درخت زیتون(Olea europaea)

Miss.fazlikhaniMiss.fazlikhani
768 بازدید
درخت زیتون

نام فارسی: درخت زیتون ، زه دار (Zé dar در رودبار)

نام علمی: .Olea europaea L

نام فرانسه: Olivier d’ europe، Olivier franc، Olivier

نام انگلیسی: Olive tree

نام آلمانی: Olivenbaum، Delbaum

نام ایتالیایی: Ulivo، Oleastro، Olivo

نام عربی: شجر الزيتون

درخت زیتون از تیره زیتون درختچه ای است با برگ های سبز دائمی که به حالت وحشی، ارتفاعی در حدود ۵ متر یا کمی بیشتر دارد ولی اگر در شرایط مساعد پرورش یابد، ارتفاع آن به ۱۲ تا ۱۵ متر و محيط تنه آن به ۳ تا ۴ متر می رسد. تنه آن در انواع مسن، دارای ظاهر ناصاف و به هم پیچیده و شکاف های عمیق نامنظم است ولی در پایه های جوان، پوشیده از پوست صاف، به رنگ خاکستری مایل به سبز می باشد.

درخت زیتون، چوب سخت، با مقاومت، به رنگ زرد توام با خطوطی به رنگ قهوه ای دارد و چون جلاپذیر است، از آن در تهیه اشیا چوبی ظریف، استفاده بعمل می آید. برگ های آن دارای وضع متقابل بر روی ساقه و ظاهر بیضوی دراز، نوک تیز، چرمی، به رنگ سبز روشن و زیبا در سطح فوقانی پهنک است ولی سطح تحتانی پھنک، رنگ روشن تر دارد. گل های آن کوچک، سفید رنگ و مجتمع به صورت خوشه های متعدد در کناره برگ هاست و معمولا نیز در اردیبهشت ماه، ظاهر می گردد.

درخت زیتون از تیره زیتون

میوه اش شفت، بیضوی شکل، گوشت دار به رنگ سبز تیره ( پس از رسیدن) و دارای هسته سخت است.درخت زیتون دارای عمر طولانی است و می تواند تا ۱۰۰۰ سال زندگی کند. برای آن عمر طولانی تر در حدود ۲۰۰۰ سال نیز قائل می باشند. درخت زیتون در مقابل سرماهای شدید و ناگهانی مقاومت ندارد.

درخت زیتون معمولا در اوایل تابستان شروع به گل دادن می‌کند و در اواخر تابستان میوه آن به ثمر می‌رسد. در این هنگام زیتون، سبز است و به تدریج تبدیل به بنفش و قهوه‌ای و سپس سیاه می‌شود. بطوری که در اواخر پائیز که موقع برداشت میوه، رنگ آن به کلی تیره است که، از آن روغن گرفته می‌شود. پرورش آن در وسعت های پهناوری از کره زمین معمول است.

قسمت مورد استفاده درخت زیتون، میوه و برگ آن است. میان بر میوه (زیتون)، از قشر ضخیم و گوشت داری تشکیل می یابد که در آن، مواد روغنی فراوان ذخیره میگردد و پس از استخراج نیز به مصارف تغذیه و دارویی می رسد.

قسمت های مورد استفاده درخت زیتون

با آن که منشا اصلی درخت زیتون را عده ای از دانشمندان به کشورهای آسیایی نسبت می دهند معهذا عده ای دیگر با توجه به انتشار فعلی نژاد وحشی آن، منشا آن را در منطقه مدیترانه ذکر نموده و معتقدند که از آنجا به سایر نواحی انتقال یافته است. در هر حال به درستی معلوم نیست که نژاد پرورش یافته فعلی، در کدام منطقه، در چه زمانی و تحت چه نوع شرایطی، از گیاه وحشی منشا گرفته است.

پیدایش درخت زیتون را به زمان های خیلی قدیم نسبت می دهند و عقیده دارند که این درخت در دوران سوم، در اروپا به ظهور رسیده است و از این جهت است که گونه آن به نام قاره اروپا (Olea europaea) نامگذاری شده است. شواهد تاریخی نشان می دهد که سومریان، روغن زیتون را می شناخته اند و از آن اطلاع داشته اند در حالی که اهالی بابل قدیم، از روغن کنجد استفاده می نموده اند.

با آن که درخت زیتون به حالت وحشی در مصر وجود ندارد معهذا در قرون قبل از میلاد مسیح، اشاراتی از آن در این ناحیه به عمل آمده است. به نظر می رسد که پرورش آن در سوریه و فلسطین، در زمان های جدیدتر از کرت Rhodes عملی گردیده است.

پرورش درخت زیتون در زمان های مختلف

در زمان همر Home re پرورش درخت زیتون در سراسر کشور یونان معمول بوده و از آن جا در قرن هفتم قبل از میلاد مسیح به ایتالیا انتقال یافته است. در امپراطوری روم، پرورش آن در منطقه وسیعی از مدیترانه عمومیت پیدا کرد و حتی در شمال افريقا رونق یافت و چنین روایت شده که بعدا در قرون ۱۱ تا ۱۳ میلادی توسط اعراب تقریبا منهدم گردید.

این گیاه از تیره زیتون در قرون وسطی در جزیره کورس پرورش پیدا نمود و پس از کشف قاره آمریکا نیز، بدان جا انتقال یافت. در کالیفرنیا، متجاوز از ۱۱ هزار هکتار، پوشیده از درختان زیتون است. Grisebach، دانشمند گیاه شناس چنین اظهار داشته که کلیه واریته های درخت زیتون از یک فرم وحشی آن که در آسیای صغیر می زیسته، منشا گرفته است و اگر نام قاره اروپا برروی آن گذاشته شده، این نامگذاری صحیح نمی باشد.

در قرون وسطی استفاده از درخت زیتون در مداواها بین مردم معمول گردید. در زمان ناپلئون و هنگام جنگ در اسپانیا، برگ درخت زیتون را برای رفع تب بکار می برده اند. در عصر حاضر، روغن زیتون و برگ آن مصارف متعدد پیدا نموده که بدان ها اشاره می گردد.

مزایای مصرف روغن زیتون در افراد مبتلا به بیماری قلبی

تحقیقات نشان داده که، مصرف روزانه دو قاشق غذاخوری (۲۳ گرم) روغن زیتون، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را کاهش می‌دهد. این امر، به دلیل وجود چربی‌های اشباع نشده در این روغن است. بنابراین، برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری، بهتر است که به جای چربی‌های اشباع شده، از روغن زیتون استفاده شود تا میزان مصرف کالری روزانه از حد لازم بیشتر نباشد. روغن آن دفع کننده سنگ کیسه صفرا است، برای این منظور باید آن را با آبلیمو مصرف کرد و برای رفع سرفه‌های خشک مفید است. برای رفع پیوره لثه، روغنش را بر روی لثه بمالید.

زیتون تقویت کننده نیروی جنسی است و مصرف روغن آن خطر سرطان سینه را کاهش می‌دهد. همچنین، به جز خاصیت ضدسرطانی فواید فراوانی دارد که، از آن جمله ملین بودن آن و آرامبخشی درد استخوان است. روغن زیتون به موها، نرمی و لطافت خاصی می بخشد و باعث تقویت مو می‌شود. عصاره زیتون، برای چین و چروک پوست بسیار مفید است و باعث لطافت و نرمی و شادابی پوست صورت می‌شود. نقرس و رماتیسم را درمان می‌کند. برگ این میوه درمان کننده فشار خون و زخم‌های عفونی است. بدن بچه‌هایی را که مبتلا به نرمی استخوان و کم خونی هستند با، روغن زیتون ماساژ دهید، اثر مفیدی دارد.

روغن زیتون

روغن زیتون

برای استخراج روغن زیتون، میوه ها را بدون آن که هسته آن ها خرد شود، درآسیاب له می کنند سپس خمیر حاصل را در داخل کیسه هایی که از الیاف گیاهی بافته شده است، جای داده تحت اثر فشار ملایم، بدون مداخله گرما، قرار می دهند. روغنی که بدین وسیله تهیه می گردد، مرغوب ترین نوع روغن زیتون خوراکی است و به روغن خالص Huile vierge و یا Huile surfine موسوم می باشد.

طعم آن ملایم و رنگ آن روشن است به طوری که از زرد روشن مایل به سبز تا زرد طلایی (به تناسب رسیده بودن زیتون) تغییر می کند. برای مصارف دارویی باید منحصرا از روغن فشار اول بطوری که در کدکس ۱۹۳۷ ذکر گردیده، استفاده بعمل آورد.

از باقی مانده فشار اول، با افزودن مقداری آب جوش یا بدون آن و تحت اثر فشار زیادی روغن دیگری حاصل می شود که همان روغن زیتون معمولی (Huile ordinaire) است. افزودن آب جوش برای به دست آوردن این روغن بدان علت است که اولا مواد آلبومینوئیدی موجود در روغن، منعقد شود و ثانيا مواد چرب حاصل از فشردن باقی مانده فشار اول، بهتر جریان یابد. مایعی که بدین نحو از فشار دوم به دست می آید در ظروفی جمع آوری می گردد تا پس از قرار گرفتن روغن در سطح آب، به طریق کج کردن ظرف، روغن از آن جدا شود.

ویژگی های مختلف روغن زیتون

روغن فشار دوم نیز قابل مصرف است ولی ارزش آن به مراتب کم تر از روغن فشار اول می باشد. روغن فشار دوم را قبل از عرضه نمودن به بازار تجارت، تحت اثر اسید سیتریک یا اسید تار تریک قرار می دهند و یا آن که آن را به صورت قطرات ریز باران از ارتفاع ۶ متری به پایین می ریزند تا ضمن قرار گرفتن در تحت اثر نور خورشید و هوا، در داخل ظرف بزرگی جمع آوری گردد.

از روش های دیگر برای از بین بردن یا کم کردن رنگ روغن فشار دوم آن است که منبع روغن را با باز کردن شیرهای متعدد، بر روی دو استوانه بزرگ و متحرک، طوری می گسترانند که به صورت قشر بسیار نازکی در سطح استوانه ها پخش گردد. با این عمل، چون قشر نازک روشن واقع در سطح استوانه ها، تحت تاثیر نور خورشید و هوا قرار می گیرد، تغییر رنگ پیدا می کند و کهربایی می شود.

گاهی به جای آن که به مجرد چیدن زیتون، روغن از آن استخراج نمایند آن ها را به مدت ۵ تا ۶ هفته بر روی هم انباشته میکنند تا مختصری تخمیر حاصل نماید سپس اقدام به استخراج روغن تحت اثر فشار می کنند. با این عمل روغنی به دست می آید که طعم تلخ دارد و بوی آن نیز غالبا ناپسند است.

روغن فشار دوم و سوم زیتون

از باقی مانده فشار دوم، تحت اثر فشار زیاد، روغن فشار سوم تهیه می شود که طعم نامطبوع دارد و به مصارف صنعتی و تهیه صابون می رسد. از پس آب فشار سوم نیز روغنی به نام Huile d’enfler استخراج می شود که منحصرا به مصارف صنعتی می رسد.

از نیم کوب هسته زیتون، تحت اثر فشار، روغنی به دست می آید که اگر انجام آن بدون مداخله گرما صورت گیرد، رنگ زرد روشن دارد ولی اگر با مداخله گرما انجام شود، رنگ مایل به سبز پیدا میکند. این روغن را که روغن هسته زیتون می نامند می توان از تاثیر دادن حلال های آلی برروی هسته له شده زیتون نیز به دست آورد که در این حالت رنگ آن سبز تیره و متمایز از دو نوع مذکور خواهد بود.

در برخی نواحی، برای سهولت عمل، زیتون و هسته له شده آن را همراه با هم تحت اثر فشار قرار می دهند. بدیهی است روغنی که با این روش به دست می آید از نظر طعم و مرغوب بودن، به پایه روغن های قبلی نمی رسد. روغن زیتون، مایعی به رنگ زرد روشن مایل به سبز تا زرد طلایی است و حالت زلال، شفاف و چسبنده دارد.

روغن حاصل از زیتون و هسته له شده آن

روغن مرغوب اگر به مدت طولانی نگهداری شود، نباید در گرمای ۱۵ درجه، رسوبی باقی بگذارد و بعلاوه باید واجد شرایط زیر باشد:

  1. وزن مخصوص آن در گرمای ۲۰ درجه بین ۰.۹۱۳ تا ۰.۹۱۵ باشد.
  2. اندیس صابونی شدن آن بین ۱۸۸ تا ۱۹۵ باشد.
  3. اندیس بد آن بین ۷۹ تا ۸۴ باشد.
  4. اسیدیته آن بر حسب اسید اولییک باید کمتر از 0.5درصد باشد.

روغن زیتون در گرمای ۱۰ درجه شروع به کدر شدن می کند و در صفر درجه تدریج حالت انجماد پیدا می کند و دان دان می شود. در ۲۰- درجه کاملا می بندد. روغن زیتون در اتر، کلروفرم، سولفور کربن، بنزن، اسیداستیک و اتر دوپترول به خوبی حل می شود. در آب قابلیت حل شدن ندارد ولى الكل، مقدار کمی از آن را حل می نماید.معمولا به روغن زیتون خالص، روغن های کم ارزش نظیر روغن آراشید، پنبه، کنجد، و غیره اضافه می کنند.

ترکیبات شیمیایی درخت زیتون

ترکیبات شیمیایی زیتون

زیتون رسیده در حدود ۳۰ درصد روغن دارد. این روغن مخلوطی از اولیئک اسید، لینولئیک اسید و پالمیتیک اسیده می‌باشد. این میوه دارای سدیم، ویتامین A و E و آهن می‌باشد. ۷۳ درصد روغن زیتون را اولیين مخلوط بالينولیين و پالمیتین تشکیل می دهد. به علاوه دارای مقدار بسیار کم استیارین، آراشیدین، یک فیتوسترول، ویتامین A و ویتامین E (۳ تا ۳۰ میلی گرم در هر ۱۰۰ گرم) است.

برگ درخت زیتون دارای مواد تلخ، مواد قندی، مواد رزینی، موم، کلروفیل، تانن، دوهیدروکربور، دوساپونین، ۳ نوع الكل به نام های اولیاس ترول oleasterol، اولیاس ترانول oleastranol و همواولیاس ترانول homo- oleastranol، اسید گالیک و مانيت است. روغن زیتون، به علاوه دارای گلوکزیدی به نام اولورويوزيد Planchon – Br) Oleuroposide) و همچنین نوعی ماده اسیدی به نام اسید اولیانولی (olean olic acid) می باشد.

قسمت های مورد استفاده زیتون

از ماده رزینی ( گم رزین) حاصل از درخت زیتون، ترکیبی به نام اولی ویل (Olivile) به دست آمده است. اولیویل (Olivile)، به فرمول C۲۰H۲۴O۷ و به وزن ملکولی ۳۷۶.۴۱ است. گم رزین درخت زیتون توسط Pelletier (در سال ۱۸۲۳) استخراج شده است. منوهیدرات آن، به حالت تبلور به دست می آید. نقطه ذوب آن در گرمای ۱۱۸ – ۱۲۰ درجه است. به حالت انیدر در گرمای ۱۴۲-۱۴۳ درجه ذوب می گردد. در آب، الكل، اسید – استیک و روغن های چرب محلول است.

در میوه و برگ درخت زیتون نوعى لاكتون با اثر پایین آورنده فشار خون به نام elenolide به فرمول C۱۱H۱۲O۵ و با وزن ملکولی ۲۲۴.۲۱ تشخیص داده اند که توسط Veer و همکارانش استخراج شده است. تعیین فرمول گسترده این ماده توسط Paniza و همکارانش انجام گرفته است. این ماده به صورت بلوری های ریز و سوزنی شکل در الكل خیلی گرم به دست می آمد. در گرمای ۱۵۵ درجه نیز ذوب می شود.

استفاده از برگ درخت زیتون به عنوان پایین آورنده فشار خون مدت ها است که بین مردم جهان، مخصوصا در طبابت های سنتی، معمول می باشد. در کتب علمی و فیتوتراپی ها نیز آن را تایید نموده اند بطوریکه آن را از این نظر بدون ایجاد عارضه و تضعیف قلب آورده اند.

نحوه مصرف زیتون

نحوه مصرف زیتون

کمپرس

کمپرس پوست در موارد آفتاب زدگی، سرمازدگی، گزش مار، عقرب و حشرات با روغن زیتون، سبب تسکین درد و سوزش و التیام می‌شود. همچنین ماساژ پوست با روغن زیتون، تعریق زیاد را کاهش داده، مژه و ابرو را تقویت می‌کند. این در حالی است که، ماساژ پوست سر با روغن زیتون سبب تقویت پوست و مو گشته و شوره سر را برطرف می‌سازد.

جوشانده

جوشانده برگ زیتون، داروی خوبی برای پایین آوردن فشار خون می‌باشد. بدین منظور باید ۲۰ عدد برگ زیتون را داخل ۳۰۰ گرم آب ریخته و آن را به مدت ۱۵ دقیقه بجوشانید. سپس، کمی قند به آن اضافه کرده و به مقدار یک فنجان، دو بار در روز بنوشید. بعد از دو هفته، باید به مدت هشت روز نوشیدن این دم کرده را قطع کنید و سپس ادامه دهید.

دم کرده

دم کرده برگ درخت زیتون تب بر است.

طرز تهیه ی دم کرده‌ی برگ زیتون

۲۰ عدد برگ این گیاه را داخل ۳۰۰ گرم آب بریزید و آن را به مدت ۱۵ دقیقه بجوشانید. سپس کمی قند به آن اضافه و به مقدار یک فنجان و روزی دوبار از آن بنوشید. بعد از ۲ هفته به مدت ۸ روز نوشیدن آن را قطع و سپس ادامه دهید.

استفاده های متفاوت از زیتون

ضماد (مرهمی که “غالبا” بر روی زخم مالیده می‌شود)

برای سرباز کردن جوش‌ها و کورک‌ها زیتون را له کرده و روی جوش یا کورک بمالید. پماد میوه نارس زیتون برای سوختگی مفید است.

عصاره

مصرف روزانه زیتون، از امراض قلبی و سرطان جلوگیری می‌کند. روغن زیتون بهترین روغن برای پخت و پز می‌باشد زیرا، در اثر حرارت خراب نمی‌شود.

مصرف خوراکی

از زیتون در تهیه انواع غذاها و ترشی جات استفاده می‌شود.

خواص درمانی فرآورده های درخت زیتون

خواص درمانی فرآورده های درخت زیتون

طبیعت این گیاه رسیده گرم و قابض، میوه نارس آن سرد و خشک، روغن زیتون گرم و خشک و برگ درخت زیتون نیز گرم و خشک است.

خواص دارویی این گیاه به طور خلاصه عبارتند از: رفع سستی، فلج و لقوه، تقویت نیروی جنسی مردان، پیوره لثه و دندان، تسکین خارش و گزیدگی، تسکین سرفه های خشک، کرم کش، امراض قلبی و سرطان، نرمی استخوان و کم خونی، پایین آوردن فشار خون، سنگ کیسه صفرا رفع خراش و ترک پوست، تب بر، نقرس و رماتیسم، سرباز کردن جوش و کورک، درمان مالاريا، التیام زخم.

روغن زیتون علاوه بر آن که دارای مصارف جاری در تغذیه است، اثر نرم کننده، ملین و صفرابر دارد و از آن در دفع سنگ های صفراوی، رفع یبوست های مزمن، قولنج های ناشی از نفریت و مسمومیت از سرب مخصوصا برای کارگران چاپخانه ها که با حروف سربی سروکار دارند، استفاده بعمل می آورند.

روغن زیتون در رفع تحریکات ناشی از جذب سموم مختلف، اثر مفيد ظاهر می کند. برای مقادیر زیاد آن اثر کرم کش قائل اند. روغن زیتون را گاهی به صورت امولسیون در یک تیزان موسیلاژدار و یا دارای آب لیمو، مصرف می کنند زیرا در برخی موارد به علت باقی ماندن در روده ها، تند می گردد و اثر تحریک کننده بوجود می آورد که نتیجه اش پیدایش حالت استفراغ است.

رفع تحریکات ناشی از جذب سموم مختلف با روغن زیتون

روغن زیتون در رفع سرفه های خشک همراه با حالات تحریک آمیز، يبوست های مزمن، انسداد روده، بیماری هایی که ایجاد التهاب در دستگاه های داخلی می نماید و مسمومیت از مواد زائل کننده و از بین برنده بافت ها، اثر مفید دارد.

از روغن زیتون به صورت تنقیه یا مالیدن بر روی پوست بدن نیز استفاده می شود زیرا در استعمال خارج اثر آرام کننده تحریکات پوست بدن در موارد آفتاب زدگی دارد و از آن نه تنها در رفع آفتاب زدگی بلکه در گزش مار و حشرات نیز می توان استفاده بعمل آورد و حتی معتقدند که اگر به ملایمت برروی پوست بدن مالیده شود در درمان استسقا و آب آوردن انساج اثرات نیکو ظاهر می نماید.

برای تیره کردن رنگ پوست بدن ( برنزه کردن) معمولا قبل از قرار گرفتن در مقابل نور و گرمای خورشید. بدن را به روغن زیتون آلوده می نمایند ولی همواره باید این نکته توجه شود که با آنکه این روغن از تاثیر انوار زیان بخش به پوست بدن جلوگیری می نماید معهذا اثر آن در این مورد قاطع نیست.

در تاریخچه استفاده درمانی از روغن زیتون چنین مندرج است که مردمان قدیم برای حفظ سلامت خود، روغن زیتون را پس از خروج از حمام، به بدن خود می مالیدند و جنگجویان نیز قبل از زور آزمایی، بدن برهنه خود را به روغن زیتون آلوده می کردند.

مصارف درمانی دیگر زیتون

مصارف درمانی دیگر روغن زیتون در استعمال خارجی به شرح زیر است:

  • مالش دادن روغن زیتون تازه برروی پوست بدن کودکان مبتلا به نرمی استخوان (rachitisme) و کم خونی، اثرات مفید ظاهر می کند.
  • از روغن زیتون تازه، به صورت ماساژ دادن و مالیدن بر روی لثه دندان، در درمان پیوره (Pyorrhe e)، می توان نتایج مفید به دست آورد.
  • لینیمان سیر ( liniment ) که از خیساندن له شده چند دانه سیر (یک بولب مجموعه چند قطعه)، به مدت ۲ تا ۳ روز در ۲۰۰ گرم روغن زیتون تازه به دست می آید، اگر در رماتیسم، دردهای عصبی و دررفتگی های عضوی، برروی محل دردناک مالش داده شود، اثر تسکین دهنده درد ظاهر میکند.
  • مالش دادن روغن زیتون تازه به پوست سر، هنگام شب (قبل از خوابیدن) و ادامه آن – به مدت ۱۰ روز، از ریزش موی سر جلوگیری به عمل می آورد. پس از مالش دادن باید سر را با پارچه پوشانید و هنگام صبح با شامپو یا صابون، موی سر را شستشو داد.
  • برای درمان نقرس، مالش دادن روغن بابونه بر روی عضو اثرات درمانی ظاهر می کند برای اینکار، یک قسمت گل بابونه خشک شده را در هشت قسمت روغن زیتون وارد می کنند و سپس آنرا در بن ماری حرارت می دهند و یا آنکه به مدت ۴ روز در معرض گرمای خورشید قرار می دهند بعد آنرا صاف کرده (با فشار از پارچه می گذرانند) و بر روی عضو می مالند و مالش می دهند.
  • کمپرس خیسانده ۱۰۰ گرم برگ تازه تاجریزی سیاه که از خیساندن آن بمدت یک هفته در ۲۰۰ گرم روغن زیتون بدست آمده باشد جهت درمان سوداء ( dartre ) به کار می رود.
اثرات مقوی و قابض زیتون
  • مالیدن مخلوط گلیسرین و روغن زیتون که به نسبت مساوی از هر یک تهیه شده باشد، برای رفع خراش های پوست و حفاظت و تامین بهداشت آن موثر می باشد. استفاده از مخلوط مذکور در غالب نواحی معتدل است.
  • تنقیه ۲۰۰ گرم روغن زیتون تازه در نیم لیتر آب، جهت رفع یبوست های تشنجی (اسپاسمودیک) بکار می رود و اثر بسیار خوب دارد.
  • برای رفع سستی فلج و لقوه و تقویت نیروی جنسی مردانه، ۸۰ گرم روغن زیتون را با ۱۴ گرم کندر و ۱۶ گرم سیاه دانه مخلوط کنید و به مدت ۳ روز از آن بخورید.
  • برای تسکین خارش گزیدگی حشرات، روغن زیتون را به محل گزیدگی بمالید.
  • مصرف روغن این گیاه از امراض قلبی و سرطان جلوگیری می کند.
  • روغن زیتون سنگ کیسه صفرا را دفع می کند. برای این کار باید آن را با آبلیمو مصرف کرد.

پوست و برگ درخت زیتون ، دارای طعم تلخ و اثر مدر، مقوی، قابض، تب بر و کم کننده فشار خون اند. دو خاصیت اخیر بیشتر در برگ زیتون وجود دارد. برگ درخت زیتون، با عمل باز کننده مجاری عروق سطحی که دارد باعث پایین آوردن فشار خون می شود. بدون آنکه اثر مضعف برروی قلب داشته باشد . اثر ضد بیماری قند دارد و اوره خون را کاهش می دهد. حالت برافروختگی را از بین می برد و مصرف طولانی آن در درمان آنژین دواپوترین کمک می نماید.

بررسی های Martz در سال ۱۹۳۸ نشان داد که جوشانده برگ درخت زیتون اثر قاطع بنحو منظم، در کم کردن فشار خون دارد و چون در ۸۰ درصد مبتلایان، اثر معالج ظاهر نموده است از این جهت می توان از آن برای کم کردن فشار خون استفاده بعمل آورد.

جوشانده برگ درخت زیتون

دانشمند مذكور مصرف جوشانده برگ تازه درخت زیتون را به منظور کم کردن فشار خون به شرح زیر توصيه نموده است:

۲۰ عدد برگ سالم درخت زیتون را انتخاب نموده آن را به مدت ۱۵ دقیقه در ۳۰۰ گرم آب بجوشانند بطوری که مایع به ۲۰۰گرم تقلیل یابد سپس آن را صاف کرده کمی قند بدان اضافه کنند و به حالت گرم در هنگام شب و صبح، بمدت ۱۵ روز متوالی مصرف نمایند. پس از خاتمه ۱۵ روز باید ۸ روز ادامه آن را متوقف ساخته مجددا در صورت لزوم ادامه داد.

جوشانده های غلیظ برگ درخت زیتون در موارد مختلف، اثر مفید در رفع عوارض نقرس و رماتیسم نیز ظاهر نموده است. با تجاربی که به عمل آمده مشاهده شده است که اگر عصاره الکلی حاصل از 1.35 گرم برگ زیتون به زیر پوست خرگوشی تزریق شود، مقدار قند خون جانور را معادل ۲۵ درصد در مدت دو ساعت و نیم پایین می آورد.

دم کرده ی برگ درخت زیتون تب بر است. برای سر باز کردن جوش‌ها و کورک ها، زیتون را له کنید و روی جوش یا کورک بمالید. دم کرده و جوشانده‌ی پوست درخت زیتون تب بر و درمان کننده‌ی مالاریا است. پماد میوه‌ى نارس این گیاه برای سوختگی مفید است. جویدن برگ زیتون برای از بین بردن زخم های دهان مفید است.

صور دارویی درخت زیتون

 صور دارویی درخت زیتون

جوشانده ۱۵ تا۶۰ درهزار برگ درخت زیتون ،گرد پوست شاخه های درخت و یا برگ به مقدار۴تا ۲۵ گرم مخلوط در یک تیزان یا درعسل ، تنطور برگ یا پوست شاخه های درخت ( با الكل ۳۲ درجه)، به مقدار ۲ تا ۴ گرم در یک تیزان ، الكلاتور برگ زیتون به مقدار ۲۰ تا ۳۰ قطره در روز ، عصاره نرم الكلی برگ زیتون به مقدار ۱ تا ۴ گرم ، روغن زیتون به مقدار ۳۰ تا ۶۰ گرم به عنوان ملین و ۱ تا ۲ قاشق سوپخوری هنگام صبح ، جهت رفع یبوست ، ۵۰ تا ۱۵۰ گرم، حتی بیشتر در صبح ناشتا یا در فاصله غذاها ( مدتی قبل یا بعد از غذا برای رفع قولنج های دردناک (Coliques douleureuses) و یا تنقیه امولسیون حاصل از ۳۰ تا ۶۰ گرم روغن زیتون با یک زرده تخم مرغ در نیم تا یک لیتر آب.

روغن زیتون در فرمول تعداد بسیاری از فراورده های دارویی مانند پمادها و فراورده های زیبایی وارد می گردد.زیتون سبز که مدتی در آب نمک دار نگهداری شده باشد به مصارف تغذیه می رسد. نوع سبز زیتون، از نوع سیاه آن قابل هضم تر است.ضماد حاصل از له شده زیتون تازه، در درمان و بازکردن کورک و جوش های پوست صورت و دست موثر است.

از تنه درختان مسن زیتون، نوعی ماده قندی مخصوص به خارج ترشح می شود که به Manne d ‘ olivier موسوم است. این ترشحات که بطور نادر به دست می آید به صورت یک ماده غذایی، نزد اعراب مصرف دارد. چوب درخت زیتون، جلاپذیر است و قابلیت انعطاف و خم شدن دارد. از این جهت در صنعت برای تهیه لوازم چوبی ظریف مورد استفاده قرار می گیرد.

روغن زیتون در فرمول بسیاری از فراورده های دارویی

نسخه جهت درمان قولنج کبدی

روغن زیتون ۴۰۰ – ۱۵۰ گرم
کنیاک ۱۵ گرم
زرده تخم مرغ ۲ گرم
مانتول ۰.۵ گرم

مخلوط مذکور را پس از به هم زدن و یکنواخت کردن، به مقدار ۱/۴ تا ۱/۲ در دو مرتبه در روز مصرف می نمایند. قولنج کبدی عبارت از دردی است که بر اثر عبور سنگ های صفراوی از ویزیکول در مجرای سیستیک و کلدوک حاصل می شود و با این عمل، حالت تشنج و اسپاسم دردناک در مجاری مذکور بوجود می آید.

اسید اولییک اسید چرب اشباع نشده، به فرمول C۱۸H۳۴O۲ به وزن ملکولی ۲۸۲.۴۵ و مایعی غلیظ، به رنگ زرد روشن و غیر محلول در آب است ولی در الكل قوی، اتر و محلول های قلیایی حل می شود (تشکیل صابون های محلول). در مجاورت هوا، تدریجا با جذب اکسیژن، تغییر رنگ می دهد و تیره می شود و اگر در مجاورت هوا، تحت اثر گرمای زیاد ( ۸۰ تا ۱۰۰ درجه) قرار گیرد تجزیه می شود و بخارات تند و ناپسند از آن استشمام می شود. وزن مخصوص آن در حدود ۰.۸۹۵ است.

در گرمای ۴ درجه، انجماد حاصل می کند و به صورت توده ای متبلور درمی آید . اسید اولییک را می توان به جای روغن زیتون، جهت دفع سنگ های صفراوی، به مقدار ۰.۵ تا یک گرم، به صورت کپسول در صبح ناشتا مصرف کرد.

زیتون به عنوان داروی خوب برای کم کردن فشار خون

اولیات سدیم، اثر صفرابر دارد. مصرف آن جهت دفع سنگ های صفراوی، توصیه گردیده است. داروی خوبی برای کم کردن فشار خون، ولی با اثر کم دوام می باشد. مصرف آن به صورت تزریق درون وریدی توصیه شده است. اولیات سدیم دارای خاصیت تغییر شکل دادن سموم میکروبی به حالت مواد غیرفعال (Cryptotoxique) و جلوگیری از عفونی شدن است.

در استعمال خارج، محلول ۲ درصد آن برای شستشوی زخم های عفونی، ناراحتی های جلدی ترشح دار و زخم های سرطانی به کار می رود. مقدار مصرف آن، ۲ تا ۳گرم در ۲ یا ۳ دفعه در روز، به صورت حب یا پوسیون، به عنوان صفرابر (ترشح و دفع صفرا) است که می تواند تا مدت ۳-۴ ماه ادامه یابد. محلول ۲ درصد آن از راه تزریق درون وریدی می تواند به عنوان کم کننده فشار خون مصرف شود.

عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف زیتون

روغن زیتون برای هیچ کس ضرر ندارد و همه ی افراد می توانند از آن استفاده کنند. ولی میوه تازه و یاقوتی آن معده را سست می کند و ممکن است تولید استفراغ کند. پژوهشگران به زنان توصیه می‌کنند که در رژیم غذایی خود از این میوه و روغن آن استفاده کنند.

نحوه کاشت و تکثیر درخت زیتون

نحوه کاشت و تکثیر درخت زیتون

تکثیر نهال این گیاه به دو صورت جنسی و غیر جنسی انجام می شود. تولید نهال از طریق جنسی به صورت کاشت بذر و انجام عمل پیوند با استفاده از ارقام برتر انجام می شود. تولید نهال از طریق غیر جنسی به صورت قلمه های نیمه خشبي (قلمه های سبز رنگ و قابل انعطاف) پاجوش و تقسیم انجام می شود. با صرفه ترین راه تکثیر گیاه زیتون از طریق قلمه های نیمه خشبی برگدار است که در گلخانه های مربوطه انجام می گیرد.

درختی نیمه گرمسیری است؛ بنابراین به یخبندان های شدید حساس است. بهترین بازدهی و کیفیت زیتون در مناطقی است که دارای زمستان های معتدل و تابستان های گرم، خشک و طولانی است. در این شرایط میوه ها امکان رسیدن پیدا می کنند. اگر درجه حرارت هوا در دوره‌ی استراحت گیاه به تدریج کاهش یابد و حتی اگر به ۱۳- درجه سانتیگراد هم برسد خسارت وارد شده به درخت قابل توجه نخواهد بود اما اگر در همین زمان درجه حرارت به طور ناگهانی کاهش یابد ممکن است به نابودی گیاه منجر شود.

همچنین شاخه های دارای محصول درخت در درجه حرارت ۵ سانتی گراد ممکن است از بین برود. درخت این گیاه نیاز به آفتاب فراوان دارد و در مناطق کم نور رشد رویشی درخت بیشتر و شاخه ها در هم فرو رفته و به دنبال آن محصول کم می شود. درخت این گیاه معمولا در اغلب خاک‌ها محصول می دهد اما بهترین خاک برای زیتون کاری خاک سبک رسی، شنی با زهکش کافی و عمیق است.

زیتون به خشکی مقاوم است و نیاز به آب کمی دارد. کاشت دیم این گیاه نیز در مناطقی که بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلی متر بارندگی سالیانه با پراکنش مناسب داشته باشد عملی خواهد بود. کاشت نهال زیتون از آبان تا فروردین ماه در استان های مربوطه امکان پذیر است. در مناطقی که زمستان معتدل دارند بهتر است زودتر اقدام به درخت کاری شود و در نقاط سردتر باید پس از برطرف شدن سرما اقدام به کاشت کرد.

کاربرد محصول درخت زیتون

فاصله کاشت درختان زیتون معمولا ۷×۸ یا ۵×۶ است. فاصله کمتر از این موجب درهم رفتن شاخه های درختان مجاور و کاهش محصول می شود. لازم است قبل از کاشت، محل دقیق چاله ها مشخص و چاله به صورت عميق حداقل در ابعاد ۰.۷×۰.۷×۰.۷ متر حفر شود و خاک زراعی با کود دامی پوسیده و در صورت نیاز با کودهای شیمیایی توصیه شده، مخلوط و سپس اقدام به کاشت کرد. پس از کاشت بلافاصله باید آبیاری شود.

هرس کردن درخت پیری و مرگ درخت را به تاخیر می اندازد همچنین موجب توازن بین رشد و تولید می شود. با هرس مناسب می توان شکل ظاهری درخت را زیبا کرد. تجربه نشان داده است میوه های به وجود آمده بر روی شاخه های تاج بیرونی بزرگتر و دارای روغن بیشتری است. زیتون پس از رسیدن تغییر رنگ می دهد و از سبز تیره به طرف زرد شدن و سپس به طرف سیاهی می رود. این فرایند موجب می شود تا برداشت زیتون بسته به نوع مصرف متفاوت باشد.

برای مصارف کنسروی باید زمانی که رنگ میوه از سبز تیره به زردی گرایید محصول را برداشت کرد، ولی برای مصارف روغنی رنگ میوه تیره و سیاه لازم است. هرچه رنگ میوه تیره تر شود درصد روغن آن بیشتر می شود. درخت زیتون معمولا از سال پنجم شروع به میوه دهی می کند و بازده اقتصادی آن از سال دوازدهم شروع می شود.

سابقه تاریخی درخت زیتون

سابقه تاریخی درخت زیتون

اشارات فراوانی که در انجیل درباره گیاه زیتون و تولید آن وجود دارد و فراوانی آن در سرزمین کنعان و منطقه ای در سوریه، ما را به این نتیجه می رساند که سوریه محل تولد زیتون پرورشی است. احتمالا در آغاز، گونه ای از اصلاح شده ی آن به دست تعدادی از فرقه کوچک سامی افتاده و به تدریج در قبایل اطراف نیز گسترش یافته است. در ایران؛ در تازه ترین کشفیات باستان شناسی در تپه باستانی کلورز رستم آباد در منطقه طارم و رودبار بیانگر این است که کشت زیتون در این منطقه به بیش از ۲۰۰۰ سال پیش باز می گردد

در یونان باستان و در دنیای هومر (شاعر و داستانسرای یونانی) همان طور که در ایلیاد اثر حماسی طبیعی از هومر شاعر نابینای یونانی که در آن از جنگ تروا سخن گفته است) مشخص است، روغن زیتون ماده ای بوده است، فقط برای ثروتمندان و بیشتر به سبب ارزش آن برای آرایش پهلوانان مورد توجه بوده است؛ جنگجویان بعد از استحمام به خودشان روغن میزدند و بدن پاترو کلوس هم کاملا با روغن زیتون پوشیده می شد.

اگرچه در ایلیاد هیچ اشاره ای به زيتون نشده، اما نشانه های دیگری حاکی از آن است که در زمان نگارش ادیسه شناخته شده است. در زمان سولن حقوقدان یونانی، زیتون به قدری گسترده شده بود که او وضع قوانینی را برای کشت منظم این درخت در آتیکا ضروری دانست. این منطقه ای بود که احتمال زیتون از آنجا به تدریج در تمام نواحی هم پیمان با یونان و کشورهای انشعابی از آن انتشار یافت.

اشاره فراوان به زیتون در تمدن های مختلف

در بین یونانیان روغن زیتون به عنوان ماده ی غذایی مهم و نیز برای کاربردهای خارجی اهمیت زیادی داشت. رومیان بیشتر از آن در آشپزی و غذا استفاده می کردند و به عنوان ماده ای ضروری برای آرایش پر ارزش بود و در روزهای پرشکوه امپراتوری بعدی این به صورت یک اصل درآمد که زندگی طولانی و خوش به دو مایع بستگی دارد: شراب و روغن زیتون

تاج این گیاه ، شاخه ای از درخت زیتون است که به دور حلقه ای پیچیده شده و در بازی های باستانی المپیک یونان به قهرمان اعطا می شده است. در المپیک ۲۰۰۴ آتن سنت اهدای تاج زیتون تجدید شد و به همراه مدال طلا به قهرمانان اعطا شد. شاخه این گیاه در پرچم سازمان ملل متحد نیز به عنوان نماد صلح استفاده شده است.

محل رویش درخت زیتون

شمال ایران: رودبار، منجیل، رستم آباد و بطورکلی در سفید رود در ارتفاعات ۱۵۰ تا ۴۰۰ متری. گرگان: شاه پسند سابق، بهشهر، حاجیلر. فارس: کازرون، فسا، بین شیراز و بوشهر. کرمان: بم، شهداد و غیره.

اسامی محلی درخت زیتون

اسامی محلی درخت زیتون

بنام درخت زیتون ( در غالب نواحی ایران)، زه دار ( در رودبار و رستم آباد)، كلكم Calcome و کلکام ( در سپیددشت لرستان)، چوب سید Tchoubt seyed (در شاه پسند سابق گرگان).

Manne

تحت این نام موادی با طعم شیرین ملایم در معرض استفاده های درمانی قرار می گیرد که به طور طبیعی و یا براثر گزش حشرات و یا با ایجاد شکاف از تنه درختان و یا از برگ گیاهان مختلف به خارج ترشح می گردد. این مواد دارای قندهای مختلف و یا الكل های پلی مرف مشابه مانیت است. مان ها دارای انواع مختلف و اثر درمانی متفاوت اند. گیاهان مولد آن ها نیز در تیره های مختلف جای دارند. مان های ایران، به نام های شیرخشت، بیدخشت، ترنجبین، گز خونسار، گز علفی و غیره می باشد.

گیاهان مهمی که ترشحات آن ها تحت نام مان، در معرض استفاده قرار می گیرد به شرح زیراند:

  • Fraxinus Ornus L و واریته های آن
  • excelsier L
  • Cedrus libani Barrel
  • Larix europaea DC
  • Pinus lambertiana Dougl
  • Tamarix gallica L
  • Eucaylptus mannifera Mudi
  • dumosa A Cunn
  • Olea europaea L
  • Quercus mannifera Lindl
  • Vallonea Kotchy
  • Quercus aegylops L
  • Alhagi maurorum DC
  • Astragalus adscendus Boiss. et Hauskn
  • Cotoneaster nummularia F.M
  • Salix fragilis L
  • Atraphaxis spinosa L

مان های مختلف دیگر نیز وجود دارد که بعضی از آنها دارای منشا شناخته شده نیستند. مان افریقای مرکزی از یک نوع قارچ و مان ماداگاسکار از نوعی گیاه متعلق به تیره Combretaceae، تحت اثر لارو حشره مخصوصی به دست می آید. انواع دارویی و مهم مان، از Fraxinus ها مخصوصا گیاهان زیر به دست می آید:

fraxinus ornus (زبان گنجشک)

fraxinus excelsior(درخت زبان گنجشک – ون)

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت