شیرین بیان ، اصل سوس (Glycyrrhiza glabra)

کاربر ۱۰کاربر ۱۰
1,093 بازدید
گیاه شیرین بیان

نام فارسی: شیرین بیان ، اصل سوس

نام علمی: .Glycyrrhiza glabra L

نام فرانسه:‌ Bois sucré, Racine douce, Bois sacré, R. officinale , Ré glisse

نام انگلیسی: Licorice, Liquorice

نام آلمانی: Su ssholz, Brust-Warzel, Lakritzenholz

نام ایتالیایی: Ugurizia, Liquirizia lisci, Logorizia, Regolizia, Dolce radice

نام عربی: شجرة السوس، عرق سوس (Erq sus)

نام های دیگر: شیرین بیان، ریدره مجو، ریشه ی پویا، پیر مردک، بی ردک چوب، کلیسریزه، راسین دور گلیس، روس، بویانه، مویات، برجو، مرد، مردک، مرگ، مرک آزاد، گیاه شیرین، رگلیس، کلیس، کلیسر بود.

شیرین بیان گیاهی علفی و بادوام است از تیره پروانه واران که سیستم ریشه‌ای پرشاخ و برگی دارد. ریشه‌های آن مشتمل بر بخش‌های مستقیم چوب‌چین و چروک دار، اليافی بلند و سیلندری شکل است که به طور افقی در زیر زمین رشد می‌کنند. ریشه‌های این گیاه در بیرون از زمین به رنگ قهوه‌ای و در زیر خاک به زرد رنگ است. ریشه و ریزوم شیرین بیان، مصارف دارویی دارند و به صورت قطعات استوانه ای شکل، به قطر ۰.۵ تا ۱.۵ سانتی متر در معرض استفاده قرار می گیرند.

گیاه شیرین بیان از تیره پروانه واران

شیرین بیان دارای ساقه ای به طول ۰.۵ تا یک متر که در محیط های مساعد به ارتفاع ۲ متر نیز می رسد. واریته های آن، به طور خودرو، در نقاط مختلف جنوب اروپا و آسیای شرقی روییده و پرورش می یابد. برگ های آن مرکب از ۴ تا ۷ زوج برگچه با یک برگچه انتهایی و گل های آن به رنگ آبی روشن و غالبا همراه با لکه سفید رنگ است. میوه ای نیام و محتوی ۵ تا ۶ دانه (گاهی کم تر) و به رنگ قهوه ای و یا قهوه ای روشن دارد.

مقطع آن ها، رنگ زرد روشن دارد. ناحیه مرکزی مقطع نیز کمی تیره تر است. در سطح خارجی آن، خطوط طولی به رنگ خاکستری مایل به قهوه ای تشخیص داده می شود. در قطعات متعلق به ریزوم، اثر جوانه های از بین رفته نیز مشاهده می گردد.

بوی این قطعات، مخصوص و طعم آن شیرین است ولی به تناسب منشا گیاه، این صفات تفاوت می نماید مانند آن که نمونه های ناحیه کالابر، سیسیل و اسپانیا، طعم ملایم دارند ولی نمونه های متعلق به یونان دارای طعم تلخ است. در کدکس، برای آن طعم شیرین ملایم ذکر گردیده است.

ساقه شیرین بیان

شیرین بیان از دیرباز برای درمان انواع سرفه ها مورد استفاده بوده و از آن برای درمان اسپاسما، برونشیت، روماتیسم و ورم مفاصل نیز استفاده شده است. شیرین بیان همچنین، یک ملین گیاهی است. بسیاری از پزشکان فرآورده های تهیه شده از ریشه این گیاه را برای درمان زخم‌های گوارشی و ورم معده استفاده می‌کنند. برخی دیگر نیز ریشه این گیاه را برای درمان نارسایی اولیه غدد فوق کلیه، تجویز می‌کنند.

قسمت مورد استفاده شیرین بیان ریشه ی آن است که با جوشاندن ریشه ی گیاه و تبخیر بخش عمده ی آب آن، ماده ای سیاه رنگ مایل به قهوه ای به دست می آید. این ماده به دو صورت جامد (عصاره) و شیره (رب سوس) یا پودر عصاره جامد آن عرضه می شود.

اختصاصات تشریحی شیرین بیان

اختصاصات تشریحی شیرین بیان

ریشه شیرین بیان، که در داروخانه ها تحت نام رگلیس (Ré glisse) مورد استفاده قرار می گیرد از نظر کلی دارای ساختمان ریشه گیاهان دو لپه به شرح زیر است:

در خارج ریشه، قشری از چوب پنبه به ضخامت ۱۰ تا ۱۲ لایه سلول مسطح، در زیر بشره دیده می شود که عموما در امتداد خطوط شعاعی منظم قرار دارند. در زیر این لایه های پارانشیم پوستی مرکب از سلول های چند وجهی به ابعاد مختلف جای دارد که در بعضی از آن ها، بلورهای اکسالات کلسیم منشوری شکل مشاهده می گردد.

عناصر آبکشی ریشه به صورت نوارهای منتهی به نوک باریک، در داخل پارانشیم ثانوی به نحوی قرار دارند که در بین آن ها، دسته های فیبر به طور فاصله دار، بر روی دوایری دیده می شود و فقط اشعه مغزی است که امتداد دایره ای شکل دسته های فیبر را در فاصله بین هر دو نوار قطع می کند.

در قاعده عناصر آبکشی، دسته های چوب مرکب از آوندهای چوبی و فیبر و پارانشیم با ظاهری مشابه نوارهای آبکشی مشاهده می گردد که مجموعا به مغز کوچک و ریشه ختم می شوند. اشعه مغزی ناحیه چوب، مرکب از ۲ تا ۴ ردیف سلول دراز است. در بین عناصر آبکشی و چوب نیز کامبیوم با ظاهر کاملا مشخص دیده می شود.

نحوه تکثیر شیرین بیان

نحوه کاشت و تکثیر شیرین بیان

این گیاه به دو روش تکثیر می شود: ۱-تقسیم ریزوم (ریشه و ساقه های زیرزمینی) و ٢- کاشت بذر.

تکثیر این گیاه با کاشتن قطعات سوش جوانه دار، در زمین های سیلیسی – رستی صورت می گیرد. زمین های مرطوب و یا شنی و قابل نفوذ که به سهولت در تابستان خشک می گردند برای زراعت آن مناسب نیستند. از مشخصات پرورش شیرین بیان آن است که در مزارع کشت، معمولا گیاه به گل نمی نشیند. برای پرورش شیرین بیان، قطعات زیر زمینی آن را که لااقل دارای ۲ یا ۳ جوانه باشند، در زمینی که قبلا شخم زده اند، در پاییز می کارند.

سپس در آخر زمستان آن ها را به زمین زراعتی در امتداد خطوطی یه فواصل ۰.۸۰ متر به نحوی منتقل می سازند که فاصله هر پایه از دیگری لااقل ۰.۵۰ متر باشد. در پاییز مجددا عملیات اصلاحی در زمین به عمل می آورند و کود لازم می دهند. در فصل بهار، کود ها را به ملایمت برگردان می کنند تا در سطح خاک، قرار نگیرد. زمین زراعتی که برای پرورش شیرین بیان انتخاب می گردد، باید کاملا اصلاح شده و کود دار باشد تا رشد کامل گیاه به سهولت انجام گیرد.

به وسیله دانه نیز می توان گیاه را زراعت نمود. با این روش ابتدا دانه ها را در شاسی می کارند، سپس گیاه جوان حاصل را در پاییز با در نظر گرفتن فواصلی که ذکر شد، در زمین زراعتی نشا می کنند. خارج کردن ریشه و ریزوم گیاه از زمین، در سال سوم هنگامی که برگ ها در شرف سقوط می باشند، به کمک وسایل فنی انجام می گیرد زیرا در این هنگام اعضای مفید گیاه دارای حداکثر گلیسیریزین است. راندمان عمل در پرورش شیرین بیان برابر ۸ تا ۱۰ هزار کیلو گرم ریشه و ریزوم برای هر هکتار زمین می باشد.

ترکیبات شیمیایی شیرین بیان

ترکیبات شیمیایی شیرین بیان

ریزوم و ریشه شیرین بیان دارای ۱.۴ درصد گلوکز، ۲.۵ درصد ساکارز، ۲۵ تا ۳۰ درصد آمیدون، ۲ تا ۴ درصد. آسپاراژین، مواد آلبومینوئیدی، رزین ، کمی اسانس و غیره است ولی ماده اصلی آن گلیسیریزین (glycyrrhizine) یا اسید گلیسیریزیک (ac. glycyrrhizique) می باشد که طعم شیرین داشته بر اثر هیدرولیز، موادی نظیر اسید گلیسیرتیک می شد (ac. glycyrrhetique)، اسید گلیکورونیک (ac. glyctronique) (دو ملکول) و همچنین آب از آن حاصل می شود.

در بازار تجارت، ترکیب آمونیاکی گلیسیریزین، به صورت فلس های قهوه ای رنگ به نام گلیسین (glycine) در معرض استفاده قرار می گیرد.

اسید گلیسیریزیک (ac. glycyrrhizique) [اسید گلیسیریزی نیک (glycyrrhizinic acid) گلیسیریزین، glycyrrhetinic acid glycoside] ، به فرمول C۴۲H۶۲O۱۶ و به وزن ملکولی ۸۲۲.۹۲ است. از ریشه شیرین بیان استخراج می شود. فرمول منبسط آن نیز توسط Lithagoe و Tripett ، تعیین گردیده است.

اسید گلیسیریزیک، به حالت متبلور در اسید استیک گلاسیال به دست می آید. طعم بسیار شیرین دارد. در آب و الکل، به مقادیر زیاد حل می شود ولی در اتر غیر محلول است.

از مشتقات آن، گلیسیریزات آمونیوم با ۵ ملکول آب تبلور است که به صورت بلوری های سوزنی شکل، در اتانول ۷۵ درصد متبلور می شود. در گرمای ۲۱۳ – ۲۱۷ درجه تجزیه می گردد. در آب آمونیاک دار و اسید استیک گلاسیال محلول است. و انوگزولون Enoxolone (اسید گلیسیرتیک glycyrrhetic acid، اسید اور النیک uralenic acid، بيوزون Biosone) به فرمول C۳۰H۴۶O۴ و به وزن ملکولی ۴۷۰.۶۷است. از قطعات ریشه شیرین بیان استخراج می شود. مشابهت همانندی آن با اسیداورالنيک توسط Belous و همکارانش محقق شده است.

مشتقات شیرین بیان

انوزولون، به صورت بلوری های سوزنی شکل، در مخلوط الكل و اتردوپترول به دست می آید. در گرمای ۲۹۶ درجه ذوب می شود. به مقدار زیاد در کلروفرم و Dioxane محلول است ولی در الكل، پیریدین و اسید استیک، به مقادیر کم حل می شود. در اتر قابلیت انحلال ندارد.

واریته های مهم این گیاه طبق تحقیقات Boissier به شرح زیر است:

۱- .Var. typica Reg, et Hera در منطقه مدیترانه ، آرال – دریای خزر و افغانستان یافت می شود.

۲- .Var. violacea Boiss، که در دجله و فرات و بین النهرین می روید.

۳- .Vay. glandulifera Reg, et Herd که به حد وفور در هنگری، جنوب روسیه، ترکیه ، افغانستان و آسیا صغیر وجود دارد.

۴- .Var. pallida Boiss، که در سوریه می روید.

علاوه بر گیاهان مذکور دو گونه دیگر از گیاه فوق به شرح زیر نیز مورداستفاده قرار می گیرد

الف – .G. asperrima L., Glycyrrhiza aspera Pall که در ترکیه و مغولستان تا منچوری روییده و کشت می شود.

ب – .G. echinata L که در شمال چین و ایران می روید و ریزوم آن طعمی شیرین دارد.

نحوه مصرف شیرین بیان

نحوه مصرف شیرین بیان

فرآورده‌های این گیاه از تیره پروانه واران، از ریشه خشک پوست کنده یا پوست دار تهیه می‌شوند که به صورت، پودر و عصاره در دسترس هستند. برخی از عصاره‌های ریشه این گیاه فاقد عناصر زیان بار است. عصاره‌های گیاهی آن که عاری از «گلی سیریزین» هستند، به غدد فوق کلیه آسیب نمی رسانند.

اگر از انواع زخم‌های معده یا دوازده رنج می برید، می توانید شیرین بیان عاری از گلی سیریزین مصرف کنید. عصاره ریشه شیرین بیان، عفونت های استرپتوکوک ها، استافیلوکوک ها را از بین می‌برد و در برابر ویروس‌هایی نظیر HIV، هپاتیت A و هريس‌ها مقاومت می‌کند. شیرین بیان را به روش های زیر میتوانید مصرف کنید.

بیشترین استفاده از این گیاه در کشورهای غربی، شیرین کردن فرآورده های غذایی (تنقلات شیرین) است؛ چون پنجاه برابر از قند شیرین تر است و علاوه براین، خواص دارویی ریشه گیاه شیرین بیان دارد. ریشه ی خشکیده شیرین بیان را می توان به عنوان چاشنی جوید.

جوشاندہ:

مصرف شیرین بیان به صورت جوشانده

از جوشانده ی ریشه ی شیرین بیان ۳ بار در روز می توان استفاده کرد. مصرف مجاز این گیاه در طول روز حداکثر ۲۰ گرم است. برای ساخت شربت شیرین بیان باید ریشه ی بدون پوست این گیاه را آسیاب و با آب مخلوط کرد و آن قدر بجوشانید تا آب آن غلیظ شود. برای درست کردن دم کرده ی شیرین بیان باید مقدار ۵۰ گرم ریشه ی شیرین بیان بدون پوست را آسیاب و در یک لیتر آب جوش بریزید و بگذارید مدت ۱۰ دقیقه دم بکشد.

برای درست کردن جوشانده ی شیرین بیان باید مقدار ۵۰ گرم ریشه ی شیرین بیان بدون پوست را آسیاب کرده و در ۱.۵ لیوان آب ریخته و آن قدر بجوشانید که دو سوم آن باقی بماند. اگر می خواهید از شیرین بیان برای برطرف کردن بیماری و برای مدت طولانی استفاده کنید بهتر است آن را همراه با کتیرا بخورید.

عصاره:

۰.۴ تا ۱.۶ گرم، عصاره شیرین بیان عاری از «گلی سیریزین» را برای درمان زخم‌های گوارشی، روزانه سه بار استفاده کنید.

قرص:

عصاره شیرین بیان، در قالب قرص جویدنی با محتوای ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلی گرم به مدت بیست دقیقه قبل از صرف غذا، برای درمان زخم گوارشی مصرف کنید.

مسمومیت، توصیه ها، عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف شیرین بیان

مسمومیت و توصیه های شیرین بیان

از ۹ مورد مسمومیتی که در مارسی به وقوع پیوست، ۷ تای آن ها مربوط به مصرف نوشابه های غیر الکلی بوده که تحت نام های مختلف به مردم عرضه می شده است. در این نوشابه ها، مقدار درصد گلیسیریزین در حدود ۵۰۰ میلی گرم در لیتر بوده است. دو مورد دیگر مربوط به مصرف شیرینی هایی بوده که در شیرین کردن آن ها، اسید گلیسیریزیک به کار رفته بود.

در مصرف فرآورده های تهیه شده از شیرین بیان زیاده روی نکنید، تا از خطر مسمومیت مصون باشید. مصرف روزانه بیش از بیست گرم شیرین بیان خطرناک است. مصرف زیادی «گلی سیریزین» سبب بروز حالتی به نام «سودوآلدسترونیسم» می ‌گردد که باعث تولید خارج از حد طبیعی هورمونی به نام آلدوس ترون (Aldosterone) می شود که توسط قسمت قشری غدد فوق کلیه ترشح می گردد و باعث می شود که دفع مقدار زیاد پتاسیم، عدم دفع سدیم و بالا رفتن حالت قلیایی خون، به علت اختلال در متابولیسم صورت گیرد. با این عمل، ضعف قوای ماهیچه ای، عارضه های فلج، بالا رفتن فشار خون شریانی و غیره پیش می آید.

این حالت موجب سردرد و خستگی می شود. مصرف میزان بالای گلی سیریزین می‌تواند به بروز حالات خطرناکی، نظیر فشار خون بالا و حتی سکته قلبی منجر گردد. این علایم در صورت مصرف روزانه بیش از صد گرم «گلی سیریزین» ظرف یک هفته بروز می کند. بالا رفتن فشار خون شریانی نیز معمولا حالت ثابت در طول مدت مسمومیت از گلیسیریزین دارد ولی بر اثر شدت عارضه ها، افزایش می یابد و ناراحتی های عصبی به وجود می آورد. مقدار لازم گلیسیریزین برای ایجاد مسمومیت، در حدود ۵۰۰ میلی گرم در روز برای مدت لااقل یک ماه است ولی کمتر از این مقدار نیز بر حسب مستعد بودن بعضی افراد، ممکن است مسمومیت به وجود آورد.

فرآورده های تهیه شده از شیرین بیان

گزارش شده است که، برخی از افراد در اثر مصرف شیرین بیان، با درد عضله روبرو شده و عده ای دیگر با کرخ شدن دست و پا، مواجه شده اند. افزایش بیش از حد شیرین بیان سبب افزایش وزن می شود. میزان مصرفی را، در حد توصیه شده رعایت کنید و اگر با مشکل مواجه شدید موضوع را با پزشک معالج خود در میان بگذارید.

در صورت بالا بودن فشار خون یا ناراحتی کلیه، قلب یا کبد از مصرف شیرین بیان بپرهیزید. اگر باردار هستید، از فرآورده‌های این گیاه استفاده نکنید. اگر شیر می‌دهید باز هم از مصرف شیرین بیان بپرهیزید. در مجموع از مصرف بیش از چهار تا شش هفته شیرین بیان دوری کنید. اگر از داروهای مدر «تیازید» مصرف می‌کنید، فرآورده‌های شیرین بیان را مصرف نکنید. چون، مصرف آن ها می‌تواند با مصرف شیرین بیان تداخل ایجاد کند و در نتیجه سبب شود تا پتاسیم زیادی را از دست بدهید.

وزارت بهداری کشور فرانسه، توجه اطباء، داروسازان و مردم را به موارد مذکور جلب نموده است زیرا مصرف زیاد نوشابه گلیسیریزین دار، در فصول گرم بیشتر ممکن است مسومیت به وجود آورد.

خواص درمانی شیرین بیان

خواص درمانی شیرین بیان

طبیعت گیاه شیرین بیان گرم و تر دارد.

شیرین بیان علاوه بر آن که در داروسازی جهت مخفی ساختن طعم ناپسند بعضی داروها نظیر سولفات کینین، آلوئس، کاسیا و غیره به کار می رود، با مسهل های قوی نیز که مصرف آن ها معمولا پیچش و ناراحتی به وجود می آورند، مخلوط می گردد زیرا مصرف آن، موجب کم شدن انقباضات روده می شود.

شیرین بیان، اثر رفع سرفه های عصبی، برونشیت و التهاب نای دارد. مصرف آن در موارد التهاب معده و زخم غیر باز معده و اثنی عشر، اثر درمانی ظاهر می کند. در کتب علمی جدید برای درمان اولسرهای مجاری هضم، مصرف شیرین بیان عاری از گلیسیریزین ذکر شده است.

استفاده از شیرین بیان به شکل طبیعی برای درمان زخم های دهان و دستگاه گوارشی مفید است. از شیرین بیان می توان به عنوان عامل ضدویروس موضعی برای زخم و التهاب زونا، چشم، دهان و دستگاه تناسلی استفاده کرد اما مهم ترین خاصیت شیرین بیان، تاثیر بر دستگاه گوارش است. بر روی سرطان معده تأثیر مطلوب دارد. هم چنین برای درمان سوءهاضمه، تنگی نفس، تقویت چشم، سردرد، لاغری، موخوره، بوی بد زیربغل، اسپاسم عضلات، تورم، برونشیت، روماتیسم، ورم مفاصل و از بین بردن نفخ شکم مفید است.

هندی ها پودر عصاره ی ریشه ی شیرین بیان را با روغن کرچک مخلوط می کنند و برای رشد مو و درمان ریزش مو روی پوست سر ماساژ میدهند.

درمان زخم و سرطان معده، مهم ترین خاصیت شیرین بیان

مهم ترین خاصیت شیرین بیان، درمان زخم و سرطان معده است. برای این منظور شربت شیرین بیان را هر روز به مقدار ۱ قاشق غذاخوری قبل از غذا به بیمار بدهید و اگر این عمل را تا ۴ ماه تکرار کنید، شخص معالجه خواهد شد. این گیاه برای تقویت عمومی بدن مفید است و خوردن آن از پیری زودرس جلوگیری می کند و برای نرم کردن سینه نیز مؤثر است.

زخم ها و تاول های پوست را با چای شیرین بیان شست وشو دهید.  برای برطرف کردن زخم و التهاب دهان ریشه ی شیرین بیان را باید مکيد تا برطرف شود. گیاه شیرین بیان ملین است و برای درمان سوهاضمه و از بین بردن نفخ شکم مفید است.  این گیاه ورم معده را برطرف می کند و تنگی نفس را تسکین می دهد. برای این منظور ۲ گرم ریشه ی شیرین بیان را پودر کنید و با ۱ گرم شکر و ۱ گرم رازیانه مخلوط کنید. سپس آن را در آب خیس کرده و هر روز بخورید.

این گیاه چشم را تقویت و سردرد را برطرف می کند. برای این منظور ۲ گرم ریشه ی شیرین بیان را پودر کرده و با ۱ گرم شکر و ۱ گرم رازیانه مخلوط کنید سپس آن را در آب خیس و هر روز بخورید. اگر شیرین بیان را هر روز قبل از غذا مصرف کنید برای رفع لاغری موثر است. برای درمان موخوره چای شیرین بیان را به سر بمالید و برای رفع بوی بد زیر بغل و پا از برگ های شیرین بیان پماد درست کنید و در این قسمت‌ها بگذارید.

در طب سنتی از این گیاه برای درمان اسپاسم عضلات و تورم، برونشیت، روماتیسم و ورم مفاصل استفاده می شود. امروزه نیز عصاره شیرین بیان یکی از اجزا ترکیبی شربت سرفه است. و شیرین بیان هم چنین مدر (ادرارآور) است و می توان از آن به عنوان عامل ضد ویروس موضعی برای زخم و التهاب زونا، چشم، دهان و دستگاه تناسلی استفاده کرد.

صور دارویی شیرین بیان

صور دارویی شیرین بیان

شیرین بیان در مصارف داخلی معمولا به صورت دم کرده ۳۰ تا ۶۰ در هزار و گرد آن به مقدار ۵ گرم به کار می رود. گرد ریزوم آن، در تهیه حب ها مصرف دارد.

شیرین بیان به صورت عصاره روان به مقدار ۳- ۵ گرم در روز و عصاره نرم به مقدار ۲ تا ۳ گرم در روز نیز مصرف می شود.

نسخه جهت درمان گاستریت (التهاب معده) (Rivers)

گرد عصاره شیرین بیان۱۰۰ گرم
آب۵۰ گرم

به مقدار ۳ قاشق قهوه خوری در روز.

در استعمال خارج ، جوشانده ۲۰ گرم آن در ۱۰۰ گرم آب به طوری که به ۳/۴ حجم اولیه تقلیل یابد جهت شست شو و حمام دهان، و برای رفع التهاب مخاط دهان و زبان و همچنین به صورت کمپرس برای درمان زخم ها به کار می رود.

ریشه شیرین بیان علاوه بر آن که مصارف فراوان در تهیه حب و یا مخفی کردن طعم بد و ناپسند عده ای از مواد دارویی مختلف دارد، در فرمول بعضی فراورده های دارویی هنوز هم وارد می گردد.

نسخه جهت رفع یبوست (گرد رگلیس کمپوزه – کدکس)

گرد رگلیس (شیرین بیان) ۶۰ گرم
برگچه سنا (شسته شده در الكل) ۶۰ گرم
گوگرد شسته شده(Soufre lave) ۴۰ گرم
گرد رازیانه ۴۰ گرم
قند ۲۰۰ گرم

مخلوط گرد مواد مذکور که Poudre de Ré glissecomposet نامیده می شود، پس از آن که به خوبی به صورت یکنواخت درآمد به مقدار یک یا دو قاشق قهوه خوری ، هنگام صبح به منظور رفع یبوست مصرف می گردد.

نسخه جهت تهیه نوشابه بهداشتی

گلیسیریزین ۰.۵۰ گرم
اسید سیتریک یا تارتریک ۰.۵۰ گرم
تنطور پوست نارنج ۵ گرم
آب یک لیتر

انواع شیرین بیان

انواع شیرین بیان

نوع اسپانیایی «G, typical» که میوه ی آن صاف و بدون کرک است و ریزوم های قهوه ای به قطر ۶ تا ۱۸ میلی متر دارد.

نوع روسی «G. glandulifera» که برگ‌های آن چسبناک است و ریشه های متعدد به ضخامت ۵ سانتی متر دارد. پوست ریشه ی آن فلس دار و قهوه ای رنگ است و شیرینی ملایم دارد.

نوع ترکی «G. pallida» که ضخامت ریشه ی آن حدود ۸ سانتی متر است.

نوع ایرانی «G. violacca» که ریشه های آن نیز نسبتا ضخیم است.

سابقه تاریخی ‌شیرین بیان

سابقه تاریخی شیرین بیان

بابلیان در حدود ۴۰۰۰ سال پیش شیرین بیان را به عنوان تقویت کننده بدن می شناختند. هم چنین مصریان عهد باستان از ریشه ی آن عصاره تهیه می کرده اند؛ چنان که در سال ۱۹۲۳ میلادی از مقبره توتانخامون ریشه ی این گیاه یافت شده است. این گیاه از دوران باستان مورد استفاده بوده است؛ مخصوصا هندوها آن را در داروی Ayurvedic به کار می برده اند (هم چنین به عنوان خمیردندان) و به جاستی مادهو (Jastimadhu) معروف بوده است

پزشکان مصر قدیم عصاره شیرین بیان را برای کاستن از تلخی داروهای تلخ مزه و نیز معالجه امراض کبد و دستگاه گوارش به کار می برده اند.

محل رویش شیرین بیان

محل رویش شیرین بیان

G. glabra، در نواحی مختلف ایران مانند گرگان: آلمه در ۱۵۰۰ متری، آذربایجان: ۲۴ کیلومتری جنوب شرقی مهاباد در ارتفاعات ۱۵۰۰ متری، بين قطورسو و خوی، دشت مرغاب، بین علی آباد جدید و سربند در ۲۰۰ متری، ۲۵ کیلومتری زنجان به سمت بیجاردر ۱۷۰۰ متری. کردستان: ۲۵ کیلومتری سنندج به سمت کرمانشاه در ارتفاعات ۱۳۲۰ متری، آق بلاغ، آق داغ در ۱۰۰ کیلومتری شمال همدان، کرمانشاه، نهاوند در ۱۴۰۰ متری تا ۱۵۰۰ متری.

لرستان : درود در ۱۵۰۰ متری، جنوب ایران : فارس: شیراز، میان جنگل، کوه بمو، پاسارگاد در ۱۵ کیلومتری سعادت آباد در ۲۲۰۰ متری، کومهر در ۴۱ کیلومتری شمال غربی اردکان در ۲۲۰۰ متری. کرمان: ۱۰ تا ۱۵ کیلومتری رفسنجان، بین انار و رفسنجان (بهرام آباد)، کویرهای مجاور کرمان در ۱۹۰۰ متری، ۱۰ کیلومتری کرمان به سمت بم در ۱۲۳۰ متری، لار. نزدیک علی آباد. بلوچستان: کوه تفتان، دره تامندان (Tamindan) در ۲۱۰۰ تا ۲۳۰۰ متری. کاروان در مشرق ایران.

گیاه شیرین بیان

خراسان: در پای کوه های واقع در ۸ کیلومتری شمال غربی علی آباد به سمت افسک (Afsak) در ۸۰۰ متری، ازبگو، نزدیک چشمه شیر. مرکز ایران: تهران: جاجرود در ارتفاعات ۱۸۵۰ متری، ۳۴ کلیومتری راه تهران به ساوه در ۱۰۰۰ متری، کرج، دامغان – سمنان ، زمین های بایر و گچی واقع در ۲ – ۷ کیلومتری بالای سرخه در نزدیکی سمنان در ارتفاعات ۱۳۰۰ تا ۱۴۰۰ متری، سیاه کوه در اطراف کاروان سرای شاه عباسی در ۱۱۰۰ تا ۱۳۰۰ متری، یزد، انار در ۱۴۰۰ متری می روید.

G. Aspera، در آذربایجان، اطراف تهران، جاجرود، دره کرج، سلطان آباد (نزدیک قزوین)، ۲۶ کیلومتری قزوین مجاور تاکستان، بین قزوین و تاکستان در ارتفاعات ۱۲۰۰ متری و غیره می روید.

G. echinata، در گرگان: بین رامیان و حاجی لر، بندرگز. مازندران: سواحل دریای خزر، در ۸ کیلومتری نواحی غربی بابلسر. گیلان، نواحی مختلف اطراف رشت و غیره می روید.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت