کامکوات (Kumquat)

کاربر ۱۸کاربر ۱۸
2,077 بازدید
کامکوات

گیاه کامکوات که نام محلی آن رنجی است، از تیره مرکبات (روتاسه) که درختی  است با رشد کند، متراکم، به شکل درختچه که ۲/۴ تا ۴/۵ متر ارتفاع دارد.

نام فارسی : کامکوات

تیره : روتاسه Rutaceae

نام انگلیسی : Kumquat

نام علمی :Citrus japonica

مشخصات گیاه

( گیاهان تیره مرکبات (Rutaceae) به ندرت علفی و غالبا به صورت درخت و یا درختچه هایی تیغ دار نظیر لیمو هستند. برگ‌های این گیاهان شکل های متفاوت دارند. گاهی کوچک و باریک، چرمی و ضخیم هستند. برگ‌ها به طور متناوب و یا متقابل روی ساقه قرار می گیرند.

سطح برگ‌ها همیشه دارای کیسه های ترشح کننده اسانس از نوع اسکیزولیزوژن است. گل ها معمولا منفردند، یا به صورت گل آذین‌های گرزن، چتر، خوشه و یا دیهیم مجتمع می شوند. در برخی از جنس های تیره مرکبات، گل در معرض دگرگونی های مختلف قهقرایی قرار می گیرد و گاهی کاملا تغییر می کند.)

کم بودن ارتفاع این گیاه و نیز میوه‌ی قابل مصرف آن باعث شده به یکی از گیاهان محبوب تبدیل شود. به خصوص این که حتی می توان آن را تحت شرایطی در گلدان نیز نگهداری و از آن به عنوان یک گیاه زینتی استفاده کرد.

شاخه های این گیاه سبز روشن و هنگام جوانه زدن زاویه دار هستند. این درخت معمولا بدون خار است اما گاهی با تعداد کمی خار نیز مشاهده می شود.

این گیاه دارای گونه های متفاوتی است که فقط ۴ نوع آن قابلیت استفاده از میوه اش را دارد.

کامکوات ناگامی (Nagami kumquat):

میوه‌ی به شکل بیضی، خوش طعم، زردرنگ و نرم است که فراوان ترین گونه ی زیر کشت در ایالات متحده است.

کامکوات مارومی (Marumni kumquat):

میوه ای گرد با طعم شیرین دارد.

کامکوات میه وا (Meiwa kumquat):

میوه‌ی آن گرد و بزرگتر از سایر گونه ها است. این گونه در ژاپن با نام نینپو شناخته می شود و محبوبیت زیادی دارد.

کامکوات هونكونگی (Hong Kong Wild)

به طور کلی برگ های این درخت، سبز تیره، براق، ریز و همیشه سبز است و گل‌ها سفید رنگ هستند که به تعداد ۱ تا۴ عدد در محور برگ‌ها شکل می گیرند.

شکل ظاهری میوه‌ی این گیاه شبیه به پرتقال است، اما به اندازه خرما. میوه ها معمولا ۴تا۵ سانتیمتر طول دارند و نارنجی – طلایی هستند.

بسته به اندازه میوه و البته شرایط نگهداری، یک درخت می تواند سالانه صدها عدد میوه تولید کند.

میوه های ریز این گیاه معمولا به شکل مربا مصرف می شوند. مزه این میوه ترش و شیرین است.

علاوه بر مصرف این میوه برای خواص متعدد آن، بسیاری از افراد از این میوه برای تزیین خوراکی‌ها استفاده می کنند.

زمان برداشت میوه‌ی این گیاه از اواخر پاییز شروع و تا اواسط زمستان ادامه دارد. و در هر مرحله تعدادی از آنها رسیده و پوستشان نارنجی پررنگ می شود.

برای چیدن میوه های این گیاه باید از قیچی باغبانی استفاده کرد و میوه همراه با ۲ تا ۳ میلی متر از دمگل باید جدا شود.

این میوه از لحاظ طعم بسیار شبیه به سایر مرکبات است با این تفاوت که این میوه را می توان به صورت درسته و با پوست مصرف کرد.

بومی بخشی از کوه‌های جنوب شرق چین است و در حال حاضر به منظور بهره برداری از میوه‌ی آن و همچنین به عنوان یک گیاه تزیینی در نقاط دیگر دنیا از جمله ایالات متحده کشت و پرورش داده می‌شود.

در ایران این گیاه در شمال کاشت و بهره برداری می شود.

قسمت های مورد استفاده:

کامکوات -1

میوه و برگ.

ترکیبات شیمیایی:

پوست کامکوات حاوی مقادیر زیادی فیتوکمیکال است. همچنین این میوه علاوه بر ویتامین C ویتامین‌های A، B2 (ریبوفلاوین)، دارای آهن، کلسیم، مس، پتاسیم، فیبر، اسید سیتریک و منگنز است.

کامکوات سرشار از آنتی اکسیدان های ضروری از جمله لوتئین، کاروتنوئید، زاگزانتین و تانین است.

نحوه کاشت و تکثیر

تکثیر این گیاه معمولا به سه روش صورت می گیرد: ۱- پیوند ۲- بذر ۳- قلمه.

 1-پیوند:

پایه پیوند این گیاه معمولا درخت نارنج است؛ زیرا گیاهان حاصل از رویش بذر سیستم ریشه ای ضعیفی دارند.

پیوندکی که از درخت کامکوات تهیه می شود، روی پایه نارنج پیوند زده می شود. زمان مناسب آن اواسط بهار و یا اواسط تابستان یا اواخر تابستان است.

۲– بذر:

در صورت تمایل به کاشت بذر این گیاه، حتما باید از بذر تازه استفاده کرد؛ یعنی پس از خارج کردن بذر از میوه و شستن آن با آب (قبل از خشک شدن)، نسبت به کاشت آن اقدام کنید.

بذرها را در مخلوط خاک معمولی و ماسه در عمق ۲ سانتی متری خاک بکارید. لازم به ذکر است که قبل از کاشت، خاک را به خوبی خیس کنید، سپس نیم ساعت صبر کنید تا آب اضافی خارج شود.

پس از کاشتن، روی سطح گلدان را پلاستیکی شفاف بکشید تا به حفظ رطوبت بیشتر کمک شود.

گلدان را در مکانی روشن اما به دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید و دمای هوا برای جوانه زنی در حد ۱۸ تا ۲۲ درجه مناسب است.

در مدت جوانه زنی سطح خاک را هر زمان که نسبتا خشک شده بود با روش غبارپاشی آب، آبیاری کنید. معمولا جوانه زنی در صورت مساعد بودن شرایط و عدم رکود بذرها در حدود ۲ تا ۴ هفته بعد روی می دهد.

٣– قلمه:

روش دیگر تکثیر کاشت قلمه این گیاه است. قلمه را از شاخه های جدید که دارای ۲ تا ۳ گره (ناحیه اتصال برگ به ساقه) است، در اوایل تابستان به طول حدود ۱۵ سانتی متر تهیه کنید و در مخلوطی از خاک سبک (ماسه و خاک برگ) بکارید. استفاده از پودرهای ریشه زا به شکل گیری و رشد ریشه ها کمک می کند.

گلدان حاوی قلمه ها را در مکانی روشن و دور از نور مستقیم آفتاب و دمای ۱۸ درجه قرار دهید. ریشه زایی حدود ۶ تا ۸ هفته طول می کشد.

آبیاری این گیاه در سال اول کاشت آن به خصوص در فضای باز، حتما باید به شکل منظم انجام شود تا به رشد، توسعه و استقرار ریشه های گیاه کمک شود.

اما این به معنی همیشه مرطوب بودن سطح خاک نیست، بلکه زمانی که سطح خاک نسبتا خشک شد باید اقدام به آبیاری گیاه کرد.

درختان مرکبات مانند کامکوات مرطوب و خیس بودن خاک را دوست ندارند و ریشه های آنها دچار خفگی و پوسیدگی می شوند که بر اثر این مسیله برگ‌ها زرد شده و می ریزد.

در طی زمستان باید آبیاری گیاه را کمتر انجام داد اما در طی این فصل نیز باید همواره به شرایط خاک توجه کرد و زمانی که خاک تا عمق حدود ۵ سانتیمتر خشک شده بود باید گیاه را آبیاری کرد.

کامکوات به مکانی با نور کامل و مستقیم آفتاب حداقل به مدت ۶ تا ۸ ساعت نیاز دارد. هر مقدار که از میزان نور کم شود، گلدهی و در نهایت میوه دهی آن نیز کاهش خواهد یافت.

البته در مورد نمونه های گلدانی باید گلدان را در مکانی گذاشت که در طی صبح از نور و بعداز ظهر از سایه برخوردار باشند.

درخت کامکوات تابستانی گرم نیاز دارد اما این به معنی داغ بودن و گرمای شدید نیست بلکه دمای ۲۵ درجه سانتیگراد نیازهای گرمایی این گیاه را تامین می کند. در طی زمستان نیز تا حدود دمای ۱۰ درجه را تحمل می کند و از بین نمی رود.

طرز استفاده و مقدار مصرف:

کامکوات -1

از میوه‌ی این گیاه به صورت تازه (با پوست) یا به صورت کمپوت می توان استفاده کرد. همچنین میتوان از آن مربا تهیه کرد و یا حتی می توان آن را برش زد و به انواع سالاد اضافه کرد.

کامکوات پوره شده را می توان در تهیه سس ها، عصاره میوه، مربا و ژله استفاده کرد. از آب این میوه در طعم دهی به گوشت قرمز، گوشت مرغ و ماهی می توان استفاده کرد.

این میوه را نباید پیش از رسیدن کامل از درخت چید. برای ماندگاری بیشتر بهتر است این میوه در آب سرد شسته شده و با دستمالی به آرامی خشک شود.

اگر تمایل داشتید آن را درسته مصرف کنید آن را مانند انگور و زیتون با پوست میل کنید.

خواص درمانی و طبیعت کامکوات

کامکوات، مانند سایر مرکبات، سرشار از ویتامین C است. که یکی از مهم ترین آنتی اکسیدان های مورد نیاز بدن برای مبارزه با رادیکال های آزاد است.

آنتی اکسیدان ها از بدن در مقابل انواع بیماری ها از جمله سرطان، سرماخوردگی و حتی پیری زودرس حفاظت می کنند.

پوست کامکوات حاوی مقادیر زیادی فیتوکمیکال است که در پیشگیری از بروز سرطان بسیار موثرند، البته فیتوکمیکال ها در پوست سایر مرکبات نیز وجود دارند اما از آنجا که خوردن پوست کامکوات از سایر مرکبات راحت تر است، این میوه نسبت به سایر مرکبات از مزیت خاصی برخوردار است؛ چرا که علاوه بر ویتامینهای A، B2 ، C (ریبوفلاوین) دارای منگنز نیز هست.

ریبوفلاوین باعث سوختن چربی های بدن می شود.

کامکوات دارای خاصیتی است که می تواند روند بهبود زخم‌ها را سرعت دهد. مهم ترین دلیل آن وجود ویتامین C در این میوه است.

حفظ سلامت سلول ها، پیشگیری از سرطان و افزایش مقاومت بدن: این میوه حاوی انواع مواد مغذی است که در مبارزه با رادیکال های آزاد بسیار موثرند.

رادیکال های آزاد اولین و مهم ترین عوامل تخریب کننده‌ی سلول های بدن هستند.

پیشگیری از سنگ کلیه: مصرف روزانه کامکوات دارای آثار بلندمدتی است. به دلیل وجود اسید سیتریک در این میوه، مصرف آن می تواند از ایجاد سنگ کلیه نیز جلوگیری کند.

تنظيم ضربان قلب و فشار خون: کامکوات منبع بسیار خوبی از مس، آهن و پتاسیم است. مس و آهن برای تولید گلبول های قرمز در خون ضروری هستند. وظیفه گلبول های قرمز، انتقال اکسیژن در نقاط مختلف بدن است. پتاسیم نیز عنصری کلیدی برای حفظ تعادل در ضربان قلب و فشار خون است.

بهبود سرفه و گلودرد: میوه و برگ های درخت کامکوات علاوه بر اسیدهای طبیعی، دارای قند طبیعی نیز هستند. از برگ این درخت، روغن نیز استخراج می شود. مصرف این میوه و برگ آن در کاهش سرفه و گلودرد تاثیر بسیار دارد.

کاهش وزن: کامکوات میوه ای است که نه کلسترول دارد، نه چربی و نه سدیم. به همین دلیل خوردن این میوه برای افرادی که دارای اضافه وزن هستند بسیار ایده آل است.

عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف:

هر چند که این میوه دارای خواص متعددی برای بدن است، اما توجه داشته باشید که نباید در مصرف آن زیاده روی کرد. مصرف بیش از حد این میوه می تواند باعث دفع کلسیم از بدن شود و در نتیجه به استخوان و دندان ها آسیب برساند.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت