اهمیت خرما در قرآن

کاربر ۱۲کاربر ۱۲
1,015 بازدید
خرما در قرآن

آیات تکوینی درباره اهمیت خرما در قرآن

اهمیت خرما در قرآن : تمام گیاهانی که از زمین می رویند از هر نظر مهم و آیت روشنی از عظمت خداوند هستند. گیاهانی که قرآن مجید از آن ها نام برده است هم از نظر خواص و کاربرد و هم از نظر اشاره به رویدادها، وقایعی که همراه با نام این گیاهان آمده، از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند و چون نام این گیاهان به کلام الهی راه یافته حفظ این نام نیز به طور ابدی تضمین شده است و شناخت این گیاهان کلید فهم بسیاری از آیات قرآنی در عرصه مواد سودمند خوراکی است.

یکی از شگفت ترین و عظیم ترین پدیده های خلقت در عالم گیاهان، درخت نخل و میوه آن خرماست. در باب اهمیت خرما در قرآن گفته شده که : «خرما از نظر پزشکی بسیار با ارزش است. آرام بخش و ملین و محرک قلب است و از فراموشی و آلزایمر و پوکی استخوان جلوگیری می کند. برای ناراحتی های تنفسی به طور کلی و به ویژه برای تنگی نفس (آسم) مفید است. خرما، لينت آور، مدر و مقوی قوه باه است و با توجه به تمام خواص و ترکیبات آن می توان خرما را غذایی کامل و نیروبخش دانست. ضماد آرد هسته خرما برای درمان بیماری های چشمی به خصوص ورم قرنیه و چشم درد مفید  است.»

سوره قمر آیات ۱۸ تا ۲۰ در باب اهمیت خرما در قرآن می فرماید: « ما بر آن ها (قوم عاد) در روزی نحس و طولانی بادی سخت فرستادیم که مردمان را از زمین، همانند ریشه های از جای کنده نخل، برمی کند » اشاره ای ضمنی به این خصوصیت درخت خرما دارد.

نام های متداول خرما

نام های متداول خرما

دکتر اقتدار فاروقی در زمینه نام قرآنی و نام های متداول در گویش های بین المللی و نیز نام علمی خرما طبقه بندی تحقیقی خود در خصوص نام های خرما را چنین بیان می کند:

  • فارسی: نخل، خرما
  • عربی: نخل، تمر
  • عبری: تمر
  • اردو: خرما، کهجور
  • هندی، گجراتی، مرآتی: پند، کهجور،
  • بنگالی: کھجور، گجراتی
  • ماراتی: پند، کهجور
  • پنجابی: پند، تلگو، کرجورو
  • کشمیری: کهریز
  • مليالمی: انتها،
  • سانسکریت: کرجور
  • تامیلی: پریچای
  • انگلیسی: Palm-Date
  • فرانسوی: Datte ،Dattier
  • لاتینی: Palma
  • ایتالیایی: Dattero
  • روسی: Finik
  • یونانی: Finiks
  • اسپانیایی: Palmera، Datil
  • آلمانی: Dattepalm
  • نام علمی: phoenix Dactylifera Linn (تیره: Arecaceae نخل ها)

اشارات لطيف قرآنی در آیات کریمه

اشارات لطيف قرآنی در آیات کریمه

در قرآن مجید نام بسیاری از میوه ها و درختان میوه آمده است. اما نام نخل پیش از تمام این ها تکرار شده است. کلمه نخل (جمع آن نخيل) و نخله در بیست آیه قرآن آمده است. شایان ذکر است که خرما در قرآن در هشت آیه به تنهایی ذکر شده و در دوازده آیه دیگر در جمع میوه هایی دیگر مانند زیتون، انار و انگور ذکر شده است.

به جز كلمه نخل، نام نوعی خاص از درخت خرما به نام لینة در سوره (حشر/ ۵) آمده است. در دو آیه (۵۳ و ۱۲۴) سورۂ نساء کلمه نقیر آمده که به معنای گودیی بر پشت هسته خرما است؛ یعنی چیزی بی ارزش. قطمیر کلمه دیگری است که در قرآن در سوره (فاطر/۱۳) آمده است و به معنای چیزی بی اهمیت است؛ هر چند در لغت به معنای پوست نازک بین خرما و هسته آن است.

خرما در قرآن: کلمه نوی در سوره (انعام/ ۹۵) را علامه عبدالله يوسف على، هسته خرما معنی کرده است؛ عده ای دیگر از مفسران آن را هسته هر نوع میوه ای می دانند. همچنین کلمه عرجون به معنی چوب هلالی شکل خوشه خرماست که خشکیده و به شکل داس برآمده است که در سوره یس/ ۳۹ هلال ماه به آن تشبیه شده است. کلمات حبل و دسر را که در سوره (لهب / ۵) و (قمر/۱۳) به ترتیب آمده است، علامه یوسف علی، لیف خرما معنی کرده است.

١.  ایود احدکم انَّ تَكُونَ لَهُ جَنَّةُ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ لَهُ فِيها مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ وَ أَصابَهُ الْكِبَرُ وَلَهٍ ذُرِّيَّةُ ضُعَفاءُ فاصابها اعصار فِيهِ نارُ فَاحْتَرَقَتْ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الايات لَعَلَّكُمْ تتفکرون . (بقره/ ۲۶۶)

«آیا از میان شما کسی هست که دوست داشته باشد که او را بوستانی از خرما و انگور بوده باشد و جوی ها در پای درختانش جاری باشد و هرگونه میوه ای دهد. و خود پیر شده و فرزندانی ناتوان داشته باشد، به ناگاه گردبادی آتشناک در آن بوستان افتد و بسوزد، خدا آیات خود را برای شما این چنین بیان می کند، باشد که بیندیشید.»

۲. وَ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فاخرجنا بِهِ نَباتَ كُلِّ شَيْ‏ءٍ فاخرجنا مِنْهُ خَضِراً نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَراكِباً وَ مِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِها قِنْوانُ دانِيَةُ وَ جَنَّاتٍ مِنْ أَعْنابٍ وَ الزَّيْتُونَ وَ الرُّمَّانَ مُشْتَبِهاً وَ غَيْرَ مُتَشابِهِ انْظُرُوا الَىَّ ثَمَرِهِ اذا أَثْمَرَ وَ يَنْعِهِ أَنَّ فِي ذلِكُمْ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ . (انعام/ ۹۹)

«اوست خدایی که از آسمان باران فرستاد و بدان باران هر گونه نباتی را رویانیدیم و از آن نبات ساقه ای سبز و از آن دانه هایی بر یکدیگر چیده و نیز از جوانه های نخل خوشه هایی سر فرو هشته پدید آوردیم و نیز بستان هایی از تاک ها و زیتون و انار، همانند و ناهمانند. به میوه هایش آن گاه که پدید می آیند و آن گاه که می رسند بنگرید که در آن ها عبرت هاست برای آنان که ایمان می آورند.»

٣. وَ هُوَ الَّذِي انشا جَنَّاتٍ مَعْرُوشاتٍ وَ غَيْرُ مَعْرُوشاتٍ وَ النَّخْلَ وَ الزَّرْعَ مُخْتَلِفاً أُكُلُهُ وَ الزَّيْتُونَ وَ الرُّمَّانَ مُتَشابِهاً وَ غَيْرَ مُتَشابِهٍ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ اذا أَثْمَرَ وَ أَتَوْا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ وَ لا تُسْرِفُوا أَنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ . (انعام/۱۴۱)

«و اوست که باغ هایی آفرید نیازمند به داربست و بی نیاز از داربست و درخت خرما و کشتزار، با طعم های گوناگون و زیتون و انار، همانند، در عین حال ناهمانند. چون ثمره آوردند از آن ها بخورید و در روز درو حق آن را نیز بپردازید و اسراف مکنید که خدا اسرافکاران را دوست ندارد.»

خرما در قرآن

۴. وَ فِي الْأَرْضِ قِطَعُ مُتَجاوِراتُ وَ جَنَّاتُ مِنْ أَعْنابٍ وَ زَرْعُ وَ نَخِيلُ صِنْوانُ وَ غیر صِنْوانٍ يسقی بِماءٍ واحِدٍ وَ نُفَضِّلُ بَعْضَها عَلى بَعْضٍ فِي الاكل انَّ فِي ذَلِكَ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ . (رعد / ۴)

«و بر روی زمین قطعه هایی است در کنار یکدیگر و باغ های انگور و کشتزارها و نخل هایی که دو تنه از یک ریشه رسته است یا یک تنه از یک ریشه و همه به یک آب سیراب می شوند و در میوه و ثمره، بعضی را بر بعضی دیگر برتری نهاده ایم. هر آینه در این ها برای خردمندان عبرت هاست.»

۵. ینبت لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّيْتُونَ وَ النَّخِيلَ وَ الْأَعْنابَ وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ انَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ . (نحل/۱۱)

«و با آن برایتان کشتزار و زیتون و نخل ها و تاکستان ها و هر نوع میوه برویاند، در این عبرتی است برای مردمی که می اندیشند.»

۶. وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِيلِ وَ الاعناب تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَ رِزْقاً حَسَناً انَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ . (نحل/۶۷)

«و از میوه ها نخل ها و تاک ها شرابی مستی آور و رزقی نیکو به دست می آورید و خردمندان را در این عبرتی است.» |

٧.  أَوْ تَكُونَ لَكَ جتة مِنْ نَخِيلٍ وَ عِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الانهار خِلالَها تَفْجِيراً .(اسراء /۹۱)

«یا تو را بستانی باشد از درختان خرما و انگور که در خلالش نهرها جاری گردانی.»

۸.  وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلاً رَجُلَيْنِ جَعَلْنا لَا حَدُّهُمَا جنتین مِنْ أَعْنابٍ وَ حففنا هُمَا بِنَخْلٍ وَ جَعَلْنا بَيْنَهُما زَرْعاً . (کهف / ۳۲)

«برایشان داستان دو مرد را بیان کن که به یکی دو تاکستان داده بودیم و بر گرد آن ها نخل ها و در میانشان کشتزار کرده بودیم.»

۹. فاجاءها الْمَخَاضِ الَىَّ جِذْعِ النَّخْلَةِ قالَتْ يا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هذا وَ كُنْتُ نَسْياً مَنْسِيًّا ( مریم / ۲۳)

«درد زاییدن او را به سوی تنه درخت خرمایی کشانید. گفت ای کاش پیش از این مرده بودم و از یادها فراموش شده بودم.»

 ۱۰. وَ هُزِّي اليك بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُساقِطْ عَلَيْكِ رُطَباً جَنِيًّا (مریم /۲۵)

«نخل را بجنبان تا خرمای تازه چیده برایت فروریزد.»

۱۱. قَالَ أَمِنْتُمْ لَهُ قَبْلَ انَّ أَذِنَ لَكُمْ انْهَ لكبیر كَمِ الَّذِي عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ فَلَا قَطَّعْنَ ایدیکم وَ أَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلافٍ وَ لاصلبنكم فِي جُذُوعِ النَّخْلِ وَ لَتَعْلَمُنَّ اینا أَشَدُّ عَذاباً وَ أَبْقى (طه / ۷۱)

«فرعون گفت: آیا پیش از آنکه شما را رخصت دهم به او ایمان آوردید؟ او بزرگ شماست که به شما جادوگری آموخته است. دست ها و پاهایتان را از چپ و راست می برم و بر تنه درخت خرما به دارتان می آویزم. تا بدانید که عذاب کدام یک از ما سخت تر و پاینده تر است.»

خرما در قرآن

۱۲. فانشأنا لَكُمْ بِهِ جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ لَكُمْ فِيها فواکه كَثِيرَةُ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ (مؤمنون / ۱۹)

«با آن برایتان بوستان هایی از خرما و انگور پدید آوردیم. شما را در آن باغ ها میوه های بسیاری است که از آن ها می خورید.»

۱۳. وَ زُرُوعٍ وَ نَخْلٍ طَلْعُها هَضِيمُ (شعراء / ۱۴۸)

«و کشتزارها و نخل ها با آن شکوفه های نرم و لطیف»

۱۴. وَ جَعَلْنا فِيها جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ وَ فَجَّرْنا فِيها مِنَ الْعُيُونِ . (یس /۳۴)

«و در آن باغ هایی از نخل ها و تاک ها پدید آوردیم و چشمه ها را روان ساختیم.»

۱۵. وَ النَّخْلَ باسِقاتٍ لَها طَلْعُ نَضِيدُ (ق / ۱۰)

«و نخل های بلند با خوشه های بر هم چیده.»

۱۶. تَنْزِعُ النَّاسَ كَأَنَّهُمْ أَعْجازُ نَخْلٍ مُنْقَعِرٍ (قمر /۲۰)

«که مردمان را از زمین، همانند ریشه های از جای کنده نخل، برمی کند.»

۱۷. فِيها فاكِهَةُ وَ التخل ذاتُ الْأَكْمامِ . (رحمن / ۱۱)

«در آن میوه هاست و نخل ها. با خوشه هایی که در غلاف اند.»

۱۸. فِيهِما فاكِهَةُ وَ نَخْلُ وَ رُمَّانُ . (رحمن / ۶۸)

«در آن دو، (بهشت)، میوه هست و نخل هست و انار هست.»

۱۹. سَخَّرَها عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيالٍ وَ ثَمانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُوماً فَتَرَى الْقَوْمَ فِيها صرعی كَأَنَّهُمْ أَعْجازُ نَخْلٍ خاوِيَةٍ . (حاقه /۷)|

«آن عذاب را هفت شب و هشت روز پی درپی بر آنان بگماشت. آن قوم را چون تنه های پوسیده خرما می دیدی که افتاده اند و مرده اند.»

۲۰. وَ زیتونا وَ نَخْلاً (عبس / ۲۹)

«و زیتون و نخل»

در زمینه اهمیت و جایگاه خرما در قرآن عنوان شده که در زمان پیش از ظهور اسلام مردمان قبایل عربستان درختان خرما به خصوص درختان خرمای نر قبایلی را که با آنان دشمنی داشتند قطع و نابود می کردند. مسلمانان با عمل قطع درختان مخالفت و آن را منع کردند و این گونه رفتار با درختان را  فَسادٍ فِي الْأَرْضِ می دانستند. حتی به هنگام جنگ به امیران لشکر دستور می دادند که به مردم بی گناه آزار نرسانند و درختان سبز را نبرند.

این حساسیت شدید نسبت به حفظ درختان، اندیشه ای انقلابی بود و راهکار عملی برای گسترش جامعه ای انسانی. یک بار، به هنگام مقابله با بنی نضیر، مسلمانان ناچار شدند درختان خرمای دشمن را ببرند تا پیشرفت نیروها را ممکن سازند، این عمل، آنان را به شدت اندوهگین کرد. در آن هنگام بود که آیه ۵ از سوره حشر نازل شد و اندوه مسلمانان را تسکین بخشید و در شرایط دشوار اجازه انجام چنین کاری به آنان داد.

علل ذکر نام خرما پیش از انگور در قرآن

علل ذکر نام خرما پیش از انگور در قرآن

احتمالا دلیل آن، این است که درختان خرما از لحاظ شکل ظاهری شبیه درخت هایی هستند که در دوران های بسیار قدیم زمین شناسی، در باتلاق ها و مرداب ها می روییدند و در اطلس های زمین شناسی از آن ها اشکالی با ساقه بلند و شبیه خرما ترسیم شده بود.

قرآن نیز به قدمت درخت خرما توجه فرموده و نامش را قبل از انگور ذکر کرده است و در اخبار معصومین  عَلَيْهِ السَّلَامُ هم همین مطلب را داریم. ممکن است، مقدم بودن نام خرما در قرآن به سبب خواص ویژه آن باشد که به ترتیب ذکر کرده و جنبه های دیگر آن را نیز ذکر خواهد نمود.

با احتمال قریب به یقین می توان گفت که اگر از نردبان خلقت بالا رویم، در پله اول جمادات را به انواع مختلف می بینیم، برخی پست تر و برخی بالاتر تا به آنجا می رسیم که در بعضی شکل های سنگ ها، حالاتی چون گیاه است و همچنین اگر به گیاهان نظر افکنیم از آن ها که بدون گل و برگ و ریشه و ساقه اند تا انواع بسیار عالی آن می رسیم که در برخی موارد به جنبندگان بسیار پست از نظر تکاملی نزدیک هستند. در هر صورت به نظر می رسد که درخت خرما، به دلیل ویژگی هایی که دارد، نوع عالی گیاهان است و شاید به همین علت، نام خرما در قرآن بر نام انگور مقدم شده است.

از جمله خواصی که درخت خرما را در رده گیاهان عالی قرار می دهد این که در نخل خرما قسمتی وجود دارد که اگر شی تیزی را در آن فرو برند درخت خشک شده و از بین خواهد رفت. این قسمت در میان بخش انتهایی ساقه نخل خرما قرار دارد و به قلب خرما موسوم است.

همچنین اگر نخل خرما در جایی باشد که آب بر سر آن مسلط شود، غرق شده و به اصطلاح، خفه و خشک می شود. اگر هوای نخلستان دودآلود یا به هر طریقی آلوده شود تنفس خرما از راه برگ هایش مشکل شده و خفه می شود. عمل لقاح خرما از روش لقاح گیاهان پست به دور و به شیوه جنبندگان نزدیک تر است.

علاوه بر دلایل فوق موارد بی شمار دیگری نیز وجود دارد که ثابت می کند خرما از گیاهان بسیار پیشرفته و عالی است و به همین علت است که نام آن در قرآن نسبت به انگور مقدم است از این رو می توان با تعمق در این کتاب مقدس آسمانی به راز های طبیعت پی برده و بیش از پیش در حمد و ستایش از منعم تامل و اندیشه کنیم.

دسته بندی خرما
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت