پنیرک (Malva sylvestris)

کاربر ۱۸کاربر ۱۸
4,939 بازدید
پنیرک

نام فارسی: پنیرک

نام علمی: .Malva sylvestris L

نام فرانسه: Grande Mauve, Fromageon, Fausse guimauve, Mauve sauvage

نام انگلیسی: Mallow, Common mallow, High mallow, Round – dock

نام ایتالیایی: Malva salvatica

نام آلمانی: Malvenkraut, Wild malve

نام عربی: خبازی، الدهماء (Ad dahmâ)

نام های دیگر: خبازی – خطمی معطر – خطمی مشک بو – مولجه – پین دیره – نان كلاغ – گل خیر – خیرو – خبیز – حباجی – ملوخیا – خطمی – خطمی كوچك – Mallow – Mauve – Framageon

در کتب طب سنتی گیاه پنیرک را به سه نوع تقسیم بندی کرده اند: یکی بستانی (به اسم ملوخيا و یا ملوکیه). دیگری بری یا بیابانی (به اسم خطمی) و نوع سوم صغير بری که نوع اصلی است. برگ آن گرد و دایره مانند، بی مزه و کمی هم خشن. خصوصا پشت برگ آن و گل آن کوچک و سرخ مایل به بنفش است.

گیاه پنیرک از تیره پنیرک

پنیرک گیاهی است از تیره پنیرک، پایا به ارتفاع ۳۰ تا ۶۰ سانتی متر و پوشیده از کرک های دراز که به حالت وحشی در جنگل ها و اراضی بایر می روید به علاوه به منظور استفاده های درمانی، کم و بیش پرورش می یابد. ریشه آن گوشت دار، سفید رنگ و ساقه آن، راست و استوانه ای شکل است. برگ هایی متناوب، بزرگ، با دمبرگ دراز، شامل ۵ تا ۷ لوب دانه دار و گل هایی به رنگ گلی مایل به بنفش با تزییناتی از خطوط تیره دارد. مادگی آن مرکب از ۱۰ تا ۱۲ برچه می باشد که هر یک پس از رسیدن، منحصرا دارای یک دانه می گردند.

قسمت مورد استفاده آن، برگ، گل و حتی گیاه کامل است. در نواحی مختلف به تفاوت، گونه های مجاور و یا واریته های آن نیز به مصارف درمانی می رسند.

۱- پنیرک نوع کبیر

پنیرک نوع کبیر

(تیره ای از گیاهان گل دار هستند. از جمله گیاهان متعلق به این تیره می توان از گل ختمی (پنیرک)، کاکائو و بالسا هم چنین ختمی دارویی و ختمی معمولی را نام برد. میوه گیاهان این تیره، فندقه یا کپسول که با ۳ تا ۵ شکاف طولی باز می شود. گیاهان متعلق به این تیره دارای لعاب هستند که خاصیت لزجی را به آن ها می دهد.)

گیاهی است علفی پایا و یا دو ساله با ساقه راست و استوانه ای بلندی آن ۸۰ – ۴۰ سانتی متر. برگ های آن متناوب با دمبرگ بلند و با بریدگی عمیق كه برگ را به ۷ – ۵ قسمت تقسیم می كند. گل های آن درشت است كه در ماه های اردیبهشت تا تیر به رنگ قرمز مایل به بنفش ظاهر می شود. ریشه آن عمودی كمی ضخیم و گوشت دار و سفید رنگ و آب دار و ساقه آن پوشیده از كرک است.

تخمدان آزاد مدور و دارای خانه های متعدد و میوه آن كپسول گرد و مدور است كه در خانه های متعدد و مشخص آن در هر خانه یک دانه قرار دارد. واریته ای از آن در ایران می روید.

در نواحی البرز، كرج، كن، بیلغان و آذربایجان نزدیك تبریز و در خوی در قراچال و كوه های گرد، در اراک در خراسان در كوپه داغ، قوچان و بین تربت حیدریه و اسد آباد مشهد و در جنوب در شیراز، كرمان و بلوچستان دیده شده است.

۲- پنیرک نوع صغیر

پنیرک نوع صغیر

برگ و گل در تمام قسمت ها كوچك تر از نوع كبیر است. بلندی آن در حدود یک وجب و حداكثر تا نیم متر می رسد. برگ های آن گرد و گل های آن سفید با رگه های قرمز یا قرمز شرابی است.

این گیاه نیز در اغلب مناطق ایران می روید از جمله در دامنه های البرز، اطراف تهران، هفت حوض، در مناطق شمال ایران، اطراف گیلان، آستارا و آذربایجان و دلیجان و نزدیک تبریز و خوی، مناطق مركزی ایران در اصفهان، سمنان، اراک منطقه خراسان در قوچان، كوپه داغ و مناطق جنوب جزیره قشم، بندرعباس، كرمان و بلوچستان به طور خود رو دیده می شود.

این گیاه به صورت خود رو، در بسیاری از نقاط می روید و برای استفاده نیز کاشته می شود. برگ‌های آن بزرگ و دارای دم برگ است. گل‌های آن به رنگ گلی مایل به بنفش و دارای خطوط تیره است. این گل‌ها پس از خشک شدن به رنگ آبی در می آیند.

گیاه پنیرک دارای ریشه های آب دار و سفید رنگ است. این گیاه در ایران نمی روید و گونه ای نزدیک به آن به نام M. neglecta مورد استفاده قرار می گیرد. گونه‌ موجود در ایران، به بلندی گونه اصلی نیست و به حالت تقریبا خوابیده است و حداکثر تا ۴۰ سانتی متر ارتفاع دارد. برگ‌ها دارای حالت دایره ای، دندانه دار و گل ها، بنفش رنگ و کوچک هستند.

گیاه پنیرک به صورت خود رو در بسیاری از مناطق می روید

نوع دیگری از گیاه پنیرک، نوع بستانی آن است که این نوع بسیار کم تر شناخته شده و کم تر مورد استفاده قرار می گیرد. برگ‌های این نوع دراز و گل آن زرد و کوچک تر از گل خیار و در پنبه زارها بسیار می روید و به بلندی گیاه پنبه می شود. در اغلب نقاط ایران به ویژه در دشت‌های شهرستان اقلید می روید. هم چنین در کاشان به این گیاه «مولجه» می گویند.

برای جمع آوری گل‌ها، بهتر است در زمان باز شدن آن ها که اکثرا در تابستان است، این کار صورت گیرد. جمع آوری برگ‌ها در فصل بهار باید صورت گیرد. پس از خشک کردن گیاه آن ها را در ظروفی غیر پلاستیکی به دور از نور و رطوبت نگه داری می کنند.

محل رویش گیاه در ایران نواحی البرز، اطراف تهران، شمال ایران، آذربایجان، آستارا، اصفهان، نواحی مرکزی ایران، خراسان، دامغان، سمنان، جنوب ایران، کرمان، بلوچستان و سایر نقاط می باشند.

اختصاصات تشریحی پنیرک

اختصاصات تشریحی پنیرک

در برش عرضی برگ پنیرک، قسمت های مختلف زیر دیده می شود:

  1. بشره مرکب از سلول های منظم و ناهموار از خارج، که هر دو سطح فوقانی و تحتانی آن، پوشیده از تارهای مختلف به صور ساده، ستاره ای و غده ای است.
  2. پارانشیم نرده ای شامل یک ردیف سلول که در زیر آن پارانشیم حفرهای با ضخامت کم قرار دارد. در هر دو پارانشیم، بلورهای اکسالات کلسیم متعدد به صورت ماكل دیده می شود.
  3. در پارانشیم حفرهای و بشره هر دو سطح برگ، سلول های موسیلاژدار دیده می شود.

ترکیبات شیمیایی پنیرک

ترکیبات شیمیایی پنیرک

در تمام قسمت های گیاه، علاوه بر تانن، مواد لعابی فراوان، قند، اکسالات کلسیم، مواد رزینی و پکتیک وجود دارد. گل پنیرک دارای مقدار بسیار جزئی از یک ماده رنگی به نام مال وین (malvine) است که بر اثر هیدرولیز، تجزیه شده، گلوکز و مال وینین (malvinine) می دهد.

گیاه پنیرک دارای ویتامین A و B و C است. هم چنین برگ‌های آن دارای قندهای آرابینوز، گلوکز، رامنوز، گالاکتوز و اسید گالاکتورونیک اسید می کند.

گل های پنیرک بیش از ۱۰ درصد موسیلاژ دارند. این موسیلاژ (نوعی ماده ژلاتینی که اطراف نوک ریشه را در بر می گیرد، و موسیلاژ خوانده می‌شود) در اثر هیدرولیز، تبدیل به گالاكتوز، آرابینوز، گلوکز، رامنوز و اسید گالاکتورونیک می شود. هم چنین گل های پنیرک حاوی مقدار کمی تانن و حدود یک دهم درصد لوگو آنتوسیانین ها و ۷ درصد آنتوسیانین ها است.

نحوه کاشت و تکثیر پنیرک

نحوه کاشت و تکثیر گیاه پنیرک

این گیاه در زمان رشد به آب فراوان نیاز دارد. خاک‌هایی که این گیاه در آن کشت می شود باید دارای بافت متوسط و غنی از مواد غذایی و ضخامت زیادی باشد. شخم عمیق خاک در پاییز خاک را به خوبی برای کاشت پنیرک آماده می کند و از هر گونه عملی که در فصل بهار منجر به از دست رفتن رطوبت خاک بشود، باید خودداری کرد. در این فصل قبل از کاشت باید زمین را تسطیح و بستر خاک را برای کاشت بذر آماده کرد.

پنیرک بهتر است با غلات و با دیگر گیاهان به تناوب کشت شود. تکرار کشت این گیاه در یک زمین پس از ۳ سال انجام پذیر است. اواخر اسفند تا اوایل فروردین زمان مناسبی برای کشت مستقیم گیاه است. بذرها در ردیف هایی به فاصله ۶۰ تا ۸۰ سانتی متر باید کشت شوند. در صورتی که بذرها به روش کپه ای کشت شوند فاصله ردیف‌ها ۶۰ تا ۸۰ سانتی متر و فاصله دو بوته در طول ردیف ۳۰ تا ۴۰ سانتی متر مناسب است.

در هر دو رویش عمق بذر در هنگام کاشت ۱ یا ۲ سانتی متر مناسب است. پس از کشت ردیفی بذرها در زمین اصلی بلافاصله زمین را باید آبیاری کرد. چنان چه بذرها به روش کپه ای کشت شوند باید در هر چاله ۵ تا ۶ بذر قرار داد و پس از سبز شدن به حذف بوته های ضعیف باید اقدام کرد. در صورتی که بذرها به صورت متراکم در طول ردیف ها کاشته شده باشند، باید در مرحله ۷ تا ۸ برگی گیاه به تنک کردن آن ها اقدام کرد، به طوری که فاصله دو بوته در طول رویش ردیف ۳۰ تا ۴۰ سانتی متر شود.

نحوه کاشت و تکثیر گیاه پنیرک

تکثیر پنیرک ها از طریق کاشتن دانه آن ها که از پایه های مرغوب به دست آمده باشد صورت می گیرد. برای این کار دانه های آن ها را به تفاوت در پاییز و یا در نهار می کارند. اگر دانه در بهار کاشته شود، گیاه در ماه های تیر و مرداد گل می دهد و در صورتی که در پاییز کاشته شود، علاوه بر آن که گل ها زودتر ظاهر می گردند، حساسیت گیاه در مقابل طفیلی های مختلف مخصوصا Puccinia malvacerarum نیز کم تر می شود.

پس از انتقال گیاه به زمین زراعتی، معمولا با کود هایی که به حالت محلول و مایع درآمده اند و یا کود انسانی رقیق شده، زمین را آبیاری می کنند. به علاوه در مواقع خشکی زمین، حفره کوچکی در مجاورت هر گیاه به وجود می آورند. و در داخل آن ها، مقداری آب می ریزند.

پنیرک را از طریق خوابانیدن و قلمه زدن نیز می توان زیاد کرد ولی چندان معمول نیست.

بهترین زمان برداشت برگ‌ها هنگامی است که گیاهان به گل می روند. در این مرحله برگ‌ها بیشترین مقدار مواد موثره را دارا هستند. جمع آوری گل پنیرک باید تدریجا و قبل از باز شدن کامل آن ها در فاصله ماه های خرداد و تیر صورت گیرد. گل پنیرک را در سایه و در محلی که به خوبی تهویه گردد، خشک می کنند و یا این عمل را در اتوو، در گرمای ۲۵ درجه، انجام می دهند و حرارت دستگاه را تدریجا تا ۳۶ درجه، بالا می برند.

زمان مناسب برداشت گل و برگ های گیاه پنیرک

گل ها را پس از برداشت باید به ضخامت ۲ تا ۳ بند انگشت بر روی هم قرار داد تا خشک شوند. از قرار دادن گل های پنیرک در آفتاب باید خودداری کرد؛ زیرا آفتاب تاثیر نامطلوبی بر مواد موثره آن دارد. نسبت گل و برگ تازه به خشک ۶ به ۱ و۵ به ۱ است.

گل های پنیرک پس از خشک شدن نیز باید رنگ آبی زیبای خود را خفظ نمایند. گل های خشک شده را باید در محل خشک نگه داری کرد تا از فساد و خرابی آن ها جلوگیری به عمل آید. از هر پایه پنیرک معمولا معادل ۲۰۰ گرم گل و در نتیجه از هر ۱۲۰۰ پایه ای که در یک هکتار زمین کاشته می شود، معادل ۲۴۰۰ کیلو گرم گل به دست می آید. برگ پنیرک را پس از چیدن گل ها، جمع آوری می کنند. از برگ پنیرک نیز معادل همان مقدار که برای گل پنیرک ذکر شد، بهره برداری به عمل می آید.

طرز استفاده و مقدار مصرف گیاه پنیرک

طرز استفاده و مقدار مصرف گیاه پنیرک

خواص گل و برگ پنیرک، نزدیک به هم است؛ ولی اثرات گل به دلیل داشتن آنتوسیانین و لکوآنتوسیانین ها، کامل تر است. هم چنین برای استفاده از خواص کامل پنیرک، بهتر است مخلوطی از گل و برگ آن را مورد استفاده قرار داد. اثرات گیاه پنیرک با گل ختمی هم جهت است، می توان از مخلوط گل پنیرک و گل ختمی برای درمان، به ویژه در سرماخوردگی، تسکین سرفه به عنوان خلط آور و رفع گرفتگی صدا استفاده کرد.

بر روی ۵ گرم برگ، یک لیوان آب سرد بریزید، حدود ۵ دقیقه آن را می جوشانیم و بعد از روی آتش برمی داریم و درب آن را می پوشانیم؛ آن گاه پس از ۱۵ دقیقه صاف می کنیم. در صورتی که با هر بار مصرف، یک قاشق عسل به آن بیفزاییم، اثر آن قوی تر می شود. این میزان مصرف را می توان روزی ۳ تا ۴ بار تکرار کرد. البته بهتر است محلول‌های سرد آن را، قبل از مصرف، کمی گرم کنیم.

بهتر است پس از صاف کردن دم کرده، گل را کمی فشار داد تا تمام موسیلاژ (ماده ای ژله مانند) استخراج شود و تفاله آن را دور بریزیم. هنگام تهیه فرآورده، نباید بیش از ۵ دقیقه آن را بجوشانیم، چون باعث هیدرولیز موسیلاژ و کم اثر شدن محصول می شود.

(هیدرولیز یک فرآیند تجزیه شیمیایی است که در آن از آب برای گسستن پیوندهای شیمیایی یک ماده استفاده می شود. موسیلاژها دارای ویژگی‌های ارزشمندی نظیر پایدارکنندگی، امولسیون کنندگی و سوسپانسیون کنندگی هستند و همین امر باعث شده که در صنایع داروسازی و نساجی دارای کاربرد گسترده ای باشند.)

خواص درمانی پنیرک

خواص درمانی پنیرک

طبیعت پنیرک كمی سرد و تر است و عده ای آن را معتدل می دانند.

خواص درمانی گیاه پنیرک به طور خلاصه عبارتند از: برای شکستگی اعضا، برای پختن گوشت پرندگان، گزش گزندگان، سرفه و گرفتگی صدا، يوست زخم دار، عفونت مثانه و سوزش ادرار، سوختگی اتش، ادرار آور، زیادکننده شیر مادران، جوش های پوستی، التهاب های تنفسی، دمل و کورک، عفونت مثانه، اسهال خونی، سرفه های شدید، تنبلی روده و معده، گلو درد، مخاط دهان، استفراغ، سوزش مجاری ادرار، جوش های صورت، درمان سوختگی، مسکن، نرم کننده پوست، بواسیر، تومورها، ورم پلک، آفتاب زدگی، سردردهای شدید (میگرن)، دل پیچه، تورم لوزه، آنژین و گلودرد.

پنیرک و گونه های مختلف آن، اثر نرم کننده، آرام بخش، مدر و رفع ناراحتی های سینه دارند. پنیرک در غالب بیماری های منشا التهاب و تورم اعضای بدن می تواند مورد مصرف قرار گیرد. از تیزان، جوشانده و همچنین ضماد و کولیر آن به تناسب نوع بیماری، در رفع تحریکات اعضای مختلف بدن، مانند تحریکات دستگاه گوارش، مجاری ادرار، مجاری تنفسی، نزله های ششی و برونش ها، رفع سرفه در برونشیت، التهاب مخاط های بدن به طور کلی، استفراغ و اخلاط خونی، ورم لوزتین، آنژین ها، بیماری های کلیه و مثانه، سرخک، مخملک، آبله و همچنین رفع یبوست اطفال و افراد مسن و بیماری های جلدی استفاده به عمل می آید.

از گیاه کامل و ریشه دار آن، تیزانی تهیه می شود که مردم آلمان آن را به مسلولین می دهند. تیزان ریشه آن، اگر چند بار در رور مصرف گردد، دفع اخلاط را تسهیل نموده التهاب را تسکین می دهد.

استفاده از پنیرک در استعمال خارج

در استعمال خارج، ریشه و برگ له شده پنیرک، جهت رفع التهاب های سطحی بدن، با قرار دادن بر روی عضو و همچنین برای رفع جوش صورت و دانه های جلدی به کار می رود ضمنا درد و ناراحتی های محل جوش و دانه ها را تسکین می دهد. جوشانده حاصله از برگ و گل پنیرک، به صورت غرغره، در رفع تحریکات مخاط دهان، ورم لوزه ها، درد گلو، آنژین و غیره اثر مفید دارد. به کار بردن جوشانده آن، به صورت کمپرس یا لوسیون، در رفع سوختگی ها و دانه های جلدی موثر است. تنقیه جوشانده آن، دل پیچه را تسکین می دهد.

به کار بردن تنقیه آن که از جوشاندن پنیرک و روغن (به مقدار مساوی از هر یک)، به دست آمده باشد برای رفع سردردهای یک طرفه شدید (migraine) ناشی از مسمومیت توصیه شده است.

استعمال جوشانده آن، به صورت کمپرس گرم و حمام، در رفع ناراحتی های بواسیر، بعضی تومورها، ورم پلک چشم و غیره بین مردم معمول است و از آن نتایج خوب به دست آورده اند. تزریق مهبلی جوشانده مذکور (وارد کردن در دستگاه تناسلی زن)، اثر نرم کننده و آرام کننده به وجود می آورد. به علاوه در رفع التهاب مهبل (vaginite) موثر است. از آن به صورت حمام دهان، برای درمان در آفت (aphtes) و همچنین جهت شستشوی زخم های عفونی و دردناک استفاده می نمایند.

کمپرس گرم و حمام پنیرک

پنیرک به صورت دم کرده، ادرار آور و زیاد کننده شیر مادران است. مخلوط عسل و یا روغن زیتون و یا روغن گل سرخ برای بهبود سوختگی حاصل از آتش به کار می رود. آشامیدن حدود ۲۰۰ سی سی جوشانده‌ی شاخ و برگ آن با شکر برای سرفه و گرفتگی صدا و رفع خشونت آن که در اثر حرارت و یبوست باشد و نیز زخم مثانه و سوزش ادرار مفید است. نشستن در جوشانده برگ آن برای سختی‌های رحم و نیز نرم کردن آن ها و نرم کردن ورم های مقعد.

اگر برگ تازه‌ آن را بسایید و با کره تازه‌ گاوی مخلوط و بر بدن بمالید هیچ گزنده‌ای شما را نمی گزد. برگ تازه و جوان گیاه پنیرک را پخته و می خورند و بهترین مورد استفاده آن در غذاها با گوشت پرندگان است. ضماد ساییده شده برگ های تازه‌ی آن برای شکستگی اعضا مفید است. ترکیب برگ ساییده شده‌ی گیاه پنیرک با روغن زیتون برای سوختگی و جای عقرب گزیدگی مفید است.

نوشیدن دم کرده ساقه و برگ گیاه پنیرک با شکر، گرفتگی صدا را برطرف می کند. نوشیدن دمنوش آن در درمان التهاب های تنفسی و جوش های پوستی کاربرد دارد، و نیز در درمان بیماری‌های کلیه و مثانه بسیار موثر است، ضد سرفه و مرهم سینه است. ضماد برگ و ریشه پنیرک روی دمل و یا کورک، باعث می شود تا بسیار سریع سر باز کنند.

درمان معده و روده تنبلی با پنیرک

نوشیدن آب جوشانده آن برای عفونت‌های مثانه، اسهال خونی و سرفه های شدید موثر و مفید است. دم کرده‌ آن را برای کسانی که دچار یبوست و دارای معده و روده تنبلی هستند، توصیه می شود. به صورت غرغره در درمان تحریکات مخاط دهان، درد گلو، برونشیت و استفراغ بسیار مفید است. هم چنین در تسکین سوزش مجرای ادرار تاثیر بسزایی دارد.

برای از بین بردن جوش های صورت می توان از پنیرک استفاده کرد ضمن این که درد و ناراحتی های محل جوش را تسکین می دهد و نیز به صورت کمپرس یا لوسیون در درمان سوختگی‌ها موثر است. در هندوستان ۳۰۰ گرم برگ خشک پنیرک را در یک لیتر آب می جوشانند و محلول حاصل را به عنوان مسکن می خورند. هم چنین از گیاه پنیرک به عنوان دارویی لعاب دار، نرم کننده و خنک کننده استفاده می کنند.

استعمال جوشانده آن به صورت کمپرس گرم و یا حمام ته نشین، در رفع ناراحتی‌های بواسیر، بعضی تومورها، ورم پلک چشم و غیره بین مردم معمول است. محلول حاصل از جوشانده گل و برگ آن در ۰.۵ لیتر آب، اثر نرم کننده بر پوست بدن دارد و مالیدن آن به صورت لوسیون بر روی پوست، نرمی خاصی به پوست های حساس و لطیف می دهد.

تسکین درد حاصل از گزش زنبور با پنیرک

برای سوختگی ناشی از آفتاب و آفتاب زدگی، جوشانده‌ی ۵۰۰ گرم گل یا ریشه گیاه را در یک لیتر آب تهیه کنید و پس از صاف کردن به ملایمت در محل سوختگی بمالید. برای رفع سر دردهای یک طرفه شدید (میگرن)، دل پیچه، ورم لوزه ها، درد گلو و آنژین اثر مفید دارد. اگر برگ را بکوبند و روی گزش زنبور قرار دهند درد آن را تسکین می دهد. اگر برگ کوبیده گیاه پنیرک در روغن پخته شود و روی ورم‌های به وجود آمده بر مثانه و کلیه ضماد کنند، بسیار مفید است.

اگر برگ گیاه پنیرک بعد از جوشاندن در آب خورده شود، شکم را نرم خواهد کرد و اگر آن را قبل از جوشاندن بخورند اثر کم تری در این مورد خواهد داشت.

  1. سی گرم از آن گیاه را در یک لیتر آب جوش دم كنید و آب صاف كرده آن را به مرور بنوشید. اعتدال دهنده و ملین و نرم كننده و خشک كننده و تب بر است، اخلاط غلیظ را رقیق و اخلاط خیلی رقیق را معتدل می نماید، خشونت صدا كه ناشی از حرارت و خشكی باشد را مداوا می كند، انسداد مجاری كبد را باز می كند، موجب ازدیاد ترشح ادرار و شیر می شود، برای درمان یرقان و زخم معده و شكم روش و سوزش مجرای ادرار مفید است، در موارد ناراحتی های غشاهای مخاطی مجاری ریه و مجاری مثانه و ادراری تجویز می شود.
  2. این گیاه به شكل ضماد در استعمال خارجی برای رفع التهاب های پوست مصرف می شود.

خواص درمانی برگ پنیرک

خواص درمانی برگ پنیرک
  1. نشستن در آب دم كرده آن برای نرم كردن ورم های مقعد و استحكام عضلات رحم نافع است.
  2. ضماد ساییده برگ آن برای شكستگی اعضا و تحلیل ورم های گرم و گزیدگی زنبور مفید است.
  3. اگر بكوبید و با روغن زیتون مخلوط كنید و ضماد نمایید، برای رفع سوختگی از آتش و باد سرخ و گزیدگی عقرب نافع است.

خواص درمانی گل ‌پنیرک

  1. ده گرم از آن را در یک لیتر آب جوش دم كنید و هر صبح و ظهر و شب هر بار یك فنجان از آب صاف كرده آن را بنوشید. سینه را نرم می كند و سرفه را تسكین می دهد.
  2. با آب جوشانده آن قرقره كنید و دهان شویه نمایید، بسیار نافع است.

خواص درمانی تخم ‌پنیرک

خواص درمانی تخم پنیرک
  1. بیست گرم آن را بخورید. برای تسكین سرفه های گرم و خشک و رفع گرفتگی آواز و تقویت روده ها و لینت شكم و زخم كلیه و مثانه مفید است.
  2. ضماد آن برای رفع ناراحتی از گزیدن زنبور مفید است.
  3. ضماد آن با جو پوست كنده برای رفع ورم های گرم و دردناک و سفت نافع است.
  4. تنقیه آن برای رفع سوزش روده ها و مقعد و رحم نافع است.

تذكر: برای معده های ضعیف مضر است. و مصلح آن رب میوه یا كمپوت میوه است.

بهاشت پوست با پنیرک

از برگ این گیاه، لوسیون های بهداشتی، جهت تسکین تحریکات پوست صورت و تامین لطافت آن به صور مختلف ساخته می شود که یکی از آن ها، تهیه دم کرده ای از یک مشت برگ در یک لیتر آب جوش است. به طوری که مدت دم کردن از ۱۰ دقیقه تجاوز ننماید.

برای تسکین ناراحتی های ناشی از تابش گرمای خورشید و آفتاب زدگی، جوشانده ۵۰ گرم گل یا ریشه گیاه را در یک لیتر آب تهیه کرده پس از صاف کردن، به ملایمت در محل سوختگی می مالند.

صور دارویی پنیرک

صور دارویی پنیرک

دم کرده یا جوشانده ۱۰ در هزار گل پنیرک یا ۱۵ تا ۳۰ در هزار برگ یا ریشه پنیرک به مقدار چند فنجان در روز در مصارف داخلی مصرف می شود.

در استعمال خارج، جوشانده ۳۰ تا ۵۰ در هزار (حتی بیشتر) برگ یا ریشه پنیرک و یا گیاه کامل به کار می رود.

دم کرده جهت درمان گریپ و رفع سرفه

گل پنیرک۱۰۰ گرم
گل بنفشه۱۰۰ گرم
گل بويون بلان Verbascum Thapsus۱۰۰ گرم

مقدار ۲۵ گرم از مخلوط گل های ۳ گیاه مذکور را در یک لیتر آب جوش می ریزند و دم می کنند. مقدار مصرف آن ۳ تا ۴ فنجان در روز است.

عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف ‌پنیرک

مصرف زیاد آن باعث به هم ریختن معده‌های ضعیف می شود و برای مزاج‌های سرد و تر مناسب نیست. مصلح گیاه پنیرک، ادویه گرم است.

.Malva neglecta Wallr و .M. rotundifolia L

Malva neglecta گونه ای از گیاه پنیرک

این گیاه ساقه ای نیمه خوابیده به طول ۱۰ تا ۴۰ سانتی متر، گل های کوچک و مایل به بنفش و برگ هایی به ظاهر مدور دارد و چون اثر درمانی آن شبیه گیاه قبلی است از این جهت کم و بیش برای مصارف درمانی مورد استفاده قرار می گیرد. از هر دو نوع پنیرک مذکور، در رفع التهاب های مهبلی و در درمان آفت (aphtes) استفاده به عمل می آید.

محل رویش

این گیاه در نواحی مختلف البرز، کن، اطراف تهران، دره هفت حوض، شمال ایران، ایسپیلی (گیلان)، آذربایجان: دلیجان، زراب، بند، نزدیک تبریز، خوی، آستارا، نواحی غربی دریای خزر، مرکز ایران، اصفهان، خراسان: کوپه داغ، قوچان بين تربت حیدریه و اسد آباد، مشهد، تایبات، هزار مسجد در ۲۲۰۰ متری، دامغان، سمنان، جنوب ایران: جزیره قشم، بندر عباس، جنوب شرقی ایران: کرمان، بلوچستان و همچنین اراک می روید.

انواع مختلف Malva به نام های پنیرک و پین دیره (در گیلان) نامیده می شوند.

.M. microcarpa Ledeb, Malva parviflora L

Malva parviflora گونه ای از گیاه پنیرک

گیاهی یک ساله، بی کرک یا دارای تارهای کم و به ارتفاع ۲۰ تا ۵۰ سانتی متر است. برگ هایی با دمبرگ دراز و پهنکی مدور یا کلیوی و یا قلبی شکل، مرکب از ۵ – ۷ لوب با کناره موج دار دارد. گل های آن دارای گلبرگ هایی برابر طول کاسبرگ ها یا کمی طویل تر از آن، و به رنگ ارغوانی روشن یا سفید است. میوه اش رنگ مایل به زرد دارد و محتوی، دانه های سیاه و عاری از تار می باشد. در نواحی جنوبی آسیا، هند، افغانستان، بلوچستان، ایران، عربستان و منطقه مدیترانه می روید.

خواص درمانی

از دانه اش به عنوان ملین و رفع سرفه و ناراحتی های سینه استفاده می شود. دم کرده برگ های آن در نواحی جنوبی افریقا جهت تقویت اعصاب مصرف می گردد. برگ های تازه آن به صورت ضماد، بر روی زخم و آماس ها، اثر داده می شود.

محل رویش

شمال ایران: دشت گرگان. لرستان خوزستان: لالی در ۵۰ کیلومتری شمال غربی مسجد سلیمان، شمال سوسنگرد، ۴۹ کیلومتری شمال شرقی اهواز، شیراز: پرسپولیس، کمارج، بوشهر، ۱۶ کیلومتری جنوبی بندرریگ. لار: بندرعباس: میناب.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت