیر ضدسرطانی را داشته باشد. ولی تحقیقات بعدی این نظریه را تایید نکرده است.

وقتی عصاره زعفران با مواد لیپیدی مخلوط شد و سپس به موش ها تزریق شد، بر تاثیر ضد توموری مخلوط برای تومورهای جامد شامل EAC که قبلا تحت تاثیر عصاره زعفران قرار گرفته بودند، افزایش یافت.

در سال ۱۹۹۹، پژوهشگران اسپانیایی گزارش دادند که کروسین، یکی از کاروتنوئیدهایی که از زعفران حاصل شده، بر طول عمر موش های صحرایی ماده افزوده و از رشد سرطان کولون نیز کاسته است. بدون اینکه تاثیر عمده ای بر روی تومور موش های صحرایی نر داشته باشد.

در برخی از مطالعات آزمایشگاهی با سلول های سرطانی انسان نشان داده شده است که زعفران از ساخت اسیدهای نوکلئیک DNA یا RNA در سلول های سرطانی ممانعت می کند، اما هیچ تاثیری بر روی ساخت پروتئین ندارد.

دکتر عبدالله اف پیشنهاد کرده است که اثرات زعفران و ترکیبات آن به طور انفرادی و یا به صورت ترکیب با مواد دیگر، به طور بالقوه از سرطان جلوگیری و یا در معالجه برخی از انواع سرطان ها کاربر موثر دارد. زیرا ارتباط بین زعفران و سرطان از اهمیت زیادی برقرار است.

طیف اثرات ضد سرطانی که زعفران در برمی گیرد، شامل سرطان های زیادی از قبیل: سرطان خون (Leukemia)، سرطان تخمدان (Ovarian Carcinoma)، سرطان روده بزرگ (Colon adenocarcinoma) . سرطان نسج نرم (Soft tissue Sarcoma)، سرطان عضلة مخطط (Vhabdomyo sarcoma )، سرطان پاپیلوما (Papilloma) و سرطان سلول های سنگ فرشی (Squamous Cell Carcinoma) می باشد.

مکانیزم مولکولی اثرات زعفران

یکی از مکانیزم های اثر داروهای ضد سرطان، میان کنش آن ها با DNA است که در نهایت موجب مهار همانندسازی یا رونویسی از ژن می شود. بنابراین میان کنش عصاره زعفران و اجزاء موثره آن با DNA برای اولین بار در آزمایشگاه تحقیقاتی دکتر بطحائی در ایران و با RNA در آزمایشگاه دکتر تاج میر ریاحی در کانادا بررسی شد.

این بررسی ها نشان داد که زعفران و اجزاء موثره آن با این ماکرومولکول ها میان کنش دارند و سبب تغییراتی در ساختار آن ها می شوند که وابسته به غلظت است. یعنی با افزایش غلظت، اثرات بیشتر و شدیدتر است. هر چند که پیشنهاد شده که میان کنش آن ها در غلظت کم بر DNA و RNA می تواند اثر محافظتی داشته باشد و این ماکرومولکول ها را در برابر آنتی اکسیدان ها محافظت کند.

همچنین مطالعات نشان داد که زعفران و اجزاء آن با هیستون H1 نیز میان کنش داشته و بر آن اثر می گذارند. از طرفی این میان کنش ها باعث می شود که میان کنش بین DNA با H1 کاهش یابد که این نیز خود از مکانیزم های دخیل در عملکرد برخی داروهای ضد سرطان است. اینکه کدامیک از این مکانیزم ها در بدن موجود زنده غالب است و باعث بروز خواص ضدسرطانی می شود، در دست بررسی است.

خواص دارویی زعفران بر افسردگی ( Depression)

خواص داروئی زعفران

زعفران به عنوان یک ادویه مشهور خاورمیانه، بویژه ایران، می تواند در رفع افسردگی های کم و یا متوسط موثر باشد.

زعفران نیز مانند داروهای ضدافسردگی با افزایش ماده سروتونین در مغز کمک موثری در رفع افسردگی می کند. به نظر می رسد که کروسین و سافرانال در زعفران، عناصر موثره زعفران در این مورد باشند.

از دیگر خواص دارویی زعفران

گروه تحقیقاتی دکتر حسین زاده در دانشگاه علوم پزشکی مشهد تحقیقاتی زیادی بر روی خواص زعفران از جمله اثرات آنتی اکسیدانی، ضدتشنجی، ضدالتهابی و تقویت قوای جنسی انجام داده اند، که همگی گواه بر موثر بودن زعفران و اجزای آن در این بیماری هاست.

خواص دارویی زعفران و بهبود بینایی

دانشمندان استرالیایی و ایتالیایی ادعا کرده اند که زعفران می تواند در پیشگیری و یا درمان نابینایی و ضعف دید چشم موثر باشد و در عین حال به عنوان یک عینک آفتابی چشم انسان را از آسیب نور آفتاب حفظ کند.

خواص داروئی زعفران

پروفسور سیلویابیستی از دانشگاه سیدنی در خصوص خواص دارویی زعفران اظهار داشته که مصرف زعفران به صورت کپسول می تواند از ضعف چشم جلوگیری کند. در این مطالعه دانشمندان به تعدادی از داوطلبان به مدت سه ماه کپسول زعفران دادند و بعد به آزمایش چشم آن ها پرداختند و مشاهده کردند که بهبود محسوسی در چشم آن ها حاصل شده و می توانند متن هایی را در تست بینایی با عینک هایی با یک یا دو اپتیک کوچک تر از عینک قبلی خود به خوبی بخوانند. دانشمندان معتقدند که زعفران می تواند روی ژن هایی اثر بگذارد که سلول های حاوی اسیدهای چرب را تحریک کرده و بینایی را بهتر می سازد. در ضمن این گیاه به جریان اکسیژن در بدن کمک و از مرگ سلول ها جلوگیری می کند. رژیم غذایی حاوی زعفران نیز می تواند چشم را از آسیب نور آفتاب مصون نگه دارد.

صور دارویی زعفران

زعفران به صورت دم کرده ۰.۵ تا ۲ گرم در لیتر – تنطور ۱/۲۰ به مقدار ۴ تا ۲۰ گرم – گرد به مقدار ۰.۲۰ تا یک گرم و غیره مصرف می شود. پرورش زعفران در بعضی مناطق ایران، مانند نواحی مختلف خراسان و نقاط مساعد کشور صورت می گیرد.

١- نسخه جهت باز کردن قاعدگی

گرد سابين (Sabine)۰.۰۵ گرم
گرد رو (سداب)۰.۰۵ گرم
گرد صبر زرد۰.۰۵ گرم
گرد زعفران۰.۱۰ گرم
گرد افسنطین۰.۱۰ گرم

برای یک کاشه و به تعداد ۲ یا ۳ عدد در روز، به مدت ۵ روز از تاریخی که قاعدگی می باید رخ دهد.

۲- نسخه جهت باز کردن قاعدگی

تارترات آهن و پتاسیم۰.۰۵ گرم
گرد زعفران۲ گرم
دارچین۲ گرم

برای یک حب و به تعداد ۲ تا ۴ حب در روز.

دسته بندی زعفران
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت