شاهی ، ترتیزک، ککج (Lepidium sativum)

کاربر ۱۰کاربر ۱۰
1,162 بازدید
شاهی

نام فارسی: شاهی ، ترتیزک، ککج ( kakadj در رشت)

نام علمی: .Lepidium sativum L

نام فرانسه: Cresson des jardins, Cresson alé nois, Passerage du jardin

نام انگلیسی: Nose – Smari , Garden cress

نام آلمانی: Gatrenkress, Kresse

نام ایتالیایی: Agretto Cerconcello, Crescione dei giardini , Nasturcio

نام عربی: رشاد، حرا

گیاه شاهی از تیره شب بو گیاهی یک ساله به ارتفاع ۲۰ تا ۳۰ سانتی متر و حتی بیشتر است. منشا آن به منطقه وسیعی از مصر تا تبت نسبت داده می شود. امروزه به علت مصارفی که در تغذیه دارد، در غالب نواحی پرورش می یابد. ترتیزک، از گیاهانی است که ضمن پرورش، دانه اش به نواحی مجاور انتقال یافته تدریجا در طی مدت کوتاهی به فواصل دور از منطقه اصلی، نفوذ می یابد. برگ و ساقه آن، رنگ سبز روشن دارد.

گل هایش صورتی روشن یا سفید است. میوه اش بیضوی مدور، به طول ۵ تا ۶ میلی متر، به عرض ۳ تا ۴ میلی متر و به طور محسوس، بال دار است. برگ و ساقه جوان آن در حالت تازه، طعم تند و مطبوع شبیه بولاغ اوتی دارد.

ترکیبات شیمیایی شا‌هی

ترکیبات شیمیایی شاهی

املاح معدنی شاهی عبارتند است از: يد، آرسنیک، منگنز، مس، روی و گوگرد و مقدار زیادی کاروتن می باشد. اعضا مختلف شاهی دارای گلوکزید مهمی به نام تروپئولوزید (tropeoloside) است. این ماده بر اثر تجزیه، سنه ول بنزیلیک (séné vobenzylique) به وجود می آورد. در ۱۰۰ گرم شاهی به جز آب، مواد زیر وجود دارد:

مواد قندییک گرمپروتئین۳ گرم
چربی۰.۲ گرمکلسیم۲۲۰ میلی گرم
فسفر۵۲ گرمآهن۱.۶ میلی گرم
ویتامین A۱۵۰۰ واحد بین المللویتامین B۴۵ واحد بین الملل
ویتامین C۴۵ واحد بین الملل

خواص درمانی شاهی

خواص درمانی شاهی

شاهی ، اثر ضد اسکوربوت قوی دارد. به حالت خام در سالاد و یا با اغذیه به صورت سبزی خوردن مصرف می شود. به عنوان اشتها آور، مدر و تصفیه کننده خون به کار می رود. از شیره گیاه و یا خیسانده آن در نوشیدنی، به عنوان مدر در آب آوردن (Hydropysie)، خیز عمومی بدن و غیره استفاده به عمل آمده و نتیجه مفید حاصل شده است.

مصرف دانه آن به عنوان مقوی معده، خلط آور و قاعده آور توصیه شده است. از دانه آن در بعضی کشورها مانند حبشه، نوعی روغن استخراج می شود. ترتیزک، در نواحی مختلف ایران پرورش می یابد و چون به نحوی که ذکر شد، گیاهی است که از محیط کشت تدریجا دور می گردد، از این نظر به حالت نیمه وحشی در اطراف آبادی ها، کنار جاده ها و گودال های نواحی مختلف ایران مشاهده می شود.

طبق بررسی های جدید، چون مصرف شاهی، برقراری جریان خون را در شرایین قلب، به علت اثر بازکننده مجاری عروق که دارد همواره تامین می نماید، مصرف آن در آنژین صدری (Angine de poitrine) مفید تشخیص داده شده است، پرورش می یابد. برای .L. ruderale L که در آذربایجان مانند حسن بیگلو در قره داغ می روید، اثر ضد اسکوربوت و نیرو دهنده ذکر شده است. از دیگر خواص شاهی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

مصرف دانه شاهی به عنوان مقوی معده، خلط آور و قاعده آور
  • لکه های سفید پوست را برطرف می کند.
  • شیره این گیاه رشد سلول های سرطانی را متوقف می کند.
  •  دارای روغن های مایع گوگرد دار است که برای مخاط دستگاه تنفسی مفید است.
  • کسانی که برونشیت دارند یا سرفه های سختی می کنند و یا به سیاه سرفه و یا سل ریوی مبتلا شده اند هر روز ۶۰ تا ۱۵۰ گرم شیره ترتیزک را که به آن چکیده ترتیزک می گویند مصرف نمایند.
  • مصرف چکیده ترتیزک علاوه بر معالجه امراض دستگاه تنفسی، کرم کش می باشد.
  • این گیاه به علت داشتن املاح معدنی برای اشخاص کم خون و کسانی که مبتلا به آسم هستند فوق العاده مفید است.
  • ترتیزک، اشتها آور، مقوی، تصفیه کننده خون و ادرار آور است و در عین حال سنگینی معده و کبد را هم برطرف می سازد.
  • کسانی که شن و سنگ کلیه و مثانه دارند یا مبتلا به اگزما و امراض پوستی شده اند یا مرض قند دارند و یا درد گوش گرفته اند مصرف ترتیزک برای آن ها توصیه شده است.
  • شاهی برای اشخاص کم خون و مبتلایان به آسم فوق العاده مفید است.
  • جویدن برگ های شاهی تازه لثه ها را محکم می کند و آن ها را سالم نگه می دارد.
  • شاهی به علت داشتن ویتامین C در معالجه بیماری قند و امراض پوستی فوق العاده مفید است.
  • نوع دیگر شاهی، بولاغ اوتی به معنای (علف چشمه) است، که دارای ید، فسفر و آهن است و جنبه غذایی و دارویی دارد که به طور خام و به صورت سالاد و پخته مصرف می شود. خنک کننده، ضد اسکوربوت بوده و ترشحات ریه را تغییرشکل می دهد و دارای گلوکوزید است.
رفع کک و مک و لکه های قهوه ای روی پوست صورت با شاهی
  • این گیاه کک و مک را که معمولا در صورت انسان به صورت لکه های قهوه ای ریزی پدیدار می شود، برطرف می کند. بدین منظور باید برگ شاهی را کوبیده و بر روی لکه ها بگذارند و یا تخم شاهی را کوبیده و در مقداری آب خیس نموده  شبانه روز یک مرتبه بر روی لکه ها بگذارند و آن قدر ادامه دهند تا لکه ها برطرف شود.
  •  لکه های سفید پوست را برطرف می کند. به این منظور باید تخم شاهی را کوبیده با کمی عسل مخلوط نمایید و بر روی لکه ها قرار دهید و این عمل را روزی یک مرتبه تکرار کنید تا بهبودی کامل حاصل شود.
  •  برای رفع بدبویی زیر بغل مفید است. برای این منظور باید صبح ناشتا مقداری شاهی و یا تخم شاهی تناول کرد و چند روز متوالی تکرار نمود.
  • شاهی، انار ترش را به انار شیرین مبدل می کند. برای این منظور باید آب شاهی را گرفته، به دفعات مکرر مانند آب در پای درخت انار ترش بریزید که مورد استفاده ریشه قرار گیرد. در این صورت میوه آن به انار شیرین تبدیل می شود.
  • شاهی، از سبزی های خنک است که مواد معدنی را به بدن می رساند. یک فنجان کوچک آب شاهی را صبح ناشتا میل کنید زیرا آب شاهی کرم را از بین می برد و سموم بدن را دفع می کند.
  • برای التیام زخم های چرکی، از مرهمی که از شاهی کوبیده و چند قطره روغن زیتون یا بادام به دست می آید، استفاده می شود.
  • برای رفع لکه های پوست سه قسمت آب شاهی را با یک قسمت عسل مخلوط کنید و آن را خوب به هم بزنید تا به صورت مایعی کامل در آید. سپس به کمک یک تکه پنبه هیدروفیل، صورت را با این محلول صبح و شب بشویید و بگذارید خودش خشک شود و بعد آن را با آب و صابون تمیز بشویید.
  • ضد نیکوتین است به همین دلیل برای اشخاصی که سیگار می کشند مفید است.
  • برای خون ریزی لثه باید برگ های شاهی تازه را بخورند.
  • جویدن برگ های تازه ترتیزک لثه ها را محکم و سالم می کند.
  • خانم هایی که دچار ریزش موی سر شده اند باید آب این گیاه را به پوست سرخود بمالند و آن را مالش دهند.
دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت