آفتابگردان (Helianthus annuus)

کاربر ۱۰کاربر ۱۰
3,233 بازدید
آفتابگردان

نام فارسی: آفتابگردان

نام علمی: Helianthus annuus

نام انگلیسی: Golden flower of peru، Garden sun flower، Common sun flower

نام فرانسوی: Tournesol، Grand soleil، Fleur du soleil، Helianthe annuel

نام آلمانی: Gemeine Sonnenblume

نام ایتالیایی: Sole، Girasole، Mirasole

نام عربی: عبادالشمس، آذریون، طرنشول

این گیاه به گل آفتاب گردن نیز خوانده می شود.

آفتابگردان گیاهی یک ساله از تیره کاسنی است. دارای ساقه ای راست و خشن است که به ارتفاع ۲ متر و حتی گاهی هم بیشتر می رسد. از این گیاه هم به شکل زینتی و هم از دانه های روغنی آن استفاده می شود که پیوسته در وسعت های پهناوری از کشورهای مختلف پرورش می یابد.

گیاه آفتابگردان از تیره کاسنی

آفتاب گردان ، برگ هایی منفرد به شکل قلب و پوشیده از کرک با کناره دندانه دار دارد. کاپیتول های آن بسیار بزرگ و به قطر ۱۰ تا ۲۵ سانتی متر است. بر روی نهنج آن ۲ نوع گل، یکی لوله ای و دیگری زبانه ای، به رنگ زرد و محصور در انولوکری مرکب از براکته های بزرگ، خشن و نوک تیز جای دارد. گل های لوله ای آن با آن که به رنگ زرد روشن است اما چون در بین آن ها، تارهای نازک (براکته های داخلی) جای دارد از این جهت به رنگ تیره جلوه می کند.

کاپیتول های گل آفتابگردان به تدریج پس از ظاهر شدن کامل گل ها، خمیدگی و حالت آویخته پیدا می نماید. میوه آن فندقه، نسبتا بزرگ، بیضوی، دارای ۲ برجستگی، به رنگ تیره یا بنفش مایل به سیاه (گاهی دارای خطوط سفید رنگ و یا خاکستری مشخص) و مغز درون آن، روغن دار و دارای طعم مطبوع است. مغز درون میوه که ۵۰ درصد وزن کلی آن را تشکیل می دهد، ۴۵ تا ۴۸ درصد مواد چرب دارد.

مغز روغن دار میوه آفتابگردان را به وسیله ماشین های مخصوص، از پوسته سخت و خارجی آن جدا نموده و به وسیله دستگاه های فشار، از آن روغن استخراج می کنند. روغنی که از فشار اول مغز دانه ها، بدون مداخله گرما به دست می آید، معادل ۱۸ تا ۲۰ درصد وزن کلی آن ها است (میوه گیاهان در تیره کاسنی، تیره جعفری و بعضی دیگر از گیاهان، به اشتباه دانه خوانده می شود. در این جا منظور از مغز دانه، دانه روغن دار گیاه است که در پوسته سخت میوه آفتابگردان جای دارد).

خواص تخمه آفتابگردان

پس از آن بلافاصله تحت اثر گرما، روغن دیگری معادل ۱۲ تا ۱۵ درصد استخراج می گردد. از تفاله باقی مانده نیز، روغن نامرغوب فشار سوم استخراج می شود که به علت ناخالص بودن، تنها به مصارف صنعتی می رسد. روغن آفتابگردان، از بهترین نوع خوراکی روغن های گیاهی به شمار می آید.

هنگامی که از گیاه آفتابگردان سخن به میان می آید، معمولا تخمه آفتاب گردان در ذهن تداعی می شود زیرا که، همه ما با تخمه آن آشنایی داریم. تمام قسمت های این گیاه آفتاب دوست از ریشه، ساقه، شاخه و گل آن گرفته تا مغز ساقه، دارای خواص بسیاری هستند. سرخ پوستان آمریکا تخم این گیاه را به عنوان غذا مصرف می کردند.

عصاره گل آفتابگردان برای التیام زخم‎ها و پایین آوردن فشار خون به کار می رود. عصاره برگ های آفتابگردان خاصیت میکروب کشی دارند. در طب قدیم ایران و در طب چینی از تمام قسمت های گیاه آفتابگردان استفاده می شده است. قسمت مورد استفاده آفتابگردان، مغز روغن دار میوه، گل و حتی قطعات ساقه آن است. از مغز ساقه آفتاب گردان می توان برای تهیه برش های میکروسکوپی در آزمایشگاه ها استفاده به عمل آورد.

ترکیبات شیمیایی آفتابگردان

تقریبا تمامی قسمت های آفتابگردان مورد استفاده است.

روغن به دست آمده از فشار اول که بدون مداخله گرما به دست می آید، رنگ زرد روشن، طعم ملایم و بوی مطبوع دارد. ولی روغن هایی که تحت اثر حرارت به دست می آیند، دارای رنگ تیره و بوی مشخص می باشند. روغن آفتابگردان دارای وزن مخصوصی بین ۰.۹۱۲ و ۰.۹۲۵ در گرمای ۱۵ درجه است. در ۱۶- درجه می بندد. ضریب شکست نور آن ۰.۴۷۳۶ در گرمای ۲۰ درجه، اندیس ید آن، ۱۱۵ تا ۱۳۶ و اندیس صابونی آن ۱۸۶ تا ۱۹۴ است.

روغن تخمه آفتابگردان، دارای۷۰ درصد اسید لینوئیک، ۵۷ درصد لینولئين، ۳۳ درصد اولئین، ویتامین E و به مقدار کم از فسفولیپید، پالمیتین، استئارین، آراشیدین و لينيوسرین است. مغز دانه آفتابگردان نیز دارای لسیتین، کلسترين، اسیدهای آلی، آلبومین، گلبولين، ادستین (edestine)، آرژینین، فيتين، ساکارز، بتائین، فرمان های مختلف نظیر لیپاز و فنولاز، اسید هلیان تانیک، و هم چنین اسید هلیانتیک است.

ترکیبات موجود در روغن تخمه آفتابگردان

تخمه آفتاب گردان علاوه بر ویتامین های A و B شامل موارد زیر نیز می باشد:

مواد پروتیینی۲۴ درصد
روغن۴۷ درصد
مواد هیدروکربن۲۰ درصد
فسفر۸ درصد
پتاسیم۹ درصد

گل آفتاب گردان (گل های واقع بر روی نهنج)، طبق تحقیقاتی که به عمل آمده دارای نوعی هتروزید، آنتوسیانین، یک رزین، تانن، کوئرستین، اسید سولانتیک، بتائین و کولین است. برگ و ساقه گیاه نیز دارای ۱۷ درصد مواد آلبومینوئیدی، ۰.۸ درصد مواد چرب و مواد مختلف و مفید دیگر است که این خود نشان می دهد که می تواند علوفه بسیار خوبی برای حيوانات باشد.

خواص دارویی آفتابگردان

خواص دارویی آفتابگردان

عصاره الکلی به دست آمده از گل های تازه و قطعات ساقه گیاه، در روسیه مصرف عمومی برای رفع تب دارد. از گذشته تا به حال، از آن برای معالجه کودکان مبتلا به مالاریا که در آن ها، عامل بیماری در مقابل مقادیر زیاد کینین، مقاومت نشان می داده استفاده می شد. دانشمندان قرن حاضر (در سال ۱۹۲۷) نیز از آن در معالجه مالاریا، نتایج مطلوبی به دست آوردند.

مصرف مخلوط عصاره مذکور با مقداری مساوی اوکالیپتوس، برای رفع التهاب پرده جنب، فراخ شدن برونشیت، نزله های ناحیه برونش همراه با التهاب مخاط و خروج اخلاط متعفن و حتى قانقاریای ششی توصیه شده است. مقدار مصرف مخلوط مذکور ۲۰ تا ۲۵ قطره برای ۲ یا ۳ دفعه در روز است.

تخمه آفتابگردان مدر و نرم کننده سینه است، برای رفع ناراحتی‌‌های حنجره و صاف کردن صدا، ناراحتی‌‌های ریوی و تسکین سرفه و سرماخوردگی نافع است. برای خنثی کردن سم عقرب مفید بوده و نیز بینایی را تقویت می کند.

خواص درمانی تخم آفتابگردان

با مخلوط کردن دانه له شده آفتابگردان در آب، امولوسیونی تهیه می گردد که در طب سنتی به عنوان مدر و خارج کننده ترشحات مخاط ها مصرف می شده است. دانه له شده مذکور اگر با افزودن مقدار کم تری آب، به صورت خمیری شکل درآید، اثر ملین دارد و بر روی پوست بدن بیماران مورد استفاده قرار می گیرد. از مصارف دیگر آفتابگردان آن است که برگ آن را در بعضی نواحی با برگ توتون مخلوط نموده، مانند سیگار دود می نمایند.

روغن فشار دوم آفتابگردان، در صنعت به مصرف تهیه صابون و هم چنین ورنی های فاسد نشدنی می رسد. بائیدرژن دادن به این روغن و یا بدون آن، در ساختن مارگارین و چربی های گیاهی استفاده می شود. عصاره گل آفتاب گردان برای التیام زخم ها و پایین آوردن فشار خون به کار می رود. عصاره برگ های آفتابگردان خاصیت میکروب کشی دارد. از نظر طب قدیم ایران و در طب چینی از تمام قسمت های گیاه آفتاب گردان استفاده می شود.

صور دارویی آفتابگردان

صور دارویی آفتابگردان
  • برای رفع صدای زنگ گوش می توانید مغز ساقه آفتابگردان را در آب جوش ریخته و مانند چایی دم کنید و روزی سه فنجان از این چای بنوشید.
  • برای تقویت معده و پایین آوردن فشارخون است، مقدار ۳۰ گرم از برگ های خشک آفتاب گردان را دم کرده و سه فنجان در روز بنوشید.
  • برای برطرف کردن سرگیجه، ورم صورت و آب آوردگی بدن می توانید مقدار ۲۰ گرم از گل های خشک گل آفتابگردان را در آب جوش دم کنید و روزی سه فنجان از این دم کرده را بنوشید. همچنین زایمان را سرعت می بخشد.
  • برای رفع درد معده و بیماری های دستگاه ادراری و یبوست، مقدار ۳۰ گرم از ریشه خشک شده گل افتابگران را در آب جوش ریخته و به مدت ۵ دقیقه بگذارید بجوشد. میزان یک فنجان از این جوشانده را سه بار در روز بنوشید.
  • برای رفع اسهال خونی مقدار ۳۰ گرم تخم آفتابگردان را در آب ریخته و حدود یک ساعت با حرارت ملایم بپزید. سپس آن را با نبات شیرین کرده و میل نمایید.
نسخه های دارویی آفتابگردان
  • برای برطرف ساختن سردردهای ناشی از سرماخوردگی، مقدار ۳۰ گرم تخم آفتابگردان را در دو لیوان آب ریخته و بگذارید بجوشد تا نصف لیوان آن باقی بماند. این جوشانده را دو بار در روز بنوشید.
  • برای درمان فتق، مقدار ۳۰ گرم ریشه تازه آفتابگردان را با آب و شکر قهوه ای بجوشانید و این جوشانده را سه بار در روز بنوشید.
  • برای آن که از شر سنگ کلیه خلاص شوید، حدود یک متر از مغز ساقه گل آفتاب گردان را در دو لیوان آب ریخته و بگذارید آهسته و به ملایمت بجوشد تا مقدار آن به نصف لیوان تقلیل یابد. آن گاه به مدت یک هفته و روزی یک بار آن را بنوشید.
  • برای باز شدن قاعدگی و سقط جنین، برگ تازه‌ آفتابگردان را آب بگیرید و نصف استکان آب آن را بنوشید.
  • برای تسکین درد دندان، آب جوشانده‌ آن را در دهان مزمزه کنید.

مصرف ‌آفتابگردان در دامپزشکی

مصرف آفتابگردان در دامپزشکی

تفاله مغز دانه که پس از استخراج روغن، به دست می آید، غذایی مقوی و بسیار خوب برای چهارپایان است و اگر به مصرف تغذیه گاو برسد، موجب افزایش مقدار شیر آن خواهد شد. مغز دانه آفتاب گردان اگر به طیور و مرغ خانگی داده شود، تعداد تخم سالانه آن ها را افزایش می دهد. مصرف آن در اسب، موجب شفاف شدن موی حیوان می گردد.

محل رویش ‌آفتابگردان

زراعت این گیاه از تیره کاسنی، به منظور استخراج روغن از دانه آن، در نواحی مختلف جهان از جمله ایران معمول است.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت