تیره نعناع (Labiatae)

کاربر ۳کاربر ۳
842 بازدید
تیره نعناع

در تیره نعناع طبق بررسی های جدیدی که به عمل آمده، ۴۰۰۰ گونه گیاه وجود دارد که در ۲۰۰جنس جای داده شده اند. پراکندگی این گیاهان به شکلی است که در اغلب نواحی زمین یافت می شوند ولی بیشترین پراکندگی و انتشار آن در منطقه مدیترانه است. گیاهانی عموما علفی یک ساله یا پایا و دارای ساقه های راست یا خزنده اند. بعضی از آن ها مانند Thymus ها و Lavandula ها ، ظاهر بوته مانند و ساقه های متعدد و چوبی شده دارند. در بین آن ها به ندرت نمونه های پیچنده یا درختچه مانند ممکن است یافت گردد.

از مشخصات این گیاهان آن است که ساقه های چهارگوش دارند. از قاعده ساقه آن ها نیز، اغلب ساقه های فرعی رشد می کنند که حالت خزنده ای در سطح زمین پیدا می کنند و یا وارد خاک می شوند و به صورت ساقه زیرزمینی در می آیند.

در انواع چند ساله این گیاهان، ساقه های مسن ظاهر مدور دارد و این نیز بر اثر پیدایش لایه زاینده ای در ناحیه پوست ساقه های جوان است که با ایجاد بافت های جدید، موجب ریزش و از بین رفتن لایه های بیرونی، از خارج می گردد و با این عمل، ظاهر چهارگوش ساقه را از بین می برد.

شرایط محیطی تیره نعناع

عده زیادی از گیاهان تیره نعناع، سریعا تحت تاثیر شرایط متفاوت محیط زندگی قرار می گیرند. مانند آن که انواعی از آن ها که در دشت ها و اماکن مرطوب می رویند اگر در محیط های خشک قرار گیرند، به سرعت تغییراتی از نظر سازش و تطابق با محیط حاصل می کنند تا مقاومت آن ها در مقابل تعرق، زیاد شود، به طوری که برگ های آن ها پوشیده از کرک می شود، یا کناره پهنک برگ های آن ها به سمت پایین، خمیدگی حاصل می کند و یا روزنه ها، به حالت فرو رفته در بشره باقی می ماند و یا ممکن است هیپودرم در آن ها به صورت کاملا کلانشیمی در آید و یا برگ، حالت نسبتا ضخیم و چرمی پیدا کند و حتی سطح آن ممکن است کاهش حاصل نماید به حدی که به کلی از بین برود.

گیاهان تیره نعناع، عموما برگ های متقابل، گاهی ساقه آغوش و به ندرت فراهم دارند. برگ های آن ها عموما ساده است، به طوری که وجود برگ های مرکب در آن ها دیده نشده است. گل های آن ها کامل، نامنظم، نر – ماده و مجتمع به صورت دسته هایی واقع در محور ساقه یا در قسمت انتهایی آن است. در برخی از آن ها وضع اجتماع گل ها در قسمت های انتهایی ساقه به نحوی است که به علت فشرده بودن، ظاهر کاپیتول مانند پیدا می کنند. در انواع نادری از این گیاهان نیز گل ها به صورت منفرد بر روی ساقه ظاهر می گردد.

گیاهان این تیره از نظر کلی دارای کاسه منتهی به ۵ تقسیم و جام منتهی به ۵ لوب اند. ۴ پرچم دارند که در حول یک مادگی ۲ برچه ای قرار گرفته اند. وجود خطوط برجسته روی کاسه – گل و ظاهر جام گل، کمک موثر در تشخیص این گیاهان می نماید.

ویژگی های ظاهری گیاهان تیره نعناع

جام گل گیاهان تیره نعناع معمولا از گلبرگ های پیوسته به هم تشکیل یافته، شامل لوله ای است که در انتها به ۵ لوب منقسم به ۲ لب منتهی می شود. لب فوقانی جام گل آن ها که در واقع نیمه جام خلفی به حساب می آید، شامل کلوب ولی تحتانی (نیمه جام قدامی) مرکب از ۳ لوب یا دندانه می باشد ولی این حالت درهمه آن ها عمومیت ندارد زیرا حالات دیگری نیز در وضع جام گل مشاهده می گردد که تفاوت کلی آن را با آن چه ذکر شد نشان می دهد. از این جهت است که امروزه با توجه به مشخصات کلی جام گل، این گیاهان را به دسته های متعدد زیر تقسیم می نمایند.

  1. جام گل فاقد لوب، ولی مرکب از ۵ لوب مساوی یا تقریبا مساوی است مانند انواع Lavandula ها.
  2. جام گل دارای ۲ لب مشخص است مانند غالب گیاهان این تیره.
  3. جام گل به ظاهر شامل یک لوب است مانند Ajuga ها که به علت عدم رشد لوب فوقانی در آن ها پیش می آید.
  4. جام گل منحصرا شامل یک لوب یعنی فاقد لوب فوقانی ولی دارای لب تحتانی منقسم به ۵ لوب است مانند Teucrium ها. حالات حد واسطی نیز وجود دارد که منطبق با چهار گروه مذکور نیست.

پرچم غالب گیاهان تیره نعناع دارای وضع خاص است به طوری که میله دوتای آن ها بزرگ و دوتای دیگر کوچک است. این حالت را دی دینامی (Didynamie) گویند. در بین این گیاهان انواعی با پرچم های مساوی مانند Mentha ها نیز وجود دارد. در بعضی از آن ها مانند Salvia ها و ,Rosmarinus ها نیز، گل منحصرا دارای ۲ پرچم است.

 رزماری از تیره نعناع

مادگی این گیاهان از ۲ برچه تشکیل شده است که در آغاز، تخمدانی ۲ خانه و واقع بر روی دیسک (صفحه روی نهنج) به وجود می آورند ولی به تدریج هر یک از ۲ خانه مذکور، بر اثر پیدایش جدارهای فرعی، تقسیم حاصل نموده به ۲ خانه کوچک که در هر یک، یک تخمک آپوتروپ جای دارد تقسیم می شوند.

خامه مادگی این گیاهان که وضع متفاوت آن، بهترین وسیله رده بندی بعضی از گروه های تیره نعناع می باشد، بر دو نوع است: یا منحصر به میله ای است که تخمدان را به کلاله مربوط می سازد و یا آن که به درون تخمدان راه یافته، به قاعده آن ارتباط پیدا می کند که در این حالت ژینوبازیک (Gynobasique) نامیده می شود.

میوه گیاهان تیره نعناع، ۴ فندقه ای و شامل دانه های بدون آلبومن است. از مشخصات آن این است که معمولا محصور در کاسه گل باقی می ماند. بعضی از این گیاهان نیز به ندرت ممكن است میوه ای به صورت شفت داشته باشند.

خصوصیات تشریحی گیاهان تیره نعناع

خصوصیات تشریحی گیاهان تیره نعناع

گیاهان تیره نعناع دارای خصوصیات کلی زیر از نظر مشخصات تشریحی می باشند:

  • انواع علفی آن ها، عموما دارای دسته های کلانشیم در زوایای ساقه، زیر بشره اند. وجود این حالت باعث می گردد که ساقه این گیاهان، ظاهر ۴ گوش پیدا کند.
  • دسته های چوب – آبکش پسین در آن ها معمولا به وضع غير ممتد و جدا از هم دیده می شود.
  • بشره ساقه و برگ این گیاهان، غالبا مستور از تارهای ترشحی و غیر ترشحی به اشکال مختلف است.
  • تارهای ترشحی اسانس در آن ها دارای پایه یک یا دو سلولی، منتهی به یک برجستگی ۴ تا ۸ سلولی و حتی بیش تر است. اسانس ترشح شده نیز، معمولا خارج از جدار سلولزی، در زیر کوتیکول جمع می گردد و این خود باعث می شود که بشره در همان ناحیه، کمی متورم جلوه نماید.

در بین گیاهان تیره نعناع گونه های مفید فراوان وجود دارد که از عده زیادی از آن ها هنوز هم در پزشکی استفاده به عمل می آید. از بعضی از آن ها اسانس گیری می شود. عده زیادی از آن ها نیز به مصارف تغذیه (به حالت خام یا پخته) می رسند و یا به علت دارا بودن گل های زیبا و معطر، پرورش می یابند.

از جنس های مهم گیاهان تیره نعناع

از جنس های مهم این تیره Teucrium (دارای ۲۰۰ گونه)، Ajuga (دارای ۶۰ گونه)، Scutellaria (دارای ۲۰۰ گونه)، Nepeta (دارای ۲۰۰ گونه)، Marrubium (در حدود ۵۰ گونه)، Stachys (حدود ۲۰۰ گونه)، Thymus (دارای ۷۰ گونه)، Mentha (حدود ۲۰ گونه)، Ocimum (دارای ۶۰ گونه)، Lavandula (دارای ۴۰ – ۳۰ گونه) ، Dracocephalum (دارای ۵۰ گونه) ، Phlomis (دارای ۷۰گونه)، Lamium (دارای ۵۰ گونه) و Coleus (دارای ۱۵۰ گونه) را نام می بریم.

انواع دارویی و مهم این گیاهان به شرح زیر است:

پونه

مرزه

ریحان

بادرنجبویه، وارنگ بو

گزنه سفید

زوفا

اکلیل کوهی، رزماری

مریم گلی

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت