بنگ دانه ، ژوسکیام (Hyoscyamus niger)

Miss.fazlikhaniMiss.fazlikhani
568 بازدید
بنگ دانه

نام فارسی: بنگ دانه ، ژوسکیام

نام علمی: .Hyoscyamus niger L

نام فرانسه: Jusquiame noire, Jusquiame، Porcelet، Hannebanne، Potelet

نام انگلیسی: Common _ Henbane، Henbane

نام آلمانی: Bilsenkraut، SchwarzesBilsenkraut

نام ایتالیایی: Giusquiamo Fava – porcina، Morte delle galline، Jusqiamo – nero

نام عربی: بذرالبنج، سکران (Sakaran)

بنگ دانه از تیره سیب زمینی گیاهی است علفی، دو ساله و دارای ساقه استوانه ای شکل، خمیده در ناحيه راس و به ارتفاع ۶۰ تا ۸۰ سانتی متر که در کنار جاده ها، اماکن مخروبه، قبرستان ها و نواحی بایر غالب نقاط اروپا مانند یوگسلاوی، منطقه مدیترانه و نقاط مرکزی و غربی آسیا مانند ایران و هم چنین در شمال افريقا می روید.

گیاه بنگ دانه از تیره سیب زمینی

این گیاه، ریشه ای راست، دراز و نسبتا ضخیم دارد. برگ های آن متناوب، مثلث شکل، نوک تیز و در قسمت انتهایی ساقه معمولا عاری از دمبرگ و منقسم به لوب های نامساوی و نوک تیز است. درازای برگ های آن به ۲۰ و پهنای آن به ۵ تا ۷ سانتی متر می رسد. رنگ برگ های آن سبز مایل به سفید است و به مجرد دست زدن نیز به انگشتان می چسبد. گل های آن که در فاصله ماه های اردیبهشت و خرداد ظاهر می شود، رنگ زرد روشن دارد و شبکه ای از خطوط ظریف، به رنگ ارغوانی نیز آن ها را زینت می دهد.

و میوه آن پوشینه و دارای ظاهری شبیه دیگ دهانه دار و محتوی ۴۰۰ تا ۵۰۰ دانه کوچک است. بعضی از پایه های آن متجاوز از ۱۰۰۰۰ دانه به وجود می آورند که هریک از آن ها می تواند مدتی دراز، بدون آن که بروید در زمین باقی بماند. گل های درشت این گیاه، با آن که نوش ترشح می کند، اما مورد استفاده زنبور عسل قرار نمی گیرد. قسمت مورد استفاده این گیاه، برگ و دانه آن است.

از این گیاه، دو واریته یکی یک ساله و دیگری دو ساله وجود دارد ولی نوع افی سینال، همان واریته دوساله است که به خلاف نوع اول، دارای برگ های گسترده در قسمت تحتانی ساقه می باشد. برگ های بنگ دانه را معمولا در زمانی که گل ظاهر می گردد، چیده و به سرعت خشک می نمایند. این برگ ها پس از خشک شدن، رنگ مایل به سبز حاصل نموده شکننده می گردد به طوری که به سهولت خرد می شود.

سمیت گیاه بنگ دانه

دانه بنگ دانه را باید پس از رسیدن کامل میوه، جمع آوری نمود. این دانه ها به ابعاد یک میلی متر است. پوست های مشبک به رنگ قهوه ای روشن یا خاکستری غبارآلود نیز آن را از خارج می پوشاند. بنگ دانه به علت وسعت انتشاری که دارد هرگز پرورش نمی یابد ولی اگر کشت آن ضرورت پیدا کرد، باید از طریق دانه اقدام به این کار کرد. بنگ دانه در هر زمینی بدون رعایت هیچ گونه دقت تکثیر می یابد.

باید توجه داشت که بنگ دانه گیاهی سمی است و سمیت آن نیز از بسیاری جهات شبیه بلادون می باشد با این تفاوت که مسمومیت از آن کم تر ممکن است پیش آید زیرا اولا ميوه آن، در داخل کاسه ای با دندانه های نوک تیز جای دارد و کم تر احتمال می رود که کسی بدان نزدیک شود. ثانیا برگ و اعضای گیاه بوی ناپسند و حالت چسبنده دارد که خود باعث می گردد همواره از آن دوری بجویند.ثالثا اگر برگ تازه آن اشتباه با برگ خوراکی گیاهان مختلف مخلوط گردد، ضمن پخته شدن مقداری از سمیت آن کاسته می شود.

ژوسکیام به علت سمی و دارار بودن بو و طعم ناپسند، مورد استفاده حیوانات قرار نمی گیرد ولی اگر در علوفه آن ها وجود داشته باشد وجود داشته باشد ایجاد مسمومیت های خطرناک در چهارپایان می نماید.

ترکیبات شیمیایی بنگ دانه

ترکیبات شیمیایی بنگ دانه

مقدار کلی الکالوئیدهای ژوسیکام، برحسب شرایط محیط تغییر می نماید ولی در هر حال مقدار نسبی آن از بلادون کم تر است. بنگ دانه دارای مخلوطی از الكالوئیدهای مهم مانند هيوسيامين، هیوسین یا اسکوپولامين و به مقدار کم تر از آتروپین است. مقدار کلی الکالوئیدهای دانه بنگ دانه، معادل ۰.۱۱۰ تا ۰.۱۱۴ درصد است. دانه بنگ دانه علاوه بر الكالوئيدهای مذکور، دارای ۲۰ تا ۳۰ درصد روغن قابل استخراج، به رنگ زرد مایل به سبز و ۳۰ درصد آمیدون می باشد. در برگ بنگ دانه نیز مقدار کلى الكالوئيدها در حدود دانه آن است.

ژوسکيام (بنگ دانه) دارای دانه های مسطح، کلیوی شکل، به رنگ قهوه ای مایل به خاکستری یا مایل به زرد، به درازای ۱ تا ۱.۳ و به پهنای یک میلی متر است. دانه ها، طعم تلخ دارند و پوسته خارجی آن ها نازک است. در حدود ۳۰ درصد، مواد روغنی دارند. روغن حاصل از دانه ها نیز دارای حالت روان، رنگ زرد مایل به سبز و طعم ملایم است. وزن مخصوص روغن در گرمای ۱۵ درجه بین ۰.۹۲۳ و ۰.۹۳۹ می باشد. اندیس انکسار آن درگرمای ۱۵ درجه برابر ۱.۴۷۸۸، اندیس صابونی آن بین ۱۷۱ و ۱۸۸ و اندیس ید آن بین ۱۳۱ و ۱۵۱ است.

روغن دانه بنگ دانه دارای دو اسید چرب اشباع شده مانند اسید استئاریک (به مقدار ۰.۴ درصد)، اسید پالمیتیک (۶.۵ درصد) و دو اسید چرب اشباع نشده مانند اسید اولئیک ( ۱۱.۱ درصد) و اسید لینولئیک ( ۸۲ درصد) است. روغن بنگ دانه که در داروخانه ها عرضه می شود از جوشاندن بنگ دانه، در روغن، حاصل می شود و نباید آن را با روغن دانه ژوسکيام اشتباه کرد.

نحوه کشت و پرورش بنگ دانه

نحوه کشت و پرورش بنگ دانه

برای پرورش گیاه معمولا واریته های دو ساله آن ترجیح داده می شود. این واریته برگ های پهن و بزرگ به طول ۲۰ تا ۵۰ سانتی متر و به عرض ۱۵ سانتی متر در سال اول دارد، به طوری که مقدار برگی که در سال اول از آن به دست می آید، معادل ۶ برابر برگ همین واریته در سال دوم است. در سال دومخ گیاه دارای ساقه مولد گل، به وضع منشعب می گردد که بر روی آن برگ های کوچک ظاهر می شوند.

مشخصات زمین زراعتی ژوسکیام، شباهت به بلادون دارد یعنی باید سبک، حاصل خیز و دارای رطوبت نسبتا کافی باشد به علاوه کم و بیش در معرض تابش نور خورشید باشد.

دانه ژوسکیام در ماه های تیر و مرداد جمع آوری می گردد. در داخل میوه (کپسول) پایه های مرغوب آن، معادل ۴۰۰ تا ۵۰۰ دانه وجود دارد. قطر هر یک از دانه های ژوسکیام در حدود یک میلی متر می باشد. برای پرورش گیاه باید همیشه دانه هایی انتخاب نمود که کاملا رسیده باشند و چون دانه های رسیده، رنگ خاکستری دارند، تشخیص آن ها از دانه های نارس به سهولت امکان پذیر است.

برای پرورش گیاه ابتدا دانه ها را بر روی قشری از خاک که گرمای معتدل داشته باشد، در بهمن ماه می پاشند و سپس گیاه جوان حاصل را که از نمو سریع دانه ها به دست می آید در اواسط فروردین ماه، در زمین اصلی که قبلا آماده شده است، نشا می کنند.

چون در موقع پراکنده کردن دانه، نباید تعداد زیادی از آن ها در یک قطعه جمع گردند، معمولا یک قسمت دانه ژوسکیام را با ۱۰ تا ۲۰ قسمت ماسه نرم مخروط و سپس اقدام به پراکنده کردن آن ها می نمایند. اگر تعداد زیادی از دانه ها در نقطه ای رویش یابند. کلیه آن ها پس از جوانه زدن، زرد شده واز بین می روند.

دانه ژوسکیام در ماه های تیر و مرداد جمع آوری می گردد

در طریقه ای که برای ژوسکیام ذکر شد، باید توجه داشت که قبل از انتقال گیاه جوان به زمین زراعتی، باید زمین به خوبی شخم زده شود و آماده برای نشا کردن باشد. پس از انجام این کار، گیاهان جوان باید در امتداد خطوطیی به فواصل ۵۰ تا ۶۰ سانتی متر به نحوی کاشته شوند تا هر گیاه جوان از دیگری، ۰.۴۰ متر فاصله داشته باشد. پس از خاتمه عمل نیز باید منحصرا یک دفعه زمین آبیاری گردد.

از روش های دیگر تکثیر آن است که دانه های رسیده گیاه را مستقیما در زمین زراعتی می کارند و این عمل را در اردیبهت ماه که زمین دارای گرمای نسبتا معتدل است، انجام می دهند. با آن که این روش چندانمعمول نیست زیرا با این طریق، گیاهان جوان حاصل از رویش دانه، رشد کافی حاصل نمی کنند و محصول فراوان نمی دهند.

اما در بعضی از نواحی آن را به دو صورت انجام می دهند یکی آن که مستقیما دانه ها را پس از مخروط نمودن با ماسه نرم، بر روی خطوطی به فواصل ۰.۵ متر می کارند و یا آن که در زمین زراعتی حفره هایی کوچک به فواصل ۰.۴ متر ایجاد نموده، در هر حفره تعداد کمی دانه جای می دهند. در هر دو حالت اخیر پس از آن که گیاه جوان حاصل شد، فواصل آن ها را با برداشتن پایه های اضافی، زیاد می کنند به طوری که هر پایه جوان از دیگری لااقل ۴۰ سانتی متر و یا کمی بیشتر فاصله داشته باشد.

معمولا در نخستین طریقه، اگر انتقال گیاهان جوان به زمین زراعتی، در ۲۵ فروردیم انجام گیرد، جمع آوری نخستین محصول یعنی چیدن برگ های بزرگ سال اول، در اواخر تیر ماه عملی می گردد. در این موقع، از جمع آوری برگ هایی که رویش کامل نیافته اند باید خود داری نمود زیرا از برگ های اخیر مجددا می توان در شهریور ماه بهره برداری کرد.

ژوسکیام در منطقه وسیعی از نواحی شمال ایران می روید

برگ های نخستین برداشت، معمولا کم ارزش تر از دومین برداشت هستند. زیرا مواد موثره برگ ها در نخستین برداشت تفاوت نسبتا محسوس با برداشت دوم دارند. در سال دوم باید برگ ها را موقعی چید که گیاه در شرف گل دادن باشد و یا لااقل این عمل قبل از سخت شدن میوه انجام گیرد. از واریته های یک ساله، به طریق دیگر بهره برداری می شود یعنی برای این کار گیاه را با ریشه از زمین خارج می کنند، سپس رگ های آن را جدا می سازند. کودهای ازته مخصوصا نیترات ها و کودهای حیوانی مختلف، به طور محسوس مقدار نسبی الکللوئید های برگ را بالا می برد.

خشک کردن برگ ژوسکیام به علت چسبناک بودن آن، در هوای آزاد بسیار مشکل است زیرا به سهولت سیاه رنگ شده غیر قابل استفاده می گردد و از این جهت آن ها را در دستگاه های خشک کننده، تحت اثر گرمای ۴۰ تا ۵۰ درجه قرار می دهند. برگ های تازه ژوسکیاممعمولا معادل ۴/۵ وزن خود را پس از خشک شدن کامل، از دست می دهند.

ژوسکیام در منطقه وسیعی از نواحی شمال ایران، گیلان، مازندران، گرگان و آذربایجان می روید ولی به نظر نمی رسد که از آن هیچ گونه بهره برداری، برای مصارف درمانی به عمل آید. جا دارد که از این گیاه، بلادون و تاتوره که آن ها نیز در کشور ما به فراوانی می رویند و منشا تهیه الکالوئید هایی نظیر آتروپین، هیوسیامین، بلادونین، هیوسین و غیره اند بهره برداری و استخراج مواد موثر به عمل آید.

خواص درمانی بنگ دانه

خواص درمانی بنگ دانه

ژوسکيام اثر ضد تشنج، آرام کننده درد، مخدر، باز کننده مردمک چشم و خواب آور دارد و چون در عین حال آرام کننده و خواب آور است، از آن در مواردی که نتوان تریاک تجویز نمود و هم چنین در بیماری های منشا عصبی و اختلالات دماغی استفاده می گردد.

از بنگ دانه در بیماری های دستگاه تنفسی مانند سرفه های تشنجی، سیاه سرفه، سل، برونشیت مزمن، دردهای عصبی مخصوصا مربوط به عصب تری ژومو، داء الرقص، درد مفاصل، رماتیسم، نقرس، احساس چنگ زدگی در معده، قولنج ها، دردهای منشا ورم روده، آنژین – دو پواترین، تحریکات مغزی، هیستری، صرع، بیماری های دماغی همراه با هیجانات، بی خوابی و هم چنین به علت دارا بودن هیوسین نسبتا زیادی در بیماری پارکینسون، استفاده به عمل می آید.

در استعمال خارج از برگ بنگ دانه در رفع دردهای عصبی (اعصاب سطحی) به صورت ضماد یا بخور و یا مالیدن روغن دانه یا پماد، می توان نتیجه سريع گرفت. سردردهای عصبی و میگرن با قرار گرفتن برگ له شده بنگ دانه، در محل دردناک تسکین می یابد. ضماد ساقه برگدار و تازه گیاه، در رفع ورم حاد و مزمن پستان و جمع شدن شیر در آن، اثر درمانی دارد.

صور دارویی بنگ دانه

صور دارویی بنگ دانه

برگ بنگ دانه به صورت گرد و به مقدار ۰.۱ تا ۰.۵ گرم (حداکثر مصرف آن ۰.۲ گرم در یک دفعه و ۰.۶ گرم در ۲۴ ساعت) – عصاره الکلی به مقدار ۰.۰۵ تا ۰.۱ گرم به صورت حب و تنطور الكلی ۰.۱ را به مقدار ۰.۵ تا ۳ گرم در ۲۴ ساعت برای اشخاص بالغ ولی ۳ قطره بر حسب هریک از سنین عمر در اطفال مصرف می شود. حداکثر مصرف این تنطور، یک گرم در یک دفعه و ۴ گرم در ۲۴ ساعت برای اشخاص بالغ است.

حب مگلن (Méglin) که با عصاره ژوسکيام، والرین و اکسید روی، به مقدار مساوی ۰.۰۵ گرم از هریک ساخته می شود، به تعداد ۱ تا ۴ در روز برای اشخاص بالغ مصرف می گردد و از بهترین داروهای ضد تشنج (antispasmodique) است. گرد دانه بنگ دانه در فرمول حب سینوگلوس اوپیاسه و برگ آن در تهیه روغن بنگ دانه، اونگان پوپولیوم و بم ترانکی وارد میگردد.

در استعمال خارج، روغن بنگ دانه، بم ترانکی و جوشانده ۵۰ در هزار برگ به صورت لوسیون، مشمع، پماد و شیاف ژوسکيام بکار می رود. بنگ دانه در رفع گرفتگی غیرارادی عضلانی (Cramp)، اثر درمانی ظاهر میکند. برای اینکار روغن بنگ دانه، روغن کرچک و الکل ۹۰ درجه را به نسبت مساوی مخلوط کرده به ملایمت حرارت می دهند تا به خوبی مخلوط شوند سپس در محل گرفتگی غیرارادی عضلاتی، مالش می دهند. با این عمل، اثر قطعی در بسیاری از موارد ظاهر می گردد.

اسکوپولامين (هیوسین)، الكالوئیدی است بسیار سمی (تابلوی A) که در عده ای از گیاهان تیره سیب زمینی به شرح زیر یافت می شود:

  • Scopolia carnioloides
  • Datura Stramonium
  • ,Duboisia myoporoides
  • Scopolia japonica
  • Datura Metel
  • Hyoscyamus nigero
استفاده از گیاه بنگ دانه به منظور درمان

اسکوپولامين (Scopolamine)، دارای فرمول , C۱۷H۲۱NO۴ است و به صورت بلورهای بی رنگ، متبلور می شود. در آب به مقدار کم ولی در الكل، اتر، کلروفرم و اسیدهای رقیق به مقادیر زیاد حل می گردد. طبق نظریه عده ای، اسكوپولامين استخراج شده از Scopoliaها، شبیه ایزومر خود هیومین یا اسکوپولامين بنگ دانه نیست. زیرا اسکوپولامین دارای قدرت چرخش راست ولی هیوسین، چپ می باشد و از این جهت است که ماده اخیر، اسكوپولامين چپ نیز نام نهاده شده است.

اسکوپولامین یا هیوسین به صورت ملح کلریدرات و برومیدرات که هردو، حالت تبلور دارند و بخوبی درآب حل می گردند، مصرف می شود. برومیدرات اسکوپولامين به صورت بلورهای بی رنگ و شفاف و دارای ۱۲.۲۳ درصد آب است. در گرمای ۱۰۰ درجه، آب خود را از دست می دهد. طعم آن تلخ است. در ۴ قسمت آب و ۱۴ قسمت الكل حل می گردد ولی در کلروفرم حل نمی شود.

اسکوپولامين یا هیوسین، دارای خاصیت آرام کننده سلسله عصبی با اثر بسیار قوی است و از آن برای تسکین ناراحتی های عصبی، پارکینسون (فلج های هیجان انگیز)، لرزش های زمان کھولت، داء الرقص و رفع تحریکات شدید مجانین، استفاده بعمل می آید. ضمنا خواب آور است و می توان با بکار بردن آن، اثر مرفین را تقویت نموده خواب راحت ۱۰ ساعته برای بیمار به وجود آورد بدون آن که بیمار پس از برخاستن از خواب، احساس ناراحتی نماید.

تسکین ناراحتی های عصبی با اسکوپولامين یا هیوسین حاصل از گیاه بنگ دانه

با این روش اگر ۱۰ قسمت مرفین و یک قسمت هیوسین، با هم به کار رود، موجب می گردد که مقدارکلی مصرف مرفین بیمار پایین آورده شود ضمنا چون مرفین، پاد زهر هیوسین است، می توان مقادیر زیادتری از الكالوئيد اخیر را به کار برد.

اسکوپولامین یا هیوسین، اثر بی حس کننده عمومی نیز دارد و می توان در جراحی ها، دوساعت قبل از بی هوش کردن با کلروفرم، مقداری از آن را به بیمار تزریق کرد. ولی باید همواره به این نکته مهم توجه داشت که در بی هوشی های جراحی نباید اتر به صورت داروی کمکی با اسکوپولا مین بکار رود زیرا ماده اخير اثر فراخ کننده مجاری عروق (.Vasodilat) دارد و ترشحات برونش ها را که اتر باعث تسهیل آن می گردد زیاد می کند و خطر احتقان ریوی را پیش می آورد.

اسکوپولامین، اثر بازکننده مردمک چشم، به نحو قوی دارد به طوری که از این نظر دارای اثر قوی تر و سریع تر از آتروپین است ولی مانند آن دوام طولانی ندارد. برای این منظور باید آن را به صورت کولیر به کار برد.

اسکوپولامین در مصارف داخلی به صورت ملح كلریدرات و برومیدرات به کار می رود. مقدار مصرف آن اگر همراه با مرفین مورد استفاده قرار نگیرد ۰.۱ میلی گرم تا یک میلی گرم در ۲۴ ساعت به صورت گرانول های ۰.۱ میلی گرمی یا به صورت محلول های آبی و یا محلول در آب ها و کلروفرمه یا بروموفرمه و یا تزریقات زیرجلدی است. اسكوپولامين اگر به عنوان خواب آور با مرفین به کار رود، از ۰.۵ میلی گرم تا یک میلی گرم و حتی با رعایت نهایت احتیاط تا ۲ میلی گرم، به صورت تزریقات زیرجلدی می تواند به کار رود.

اثرات درمانی اسکوپولامین موجود در ترکیبات بنگ دانه

برای ایجاد بی هوشی، ۲ ساعت قبل از بکار بردن کلروفرم، بهتر است که محلول دارای یک میلی گرم برومیدرات اسکوپولامين را همراه با یک سانتی گرم کلریدرات مرفين، به کار برند. در کلیه موارد مذکور، مصرف آن باید با رعایت دقت و احتیاط صورت گیرد تا باعث ایجاد مسمومیت نگردد.

١- نسخه برای رفع سرفه

عصاره ژوسکیام ۰.۰۵ گرم
عصاره تریاک۰.۰۲ گرم

برای یک حب و به تعداد ۱ تا ۴ حب در روز.

۲- نسخه جهت رفع ناراحتی های رماتیسم

عصاره ژوسکیام ۵ گرم
دانم دوسیدانهام ۱۰ گرم
روغن ژوسکیام ۱۰۰ گرم

برای مالیدن بر روی عضو جهت رفع درد و ناراحتی های رماتیسم.

٣- نسخه برای رفع دردهای عصبی

عصاره ژوسکیام ۰.۰۵ گرم
عصاره والرین۰.۱ گرم
برومیدرات کینین ۰.۱ گرم

برای یک حب و به تعداد ۲ یا ۴ حب در روز.

نسخه های دارویی با ژوسکیام

هيوسيامين، الكالوئیدی است به فرمول C۱۷H۲۳NO۳ که نخستین بار در سال ۱۸۴۱ توسط Ladenburg کشف گردید، این الکالوئید لووژیر است ولی به سهولت به صورت راسمیک در آمده به ایزومر خود،آتروپین تبدیل می شود. این عمل به صورت طبیعی نیز در گیاه تازه صورت می گیرد. هیوسیامین در گرمای ۱۰۸.۵ درجه ذوب می شود در آب حل می کرد. ولی درجه انحلال آن در الكل، اتر وکلروفرم زیاد است. بررسی های Goris Gosty نشان داد که املاح این الکوئید دارای وضع پایداارتر است و به خلاف هیوسیامین، به صورت را سمیک در نمی آید.

هيوسيامين متبلور حالت پایدار تا گرمای ۱۰۰ درجه دارد بطوری که در ۱۰۶ درجه به صورت راسمیک تغییر شکل پیدا می کند و اگر درجه گرما به ۱۱۸ برسد، تمام آن به صورت آتروپین تغییر شکل حاصل می نماید. هیوسیامین، دارای اثر باز کننده مردمک چشم به نحو سریع و قوی است. سمیت آن کم تر از آتروپین ولی اثر فیزیولژیکی آن شدیدتر است. حداکثر مصرف آن نیز، نیم میلی گرم در هر دفعه و یک میلی گرم در ۲۴ ساعت است. از املاح هيومسیامین سولفات خنثی، برومیدرات و سالیسیلات آن معمولا به کار می رود.

هیوسیامین دارای همان اختصاصات آتروپین است و از آن مخصوصا در درمان بیماری پارکینسون و داء الرقص به مقدار ۰.۲۵ میلی گرم تا یک میلی گرم به صورت گرانول (سولفات آن نیز به همین مقدار و به صورت گرانول یا محلول) ولی تزریقات زیر جلدی آن در پارکینسون (فلج های هیجان انگیز) به مقدار۰.۲۵ تا ۰.۵ میلی گرم تجویز می گردد. در استعمال خارج، کولیر آن که از انحلال ۰.۰۵ گرم سولفات هيوسيامين (خنثی) در ۱۰ سانتی متر مکعب آب به دست می آید، مورد استفاده قرار می گیرد.

محل رویش بنگ دانه

محل رویش بنگ دانه

بنگ دانه در اطراف تهران، کرج، نواحی شمالی تهران مانند ونک، نواحی شمال ایران: رودبار، در ناحیه ای به نام مانده جو در ارتفاعات ۹۰۰ متری. آذربایجان: ارومیه، شمال تبریز، بین آستارا و اردبیل، یام، کالیبار، بین اردبیل و خلخال، در ۱۵۰۰ متری. اراک، تفرش، ارتفاعات عمارلو، کبوترچاک، مقابل آبادی خسروی در ارتفاعات ۱۸۵۰ متری (مولف). گرگان: کوه شاهوار و حاجی لنگ در ۲۴۰۰-۲۶۰۰ متری می روید.

در گیاهان مختلف تیره Solanaceae، الكالوئیدهای متعدد باز کننده مردمک چشم به طوری که در کتب علمی آمده به شرح زیر به دست آمده است:

۱- آتروپین، به فرمول C۱۷H۲۳NO۳ (راسمیک) است. در گرمای ۱۱۵ درجه ذوب می شود و از Datura Stramonium در سال ۱۸۳۱ توسط Geiger و Hesse به دست آمد و در همین سال نیز از Atropa Belladona توسط Mein استخراج گردید.

۲- هيوسيامين، الكالوئيد مهم بنگ دانه و لووژیر است. در گرمای ۱۰۸.۵ درجه ذوب می شود. این الکالوئید از دانه Hyoscyamus niger توسط Geiger و Hesse نیز به حالت خالص به دست آمد.

٣- نور – هيوسيامين Norhyoscyamine (پسودوهيوسيامين)، دارای فرمول C۱۶H۲۱NO۳ (لووژیر) است. در گرمای ۱۴۰ درجه ذوب می شود و نخستین بار از Scopolia japonica توسط Carr در سال ۱۹۱۲ استخراج گردید .

محل رویش بنگ دانه

۴- بلادونین، به فرمول , C۳۴H۴۲N۲O۴ است و در سال ۱۸۵۸ توسط Hubschmann درآبی که در ظروف تهیه آتروپامین وجود داشت کشف و استخراج گردید.

۵- آپوآتروپین یا آتروپامین، به فرمول , C۱۷H۲۱NO۲ ، در گرمای ۶۰-۶۲ درجه ذوب می گردد و توسط Pesci در سال ۱۸۸۲ از اکسیداسیون آتروپین به دست آمد. این الكالوئيد در سال ۱۸۹۲ نیز از آبی که در ظروف تهیه آتروپین در دستگاه وجود داشت ( Eau-mere) توسط Hesse استخراج شد.

۶- هیوسین یا اسکوپولامين درگرمای ۵۹ درجه ذوب (1982Dorvault) می شود و نخستین بار در آبی که در ظروف تهيه هيوسيامين وجود داشت توسط Ladenburg در سال ۱۸۸۰ کشف گردید و در سال های بعد از ریشه گیاهی به نام Scopolia atropoides توسط Schmidt استخراج شد. واریته راسمیک آن که آتروسین Atrocine نامیده می شود نیز توسط Hesse به دست آمد.

۷- ماندرا گوین Mandragorine، که نخستین بار از ریشه گونه های مختلف Mandragora استخراج گردید.

.Hyoscyamus muticus L

Hyoscyamus muticus - گونه ای از گیاه بنگ دانه

گیاهی است علفی، پایا و دارای ساقه ای ضخیم، به وضع قائم و برگ هایی بیضوی نوک تیز، زاویه دار، دندانه دار یا منقسم به لوب های نسبتا مشخص که منشا اصلی آن در هند بوده است ولی امروزه در منطقه وسیعی از ایران، عربستان، نواحی علیای مصر و غیره می روید و به علاوه پرورش می یابد. از اختصاصات آن این است که گل های آن دارای جامی قیفی شکل و به رنگ زرد یا زرد مایل به سفید است.

از کلیه قسمت های این گیاه که معادل یک درصد هيوسيامين دارد، برای استخراج این الكالوئيد و تغییر شکل آن در صنعت به صورت آتروپین، استفاده به عمل می آورند. در بازرگانی، قطعات مختلف الشكل گیاه همیشه در معرض استفاده قرار دارد.

محل رویش

نواحی شرقی ایران، کرند، کوه شاهو، نواحی سنگلاخی هویز، سرپل در قصرشیرین. نواحی مرکزی ایران: نواحی کوهستانی یزد، کویر لوت، کازرون، بوشهر:دالکی ( کوه شورمورک)، شیراز، تنگ آب، نواحی شوره زار شیراز، کوه لاله زار در کرمان، بلوچستان، زاهدان، مکران، بین خبیس و کرمان.

.Hyoscyamus Camerarii F. M. H. reticulatus L

Hyoscyamus Camerarii - گونه ای از گیاه بنگ دانه

گیاهی ۲ ساله، به ارتفاع ۲۰ سانتیمتر تا یک متر و دارای ساقه ضخیم، برگ های دراز و نوک تیز و پهنک منقسم به تقسیمات عمیق است. گل هایی به رنگ ارغوانی مایل به بنفش، منقوش به شبکه ای از تزیینات ظریف دارد. در نواحی محل رویش، دانه اش جهت رفع درد دندان درآتش ریخته می شود و دود حاصل از آن استشمام می گردد.

محل رویش

آذربایجان : تبریز، ۱۶ کیلومتری شمال شرقی تبریز در ارتفاعات ۱۵۰۰ متری، ۲۳ کیلومتری نواحی غربی تبریز به سمت سوفیان در ارتفاعات ۱۳۵۰ متری، بین مرند و سوفیان در ۱۶۰۰-۱۷۵۰ متری، شبلی در ۲۲۰۰ متری، شمال غربی اردبیل، ۱تا ۳ کیلومتری مشرق قره آقاج به سمت گرمی در ارتفاعات ۸۵۰ متری، کوه میشو داغ در ارتفاعات ۱۸۰۰ متری، دره قطور درنواحی غربی خوی در ۱۸۰۰۔ ۲۰۰۰ متری، اطراف ارومیه، قوشچی در فاصله بین شاهپور سابق و ارومیه در ارتفاعات ۱۶۰۰-۱۸۰۰ متری، ۱۳-۱۸ کیلومتری جنوب – شرقی میانه در ۱۲۰۰ متری، خمسه : کوه انگوران، بختیاری : گوت وند در دره بازوفت. همدان: نجف آباد در نزدیکی همدان. فارس پاسارگاد در ۲۰۰۰ متری.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت