آب شناسی، آب دریاچه ارومیه

کاربر ۲۰کاربر ۲۰
1,286 بازدید
آب دریاچه ارومیه

اهمیت جهانی نمک ارزشمند دریاچه ارومیه

احتمالا قرن هاست که مردم ایران کنار دریاچه ارومیه دراز می کشند و از ویژگی های درمانی آب دریاچه ارومیه و نمک آن بهره می برند. حال، بحث این مطلب این است که این خواص از کجا ناشی می شود و نمک دریاهای مرده تا چه اندازه فایده دارد؟

در میان نمک هایی که از طبیعت گرفته می شود، نمک دریاهای مرده از لحاظ شفابخشی به علت مواد معدنی و خواصی که دارند، در درمان بیماری ها و سلامت افراد بسیار مؤثر هستند.

 آب دریاچه ارومیه

در دنیا تنها سه دریای مرده پیدا می شود. دریاچه ارومیه کشور عزیزمان ایران، یکی از آنها است و خواص و شفا دهندگی آن بر کسی پوشیده نیست.

آب شناسی دریاچه ارومیه

آب در طبیعت به شکل های گوناگونی، مانند آب دریاها، آب دریاچه ها، برف، باران، یخ، آبهای زیرزمینی و… دیده می شود که هر کدام با علم مخصوص به خود بررسی می شوند.

از این رو آب شناسی، علمی است که درباره آب های موجود در کره زمین از نظر موجودیت، جریان، توزیع زمانی و مکانی، ویژگی های فیزیکی و شیمیایی و رابطه واکنش محیطی آن در وضعیتی که محیط در بر گیرنده موجودات زنده نیز است بحث می کند.

در این بخش خواص ظاهری، فیزیکی، فیزیکوشیمیایی و شیمیایی دریاچه ارومیه و همچنین علل شوری آب این دریاچه را مورد بررسی قرار می دهیم.

علل شوری آب دریاچه ارومیه

در خصوص علل شوری بسیار زیاد آب دریاچه ارومیه ، عوامل گوناگونی تأثیرگذار بوده و هستند اما دو عامل، نقش بسیار مؤثرتری داشته و دارند که عبارت اند از:

عامل اول:

آب برخی رودخانه هایی که به دریاچه ارومیه می ریزند، مانند آجی چای، به دلیل عبور از گنبدهای گچی و نمکی در طول مسیر خود در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، شور می شوند، بنابراین طی زمان های گذشته، حال و حتی آینده رودخانه های ذکرشده سالانه مقدار قابل توجهی املاح، وارد دریاچه ارومیه کرده و می کنند.

عامل دوم:

زمان استقرار یا زمان تجدید پذیری آب دریاچه ارومیه زیاد و در حدود پنج سال است، یعنی به طور عملی آب دریاچه ارومیه که تنها خروجی آن تبخیر است؛ هر پنج سال یک بار تجدید می شود.

دریاچه ارومیه

در این تحول، آب خالص از دریاچه خارج می شود و آب های جاری رودخانه ها که برخی از آن ها شور هستند و بارش ها که در برخی مواقع مقدار بسیار ناچیزی نمک دارند، به آن وارد می شوند.تکرار این پدیده، در طی سالیان متمادی، تراکم نمک را در دریاچه ارومیه به وجود آورده است.

خواص ظاهری

خواص ظاهری آب به طور معمول، شامل موضوعاتی مانند: منظره، رنگ، بو، مزه و درجه حرارت می شود.

در خصوص دریاچه ارومیه که مساحت آن به طور متوسط ۵۵۰۰ کیلومتر مربع و عمق متوسط آن ۶ متر است. حجم آب موجود در دریاچه با محاسبه ورودی رودخانه ها و بارش های مستقیم بر سطح دریاچه، برابر با ۳۳۸۱۰ متر مکعب خواهد بود.

آب دریاچه ارومیه در ظروف آزمایشگاهی بی رنگ است اما منظره دریاچه در نمای کلی آبی رنگ است. البته در برخی نقاط کم عمق و ساحلی به دلیل تماس آب دریاچه ارومیه با لجن زارها این منظره به رنگ تیره در می آید.

آب دریاچه ارومیه بی بو

آب دریاچه ارومیه بی بو است اما در برخی نقاط ساحلی و کم عمق به دلیل تجمع لجن های ناشی از تجزیه، انواع جلبک هایی که در دریاچه ارومیه زندگی می کنند؛ بوی تند خاص – لجنی و گیاهی – دارد.

مزه آب دریاچه ارومیه شور و تلخ است. درجه حرارت آب نیز در فصل های مختلف سال متغیر است. به دلیل شوری بسیار زیاد، یخبندانی در زمستان های سرد، سطح آب دریاچه ارومیه را نمی پوشاند و در واقع هیچ وقت یخبندان عمومی مشاهده نمی شود.

خواص فیزیکی

خواص فیزیکی آب به طور معمول:

مقاومت الکتریکی یا هدایت الکتریکی، وزن مخصوص و… را مشخص می کند.

وزن مخصوص آب دریاچه ارومیه در ۲۰ درجه سانتی گراد، بر اساس نتایج یکی از پژوهش های به عمل آمده در این خصوص در فصل پاییز 1/159 گرم در میلی لیتر و در فصل بهار  1/146  گرم در میلی لیتر بوده است. مقدار هدایت الکتریکی (EC) آب دریاچه ارومیه ، بر اساس نتایج پژوهشی میان ۲۱۵ هزار و ۵۰۰ تا ۳۰۰ هزار میکروموس بر سانتی متر در نوسان بوده است.

خواص فیزیکوشیمیایی

پ.هاش (PH) آب، نشان دهنده حالت اسیدی و قلیایی آب است.

مقدار PH آب دریاچه ارومیه بر طبق نتایج پژوهشی در مناطق، زمان ها و عمق های مختلف دریاچه، میان 7/72 تا 7/74 متغیر بوده است.

خواص شیمیایی

خواص شیمیایی آب به طور معمول شامل موضوعاتی، مانند یون های باقی مانده خشک و… می شود که در این نوشته به آنها اشاره می شود.

الف = باقیمانده خشک

مواد محلول موجود در آب های طبیعی، پس از تبخیر آب آن ها، به صورت باقی مانده خشک به دست می آید. این ماده به طور کلی از نمک های معدنی آب تشکیل شده است و به مقدار کمی، مواد آلی نیز به همراه دارد.

دریاچه ارومیه

از این رو درجه حرارت آب را تا ۱۸۰ درجه سانتی گراد بالا می برند که مواد آلی نیز از محیط خارج شود.

در یکی از بررسی های به عمل آمده در خصوص دریاچه ارومیه ، مقدار باقی مانده خشک در آب دریاچه، پس از حرارت دادن تا ۱۸۰ درجه سانتی گراد میان ۲۳۵ تا ۲۵۱ گرم در لیتر بوده است، البته در برخی منابع ۲۸۰ گرم در لیتر نیز گزارش شده است.

ب = یون ها:

آب های طبیعی، یون های مختلف مثبت و منفی دارند که در صورت ترکیب املاح فراوانی در آب به وجود می آورند.

یون ها

در آب های دریاچه ارومیه یون های: کلرید( CL)، سولفات So ، بی کربنات (Hoor)و برم (B) به عنوان آنیون و سدیم (‘Na)، منیزیم (‘Mg)، پتاسیم (K) و کلسیم (۲’Ca) به عنوان کاتیون بیشترین فراوانی را در میان سایر یون ها دارند. 

همچنین در جریان پژوهشی که به منظور تبلور جزء به جزء آب دریاچه ارومیه و نیز به منظور تهیه نمک های با ارزش، منیزیم و پتاسیم که کاربردهای تجاری و صنعتی دارند، انجام شده بود، مشخص شد؛ در یک نمونه یک لیتری از آب دریاچه ارومیه که به روش علمی از عمق دو متری آب های اطراف بندر شرف خانه شهرستان شبستر استان آذربایجان شرقی در فصل بهار برداشت شده بود و پس از انجام یک سری عملیات، حجم آن به ۶۲ میلی کاهش یافته بود 31/7 درصد کاتیون و 68/3 درصد آنیون وجود داشته است.

  نوع کاتیون یا آنیونNa+Mg+2CA+2K+ClSo-24Hco3Brجمع
گرم در لیتر5034111160431/52302/5
درصد وزنی در مخلوط جامد16/511/40/33/552/914/40/50/5100

در جدول فوق کاتیون ها و آنیون های موجود در نمونه ای از آب دریاچه ارومیه که از ۱۰۰۰ میلی لیتر به ۶۲ میلی لیتر تبدیل شده (به منظور تبلور جز به جز) نشان داده شده.یک ماده معدنی و بلورین است که عمدتا از سدیم کلراید تشکیل شده است.

نمک خوراکی

از جمله مصارف نمک خوراکی می توان به طعم دهی به مواد غذایی، به عنوان یک نگهدارنده مواد غذایی (جلوگیری از فساد مواد غذایی) و ترد کننده گوشت اشاره کرد.

دسته بندی تغذیه
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت