توت فرنگی ، چیالک (Fragaria vesca)

کاربر ۱۰کاربر ۱۰
936 بازدید
گیاه توت فرنگی ، چیالک

فارسی: توت فرنگی ، چیالک

نام علمی:‌ .Fragaria vesca L

فرانسه: F. commun، Fraisier

انگلیسی: Strawberry

آلمانی: Erdbccre

ایتالیایی: Fravola، Fragola

عربی: فروله (Fcrawlah)، شلیک (Shulayk)

توت فرنگی گیاهی است، از تیره گل سرخ که علفی و دارای ساقه ای بر دو نوع خوابیده (مولد ریشه های نابجا و پایه های علیحده) و قایم است. نوع اخیر، ارتفاعی در حدود ۸ تا ۱۵ سانتی متر دارد و در انتها به گل ختم می شود. توت فرنگی، برگ های سه برگچه ای دندانه دار و دمبرگ دراز و منتهی به سوش فیبری دارد. گل های آن منظم، به رنگ سفید و مجتمع به تعداد ۲ تا ۵ تایی و حتی بیشتر است.

گیاه توت فرنگی از تیره گل سرخ

کاسه گل آن مرکب از ۵ قطره سبز رنگ است و ۵ کاسبرگ فرعی نیز آن را از خارج فرا می گیرد. در توت فرنگی، کاسه و کاسبرگ های فرعی، حتی پس از رسیدن میوه با آن باقی می مانند. در داخل پوشش گل آن ، تعداد فراوانی پرچم جای دارند.

در توت فرنگی، نهنج گل که از کاسبرگ ها احاطه گردیده است تدریجا گوشت دار و دارای اندوخته های گلوسیدی فراوان می شود و همین قسمت است که به مصرف تغذیه می رسد. میوه حقیقی گیاه که به صورت دانه های کوچک و تیره رنگ در قسمت گوشت دار و خوراکی توت فرنگی جای دارند، هر یک عبارت از یک فندقه محتوی یک دانه می باشند.

توت فرنگی، علاوه بر آن که به حالت وحشی در نواحی مختلف می روید به علت دارا بودن میوه خوش طعم و مطبوع، پرورش نیز می یابد. در نواحی شمالی ایران، مخصوصا بعضی از دامنه های البرز، مستور از پایه های وحشی این گیاه است (منطقه عمارلو – دامنه های داماش). قسمت مورد استفاده این گیاه، ریزوم، برگ و میوه آن است.

نحوه پرورش توت فرنگی

پرورش آن به سهولت با کاشتن ساقه خزنده گیاه در شهریور و مهر، در یک محل مناسب و نشا کردن آن در ماه های دی و بهمن صورت می گیرد. زمین زراعتی آن باید سبک، کمی سایه دار و کم و بیش مرطوب باشد. از طریق کاشتن دانه (میوه) نیز می توان اقدام به پرورش گیاه نمود.

این میوه از تیره گل سرخ به حالت خودرو در بعضی نواحی شمالی ایران وجود دارد و بعضی اوقات به دلیل خوش طعمی، میوه آن را به طور مصنوعی پرورش می‌دهند. همه قسمت‌های این گیاه مصرف دارویی داشته و از برگ و ریشه آن که، حاوی مقدار قابل ملاحظه ای تانن است، به عنوان ضداسهال و ادرار آور استفاده می‌شده است.

تحقیقات اخیر نشان داده است که دریافت روزانه یک واحد توت‌فرنگی باعث افزایش قابل توجهی در مقدار فولات خون شده و فشار خون بالا را کاهش می‌دهد. فولات، مقدار هموسیستئین خون را کاهش می‌دهد. این مطالعات اهمیت مصرف آن را در برنامه غذایی به عنوان عامل بهبود عملکرد سیستم قلبی-عروقی نشان می‌دهد. این میوه باعث بهبود عملکرد حافظه و کنترل آرتریت روماتوئید می‌شود.

میوه توت فرنگی از تیره گل سرخ

توت‌فرنگی از تصلب شرائین جلوگیری می‌نماید.  اشتها آور است. برای درمان یبوست موثر است. این میوه به علت داشتن آهن و ویتامین C در خون سازی بدن موثر است و به علت دارا بودن مقادیر کافی کلسیم و فسفر، در رشد و نمو کودکان و نوجوانان، استحکام دندان‌ها و ترمیم شکستگی استخوان‌ها بسیار موثر است.

توت فرنگی به دلیل داشتن ویتامین C در درمان بیماری لثه موثر بوده و به هضم غذا کمک زیادی می‌کند. ویتامین A موجود در توت باعث رشد ناخن‌ها و تقویت چشم می شود. خوردن توت فرنگی، باعث پاک شدن خون از مواد مضر و زاید مثل اوره، اسیداوریک و چربی می شود و نیز درمان کننده نقرس است.این میوه سرشار از ویتامین و فاقد چربی اشباع است و کالری کمی دارد.

ترکیبات شیمیایی توت فرنگی

ترکیبات شیمیایی توت فرنگی

از ترکیبات مهم توت فرنگی می توان، «تانن»، «وسیلاژ»، «قندهای مختلف»، «سالیسیلات ها» و به خصوص «اسیدهای میوه» را نام برد. توت فرنگی، منبع خوبی از فیبر، ویتامین C، فولات، پتاسیم و آنتی اکسیدان ها می‌باشد که، این مواد مغذی باعث افزایش سلامت قلب، کاهش خطر ابتلا به انواع سرطان‌ها و در کل ارتقاء سلامتی بدن می‌شود.

این میوه دارای مقادیر بالایی از، آنتی اکسیدان‌ها مانند «الاژیک اسید» و «آنتوسیانین» ” می‌باشد و حاوی موادی چون فسفر، منیزم، پتاسیم و مقداری آهن بوده که، در بدن تولید انرژی کرده و خستگی را برطرف می‌کند و به علت داشتن ویتامین B، در کاهش اضطراب مؤثر است.

ریزوم توت فرنگی دارای ۱۰ درصد تانن ، گلوکزیدی به نام فراگاریانین (fragarianine) و احتمالا فراگارین (fragarine) است. پس از مصرف آن، ادرار، رنگ گلی و مدفوع رنگ قرمز پیدا می کند. ترکیب شیمیایی میوه آن، بر حسب وارینه ونژاد مورد پرورش و همچنین زمان جمع آوری محصول و این که میوه کاملا رسیده و یا نسبتا رسیده باشد، فرق می کند.

ویتامین های موجود در ترکیبات توت فرنگی

توت فرنگی (میوه) به طور متوسط دارای ۸۱ تا ۸۷ درصد آب، ۳ تا ۱۳ درصد گلوکز و لولز(مقدار درصد این دو قند و حتی نوع آن ها، در نمونه های پرورش یافته و وحشی فرق دارد)، ۱.۱۰ درصد اسیدهای آزاد مالیک، سیتریک، و پنیک vinique .ac و لاکتیک، ۵.۳ درصد مواد چرب، ویتامین C فراوان، و به مقدار بسیار کم از ویتامین A و E ، B و K است.

توت فرنگی دارای املاح آهن، سدیم و عناصر فسفر، منیزیوم، گوگرد، کلیسم، سیلیس، ید و غیره است. دانه آن بر حسب نوع پرورش یافته گیاه، دارای ۱۴ تا ۱۹ درصد از مواد روغنی شبیه روغن کتان است.

نحوه مصرف توت فرنگی

نحوه مصرف توت فرنگی

مصرف خوراکی:

توت فرنگی به صورت خام، جوشانده، مربا، شربت و بستنی استفاده می‌شود.

 دم کرده:

دم کرده برگ توت فرنگی، در زیاد کردن ادرار و شیر بانوان مفید است و می‌تواند نقرس و سنگهای مثانه را معالجه کند.

شیرابه:

اگر توت‌فرنگی را له کنید و در آب بریزید، نوشابه ای به دست می‌آید که، برای درمان تبهایی که با بیماری‌های التهابی همراه می‌باشد، بسیار مفید است.

توصیه ها:

باید بدانیم که مصرف روزانه ۵ واحد میوه و سبزی احتمال ابتلاء به سرطان را کاهش می‌دهد. مطالعات جدید نشان می‌دهند که، مصرف روزانه ۹ یا ۱۰ واحد میوه و سبزی به همراه ۳ واحد لبنیات کم چرب، در کاهش فشار خون بالا بسیار مؤثر است. یک واحد توت فرنگی شامل ۸ عدد میوه می باشد که ۵۰ کالری دارد.

خواص درمانی توت فرنگی

خواص درمانی توت فرنگی

اعضای مختلف توت فرنگی دارای اثر درمانی به شرح زیر می باشند:

برگ و ریزوم توت فرنگی اثر قابض و مدر دارند. از دم کرده برگ های آن به صورت چای و به عنوان مدر استفاده به عمل می آورند. از جوشاندن برگ های نسبتا مسن و ریزوم توت فرنگی پس از تغلیظ، مایعی به دست می آورند که به علت دارا بودن تانن اثر قابض قطعی دارد.

در بعضی کشورها هنوز هم نوعی چای مطبوع از برگ آن پس از افزودن دارچین و وانیل تهیه می نمایند. برای جوشانده برگ های توت فرنگی ، اثرات مفید مانند تصفیه کننده خون و آرام کننده اعصاب قائل اند. اطبای قدیم بیشتر از پزشکان زمان حاضر، آن را در رفع اسهال های ساده، دیسانتری، خون روی های عادی، وجود خون در ادرار که براثر تحریکات و ناراحتی های مجاری ادرار پیش آمده باشد و همچنین در رفع عرق شبانه موثر می دانسته اند.

خوردن مقادیر درمانی توت فرنگی

مصرف جوشانده برگ توت فرنگی در بیماری های مختلف نظیر سنگ کلیه و مجاری ادرار، بواسیر، ضعف اعمال معده، تنگی نفس، ضعف اعصاب، نقرس، رماتیسم، آب آوردن انساج، بروز دانه های جلدی و غیره معمول است. در استعمال خارج، جوشانده ریزوم و برگ توت فرنگی در رفع آنژین و لوسیون های آن برای مداوای سرما زدگی اعضای بدن و تنقیه آن برای رفع اسهال های ساده بین مردم معمول می باشد.

توت فرنگی (میوه گیاه)، طعم مطبوع و اثر ملین خفیف، اشتها آور و آرام کننده دارد. مصرف آن به علت دارا بودن لولز، طبق عقیده Leclerc .H .Dr برای بیماران مبتلا به مرض قند، بی زبان است.

خوردن مقادیر درمانی توت فرنگی در تقویت اعمال روده و رفع برخی یبوست های مزمن موثر است. شیره آن (آب توت فرنگی) اثر ضد باکتری، مخصوصا با سیل تیفوئید دارد مانند آن که اگر یک قسمت شیره توت فرنگی را به ۱۹ قسمت محلول محیط کشت (آبگوشت) وارد نمایند، میکروب قادر به تکثیر نخواهد بود و اگر به محلول رقیق ۱/۴ آن، باسیل تیفوئید وارد شود، در طول چند ساعت از بین خواهد رفت.

مقادیر درمانی توت فرنگی در تقویت اعمال روده و رفع برخی یبوست های مزمن

چون با مصرف توت فرنگی، علاوه بر مواد غذایی، مقداری عناصر معدنی مفید مانند کلسیم و آهن و همچنین فسفر، به صور قابل جذب، همراه با ویتامین C فراوان به بدن می رسد، از این جهت مصرف آن برای بیماران مسلول، افراد مبتلا به کم خونی و کسانی که از یک بیماری برخاسته و دوره نقاهت را می گذرانند، موثر و مفید ذکر گردیده است. توت فرنگی به علت سرشار بودن از ویتامین C، اثر ضد اسکوربوت قوی دارد و یا با مصرف آن، عوارض ناشی از کمبود و یا فقدان این ویتامین از بین می رود.

مصرف توت فرنگی، با همه محاسنی که دارد در سوء هضم های ناشی از ضعف اعصاب ایجاد ناراحتی می کند. به علاوه در مبتلایان به بیماری های جلدی مانند اگزما و کهیر، باعث شدت ناراحتی می گردد و یا آن که اصولا ممکن است پس از مصرف، ایجاد ناراحتی های جلدی مذکور را در اشخاص سالم بنماید. ضمنا به طوری که مشاهده شده است در اشخاص حساس ، ایجاد حالت استفراغ می کند.

توت فرنگی با همه محاسنی که دارد در برخی افراد ایجاد حساسیت می کند

منشا پیدایش این عوارض که در واقع نوعی حساسیت در مقابل آن به حساب می آید، هنوز هم مانند حساسیت در مقابل مصرف تخم مرغ یا گوشت کنسرو و غیره، به درستی معلوم نیست. امروزه عقیده دارند که توت فرنگی به علت آن که میوه اش پس از رسیدن، در مجاور سطح زمین قرار دارد و در هنگام چیدن یا بر اثر وزش باد و غیره آلودگی های مختلف حاصل می نماید، سريعا سطح آن دارای مواد زیان آور می گردد که حالات مذکور و یا حساسیت از توت فرنگی، احتمالاممکن است مربوط به آن باشد.

توت فرنگی، بر اثر آلوده شدن به ذرات کود یا گرد و خاک، تخم انگل ها، انگل ها، میکروب ها و غیره غالبا منشا بیماری های مختلف می شود از این جهت بهتر است آن را پس از شستن و قرار دادن به مدت یک ساعت در شربت قند و یا نوشیدنی مصرف کرد.

در استعمال خارج قرار دادن شیره توت فرنگی و یا قطعات له شده آن بر روی پوست ، جهت رفع لکه های صورت از زمان های گذشته معمول بوده است.

بهداشت پوست با توت فرنگی

بهداشت پوست با توت فرنگی

امروزه نیز تاثیر شیره توت فرنگی بر روی پوست صورت و جلوگیری از پیدایش چین و چروک و همچنین درمان آن ها و روشن کردن رنگ پوست، مورد تایید در کتب جدید قرار گرفته است. برای این کار له شده چند توت فرنگی را هنگام شب بر روی پوست صورت می مالند و به مدت چند دقیقه به ملایمت مالش می دهند و هنگام صبح آن را با آب یا دم کرده گیاهی به نام .Hoffm (L.) Anthriscus cerefolium می شویند.

۵ عدد توت فرنگی درشت را له کرده، در پارچه نازکی می ریزند و می فشارند. به مایع حاصل، سفیده یک تخم مرغ را که بر اثر هم زدن، به صورت کف در آمده باشد وارد می کنند بعدا آب گل سرخ (گلاب) و ۱۰ قطره تنطوربنژوئن به آن می افزایند و به خوبی تکان می دهند. در این موقع به کمک یک قلم مو و یا پنبه، محلول مذکور را به پوست صورت می مالند. پس از یک ساعت که مایع بر روی پوست صورت خشک شد با محلول ۱۵ درهزار جوش شیرین، صورت را می شویند. توت فرنگی اثرات مفید و فراوان در بهداشت پوست دارد.

صور دارویی توت فرنگی

صور دارویی توت فرنگی

جوشانده ۲۰ تا ۵۰ در هزار برگ و یا ریزوم توت فرنگی به مقدار دلخواه می تواند مصرف شود. از جوشاندن ۳۷۵ گرم برگ توت فرنگی و یک لیتر نوشیدنی در بن ماری، به طوری که مجموعا بر اثر جوشیدن به نصف تقلیل یابد، محلولی به دست می آید که برای رفع دیسانتری به مقدار یک قاشق سوپ خوری در هر سه ساعت توصیه شده است. مقدار مصرف آن برای دفع سنگ کلیه و مجاری ادرار، یک قاشق سوپ خوری موقع صبح و شب تعیین گردیده است.

دم کرده برگ های جوان و خشک شده توت فرنگی به صورت چای، همراه با شیر در بعضی نواحی بین مردم معمول است. در استعمال خارج، جوشانده ۴۰ تا ۵۰ در هزار برگ و ریزوم توت فرنگی به صورت غرغره، لوسیون، شستشو و غیره به کار می رود. در مواردی که از میوه گیاه، به عنوان درمان بیماری ها استفاده به عمل می آید، بهتر است مقدار ۳۰۰ تا ۵۰۰ گرم آن در روز خورده شود و یا آن که مخلوط ۲۵۰ گرم آن در نیم لیتر شیر به کار رود.

از توت فرنگی ، گیلاس رسیده، تمشک و انگور فرنگی، نوعی مارمالاد با طعم مطبوع تهیه می شود. برای این کار، مقدار یک کیلو گرم از هر یک انتخاب نموده، ۵ کیلو شکر به آن ها می افزایند و تحت اثر گرمای ملایمی قرار می دهند به حدی که ۵ تا ۶ دقیقه بجوشد سپس آن را در ظروف کوزه ای جای داده در گرمای ملایم اتو و ویا کوره به مدت ۳ تا ۴ ساعت قرار می دهند و خاتمتا کوزه های محتوى مارمالاد را در جای خشک جای می دهند.

محل رویش توت فرنگی

محل رویش توت فرنگی

توت فرنگی در نواحی کوهستانی مختلف ایران به حالت وحشی می روید. در ارتفاعات البرز، آذربایجان، قره داغ، عمارلو وداماش (در ارتفاعات ۲۰۰۰ متری) ، چرم کش: بین بیورزن، زرد چین و کبوترچاک یافت می شود.

پرورش نژادهای مختلف توت فرنگی در ایران معمول است.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت