سگ زبان (Cynoglossum officinale)

Miss.fazlikhaniMiss.fazlikhani
558 بازدید
سگ زبان

نام فارسی: سگ زبان

نام علمی:Cynoglossum officinale L.

نام فرانسه: Cynoglosse، C . officinale، Herbe d’ Antal، Langue di chien

نام انگلیسی: Hound’ s tongue، Dog’ s tongue

نام المانی: Gemeine Hundszunge

نام ایتالیایی: Lingua di cane، Erba vellutina، Cynoglossa

نام عربی: لسان الكلب

سگ زبان از تیره گاو زبان گیاهی است علفی، دو ساله به ارتفاع ۳۰ تا ۸۰ سانتی متر و به رنگ سبز مایل به سفید که در کنار جاده ها، زمین های سنگلاخی، شن زارها و اماکن خشک غالب نقاط اروپا، امریکای شمالی و بعضی نواحی اسیا مانند ایران، به حالت خود رو می روید. از دامنه های کوهستان ها نیز تا ارتفاعات ۲۰۰۰ متری بالا می رود.

گیاه سگ زبان از تیره گاوزبان

از مشخصات آن این است که ریشه ضخیم، دراز، دوکی شکل، گوشت دار، به رنگ خاکستری تیره و ساقه ای راست، منشعب و پوشیده از تارهای نرم دارد. برگ های آن نرم، به رنگ تقریبا سفید، پوشیده از تارهای ظریف و دارای ظاهر باریک و دراز است. گل های زیبای آن که در فاصله ماه های اردیبهشت تا خرداد ظاهر می شود، نسبتا کوچک، به رنگ قرمز یا بنفش تیره و مجتمع به صورت خوشه کوچک با راس خمیده به سمت پایین است.

اجزای گل آن ۵ تایی و میوه اش چهار فندقه ای ، مسطح و دارای ظاهر مشخص می باشد به طوری که مجموعا ۴ برجستگی کوچک و متصل به قاعده یک محور باریک و مرکزی را نشان می دهد. قسمت مورد استفاده این گیاه ریشه آن است که به صورت قطعات کوچک نامنظم، به طول ۳ سانتی متر و به قطر یک سانتی متر در معرض استفاده قرار می گیرد. رنگ قطعات مذكور، خاکستری قهوه ای یا مایل به قرمز، بوی آن ها نسبتا محسوس و طعم آن ها لعابی است.

قطعات ریشه این گیاه باید در جای خشک نگه داری شود زیرا به سرعت رطوبت هوا را جذب می کند. تکثیر این گیاه اگر مورد پیدا نماید باید از طریق کاشتن دانه، در اراضی سبک و نرم صورت گیرد.

ترکیبات شیمیایی سگ زبان

ترکیبات شیمیایی سنگ زبان

ریشه این گیاه از تیره گاو زبان دارای کولین، مواد رزینی و الكالویيدهایی نظیر سینوگلوسين (Cynoglossine)، سینوگلوسیین (cynoglossé ine)، هه لیوسوپین (heliosupine) و یک ماده تلخ به نام سینوگلوسیدین (cynoglossidine) است. دانه این گیاه دارای ۳۰ تا ۳۵ درصد ماده روغنی است.

هه لیوسوپین Heliosupine (سینوگلوسوفين Heliosupin cynoglossophine)، نوعى الكالویيد پیرولیزیدین (pyrroliadine) به فرمول C۲۰H۳۱NO۷ و به وزن ملکولی ۳۹۷.۴۶ است و از ۲ نوع Cynoglossum به نام های زیر استخراج شده است:

  • C. supinum L
  • C. officinale L

مشابهت هه لیوسوپین با سینوگلوسوفین توسط Man’ko در سال ۱۹۵۹ ولی تعیین فرمول گسترده آن توسط Crowley و Culvenor مشخص گردید. بررسی های بیوسنتز آن نیز توسط Crout در سال ۱۹۶۷ انجام گرفت. هه لیوسوپین، حالت بی رنگ و صمغی دارد. ملح پیکرات آن، به صورت بلوری زرد رنگ در آب (حلال) به دست می آید. در گرمای ۱۰۳-۱۰۶ درجه نیز ذوب می شود. برای آن، اثر درمانی ذکر نشده است.

خواص درمانی سگ زبان

خواص درمانی سگ زبان

گیاه سگ زبان ، آرام کننده سرفه و دارای اثر مخدر به صورت خفیف است. اثر مخدر این گیاه امروز بیشتر به میوه آن نسبت داده می شود. ریشه این گیاه، اثر قابض ملایم و برگ آن اثر ملین دارد. ریشه و برگ آن در نزله مجاری تنفسی و دستگاه هضم، رفع اسهال، سرفه های خشک و عصبی، اسپاسم های روده و خون روی های داخلی مصرف می شود.

در استعمال خارج، ضماد برگ های تازه و ریشه له شده گیاه، یا شیره و یا جوشانده آن ها، جهت تسکین درد در سوختگی ها به کار می رود و اگر برروی ورم ها و التهاب های سطحی بدن، زخم ها و اولسرها اثر داده شود، معالجه آن ها را تسریع می کند. در رفع شقاق پستان، بواسیر و خارش نیز اثر مفید دارد. اولسرهای مقاوم، به سهولت با شیره ان معالجه می گردد. با توجه به اختصاصات این گیاه چنین استنباط می شود که اثر درمانی آن از نظر کلی شباهت زیاد به گیاه قبلی دارد.

صور دارویی سگ زبان

صور دارویی سنگ زبان

در مصارف داخلی جوشانده یا دم کرده ۳۰ تا ۶۰ گرم ریشه یا برگ گیاه سگ زبان در یک لیترآب به مقدار یک فنجان در روز و در استعمال خارج، خیسانده ۵۰ گرم آن در یک لیتر آب جوش جهت شست شو و اثر دادن بر روی زخم ها و اولسرها به کار می رود. پوست ریشه این گیاه در فرمول حب سینوگلوس اوپیاسه (Cynoglosse opiace e) وارد است.

نحوه کاشت و تکثیر ‌سگ زبان

پرورش سگ زبان در صورتی که ضرورت پیدا نماید از طریق کاشتن دانه های رسیده گیاه در زمین های مناسب صورت می گیرد. برای این کار دانه های گیاه را مستقیما در زمین اصلی که باید آن را به عمق زیاد شخم زده باشند، می کارند زیراریشه دراز گیاه که بهترین قسمت مورد استفاده گیاه آن است تا اعماق زیادی در خاک فرو می رود. این عمل نیز در پاییز صورت می گیرد. علت کاشتن مستقیمدانه های گیاه در زمین زراعتی آن است که گیاهان جوان حاصل از رویش آن ها، ممکن است بر اثر جا به جا شدن، نتوانند به رشد خود ادامه دهند.

نحوه کاشت و تکثیر سنگ زبان

زمین زراعتی باید سبک، آفتاب گیر و دارای کود کافی باشد. برداشت محصول، از ریشه گیاه دو ساله به عمل می آید. برای این کار ریشه گیاه را قبل از ظاهر شدن گل، از زمین خارج می نمایند و پس از شستن، آن ها را طولا شکاف می دهند و یا پوست آن ها را با دقت جدا کرده، به سرعت خشک می نمایند. ریشه خشک شده باید حتما در جای خشک و محفوظ نگه داری شود زیرا در غیر این صورت به سرعت رطوبت هوای خایج را جذب نموده، غیر قابل استفاده می گردد.

محل رویش ‌سگ زبان

این گیاه در نواحی مختلف شمالی و شمال غربی ایران مانند آذربایجان، خسرو در مناطق سنگلاخی. گیلان، رودبار و مازندران، ناحیه شاهوار در ارتفاعات ۲۷۰ متری پراکندگی دارد.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت