کشاورزی ارگانیک

37
کشاورزی ارگانیک

هدف کشاورزی ارگانیک ضمن حفاظت از حاصلخیزی خاک، افزایش تولید محصول با کمترین تکیه بر استفاده از مواد شیمیایی است. استفاده از کودهای شیمیایی به اندازه زیاد و به کارگیری بی رویه آفت کشهای شیمیایی باعث آلودگی آب، هوا و خاک می شود و طی این فرآیند، آفتهای موجود نسبت به سموم شیمیایی، مقاوم شده و انتهای جدیدی نیز ظاهر می شوند. سلامت خاک نیز در این روند، تحت تاثیر قرار می گیرد و مقدار قابل جذب بعضی ریز مغذی ها مانند روی، مس و آهن در خاک، پس از مدتی کاهش می یابد. 

بر اثر این عوامل، تولید کشاورزان هر ساله کمتر می شود. چگونه ممکن است که بتوانیم بدون آلوده کردن آب، خاک و هوا، همیشه عملکرد بالایی از محصولات کشاورزی به دست آوریم؟ پاسخ این سؤال احتمالا در کشاورزی ارگانیک نهفته است. 

انواع کشاورزی 

١- کشاورزی متعارف 

اعمال روشهای کشاورزی سنتی، همچون استفاده از آفت کشها و کودهای صنعتی است. این واژه معمولا در تضاد با سیستم های «کشاورزی ارگانیک» و «کشاورزی پایدار» به کار می رود. کشتهایی که ارگانیک نیستند، «متعارف» نامیده میشوند. 

۲- کشاورزی پایدار 

الف) روشی از رشد گیاهان و پروراندن حیوانات اهلی (دام و طیور) بر پایه کودهای آلی، حفاظت از خاک و آب، کنترل بیولوژیکی (زیستی) آفات و به حداقل رساندن استفاده از انرژی حاصل از سوخت های فسیلی تجدیدناپذیر است. 

ب) نوعی کشاورزی است که در آن جنبه های مختلف زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، بر اساس به کارگیری حداقل نهادههای خارجی (غير از کودهای آلی) رعایت می شود. 

٣- کشاورزی آبی 

این واژه توسط انجمن ایتالیایی مدیریت زراعی و حفاظتی زمین ابداع شده است. «آبی»، مربوط به آب و فواید زیست محیطی کشاورزی حفاظتی است. اصول این نوع کشاورزی عبارتند از نگهداری پوشش خاک با بقایای گیاهی، کاهش خاکورزی (شخم زدن)، محدود کردن رفت و آمد و به دلیل ممانعت از آثار سوء به جا مانده در مزرعه و استفاده از تناوب و  گیاهان پوششی.

۴- کشاورزی حفاظتی 

هدف از کشاورزی حفاظتی، نگهداری و بهبود عملکرد گیاهان زراعی و مقابله با خشکی و دیگر خطرات است؛ به طوری که همزمان از واکنشهای زیستی خاک حفاظت کرده و آنها را تحریک می کند. دو مشخصه اصلی کشاورزی حفاظتی عبارتند از عدم استفاده از شخم و نگهداری یک لایه پوششی (مواد گیاهی زنده و غیر زنده) روی سطح خاک.

۵- کشاورزی طبیعی 

کشاورزی ارگانیک

الف) روش «ماسانوبو فوکواکا» (میکروبیولوژیست ژاپنی) است که در آن، ریشه گیاهان زراعی کشت شده در خاک، به جای استفاده از ماشین – آلات در خاک باقی می ماند. در این روش، کاشت گیاهان لگوم و استفاده از مالچ به جای استفاده از کود توصیه می شود. کارهایی که فوکواکا از انجام آنها پرهیز می کند، عبارتند از خاک ورزی، وجین علفهای هرز و استفاده از آفت کش ها؛ به عبارت دیگر، «هیچ کاری انجام ندادن» برای  «کشاورزی طبیعی». عملکرد برنج تولیدی توسط فوکواکا حیرت انگیز است. این نوع کشاورزی، نوعی کشاورزی ارگانیک است که برای اولین بار در سال ۱۹۴۰ میلادی توسط وی انجام شد. 

ب) کشاورزی طبیعی، یک نظام مدیریت زراعی است که در آن از قابلیت ها و توانایی های طبیعت برای نیل به حداکثر عملکرد، بهره گیری میشود. در این نظام، نهاده های طبیعی توسط کشاورز و با استفاده از ضایعات و پسماندهای داخل همان مزرعه تولید می شوند و از بازار خریداری نمی گردند. 

۶- کشاورزی بیودینامیک 

یکی از قدیمی ترین روشهای جامع کشاورزی (نوعی کشاورزی ارگانیک) است که در برخی مناطق جهان به صورت کاربردی اجرا میشود. هدف این نوع کشاورزی، به دست آوردن مواد غذایی با کیفیت به همراه حفظ سلامت کره زمین است. در این نوع کشاورزی، آفت کش ها، علف کشها و کودهای شیمیایی استفاده نمی شوند.

کشاورزی بیودینامیک معتقد است که مواد غذایی، صرف ترکیبات شیمیایی نیستند و به نیروهای دریافتی از خورشید، ماه و ستارگان که نه تنها از نظر فیزیکی نیازهای بدن ما را تأمین می کنند، بلکه به تغذیه احساس و روح ما نیز می پردازند، نیاز دارند. همچنین در این روش به تعادل و گسترش همه جانبه روابط خاک، گیاهان و جانوران به عنوان یک سیستم خودمغذی و بدون نهاده خارجی (تا جایی که ممکن است کمبود مواد غذایی را به علت خارج شدن از سیستم، جبران کند) اهمیت داده می شود.

۷- کشاورزی دقیق 

الف) خط مشی کل نگر و سازگار با محیط زیست که کشاورزان با آن می توانند نهاده های مورد استفاده (مانند بذور، کودها و آفت کش ها و روش کشت (کاشت، داشت و برداشت) را برای تطبیق با خاکهای مختلف و وضعیت گیاه زراعی در سراسر مزرعه تغییر دهند.

کشاورزان در این نوع کشاورزی از فن آوری GPS شامل ماهواره ها و گیرنده های روی زمین و ابزار مدیریت اطلاعات فشرده برای دستیابی به تنوع خصوصیات منابع در مزارع استفاده می کنند. برای دستیابی به موفقیت در این نوع کشاورزی، بایستی حداقل به سه عامل مهم اطلاعات، فن آوری و مدیریت اشاره کرد. 

ب) استفاده از فن آوری پیشرفته مانند کامپیوتر، سنجش از راه دور، سیستم تعیین موقعیت جهاني (GPS) و غیره برای رسیدن به مصرف بهینه نهاده های تولیدی مانند کود و بذور است. نهاده ها به صورت دقیق و بر پایه جزئیات و اطلاعات خاص مزرعه، در زمان و مکان لازم استفاده میشوند. 

۸- کشاورزی ارگانیک 

الف) به نوعی کشاورزی اطلاق می شود که تغذیه گیاهی در آن به کمک موجودات ریز تجزیه کننده انجام میشود و نهاده های شیمیایی مصنوعی و معدنی در آن به کار برده نمی شوند. 

ب) کشاورزی ارگانیک، یک نظام جامع مدیریت تولید است که باعث ترفيع و بهبود سلامت اکوسیستم های زراعی، از جمله تنوع زیستی، چرخه – های زیستی و فعالیتهای زیستی خاک می شود. نظامهای تولیدی ارگانیک بر پایه استانداردهای ویژه و دقیق تولیدی با هدف رسیدن به اکوسیستم – های زراعی مطلوب و پایدار از نظر اجتماعی، اکولوژیکی و اقتصادی قرار دارند. واژه هایی همچون «زیستی» و «اکولوژیکی» نیز برای تلاش در توصیف واضح تر نظام ارگانیک استفاده میشوند.

جنبه های تکنیکی زراعت در کشاورزی ارگانیک 

  • مدیریت خاک
  • مدیریت تغذیه گیاهی
  • مدیریت تناوب زراعی
  • مدیریت علف های هرز
  • مدیریت کنترل آفات و بیماریها

ده علت برای رفتن به سمت کشاورزی ارگانیک 

دہ علت برای رفتن به سمت کشاورزی ارگانیک

١- محصولات ارگانیک، استانداردهای بیشتری دارند. گواهینامه محصولات ارگانیک، تضمین عدم استفاده از مواد شیمیایی و سمی در تولید این گونه محصولات است. 

۴- طعم غذاهای ارگانیک بهتر است. گیاهان تولیدشده به روش ارگانیک سالم ترند و می توانند به عنوان غذاهای خوشمزه تر برای تغذیه انسان و حیوانات به کار روند. 

۳- محصولات ارگانیک، خطر بیماری ها را کم می کنند. بسیاری از مراکز حفاظت محیط زیست دریافته اند که مواد شیمیایی موجود در آفت کش ها، آثار سرطان زایی و بیماری زایی دارند. کشاورزی ارگانیک یکی از راه های کاهش مصرف سموم شیمیایی و کم کردن این مواد به منابع آب، زمین و هوا است. 

۴- کشاورزی ارگانیک به منابع آبی احترام می گذارد. برای حذف مواد شیمیایی آلوده کننده و دفع نیتروژن در آب باید به منابع آبی و خاکی احترام گذاشت و آنها را درست مصرف کرد. در کشاورزی ارگانیک این موارد به درستی رعایت می شود. 

۵- کشاورزی ارگانیک باعث ایجاد خاک سالم می شود. خاک یکی از منابع اصلی زنجیره غذایی است؛ پس از جمله اصول کشاورزی ارگانیک میتوان به ایجاد خاک سالم اشاره کرد. 

۶- کشاورزی ارگانیک، الگوبرداری از طبیعت است. کشاورزی ارگانیک برای اکوسیستم متعادل، ارزش قائل است. طبیعت زنده نیز شامل تناوب کشت در محصولات علوفه ای و استفاده از گیاهان پوششی و سایر مناطق طبیعی می شود. 

۷- تولیدکنندگان محصولات ارگانیک، هدایت کننده تحقیقات تازہ اند. تولید کنندگان محصولات ارگانیک، پیشرو تحقيق عدم استفاده از آفت کشها و آثار مضر بر محیط زیست هستند.

۸- تولیدکنندگان ارگانیک در جهت تنوع زیستی تلاش می کنند. 

از دست دادن تعداد زیادی از گونه ها (تنوع زیستی)، یکی از نگرانیهای دانشمندان محیط زیست است. به همین دلیل، بسیاری از کشاورزان ارگانیک در صدد هستند تا گونه های معمولی و بومی را حفظ کنند. 

۹- کشاورزی ارگانیک به حفظ سلامت جوامع روستایی کمک می کند. کشاورزی ارگانیک به دلیل سطوح کم آن، برای جوامع روستایی مفید است و به افزایش درآمد آنها منجر می شود. هدف کشاورزی ارگانیک، ضمن محافظت از حاصلخیزی خاک، افزایش تولید محصول با کمترین تکیه بر استفاده از مواد شیمیایی است. 

۱۰- تنوع غذاهای ارگانیک به هر حال، بعضی غذاهای ارگانیک به عنوان جایگزین قابل استفاده اند و محصولات کشاورزی غیر غذایی (صنعتی) نیز در حال تبدیل شدن به تولید ارگانیک هستند که از جمله می توان به تولید پنبه ارگانیک و در نهایت تولید لباس های ارگانیک اشاره کرد. 

اهداف اصلی کشاورزی ارگانیک یا زیستی

اهداف اصلی کشاورزی ارگانیک یا زیستی
  • حفظ و ارتقای حاصلخیزی درازمدت خاک
  • حفظ اکوسیستم های طبیعی، پایداری طبیعی سلامت تولید کننده 
  • مصرف کننده به حفظ شدن تعادل های اکوسیستمی در چرخه فعالیت های تولیدی کشاورزی
  • شرایط کاری خوب برای تولیدکنندگان و خانوار آنان
  • طراحی بازار و تجارت مشخص و تضمین عرضه غذا
  • تأمین عواید کافی در یک محیط کاری ایمن و سالم
  • کاهش هزینه ها و افزایش درآمد در فرآیند بهره برداری و تولید
  • تأمین نیازهای محلی
  • استفاده بهینه از منابع محلی
  • احترام به فرهنگ محلی
  • تولید محصولات سالم و عاری از بقایا
  • تولید غذای خوش طعم و با کیفیت خوب
  • سرمایه گذاری کم
  • توان زیست بوم
  • حفظ منابع طبیعی
  • عدم آلودگی به مواد شیمیایی مصنوعی
  • حفظ تنوع زیستی
  • عدم تکیه بر نهاده های خارج از اکوسیستم زراعی
  • دامپروری حیوان مدار
  • بازده خوب و مداوم
  • حفظ و بهبود چشم انداز طبیعی و نظام بوم شناختی زراعی
  • به حداقل رساندن مصرف انرژی و منابع غیرقابل تجدید 
  • تولید مقادیر کافی غذای سالم مغذی و با کیفیت بالا
  • تایید دانش بومی و نظام های زراعی سنتی به مشارکت و توسعه پایدار فعالیت ها، از طریق تشکل های محلی و شبکه های توانمند محلی
  • تقویت چرخه های زیستی درون مزرعه، به ویژه چرخه مواد غذایی و تامین عرضه ازت با به کارگیری گسترده گیاهان تثبیت کننده به  عنوان ترکیب کلیدی رشد گیاه
  • حفظ نباتات زیستی مبتنی بر پیشگیری به جای درمان
  • تنوع ارقام محصول و گونه های حیوانات متناسب با شرایط محلی
  • منع مصرف ترکیبات تنظیم کننده رشد مصنوعی، اعم از انوع کودهای شیمیایی، هورمون های گیاهی و.. 

محصول ارگانیک 

محصولی است که به صورت ارگانیک، تولید شده با پرورش یافته و با ملاک های مشخص استانداردهای ارگانیک مطابقت دارد. این محصول می تواند مانند چای، حبوبات و ادویه، از انواع کشاورزی باشد. 

صدور گواهی ارگانیک 

فرآیندی که با آن، عملیات کشاورزی، خرده فروشان، توزیع کنندگان و عمل آورندگان محصولات غذایی، برای مطابقت کار آنها با استانداردهای ارگانیک، مورد بررسی و بازبینی قرار می گیرد. 

کودزیستی، کود بیولوژیک 

کودزیستی، کود بیولوژیک

فرآورده هایی حاوی میکروارگانیسم های زنده یا در حال خواب، همچون باکتری، قارچ یا جلبک هستند که به صورت منفرد یا مخلوط، به تثبیت نیتروژن جو یا حل کردن و تحرک مواد مغذی برای افزایش ترشح مواد حمایت کننده رشد، به بهبود رشد گیاه کمک می کنند و به قرار زیرند: 

۱- آزولا 

گروهی از سرخسهای آبی هستند که می توانند نیتروژن را در سطوح بالا تثبیت کنند و عمدتا به عنوان کود در شالیزارها استفاده می شوند. 

۲- آزوسپريليوم 

باکتری مارپیچ شکل تثبیت کننده نیتروژن است که در خاک و روی ریشه گیاهان زراعی دیده میشود. این باکتری، توانایی تثبیت ۴۰-۲۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار را در مزارع غلات و علوفه ها دارد.

٣- ازتوباکتر 

باکتریهای هوازی غیرهمزیست تثبیت کننده نیتروژن آزاد در خاک هستند که عمدتا با تیمار بذور یا در خاک اعمال می شود. این باکتری برای غلات، سبزیجات و گیاهان زینتی توصیه شده است. 

۴- جبلک سبزآبی 

جلبک هایی هستند که سبزینه (کلروفیل) و رنگدانه های قرمز و آبی دارند و عمدتا به عنوان تثبیت کننده نیتروژن در شالیزارها استفاده می شوند و توانایی تثبیت ۳۰-۲۵ کیلوگرم نیتروژن در هکتار را دارند. 

۵- کودهای آلی پرحجم

کودهایی که در طبیعت به صورت پر حجم هستند و مواد غذایی مورد  نیاز گیاهان را به مقدار کم به صورت ماده ارگانیک در حجم زیاد تامین می کنند. 

۶- کود بازيافته، کمپوست 

مواد هوموسی نسبتا پایدار و محصول فرآیند تولید کمپوستی هستند که در آن، باکتری های موجود در خاک با کاه و کلش و زباله های تجزیه پذیر خرد شده، مخلوط و با تجزیه این مخلوط، به کود آلی تبدیل می شوند. 

۷- کودوار کرم، کمپوست کرم

الف) کمپوست به دست آمده از تجزیه مواد آلی کرم های خاص 

ب) موادی هستند که با به کار گیری کرمهای خاکی تولید می شوند. این نوع کمپوست، دارای کیفیت بسیار بالایی است و به دلیل گران بودن (در مقایسه با سایر کودهای آلی)، در کشت هایی که بازده اقتصادی بالایی دارند (مانند برخی از گیاهان زینتی و محصولات گلخانه ای)، به مصرف میرسند. 

۸- تجزیه کننده سلولز 

میکروارگانیسم هایی هستند که می توانند بقایای گیاهی (مواد غنی از نظر سلولز) را در خاک تجزیه کنند. از این ماده به عنوان یکی از مواد ارگانیک برای تسهیل و تسريع تجزیه بقایای گیاهی و کودهای حیوانی در کشاورزی ارگانیک استفاده می شود.

۹- میکروارگانیسم های حل کننده فسفات 

باکتری، قارچ و اکتینومیست هایی هستند که توانایی حل کردن فسفر انحلال ناپذیر را دارند. استفاده از آنها به همراه سنگ فسفات باکیفیت توصیه شده است. از این ماده به عنوان کود بیولوژیک برای تأمین فسفر گیاهان زراعی در کشاورزی ارگانیک استفاده میشود. 

از کشاورزی غیرارگانیک تا کشاورزی ارگانیک

از کشاورزی غیرارگانیک تا کشاورزی ارگانیک
  • کشاورزی ارگانیک به روشهای مدیریتی گفته میشود که پراکنش زیستی، چرخه های بیولوژیکی و فعالیت بیولوژیکی خاک را بهبود می بخشد.
  • بحث کشاورزی ارگانیک و توسعه کشاورزی پایدار و بوم سازگار جهت مقابله با معضلات ناشی از مصرف بی رویه مواد شیمیایی برای تولید محصول، در سراسر جهان مطرح شده و اهمیت  فزاینده ای یافته است.
  • اطلاع رسانی و فرهنگ سازی در زمینه مصرف محصولات ارگانیک از ضروری ترین قدمهای اولیه در راه دستیابی به بازارهای فروش این محصولات به شمار می روند.
  • تولید ارگانیک مستلزم پیروی از یک سری قوانین است که باید برای هر کشور با توجه به قوانین بین المللی مربوطه وضع شود. 
  • دریافت گواهی ارگانیک مستلزم رعایت اصول، قوانین و استانداردهای مربوطه طی دوره گذار است که حداقل سه سال به طول می انجامد.
  • برای تولید ارگانیک حتی الامکان باید کلیه نهاده های مورد استفاده ارگانیک بوده و یا به روشهای ارگانیک تهیه شده باشند. 

مقایسه کشاورزی ارگانیک با کشاورزی غیر ارگانیک

کشاورزی همراه با سموم و کودهای شیمیایی ( کشاورزی غیر ارگانیک) کشاورزی ارگانیک
مصرف انواع سموم شیمیایی در مبارزه با آفت های کشاورزی و تحمل هزینه های سنگین آنهاکشاورزی یذون مصرف سموم خطرناک شیمیایی
خطر مسمومیت افراد در هنگام سمپاشی و در هنگام نگه داری سموم در خانه و مزرعهاستفاده از کودهای آلی دامی و بی خطر برای انسان و موجودات زنده
خطر باقیمانده سموم شیمیایی روی میوه ها و محصولات کشاورزی و مسمومیت مصرف کنندگاناستفاده از کودسبز و موجودات ذره بینی مفید برای تقویت خاک
خطر بروز بسیاری از بیماری ها در اثر مصرف باقیمانده هورمون ها در شیر و گوشت و تخم مرغ های تولیدییافتن دوباره عطر و طعم میوه ها و سبزیجات
از بین رفتن بسیاری از موجودات مفید و دشمنان طبیعی آفت هااستفاده از خاصیت آفت کشی بعضی از گیاهان مانند نکیوتین در تنباکو به حای استفاده از سموم شیمیایی مضر
خطر بروز بسیاری از بیماری ها در جامعه در اثر وجود ترکیبات حاصل از مصرف کودهای شمیایی در میوه ها و سبزیجاتاستفاده از مواد ساده و بی ضرر مانند آب صابون برای مبارزه با بعضی آفت ها
آلودگی شیمیایی خاک های کشاورزی و آب های زیرزمینی در اثر مصرف کودها و سموم شیمیاییپایداری محیط زیست و سالم ماندن آن برای دسترسی آیندگان به آب و غذای طبیعی و بدون آلاینده
آلودگی محیط زیست و به مخاطره افتادن زندگی نسل های آیندهاستفاده از روش های سالم و بدون خطر برای مبارزه با آفت های کشاورزی مانند استفاده از روش های زراعی و مکانیکی
کاهش ماندگاری و خاصیت انبارداری بسیاری از محصولات کشاورزی در اثر مصرف زیاد کودهای شیمیاییافزایش خاصیت ماندگاری محصولات کشاورزی با عدم مصرف کودهای شیمیایی
بی توجهی به سلامت انسان ها در عصر حاضر و نسل های آیندهاستفاده از کاشت گیاهان خانواده بقولات برای تقویت خاک به جای استفاده از کودهای شیمیایی

امروزه نیاز به حفظ عملکرد کشاورزی و وجود نگرانی در رابطه با موضوعاتی مانند فرسایش خاک، تولید مواد غذایی سالم و عاری از بقایای مواد شیمیایی برای حفظ سلامت انسان و دام، حفظ و نگهداری از محیط زیست، آلودگی منابع آبی به پسماندهای شیمیایی به ویژه نیتراتها و افت کشها، اثرات گازهای گلخانه ای،مصرف انرژی بسیار بالا و هزینه های بسیار بالای سیستم کشاورزی رایج، باعث افزایش علاقه به اتخاذ سیاست های مناسب تر و روش های مدیریتی بهتر پاسخ به تغییرات محیطی و دستیابی به کشاورزی پایدار از جمله کشاورزی ارگانیک شده است. 

کشاورزی ارگانیک رویکردی سیستمیک است. با این که بسیاری از جنبه های تولید به روش ارگانیک و غیرارگانیک یکسان است، اما تفاوت هایی نیز وجود دارد. اجزایی از تولید بین این دو سیستم متفاوت است، شامل؛ تولید بذر و نشای ارگانیک، مدیریت آب و خاک و کود، مدیریت آفات، بیماریها و علفهای هرز و در نهایت برداشت و مسائل پس از برداشت محصولات ارگانیک است. 

بر اساس تعریف وزارت کشاورزی آمریکا، «کشاورزی ارگانیک» به سیستم هایی گفته می شود که از کودهای شیمیایی، حشره کش ها و تنظیم کننده های رشد شیمیایی استفاده نمی کنند. مدیریت در کشاورزی ارگانیک به ایجاد تناوب کشت، استفاده از بقایای گیاهی، کودهای دامی، گیاهان خانواده حبوبات، کود سبز، بقایای ارگانیک، مواد معدنی موجود در سنگها می توانند برخی عناصر مورد نیاز گیاهان و خاک را تأمین نمایند، کنترل علفهای هرز، آفات و بیماریها توسط روشهای مکانیکی، بیولوژیکی و زیست منطقی مربوط میشود. 

تعریف جدید «کشاورزی ارگانیک» توسط کمیته ملی استانداردهای ارگانیک بدین صورت بیان شده است که تولید ارگانیک معمولا به روش های مدیریتی گفته می شود که پراکنش زیستی، چرخه های بیولوژیکی و فعالیت بیولوژیکی خاک را بهبود می بخشد. رویکرد کلی در تولید ارگانیک بر فرآیندهای طبیعی و چگونگی مدیریت انها تأكيد دارد.

بنابراین تغییر سیستم مدیریت تولید منحصر به جایگزین کردن سموم شیمیایی با یک سم ارگانیک با افزودن کود دامی نبوده و تولید ارگانیک به حساب نمی آید. تولید ارگانیک نیاز به زمان دارد و مرحله به مرحله صورت می پذیرد. برای مثال، در ابتدا باید از خاک ارگانیک با افزودنیهای ارگانیک برای بهبود شرایط خاک استفاده نمود و سپس به کنترل بیولوژیکی آفات، بیماری ها، علفهای هرز و… پرداخت. در نهایت پس از گذشت چند سال، کل سیستم به سیستم تولید ارگانیک مبدل خواهد شد. 

بررسی های اقتصادی و بازاریابی 

بررسی های اقتصادی و بازاریابی

محصولات ارگانیک 

کشاورزان روش تولید ارگانیک را به دلایل مختلفی بر می گزینند. یکی از جاذبه های تولید ارگانیک قیمت ۳۰-۱۰٪ بالاتر این محصولات نسبت به تولید به روشهای عادی است. نتایج تحقیقات نشان داده است که درخواست و ترجیح مصرف کنندگان به استفاده از محصولات غذایی ارگانیک رو به افزایش است.

از میان کلیه محصولات ارگانیک (اعم از دامی، لبنی، کشاورزی، شیلات و …) سبزیجات و میوه ها پرفروش ترین گروه را تشکیل میدهند. فروش سبزیجات و میوه جات ارگانیک در سال ۲۰۰۰ به بیش از ۲۲۰۰ میلیون دلار رسیده به نحوی که با پرفروش ترین محصول ارگانیک بعدی، یعنی نوشیدنی های ارگانیک غیرلبنی بیش از ۱۲۰۰ میلیون دلار اختلاف داشته است. از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۰ در آمریکا فروش سبزیجات و میوه جات ارگانیک یازده برابر شده است.

در یک بررسی مشخص شده که در سال ۲۰۰۱، ۶۳٪ از کل خریداران، دست کم چند بار محصولات غذایی ارگانیک خریده اند. پژوهشی در سال ۲۰۰۲ نشان داده است که ۶۸٪ از مصرف کنندگان قیمت بالای محصولات ارگانیک را دلیل اصلی عدم خرید می دانند و در این میان، مصرف کنندگان با سطح در آمد و تحصیلات بالاتر هستند که بیشتر سبزیجات ارگانیک را خریداری می نمایند. چنین آمارهایی اهمیت مصرف سبزی و میوه ارگانیک را نزد مصرف کنندگان مشخص می سازد.

معمولا محصولات ارگانیک را جهت سودآوری بیشتر، جدای از محصولات تولیدی به روش های مرسوم به فروش می رسانند. دلیل آن هم مدیریت و زمان بیشتری است که جهت توسعه این سیستم صرف می شود به همین دلیل باید قیمت بالاتری را هم نسبت به سیستم های رایج تولید برای آن انتظار داشت.

از این رو باید حتما قبل از اقدام به تولید ارگانیک سبزی ها، از نظر مقدار و نوع محصول تولیدی نیز از بازار مصرف آن هم اطلاع کسب نمود. در این راستا طی تحقیقی که در شیراز در مورد بازار مصرف سبزی۔ های ارگانیک انجام شد، نتایج نشان داد که مصرف کنندگان پس از اطلاع از فواید مصرف تولیدات ارگانیک تنها حاضرند حداکثر، ٪۲۵ قیمت بالاتری را نسبت به محصولات غیرارگانیک بپردازند. نتایج نشان میدهند که اطلاع رسانی و فرهنگ سازی مصرف محصولات ارگانیک از ضروری ترین قدم های اولیه در این راه به شمار می روند. 

گلخانه ها

گلخانه ها

به منظور تولید دانه های ارگانیک یا محصول ارگانیک در تونلهای بلند، گلخانه ها یا سایر ساختارهای مشابه، باید از روش های ارگانیک و نهاده های مورد تأیید استفاده نمود و آنها را باید در برنامه ریزی سیستم ارگانیک تعریف یا گواهی نمود. تولید کننده گلخانه های محصولات باید لیست تمام محصولات ارگانیک و غیرارگانیک مورد پرورش و نهاده های مربوط به کود، آفات و بیماری ها را که استفاده شده با قرار است مورد استفاده قرار گیرند تهیه نماید.

معمولا از مواد طبیعی مانند کمپوست، شن، پیت، پرلیت، ورمیکولیت و مواد معدنی در آمیخته های خاکی یا برای افزودن به خاک درون گلخانه جهت تولید ارگانیک استفاده می شود. از این رو قبل از خرید آمیخته های خاکی باید مواد تشکیل دهنده آن را دانست چون مواد مرطوب کننده، مواد تدخینی و کودهای ش یمیایی در تولید ارگانیک مجاز نیستند. در اغلب موارد این ترکیبات روی برچسب آمیخته خاکی نشان داده نشده اند، بنابراین باید با تولید کننده یا مؤسسه گواهی کننده تماس گرفت و مجاز بودن یا مجاز نبودن ترکیبات مورد استفاده را جویا شد. 

نهاده های طبیعی گیاهی، بیولوژیکی یا معدنی جهت کنترل آفات و بیماریها مورد استفاده قرار می گیرند. در صورت نیاز باید از مواد مجاز در لیست استفاده نمود. بهترین کار قبل از خرید هر نهادهای این است که با مؤسسه گواهی کننده در مورد مواد مجاز در تولید ارگانیک، هماهنگیهای لازم به عمل آید. باید کلیه برچسب های مواد مورد استفاده قبلی و آتی را نگه داشت. 

سینی های کاشت، گلدان ها و لوله های آبیاری را می توان با آب داغ، الكل، مواد کلردار، پراکسید هیدروژن، گاز ازن، پر استیک اسید و با صابون – ها گندزدایی نمود. با مؤسسه گواهی کننده باید در مورد مواد اولیه و ثانویه آنها نیز هماهنگی شود. در صورت پرورش همزمان محصولات ارگانیک و غیرارگانیک در گلخانه باید جداسازی های لازم بین آنها جهت جلوگیری از هر گونه آلودگی به عمل آید و هر محصولی کاملا مشخص شود که ارگانیک است یا غیرارگانیک.

در صورتی که کودهای شیمیایی برای محصولات غیرارگانیک در سیستم آبیاری تزریق می شوند، باید سیستم مربوطه را برای محصولات ارگانیک بست یا کاملا آن را مجزا نمود تا از هر گونه آلودگی جلوگیری شود.

قوانین ارگانیک استفاده از الوارهای آغشته به ترکیبات ارسنات یا سایر ترکیبات غیرمجاز را برای کاربرد در ساختارهای جدید یا جایگزین کردن آنها در جاهایی که با خاک، گیاه یا جانوران در تماس است ممنوع کرده است به این معنی که الوارهای تیمار شده با این مواد را نباید برای تهیه سینی های کشت، گلدان و سکوهایی به کار برد که در تماس با گیاه یا خاکی هستند که در آن محصول ارگانیک تولید می شود.

مواد نگهدارنده متعددی برای چوب و الوار وجود دارد که ممکن است استفاده برخی از آنها در تولید ارگانیک مجاز نباشد. بنابراین از قبل با مؤسسه گواهی کننده باید هماهنگی شود. چنان چه از قبل از دریافت گواهی ارگانیک در محل مورد نظر، الوار یا چوبهای تیمار شده وجود دارد، می توان آنها را نگه داشت ولی باید توجه داشت که برخی از آنها دارای ترکیبات سمی هستند که توسط گیاهان مجاور جذب می شوند. 

سلامت مواد و محصولات غذایی

در ایران مصرف سرانه مواد شیمیایی و آفت کش ها ظرف ۸ سال گذشته کاهش داشته است. مصرف کود  اما در همین حال به گفته وی، مصرف کود شیمیایی از سال ۱۳۷۵ تاکنون، از ۲ میلیون تن به ۴ میلیون تن رسیده که نشان دهنده افزایش دو  میلیون تن به  برابری است.

گزارش های اولیه از نتیجه پایش توسعه تحقیقات گیاه پزشکی از نمونه های برداشت شده در فروردین ماه گذشته در اکثر محصولات پایش شده نشان میدهد که باقی مانده آفت کش ها در حد مجاز و بیش از مجاز بوده است. 

محصولات تولیدی در گلخانه ها و سبزیهای برگی از میزان آلودگی بیشتری نسبت به محصولات مزرعه برخوردارند و همچنین باقی مانده سموم محصولات انبار شده کمتر از محصولاتی است که مستقیم عرضه میشود. 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید