درخت زبان گنجشک – ون (Fraxinus excelsior)

Miss.fazlikhaniMiss.fazlikhani
1,109 بازدید
درخت زبان گنجشک

نام فارسی : درخت زبان گنجشک ، زبان گنجشک ، ون

نام علمی: Fraxinus excelsior L

نام فرانسه :F. commun، Frene

نام انگلیسی :Common ash، Ash – tree

نام آلمانی : Gemeine esche، Echte esche، Gewd InlichEsche

نام ایتالیایی :Frasine، Frascio، Frassino

نام عربی : لسان العصفور، مران

درخت زبان گنجشک از تیره زیتون در ایران می روید ولی به علت زیبایی خاص و گل های مجتمعی نیز که دارد غالبا پرورش می یابد. درختی است زیبا، به ارتفاع ۱۵ تا ۲۰ متر و دارای شاخه های انبوه که در جنگل های شمال ایران به حالت وحشی می روید.

برگ های درخت زبان گنجشک به درازای ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر و مرکب از ۴ یا ۵ زوج برگچه دندانه دار با یک برگچه انتهایی است.در دوطرف رگبرگ میانی هریک از برگچه های آن رگبرگ های ثانوی به تعداد ۵ یا ۷ زوج به طور متقابل دیده میشود. واریته های متنوع این نوع درخت نیز از روی تعداد و شکل ظاهری برگچه های آن و همچنین شکل میوه از یکدیگر تمییز داده می شوند.

درخت زبان گنجشک از تیره زیتون

گل های آن فاقد پوشش و به رنگ قرمز مایل به قهوه ای است که معمولا قبل از ظاهر شدن برگ نیز در گیاه پدید می آید. این گل ها، عموما کوچک و دارای ۲ پرچم و یک مادگی با کلاله دو شاخه می باشند. تخمدان آن ها پس از رسیدن به میوه ای تبدیل می گردد که درون آن، منحصرا یک دانه جای دارد.

قسمت مورد استفاده درخت زبان گنجشک برگ های آن است که پس از نمو کامل در فاصله ماه های خرداد و تیر چیده می شود. معمولا برگچه ها را پس از چیدن برگ ها، از آن ها جدا نموده در سایه، با دقت خشک و هر روز زیر و رو می نمایند تا رنگ سبز برگچه ها باقی بماند. پوست و میوه درخت نیز مصارف درمانی دارد.

ترکیبات شیمیایی درخت زبان گنجشک

ترکیبات شیمیایی درخت زبان گنجشک

برگ و پوست درخت زبان گنجشک دارای گلوکزیدی به نام فراگزوزيد (fraxoside) یا فرا گزین fraxine است که در مارونیه دند، نیز یافت می گردد. این گلوکزید اگر هیدرولیز شود، گلوکز و فراگزه تین fraxé tine از آن حاصل می گردد. در برد و پوست زبان گنجشک علاوه بر گلوکزید مذکور، موادی نظیر مانیت، اینوزیت، کویرستین querce، دکستروز، اسید مالیک، صمغ، تانن و اسانس نیز یافت می شود.

فرا گزین Fraxine( فراگزه تین ۸-گلوکز fraxetin 8 -glucose ، فراگزوزيد fraxoside پاوی یین pavin)، به فرمول C۱۶H۱۸O۱۰ و به وزن ملکولی ۳۷۰.۳۰ است. ابتدا از پوست ساقه .Fraxinus excelsior L، توسطSalm – Horstmar استخراج شد و سپس از انواع دیگر درخت زبان گنجشک مانند F. oxyphylla L نیز در سال های بعد توسط Paris و Stambouli به دست آمد. همانندی آن با Pavin توسط Stockes مشخص شد.

فرا گزین از درخت شاه بلوط هندی (Aesculus Hippocastanum) و همچنین از انواع مختلف Diervilla (از تیره Caprifoliceae) نیز استخراج گردید.

فرا گزین موجود در ترکیبات درخت زبان گنجشک به صورت بلوری های سوزنی شکل آب دار در آب یا الكل رقيق متبلور می شود. بطور بسیار ضعیف، طعم تلخ و قابض دارد. آب تبلور آن ( تقریبا ۳ ملکول) در گرمای ۱۳۰ درجه و فشار ۰.۲ میلی متر جیوه از بین می رود. نقطه ذوب آن به حالت انیدر (بدون آب)، گرمای ۲۰۵ درجه ( گرمای سریع) است. در آب به مقدار بسیار کم ولی در آب داغ و الكل خیلی گرم، به مقادیر زیاد حل می شود. در اتر غیر محلول است.

فرا گزین موجود در ترکیبات درخت زبان گنجشک

فراگزه تین Fraxé tine، به فرمول C۱۰H۸O۵، به وزن ملکولی ۲۰۸.۱۶ و ماده غیرقندی فرا گزین است. از حرارت دادن فرا گزین در مجاورت اسید سولفوریک رقیق به دست می آید. سنتز آن در سال ۱۹۵۴ عملی گردیده است. فراگزه تین، به صورت ورقه های کوچک در الكل به دست می آید. در گرمای ۲۲۸ درجه ذوب می شود. در گرمای ۱۵۰ درجه، به رنگ زرد در می آید و پس از ذوب شدن نیز قهوه ای رنگ می گردد. در آب به مقدار بسیار کم (در ۱۰ لیتر آب)، در آب جوش به مقادیر بیشتر (در ۳۰۰ میلی لیتر) و در الكل به مقدار کمی بیشتر حل می شود.

دانه درخت زبان گنجشک ، دارای ۲۶.۵ درصد ماده چرب قابل استخراج است که رنگ زرد، بوی مخصوص و طعم ملایم و خوراکی دارد ولی فقط در صابون سازی و مصارف صنعتی از آن استفاده می شود. روغن دانه این درخت شبیه روغن آفتابگردان و دارای خاصیت خشک شونده ذکر گردیده است.

خواص درمانی درخت زبان گنجشک

پوست شاخه های درخت زبان گنجشک، دارای طعم تلخ، قابض و اثر تب بر و خلط آور است. تا قبل از شناختن کنکینا نیز به عنوان تب بر مورد استفاده قرار می گرفته است. برگ درخت زبان گنجشک دارای اثر درمانی ملین و مسهلی، رفع رماتیسم و نقرس، مدر، و معرق می باشد.

صور دارویی درخت زبان گنجشک

صور دارویی درخت زبان گنجشک
  • جوشانده یا دم کرده این گیاه از تیره زیتون ۳۰ تا ۶۰ گرم برگ در یک لیتر آب به عنوان مدر و ملین (به مقادیر مورد احتیاج)
  • جوشانده ۱۰ تا ۳۰ گرم دانه (میوه) به عنوان مقوی و مدر
  • دم کرده ۱۰ تا ۲۰ گرم برگ خشک در ۲۰۰ گرم آب جوش به مقدار یک فنجان کوچک در هر ۳ ساعت به عنوان رفع نقرس (در عین حال تنقیه آن و قراردادن برگ های گرم شده گیاه در سطح بدن، موجب تاثیر بیشتر دارو می شود)
  • دم کرده یک گرم برگ خشک درخت زبان گنجشک در ۲ فنجان آب جوش ( مدت قرار گرفتن برگ در آب جوش ۳ ساعت باشد) یا ۲ گرم در ۴ فنجان آب (در صورت شدت ناراحتی) به مقدار ۳ فنجان در روز و ادامه آن به مدت ۸ روز (در نقرس های مزمن، می توان مصرف دم کرده مذکور را به مدت ۸ تا ۱۰ روز در هر ماه ادامه داد)
  • جوشانده ۱۵ تا ۶۰ درهزار پوست درخت بعنوان تب بر و به مقدار یک فنجان قبل از هر غذا
  • گرد پوست درخت به عنوان تب بر و به مقدار ۱۰ تا ۲۵ گرم، سه دفعه در روز و ادامه آن برای چند روز متوالی
  • در استعمال خارج، جوشانده ۴۰ تا ۱۲۵ در هزار برگ و ریشه گیاه به صورت لوسیون و ضماد مورد استفاده قرار می گیرد.

محل رویش درخت ‌زبان گنجشک

محل رویش درخت ‌زبان گنجشک

نواحی مختلف شمال ایران، گرگان، رامیان، جنگل های گیلان و مازندران (فلور ایران – دکر پارسا).

در بعضی کتب علمی گیاهی، به جای این درخت زبان گنجشک ، وجود یک گونه فرعی از آن به نام .subsp . coriariifolia (Scheele) Murr در نواحی مختلف شمال ایران ذکر شده است.

درخت زبان گنجشک ، علاوه بر آن که بحالت وحشی در منطقه وسیعی از جنگل های شمال ایران می روید، غالبا به علت زیبایی خاصی که دارد، به عنوان زینت نیز پرورش می یابد. پوست درخت .Fraxinus americana L که در آمریکای شمالی می روید، به عنوان تب بر و مقوی در نواحی مختلف اتازونی مورد استفاده قرار می گیرد. این درخت به خلاف سایر انواع، مان ترشح نمی کند.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت