خیار (Cucumis sativus)

کاربر 21 کاربر 21
74 بازدید
خیار

نام فارسی: خیار

نام علمی: .Cucumis sativus L

نام فرانسه: Cornichon، Concombre

نام انگلیسی: Cucumber

نام آلمانی: Kukumber، Gurke

نام ایتالیایی: Cornicino، Cetrinolo، Cetriolo، Cocomero

نام عربی: قثد (qathad)، خیار

خیار گیاهی است از تیره کدو، علفی، دارای ساقه خوابیده، پوشیده از تارهای خشن و برگ های بزرگ و منقسم به لوب های زاویه دار و دندانه دار که منشا اصلی آن، شمال هندوستان و دامنه های کم ارتفاع هیمالیا بوده است. پرورش آن در ۲۰ قرن قبل از میلاد مسیح در مصر و ۵ قرن قبل از میلاد، در یونان و رم معمول بوده است ولی میوه گیاه پرورش یافته آن زمان، به خلاف نمونه ها فعلی، تلخ بوده است.

از پرورش نژادهای مختلف خیار بر اثر کشت های مداوم، امروزه موفق به تهیه نمونه هایی با میوه معطر و مطبوع گردیده اند. بوته خیار، پیچک دار است و گل هایی زرد رنگ، درشت، بر دو نوع نر و ماده، واقع برروی یک پایه دارد. میوه اش سبز رنگ و به تناسب نژادهای مختلف ممکن است کوچک یا باریک و یا خیلی بزرگ و به طول متجاوز از نیم متر باشد.

ترکیبات شیمیایی خیار

ترکیبات شیمیایی خیار

خیار دارای ویتامینهای C ،B ،A، هم چنین منگنز، کربنات، کلسیم و موسیلاژ است. دانه خیار، دارای ویتامین A و ۲۵ درصد مواد روغنی است. اختصاصات این روغن در مبحث دانه خربزه ذکر شده است.

خواص درمانی خیار

خیار علاوه بر آن که به صورت خام مصرف می گردد به مصارف پزشکی نیز کم و بیش می رسد. دارای اثر مدر، تصفیه کننده خون، حل کننده اسید اوریک و اورات ها می باشد. با ساییدن مغز دانه خیار در مقدار کمی آب و رقیق کردن آن، امولسیونی تهیه می شود که اثر آرام کننده دارد.

مصرف مقادیر زیاد خیار ایجاد ناراحتی دستگاه هضم مخصوصا برای اشخاص مبتلا به ناراحتی های محلی می نماید. دانه خیار اثر ضد كرم ملایم نیز دارد ولی هیچ وقت به این منظور مصرف نمی شود.

خیار در استعمال خارج، دارای اثر تسکین دهنده خارش و درمان سوداء (dartres) است به علاوه باعث لطافت پوست و شادابی آن می گردد. آب خیار اگر بر روی پوست بدن مالیده شود، در رفع خارش و تحریکات جلدی اثر مفید ظاهر می کند. با آب خیار، نوعی پماد مسکن خارش نیز تهیه می گردد.

با مخلوط آب خیار، موم و عسل، نوعی پماد تهیه می شود که در لطافت پوست بدن و رفع جوش و زیبا نمودن پوست اثر فراوان دارد. آب خیار در عده ای از فراورده های زیبایی وارد می گردد.

در استعمال خارج می توان از آب خیار برای حفاظت و بهداشت پوست صورت استفاده کرد ولی اگر پوست خشک باشد باید به مقدار مساوی آب مقطر، شیر تازه و نجوشیده و همچنین شیره خربزه را به آن مخلوط نموده، هر شب قبل از خواب، صورت را با آن به ملایمت مالش داد.

بهداشت پوست صورت با خیار

بهداشت پوست صورت با خیار

در استعمال خارج از خیار برای موارد مختلف به شرح زیر استفاده درمانی به عمل می آید:

۱- برای پوست های چرب، از پختن خیار در آب عاری از نمک، نوعی لوسیون جهت اثر دادن به پوست صورت تهیه می شود.

۲- قرار دادن حلقه های خیار خام بر روی پوست صورت، جهت جلوگیری از بروز چین و چروک و از بین بردن چین های کوچک و کم عمق صورت.

٣- از بین بردن لکه های رنگی پوست که معمولا در پشت دست، پوست گردن و مخصوصا در پوست صورت پیدا می شود و به lentigo یا taches de rousseur موسوم می باشد که در لغت نامه ها، کک مک نامیده شده است. این لکه ها معمولا در تابستان، بیشتر از فصل زمستان جلوه می نمایند.

برای از بین بردن لکه های مذکور، حلقه های خیار را در شیر خام قرار داده مدتی می خیسانند و لوسیون حاصل را بر روی پوست اثر می دهند.

۴- کسانی که پوست صورت آن ها، منافذ باز و ظاهر ناپسند پیدا می کند می توانند دانه خیار، کدو و خربزه را به مقدار مساوی اختیار نموده هر یک را به طور جداگانه، آسیاب نمایند. سپس یک قاشق سوپ خوری از هر یک را جداگانه در مقداری شیر یا در یک کرم ساده(Creme) وارد کرده به طور یک نواخت درآورند.

دانه خیار

پس از مخلوط کردن آن ها با هم، نوعی ماسک صورت تهیه می شود که باید به مدت نیم ساعت برروی پوست صورت باقی بماند. پس از آن باید صورت را با گلاب (Eau de rose) که گرمای ملایم داشته باشد پاک کنند.

۵- برای حفظ لطافت پوست صورت، باید ۵۰ گرم بادام شیرین بدون پوست را به خوبی له کنید و بعدا بر روی آن، مقدار ۲۵۰ گرم آب خیار جوشیده ولی سرد شده کم کم وارد نمایید و هم بزنید. سپس از پارچه ای بگذرانید تا محلول صاف شده ای به دست آید. به این محلول، ۲۵۰ گرم الكل و یک گرم اسانس گل سرخ (Essence de rose) افزوده، لوسیونی را که به دست می آید مورد استفاده قرار دهید.

۶- برای تامین لطافت پوست، رفع ناراحتی های جلدی ساده، درمان خراش و ترک لب ها و بهداشت پوست صورت از فرمول زیر می توان استفاده به عمل آورد:

الف- پماد خیار

شیره صاف شده خیار۳۰۰ گرم
چربی گوساله۱۵۰ گرم
گلاب (Eau de rose)۳ گرم
بم دوتلو (Baume de Tolu)۰.۵ گرم

مواد فوق را باید در ظرفی به خوبی سایید و مقادیری از پماد به دست آمده را برروی پوست بدن به ملایمت اثر داد.

۷- دو عدد خیار سالم را به خوبی شسته و پس از خشک کردن، در یک لیتر آب به مدت یک ساعت بجوشانید و پس از له کردن خیارها در آب، مقدار ۲ قاشق غذا خوری، روغن بادام بدان بیافزایید.

محلول به دست آمده اگر بر روی پوست اثر داده شود باعث لطافت و شادابی پوست صورت و سلامت آن می گردد.

پماد خیار

ب- پماد خیار

پماد خیار، علاوه بر اختصاصات درمانی که دارد از بهترین پماد نرم کننده و لطيف، نگه دارنده پوست دست و صورت می باشد. پماد خیار بهترین و بهداشتی ترین نوع پماد نرم کننده پوست است و استفاده از آن در همه کشورها معمول است. پماد خیار به صورت اکسیپیان یا پماد پایه، در تهیه پمادهایی که مواد موثر در بردارند و هم چنین تهیه لوسیون های زیبایی مورد استفاده قرار می گیرد. تهیه یکی از این نوع لوسیون ها به شرح زیر است:

لوسیون زیبایی (Lotion Cosmé tiqued Alibert):

گلاب (Eau de rose)۱۰۰۰ گرم
صابون طبي (Savon amygdalin)۱۲ گرم
پماد خیار۹۰ گرم

برای تهیه این لوسیون صابون آمیگدالن را به قطعات کوچک تقسیم کرده، پماد خیار و گلاب را تدریجا بدان وارد کنید تا به صورت محلول یک نواخت درآید. صابون آمیگدالن که در فرمول لوسيون فوق ذکر شده است، از سود محرق مایع (۱/۳) به مقدار ۱۰۰۰ گرم و روغن بادام شیرین به مقدار ۲۱۰۰ گرم، طبق روش کلی تهیه صابون، تهیه می شود.

مصرف مقادیر زیاد خيار ناراحتی دستگاه هضم مخصوصا برای اشخاص مبتلا به ناراحتی های معده ایجاد می نماید. خیار در همه نواحی پرورش می یابد.

خربزه (.Cucumis Melo L)

خربزه

گیاهی پیچک دار، دارای گل های زرد و ظاهری شبیه خیار است. میوه آن گوشت دار، بزرگ متورم، مدور یا بیضوی و در نژادهایی که دارای میان بر نرم و آب دار است، اثر ملین دارد. خربزه اثر مدر دارد و از این نظر در دفع مواد زائد و رسوبات ادراری موثر واقع می گردد. دانه خربزه و خیار مانند دانه کدو دارای اثر ضد کرم ولی به نحو ضعیف ترند.

خربزه را نیز مانند خیار نباید زیاد مصرف نمود زیرا موجبات تخمیرات روده و نفخ را فراهم ساخته ممکن است باعث احساس درد در ناحیه معده و روده شود. خربزه نباید مورد استفاده مبتلایان به مرض قند، ورم روده و سوء هضم قرار گیرد.

دانه خربزه دارای ۳۰ تا ۴۰ درصد مواد چرب و مغز درون آن، به وزن معادل نصف وزن کلی دانه ها می باشد. روغنی که از دانه خربزه استخراج می شود، رنگ زرد روشن و طعم ملایم و مطبوع دارد. این روغن، در دمای حدود ۵ درجه انجماد حاصل می کند و دارای مشخصاتی به شرح زیر است.

  • وزن مخصوص در گرمای ۱۵ درجه: ۰.۹۱۷ تا ۰.۹۲۸
  • اندیس انکسار در گرمای ۲۰ درجه: ۱.۴۷۲۵
  • اندیس صابونی شدن: ۱۸۷ تا ۱۹۴
  • اندیس ید : ۱۱۷ تا ۱۲۹

روغن دانه خربزه، ترکیب شیمیایی متفاوت برحسب منشاء و محل تولید دارد. اسیدهای چرب آن به طور متوسط به شرح زیر است:

اسید استئاریک۴ تا ۶ درصد
اسید پالمیتیک۱۰ تا ۱۳ درصد
اسید میریستیککم تر از یک درصد
اسید آراشیدیککم تر از یک درصد
اسید اولئیک۲۵ تا ۳۷ درصد
اسید لينولئیک۴۰ تا ۵۷ درصد

روغن دانه خربزه، روغن خوبی برای مصارف تغذیه و تهیه صابون است. تفاله دانه های بدون پوسته آن، پس از استخراج روغن، به مصرف تغذیه حیوانات می رسد.

روغن دانه خیار، حالت روان و رنگ زرد روشن دارد. بوی آن مشخص و طعم آن کمی مشابه روغن زیتون است. در دمای صفر تا ۵- درجه انجماد حاصل می کند. روغن دانه خیار دارای مشخصاتی به شرح زیر است:

  • وزن مخصوص در گرمای ۱۵ درجه: ۰.۹۲۳ تا ۰.۹۲۵
  • اندیس انکسار در گرمای ۲۰ درجه: ۱.۴۷۵۰
  • اندیس صابونی شدن: ۱۹۱ تا ۱۹۷
  • اندیس ید : ۱۱۵ تا ۱۱۹

روغن دانه خیار دارای اسید های چرب اشباع شده (اسید استئاریک ۳.۷ درصد، اسید – پالمیتیک ۶.۸ درصد) و اسیدهای اشباع نشده (اسید اولئیک ۵۸.۵ درصد، اسید لینولئیک ۳۱ درصد) است.

روغن دانه خیار، روغنی بسیار خوب برای مصارف تغذیه و صابون سازی است. دانه عاری از پوسته آن پس از استخراج روغن، به مصارف تغذیه حیوانات می رسد و به علت داشتن مواد پروتئینی به مقدار ۵۰ درصد، ارزش غذایی زیاد دارد.

C. callosus (Rottl.) Cogn.، Cucumis trigonus Roxb

Cucumis trigonus Roxb

گیاهی چند ساله، پوشیده از تار و دارای ساقه های باریک، برگ هایی با ظاهر مدور و با پهنک منقسم به ۳ – ۵ لوب و پیچک کوتاه است. گل های آن بر دو نوع نر و ماده و میوه اش به اندازه یک تخم مرغ، منقوش به خطوط نوار مانند و طولی است.

دو فرم کاملا متمایز از یک دیگر دارد به طوری که میوه نوع وحشی آن، دارای سطح خارجی صاف و خطوط طولی به رنگ های سبز و زرد است ولی فرم دوم که نوع نیمه پرورش یافته گیاه می باشد، میوه مستور از کرک های ظریف دارد و به علاوه طعم میوه به خلاف فرم وحشی گیاه، شیرین و خوراکی است.

خواص درمانی

نوع وحشی این گیاه منحصر به مصارف درمانی آن هم در طب عوام، برای معالجه بیماری هایی مشابه آن چه که برای هندوانه ابوجهل ذکر شد می رسد، میوه این گیاه به عنوان قی آور ولی به مقادیر کم مخلوط در عسل به عنوان مقوی معده نیز مصرف دارد. خمیر حاصل از له شدن دانه گیاه، با شیره .Cynodon Dactylon (L.) Pers جهت درمان و رفع جوش و دانه های تبخال مانند به کار می رود.

نوع تلخ گیاه (فرم وحشی)، به زبان سانسکریت، Vishela نامیده شده است. میوه آن را پس از له کردن، در مراسم و اعياد آغاز سال نو، در نواحی محل رویش به زبان یا پیشانی می مالند و معتقدند که با این عمل در طول سال از هر نوع بیماری مصون خواهند ماند. در نواحی مختلف هند، له شده و یا جوشانده میوه گیاه را در شیر گاو وارد کرده محلول حاصل را به سر می مالند

و معتقدند که با این عمل حافظه تقویت می گردد و به علاوه در درمان بیماری های روحی موثر واقع می شود. طبق بررسی های جدید، میوه گیاه مذکور دارای اثرات درمانی مشابه هندوانه ابوجهل است. این گیاه در بلوچستان می روید و به اسامی Tchibarval و Mé lia موسوم می باشد.

هندوانه (.Cucumis citrullus Seringe، Citrullus vulgaris Schrad)

ساقه پیچک دار و برگ متمایز از گیاهان مذکور، با بریدگی های عمیق و منقسم به لوب های مدور دارد. گل های آن زرد رنگ و میوه اش آب دار و خوراکی است. آب هندوانه دارای اسید آمینه ای به نام سیترولین (Citrulline) است.

هندوانه اثر مدر و طمعی مطبوع دارد. در طب ایرانی آب هندوانه را به عنوان خنکی به بیماران مبتلا به تب و بیماری های عفونی می دهند. تخم هندوانه دارای ماده روغنی و خوراکی است.

روغن دانه که مقدار آن در مغز دانه به ۶۵ درصد می رسد، حالت روان، رنگ زرد روشن و طعم و بوی ملایم دارد. وزن مخصوص آن در گرمای ۱۵ درجه بین ۰.۹۱۶ و ۰.۹۲۵ است. دارای اسید های چرب اشباع شده و اشباع نشده (اولئیک ۱۲ تا ۴۳ درصد و لينولئیک به مقدار ۲۵ تا ۶۶ درصد) است. به مصارف تغذیه نیز می رسد.

پوست میوه هندوانه و خربزه ممکن است صاف، به رنگ های مختلف، ساده و یا دارای تزئیناتی به اشکال متفاوت باشد. نژاد های مرغوب و متنوعی از خربزه و هندوانه در نواحی مختلف ایران پرورش می یابد.

Zehneria umbellata Thwaites

در چین، شمال استرالیا و سيلان می روید. ریشه اش برجستگی های متعدد، به حالت آویخته دارد. برگ های آن قلبی شکل یا تیرکمانی و دارای ۳ – ۵ لوب و یا پنجه ای شکل است. میوه اش بیضوی، کوچک به طول در حدود ۳ سانتی متر و به رنگ قرمز پس از رسیدن کامل است. در بعضی نواحی هند به عنوان تصیفه کننده خون مصرف می شود. در ایران نمی روید.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نماد اعتماد الکترونیک

سبد خرید

سبد خرید شما خالی است.

ورود به سایت