حمام های دارویی

کاربر 21کاربر 21
207 بازدید
حمام های دارویی

حمام، مکانی است محتوی آب و یا آب دارای مواد مختلف که به تفاوت، تمام و یا قسمتی از بدن را به منظور شست شو و یا درمان بعضی از بیماری ها در آن غوطه ور می سازند. در حمام های دارویی استفاده از آب های معدنی، جهت تامین بهداشت و سلامت بدن، دارای قدمت تاریخی است زیرا شواهد موجود محقق می دارد که قدما از آب های معدنی، استفاده فراوان می نمودند و وجود ساختمان و تاسیسات مخصوص در اماکنی که آب معدنی وجود داشته، دليل قاطعی برای اثبات آن است.

قدما اصولا آب های معدنی را مقدس می دانستند و از آن ها منحصرا به صورت استحمام در حمام های دارویی، استفاده به عمل می آوردند یعنی از آب های معدنی، به صورت آشامیدن و به منظور درمان بیماری ها استفاده نمی کردند.

حمام های دارویی موضعی

حمام های دارویی اصولا بر دو نوع عمومی و موضعی است. در حمام های عمومی، تمام و یا قسمت اعظم بدن در آب غوطه ور می شود در حالی که در حمام موضعی، که آن نیز به منظور شست شو و یا درمان بیماری ها به کار می رود، قسمتی از بدن مانند دست یا پا درآب وارد می گردد.

حمام های موضعی ممکن است به صورت نیمه حمام (نشستن در ظرف محتوی آب…) که در واقع نیمی از بدن در آب غوطه ور می شود یا به صورت حمام پا (Peduluve) یا حمام دست (manuluve) و غیره باشد. حمام های دارویی را به تناسب حالت فیزیکی آن ها، و موادی که در تهیه آن ها به کار می رود به چهار نوع: حمام مایع (مانند حمام های معمولی)، حمام نرم، حمام خشک و حمام بخار تقسیم می نمایند.

حمام های دارویی مایع (Bains liquide)

حمام های دارویی مایع (Bains liquide)

این نوع حمام ها، ممکن است شامل آب و یا آب دارای مواد مختلف باشند. مواد موجود در آب این گونه حمام ها ممکن است به حالت طبیعی در آن وجود داشته (مانند آب های معدنی، آب دریا …) و یا آن که مواد خاصی را به منظورهای درمانی و بهداشتی به آب افزوده باشند. در گروه حمام های دارویی مایع، حمام های مختلف دیگر که بعضی ها جنبه تاریخی دارند مانند حمام خون، حمام شیر، حمام روغن، و غیره جای داده شده است.

اگر درجه دمای آب حمام، نزدیک به صفر باشد آن را حمام خیلی سرد (حمام يخ) و اگر گرمای آن بین ۱۰ تا ۱۲ درجه باشد، حمام سرد، اگر بین ۲۵ تا ۳۰ درجه باشد، حمام ولرم و اگر بین ۳۰ تا ۴۰ درجه باشد آن را حمام گرم می نامند. حمام هایی با درجه گرمای زیاد تر نیز وجود دارد.

باید توجه داشت که استفاده از حمام های دارویی بسیار گرم، اگر ضرورت پیدا نماید باید در نهایت احتیاط و در وان سرپوشیده با راهنمایی پزشک به نحوی انجام گیرد که بدن در داخل وان ولی سر، خارج از آب گرم یعنی بیرون سرپوش جای داشته باشد به طوری که حتی بخارات گرم آب، به ناحیه سر نرسد و ایجاد ناراحتی ننماید.

حجم آب مورد استفاده برای افراد در سنین مختلف تفاوت می نماید مانند آن که در اشخاص بالغ، معادل ۲۵۰ تا ۳۰۰ لیتر، برای نوجوانان، ۲۰۰ لیتر، برای اطفال ۸ تا ۱۲ ساله، ۱۰۰ لیتر و برای سنین پایین تر از ۱۲ سال، به تناسب بین ۲۵ تا ۵۰ لیتر می باشد. مشخصات حمام های خیلی گرم یا خیلی سرد و یا حمام های دارای مواد دارویی مختلف و طرز استفاده و مدت توقف در آن ها باید با نظر پزشک و با رعایت دقت کامل انجام گیرد.

حجم آب و طول مدت استحمام بر حسب سن - حمام های دارویی مایع

طول مدت استحمام نیز برحسب سن و این که آب دارای چه نوع ماده دارویی جهت درمان بیماری باشد تفاوت می کند به طوری که ممکن است طول مدت توقف در حمام، کوتاه یعنی به مدت چند دقیقه، یا طولانی تر یعنی دارای مدت متوسط تا حد کم تر از یک ساعت و یا دراز مدت باشد که در حالت اخیر طبق تجویز پزشک می تواند به مدت بیش از ۲ ساعت نیز ادامه یابد.

باید توجه داشت که استحمام با بدن تب دار و یا زمانی که بدن بر اثر فعالیت های جسمانی یا غیر آن، عرق داشته باشد و هم چنین بعد از شام یا نهار صورت نگیرد. اگر به آب حمام، فراورده های گوگرد دار یا دارای املاح فلزی و یا املاح ید دار افزوده شود نباید این عمل در وان های فلزی انجام گیرد.

نوع حمام نیز برحسب استفاده ای که از آن به عمل می آید با یک دیگر متفاوت است چنان چه ممکن است حمام به صورت دوش، حمام کامل (وارد کردن تمام بدن در آب)، حمام موضعی و یا به صورت ریختن آب با کمک ظروف کوچک بر روی تمام یا قسمتی از بدن (affusion) و هم چنین به صورت پاشیدن آب بر روی بدن به صورت قطرات باران با فشار کم یا فشار نسبتا زیاد و غیره باشد که هر یک از آن ها، صور و حالات مختلف دارد.

حمام های دارویی نرم (Bains mous)

حمام های دارویی نرم (Bains mous)

این گونه حمام های دارویی که به علت ترکیب یافتن از گل های حاوی مواد معدنی مفید یا تفاله انگور و یا تفاله حاصل از له کردن دانه های روغنی و غیره، حالت مایع، مانند حمام های قبلی ندارند، اصطلاحا حمام نرم نامیده می شوند و اصولا کم تر از حمام های دارویی دیگر مورد استفاده قرار می گیرند.

حمام های حاصل از لجن و گل های سواحل دریاها که حاوی مواد معدنی مختلف می باشند، برای درمان بیماری هایی مانند هیپوکوندری (hypochondrie)، اسکوربوت، خنازیر (scrofule) و غیره به کار می روند.

حمام های‌ دارویی خشک(Bains secs)

حمام های دارویی خشک مانند حمام ماسه (حمام ماسه گرم برای درمان رماتیسم و غیره)، حمام سبوس، حمام خاکستر گرم و غیره، انواعی است که در تمام موارد مذکور، بیمار در داخل ماسه، سبوس یا خاکستر و غیره قرار گرفته، تمام و یا قسمتی از بدن به استثنای ناحیه سر و قسمت بالای گردن را در آن وارد می سازند. از این نوع حمام ها نیز برای درمان بیماری های مختلف استفاده به عمل می آید.

حمام های دارویی بخار(Bains de vapeur)

حمام های دارویی بخار(Bains de vapeur)

این نوع حمام های دارویی ، موارد استفاده فراوان در درمان بیماری های مختلف در پزشکی امروزه دارند و معمولا به دو طریقه زیر، از آن ها استفاده به عمل می آید:

الف – طریقه اول آن است که بیمار را در نوعی وان چوبی یا فلزی سرپوش دار، به نحوی جای می دهند که فقط سر بیمار خارج از سرپوش وان قرار گیرد به طوری که بقیه اعضای بدن در زیر سرپوش و در داخل وان جای گیرد. در این طريقه، بخارات از سوراخ کف وان و به وسیله لوله هدایت شونده که در انتها به سرپوش کوچکی با منافذ ریز ختم می شود، وارد آن می گردد.

در موسسات بزرگ درمانی و در بیمارستان ها، بخار مورد نظر را در دستگاهی واقع در اطاق مخصوص، تولید می کنند سپس آن را توسط لوله ای از راه منافذ سرپوش دهانه آن، به اطاق دیگری که بیماران در آن جای داده شده اند وارد می نمایند. در این اتاق، بیماران خود را به لوله مذکور که بخارات از آن راه وارد اتاق می گردد، به فاصله ای که تحمل گرمای بخار برای آن ها میسر باشد، نزدیک می کنند.

مایعی که به صورت بخار و به طریق مذکور وارد اتاق بیمار می شود، مشخصات و ترکیب متفاوت برحسب درمان نوع بیماری ها دارد ضمنا درجه گرمای حمام های دارویی بخار به تفاوت بین ۲۰ تا ۶۰ و حتی گاهی بیشتر است. مدت توقف در این حمام ها نیزبر حسب نوع بیماری و تحمل بیمار، بین یک دقیقه تا چند ساعت است که حد متوسط آن معمولا ۱۵ دقیقه می باشد.

باید توجه داشت که اگر در حین استفاده از حمام های بخار، ناراحتی و احتقان مغزی، به علت تاثیر گرما در بیمار، پیش آید باید آب سرد در دسترس باشد تا با آغشته کردن اسفنج به آب سرد، آن را بر روی سر بیمار قرار داده، رفع ناراحتی به عمل آورند. پس از خارج شدن از حمام های بخار، بهتر آن ست که بیمار بلافاصله در تخت خواب جای گیرد و فورا خود را بپوشاند تا به خوبی عرق کند ضمنا مدتی به همین حال باقی بماند تا عرق او خشک شود.

به طریق ساده نیز می توان مایع بخار شدنی را در ظرفی تولید کرد و سپس ظرف را در بستر بیمار جای داده روپوشی بر روی آن کشید به نحوی که بدن بیمار با قرار گرفتن در زیر پوشش مذکور، تحت تاثیر بخار آب قرار گیرد.

حمام های دارویی بخار به دو نوع خشک و مرطوب تقسیم می شوند:

نوع خشک حمام های بخار غالبا با استفاده از گوگرد، بی سولفور جیوه، بنژوئن و غیره تهیه می شود که به آن می توان انواع دیگر این حمام ها را که مواد رزینی در بخار آن وجود دارد و معمولا از کربونیزاسیون چوب Sapin به دست می آیند، اضافه نمود. نوع مرطوب حمام های بخار، از آب، الكل، سرکه، جوشانده های معطر، نرم کننده ها و غیره تهیه می شود.

برای تهیه نوع خشک حمام های بخار، قطعات ماده بخار شدنی را بر روی صفحه گداخته ای می ریزند تا به سهولت بخار از آن ها حاصل شود در حالی که برای تهیه حمام های بخار مرطوب، مایع مورد استفاده را تحت اثر گرما تبخیر می کنند و سپس بخار حاصل را به اطاق بیمار هدایت می نمایند.

اگر حمام های دارویی بخار موضعی نباشد یعنی تمام بدن تحت اثر بخار قرار گیرد، آن ها را اصطلاحا حمام های دوش بخار (douches de vapeur) یا حمام های دوش بخور (douches de fumigation) می نامند. در حالت موضعی، انتهای لوله ای را که بخار از آن خارج می شود، به موضع مورد نظر بیمار نزدیک می کنند و ضمنا انتهای لوله را در همان حدود، پیوسته حرکت می دهند تا گرمای آن برای بیمار قابل تحمل باشد.

حمام های‌ دارویی سونا (Sauna)

حمام های دارویی سونا بر دو نوع مرطوب و خشک هستند. نوع مرطوب آن ها از ریختن آب بر روی اجاق های فلزی گرم و پخش شدن بخار آب حاصل در فضای حمام، حاصل می شود ولی در نوع خشک آن، گرمای خشک به درجات زیاد و مورد نظر، به داخل اتاق هدایت می گردد. در نوع اخیر، به تناسب تحمل افراد، به تفاوت از یک ربع تا نیم ساعت در حمام جای می گیرند.

چند دقیقه پس از توقف نیز عرق فراوان از همه قسمت های بدن خارج می شود که خود موجبات لاغر شدن افراد چاق را اگر به طور صحیح از آن استفاده نمایند فراهم می سازد.

معمولا پس از خروج از حمام و شست شوی بدن، در انتها آب سرد بر روی بدن می ریزند و یا در حوضچه هایی که آب سرد جاری در آن وارد می گردد بدن را می شویند. با این عمل چون با خروج مقداری زیادی عرق، سموم بدن دفع می گردد، حالت سبکی و نشاط به انسان دست می دهد. معمولا به تفاوت، ۲ یا ۳ و حتی ۴ بار در روز از این نوع حمام های دارویی (هر یک به طور متوسط در حدود ۲۰ دقیقه) استفاده به عمل می آورند.

حمام های متناوب گرم و سرد

حمام های متناوب گرم و سرد - حمام های دارویی

این گونه حمام ها با آن که اثر نسبتا تحلیل برنده قوا و ناراحت کننده ظاهر می کنند اما چون اثر خوب در جریان گردش خون و در تغذیه دارند می توانند مورد استفاده افراد سالم قرار گیرند. اساس استفاده از این گونه حمام ها آن است که به تناوب از نوع گرم و سرد آن ها، استفاده به عمل آید. بدین نحو که ابتدا از حمام گرم با درجه حرارت ۳۶ تا ۴۰ به مدت ۱۰ دقیقه و سپس بلافاصله از حمام نسبتا سرد به مدت یک دقیقه استفاده شود و یا به جای آن سریعا بدن را با آب سرد در همان مدت کوتاه شست شو دهند و مجددا از حمام گرم به مدت ۱۰ دقیقه و از آب سرد به مدت یک دقیقه استفاده به عمل آورند.

این گونه حمام ها به طوری که ذکر شد چون اثر تحلیل برنده قوا دارد، هرگز نباید مورد استفاده مبتلایان به ناراحتی های قلبی یا عروق خونی و یا بیماران مبتلا به سخت شدن شرایین (calcification arteriel) قرار گیرد. در مورد اطفال سالم نیز حمام گرم باید به مدت ۱۰ دقیقه با گرمای ۳۰ تا ۳۵ درجه مورد استفاده قرار گیرد و سپس سریعا بدن آن ها با آب تقریبا سرد شست شو داده شود.

حمام های دارویی ، به منظورهای مختلف مانند درمان بیماری ها، مخصوصا بیماری های پوست، رفع خارش، به عنوان نیرو دهنده برای مبتلایان به ضعف اعصاب یا تقویت بیماران در دوره نقاهت و یا برای حفظ بهداشت پوست، مخصوصا پوست های حساس و تامین شادابی و سلامت پوست و غیره مورد استفاده قرار می گیرد که نمونه هایی از آن ها، مخصوصا انواعی که در تهیه آن ها گیاهان دارویی به کار می رود شرح داده می شود:

حمام نیرودهنده برای مبتلایان به رماتیسم

حمام نیرودهنده جهت مبتلایان به ضعف اعصاب

حمام نیرودهنده جهت بیماران در دوره نقاهت

حمام نیرودهنده بسیار مقوی

حمام، برای رفع خارش و تقویت پوست های حساس

حمام نیرودهنده و تقویت کننده

حمام، جهت رفع سرماخوردگی و تسکین ناراحتی های آن

حمام، جهت رفع سودا و اگزما

حمام، برای رفع کهیر

جوشانده جهت شست شو های مهبلی

جوشانده جهت رفع قاعدگی های دردناک

محلول شست شو جهت درمان واژینیت (التهاب واژن)

محلول شست شوی دهان و حلق آرام کننده

محلول غرغره جهت درمان ورم لوزه

حمام دارویی، جهت درمان رماتیسم

حمام دارویی، جهت درمان راشیتیسم

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت