اختلال در تمرکز کودکان همراه با بیش فعالی و یا بدون بیش فعالی

کاربر ۱۰کاربر ۱۰
688 بازدید
اختلال در تمرکز

بعضی می پندارند اختلال در تمرکز و بیش فعالی(فعالیت بیش از حد) لازم و ملزوم یکدیگرند؛ در حالی که یک کودک می تواند دچار اختلال در تمرکز باشد، ولی بیش فعال نباشد. بعضی از این کودکان، بسیار ساکت و آرام و خوش رفتار هستند؛ گرچه نمی توانند برای مدت کافی حواس خود را بر روی یک کار متمرکز کنند. بعضی دیگر ممکن است انرژی و حرکت زیادی از خود نشان دهند و به حرف کسی گوش نکنند و شب ها به سختی بخوابند و به طور کلی، هر جا که باشند غوغا برپا می شود و همه را پریشان خاطر می کنند.

همه کودکانی که پرفعالیت هستند و مدام در حال جنب و جوش هستند، «بیش کار» نیستند. گاهی رفتار پدر و مادر و روش تربیتی آنها باعث می شود کودک الگوی یک کودک بیش کار را از خود نشان دهد. خانم گرین را در نظر بگیرید! او به این علت به ما مراجعه کرده که پسرهایش جک و سام آن قدر زیاد فعالیت می کنند و به قول معروف «از دیوار راست بالا می روند» که در تمام خانه خرابکاری کرده اند به طوری که همه دیوارها زخمی است. این پسرها حتی از اتومبیل های داخل پارکینگ هم بالا می روند و آنها را خراب میکنند.

وقتی ما با معلم این کودکان مشورت کردیم، متوجه شدیم که در مدرسه اصلا این قدر شلوغ نیستند. همچنین، در دفتر کار ما هم به نظر نمی رسید که کودکان خیلی شلوغی باشند.

خلاصه اینکه به راحتی می شد با وضع قوانینی آنها را وادار کرد که حواسشان را به یک کار متمرکز کنند و آن را انجام دهند. بدین معنا که اگر آنها مجبور به انجام کاری می شدند، دست از این رفتارشان بر می داشتند.

وقتی آنها با مادرشان تنها می شدند، ناگهان سرکش می شدند، نافرمانی می کردند و خلاصه اینکه، زمین و آسمان را به هم می دوختند.

به یاد داشته باشید حتی کودکانی که واقعا بیش کار هستند، بیش از هم سن و سالانشان نمی دوند، نمی پرند و تحرک ندارند. البته آنها با کنترل حرکاتشان، برحسب موقعیت هایی که در آن قرار می گیرند، مشکل پیدا می کنند.

ممکن است این گونه کودکان به هیچ وجه نتوانند در مدرسه یا سر میز شام سرجای خود بمانند و به کار خود بپردازند.

کودکانی وجود دارند که می توانند آرام بنشینند و بیش از حد هم عصبی نیستند، ولی به راحتی حواسشان از کاری که مشغول انجام آن هستند، پرت می شود. این افراد نمی توانند آن قدر که همکلاسی هایشان می توانند حواسشان را به کارشان جمع کنند و بر روی کارشان تمرکز کنند و پس از مدت کوتاهی، تمرکزشان را از دست می دهند.

بسیاری از کودکان پر فعالیت و نا آرام، وقتی بالغ می شوند «بیشکاری» شان نیز تخفیف می یابد، ولی متاسفانه، باز هم نمی توانند تمرکز حواس داشته باشند. به دلیل همین تفاوت هاست که انجمن روانشناسان امریکا این تقسیم بندی جدید را وضع کرده است: اختلال در تمرکز حواس همراه با بیشکاری و یا بدون مساله بیشکاری.

مشکل اصلی این گونه کودکان آن است که نمی توانند حواسشان را بر روی یک کار متمرکز کنند. حال، ممکن است یک حالت پر فعالیت و بیقراری و نا آرامی وضع را بدتر کند. کودکان دچار اختلال در تمرکز حواس، با بیش کاری و یا بدون بیش کاری و همچنین، خانواده های آنها ممکن است گرفتار مشکلات ماندگاری شوند، چون این کودکان، اعتماد به نفس خوبی ندارند و در مدرسه هم دچار مشکلات تحصیلی بسیاری هستند.

این کودکان باعث تشویش محیط خانه می شوند. این کودکان اکثرا در تحصیل از همکلاسی هایشان عقب می افتند و حدود ۷۰ درصد آنها دچار ناتوانی هایی در یادگیری مهارت ها نیز هستند.

گرچه تشخیص درست این اختلال، نمی تواند به سرعت مشکلات را برطرف کند، ولی بدیهی است که نخستین گام برای کمک کردن به کودک مبتلا است. اغلب والدین، خود را در اینکه نمی توانند کودک را کنترل کنند، مقصر می دانند و می پندارند که به وظایفشان، به ویژه در مورد تحصیل کودک، عمل نکرده اند، و نتیجه این افکار، عصبانیت، افسردگی و کشمکش خواهد بود.

از آنجا که برای تشخیص این اختلال به کمک متخصصان متعددی نیاز است، باید والدین وظیفه هماهنگی بین متخصصان را برعهده بگیرند. این مشکل، درمان قطعی ندارد، ولی می توان طوری عمل کرد که هم کودک و هم اعضای دیگر خانواده احساس خوبی داشته باشند. این بخش نکات مشخصی را توضیح میدهد و روش هایی ارایه می کند که بتوانید با این مساله کنار بیایید.

شناسایی کودک دچار اختلال در تمرکز

شناسایی کودک دچار اختلال در تمرکز حواس

اگر گمان دارید که کودکتان دچار این مشکل است، مساله را با پزشک خانواده یا متخصص اطفال در میان بگذارید. پزشک ممکن است کودک را به یک روانپزشک معرفی کند.

١- علل طبی را رد کنید. گاهی اوقات چنین رفتاری، پیامد مشکلات طبی نظیر کم خونی، اختلالات تیروئید و یا مشکلات عصبی است. اطمینان یابید که پزشک شما احتمال وجود چنین اختلالاتی را رد کرده است.

۲ – تاریخچه زندگی کودک و افراد خانواده را با روانپزشک یا روانشناس مرور کنید. اختلال در تمرکز حواس و بیماری بیش کاری، از ناهنجاری های مادرزادی به شمار می رود یعنی در هنگام تولد وجود دارد و علایم آن حداکثر تا شش سالگی نمایان می شود، مگر اینکه این اختلال در سنین بالاتر در اثر ضربه به سر یا تصادف ایجاد شده باشد. مطالعات علمی نشان داده اند که ۳۵ درصد از پدران کودکان بیش کار، درکودکی رفتار مشابهی داشته اند.

٣- از معلم های قبلی و معلم فعلی کودک، درباره رفتار او پرس و جو کنید. این مساله اهمیت زیادی دارد که نظر معلم های کودک را در مورد رفتار او بدانید.

۴- وقتی با روانشناس یا روانپزشک مشورت می کنید احتمالا از شما خواهد خواست که پرسشنامه ای درباره رفتار کودکتان پر کنید تا او با کمک آن، بتواند رفتار را مورد ارزیابی قرار دهد و پس از تشخیص بیماری، درباره او تصمیم بگیرد.

پزشک، همچنین از معیارهای تشخیصی که در سال ۱۹۸۰ از سوی انجمن روانشناسی آمریکا تعیین شده اند نیز برای ارزیابی وضعیت، استفاده خواهد کرد. پاره ای از مشخصاتی که او از آنها استفاده می کند، عبارتند از:

  1.  اغلب، نمی تواند یک کار را به پایان برساند.
  2.  اغلب، به حرف های افراد گوش نمی دهد.
  3.  اغلب، حواسش پرت است.
  4. نمی تواند برای مدت طولانی بر روی یک کار تمرکز کند.
  5.  زود از کارها خسته می شود.
  6.  اغلب، قبل از اینکه بیندیشد، مشغول به کار می شود.
  7.  به طور مداوم فعالیت های مورد علاقه اش را تغییر می دهد.
  8.  سازمان یابی ندارد.
  9. باید به طور مداوم تحت نظر باشد.
  10.  سخنان معلم را قطع می کند و در کلاس اختلال ایجاد میکند.
  11.  نمی تواند در انتظار نوبتش بماند.
  12. مدام می دود و یا از ارتفاعات بالا می رود.
  13.  نمی تواند آرام بنشیند.
  14. مانند یک ماشین، بی وقفه در حال فعالیت است.
رفتار کودک

۵ – از یک متخصص بخواهید کودک را در مدرسه زیر نظر بگیرد. متخصص مشکلات آموزشی و یا متخصص ناهنجاری های رفتاری می تواند با مشاهده کودک درکلاس و در مقایسه با همکلاسی هایش و رفتار دوستان او، مساله را مورد ارزیابی قرار دهد.

۶- از روانشناس بخواهید آزمونهای مخصوصی را انجام دهد. آزمایش هایی وجود دارند که می توانند اطلاعات ارزشمندی درباره واکنش و طرز رفتار کودک در شرایط متفاوت، در اختیار متخصصان قرار دهند و همچنین، اطلاعات مهمی در مورد نقاط ضعف و قوت کودک و انگیزه تحصیلی او به دست بیاورند.

ممکن است رفتار کودک، پوششی برای یک مشکل آموزشی یا اختلال در یادگیری باشد و یا احتمال دارد این رفتار، در نتیجه هیجان یا خستگی ایجاد شده باشد. هرچند، آزمونها به تنهایی برای تشخیص اختلال در تمرکز حواس یا رد آن کافی نیستند.

۷- به همراه پزشک یا متخصصان دیگر، تمام اطلاعات موجود را مرور کنید. از آنجا که هیچ آزمون خاصی برای تشخیص اختلال در تمرکز حواس و مساله بیش کاری وجود ندارد، بنابراین تشخیص این اختلال بر مبنای الگوهای رفتاری صورت می پذیرد. همچنین، ممکن است با مرور دقیق اطلاعات، بتوان وجود این اختلال را رد کرد.

چگونه مشکلات را در رابطه با اختلال در تمرکز به حداقل برسانیم.

اختلال در تمرکز حواس می تواند بر روی کارکرد و اعتماد به نفس فرزندتان در دوران کودکی و شاید بزرگسالی تاثیر بگذارد. از آنجا که هیچ درمان قطعی ای برای اختلال در تمرکز حواس و بیشکاری وجود ندارد، بنابراین، تنها راه کم کردن مسایل و مشکلات کنار آمدن با این اختلال است.

خودتان یا کودکتان را سرزنش نکنید. از سوی دیگر، اجازه ندهید که این وضعیت و وجود این اختلال بهانه ای برای توجیه تمام رفتارهای نادرست کودک باشد. روش های پیشنهادی این مقاله را به کار بگیرید و به یاد داشته باشید که تصحیح هر رفتاری نیاز به حوصله، صبر، برنامه ریزی، تقویت و تحمل پیامدهای آن دارد و در این صورت است که می توانید یک رفتار را به شکل درست آن، از نو بسازید.

بهترین و موثرترین کار این است که از چند جنبه به طور همزمان بر روی کودک کار کنید. بدین معنی که اعمال تغییر در رفتارها، مداخله در کارهای تحصیلی و مسایل مربوط به مدرسه، آموزش و القای اعتماد به نفس، و برای بعضی از کودکان استفاده از دارو، پیشنهاد می شود.

از داروها به درستی استفاده کنید.

از داروها به درستی استفاده کنید.

بسیاری از کودکان دچار اختلال در تمرکز حواس از مصرف داروهای مناسب، نتایج خوبی می گیرند. این داروها معمولا تحریک کننده های سیستم عصبی مرکزی هستند. در این بخش، به نکاتی درباره این داروها پرداخته ایم .

داروهای تحریک کننده بر روی قسمتی از مغز که توانایی تمرکز حواس و تمرکز بر روی یک چیز را کنترل می کنند، تاثیر می گذارند. برای نمونه، آهویی را در نظر بگیرید که ناگهان در اثر شکستن یک شاخه درخت، حواسش متمرکز می شود. افراد عادی هم در چنین مواقعی، آن قدر حواسشان را متمرکز به آن صدا می کنند تا علت آن را کشف کنند، ولی کودک مبتلا به این اختلال، نمی تواند چنین کاری را انجام دهد؛ زیرا حواس او به سرعت از موضوع، منحرف می شود و به چیز دیگری می پردازد. البته، این مسأله به دلیل نبود یا کمبود علاقه آنها نیست، بلکه کودک مثالی ما، ابتدا به منشأ صدا توجه می کند، ولی بلافاصله حواسش به صدای آب جلب می شود، پس از آن به سرعت به حرکت ابرها توجه می کند و سپس، به صدای پرندگان گوش می کند. به طور کلی، توجه او به سرعت به سوی همه اشیا پیرامونش جلب می شود.

از آنجا که بی اشتهایی می تواند رشد کودک را مختل کند، متخصصان توصیه می کنند که باید دارو بعد از غذا به کودک داده شود و یا اینکه زمان تجویز آن قدر از غذا فاصله داشته باشد که بر روی اشتهای کودک تأثیر نگذارد و همچنین، می توان در دوره های زمانی مشخصی، دارو را متوقف کرد و به قول معروف، به کودک، استراحت دارویی داد. و پزشکان، با روش آزمایش و خطا مناسب ترین مقدار دارو را برای کودکتان تعیین خواهند کرد. برای دستیابی بدین منظور، باید مراحل زیر، به اجرا در آیند:

۱- قبل از استفاده از دارو، رفتار کودک را به صورت کمی ارزیابی کنید. برای این کار می توانید از پزشک بخواهید روش های مناسب را به شما بیاموزد.

بهتر است یک متخصص اختلالات رفتاری یا متخصص ناتوانی های  تحصیلی برای اجرای این موارد به معلم کودک کمک کند.

شبکه ارتباطی منزل – مدرسه. برای این که کارکرد مدرسه و خانه را با یکدیگر متصل کنید طوری ترتیب دهید که روزانه گزارشی از کار کودک در مدرسه به شما برسد. (بخش ۱۱۰۸ را ببینید). با داشتن اطلاعات منظم از نحوه عملکرد کودک در مدرسه، شما می توانید با تحسین و پاداش، موفقیت های او را در مقابل آوردن گزارش هایی مبنی بر عملکرد بهتر او و افزایش توانایی هایش – تقویت کنید.

 محيط خانه را برای رفع مشکل اختلال در تمرکز بازسازی کنید.

 محيط خانه را بازسازی کنید.

کودک دچار اختلال در تمرکز و بیش کاری، می تواند باعث ایجاد مشکلات متعدد و مهمی در خانه شود؛ زیرا طبیعت او تبعیت از دستورات را برایش سخت می کند.

داروها و برنامه ریزی درست در مدرسه می تواند کمک کننده باشند، ولی شما باید در خانه هم تغییراتی اعمال کنید.

دستوراتتان باید واضح و روشن باشند و گیج کننده و متغیر نباشند. البته، این مسأله در مورد همه کودکان صادق است، ولی اهمیت این مطلب در مورد کودکان مبتلا به اختلال تمرکز، خیلی بیشتر است. در خانه باید قوانینی وجود داشته باشد که همه خانواده از آنها اطلاع داشته باشند و از آنها تبعیت کنند. قوانین را بنویسید و در محل مناسبی در منزل به دیوار بچسبانید. وقتی با کودک صحبت می کنید. اطمینان یابید که او به طور مستقیم به شما نگاه می کند. در صورت لزوم، پی آمدهای سرپیچی از فرامین و عدم اطاعت از قوانین را نیز مشخص کنید و برای کودک، برنامه ریزی کنید.

کودک مبتلا به اختلال در تمرکز، در محدوده قوانین بهترین عملکرد را دارد. برای هر روز از قبل برنامه ریزی کنید و این برنامه را برای اعضای خانواده بنویسید. گرچه ممکن است نتوانید به طور کامل به برنامه عمل کنید، ولی این مسأله که همه و به ویژه کودک مورد نظر بدانند در طول روز چه باید بکنند، بسیار مفید است. هر چه برنامه دقیق تر و مناسب تر باشد، محدودیت های بیشتری برای کودک ایجاد میکند تا بهتر رفتارش را کنترل کند.

محیط را ساده کنید. در محیط شلوغ، کودک شما به راحتی تمرکزش را از دست می دهد و تحریک پذیر می شود، بنابراین، بهتر است در هر زمان، فقط یک کار انجام دهد. برای مثال، اگر می خواهید که صبحانه اش را بخورد، تلویزیون و یا رادیو را خاموش کنید و با او حرف نزنید و در هنگام بازی صرفا یک اسباب بازی یا حداكثر دو اسباب بازی به او بدهید. به طور کلی، سروصدای خانه را کم کنید.

روش های دستیابی به اعتماد به نفس را به او بیاموزید.

روش های دستیابی به اعتماد به نفس را به او بیاموزید.

کودک مبتلا به اختلال در تمرکز و بیشکاری، نمی تواند حواسش را کنترل کند. بدین ترتیب که وقتی از او بخواهید رفتار خاصی داشته باشد و یا کار خاصی را انجام دهد، حواسش پرت می شود.

به کودک، بیاموزید تماس چشمی با افراد برقرار کنند. وجه مشترک این گونه کودکان این است که نمی توانند برای مدت طولانی به کسی که در حال صحبت است نگاه کنند. اگر بتوانید این مشکل بزرگ را از میان بردارید، به نتایج شگفت انگیزی خواهید رسید. از بازی های زیر، استفاده کنید تا مهارت تماس چشمی را در کودک ایجاد کنید:

بازی «نگاهتو برنگردون»، بدین ترتیب است که شما و کودکتان به چشمان یکدیگر خیره شوید. هر کس زودتر خسته شود و نگاهش را برگرداند بازنده است.

او را تحسین کنید. زمان خیره شدن را ثبت کنید و هر بار که کودک بتواند نگاهش را بیشتر ثابت نگه دارد.

بازی «رادار»: پس از اینکه کودک خیره شدن را به خوبی یاد گرفت به او بیاموزید که حواسش را به کسی که در حال صحبت کردن است، متمرکز کند و یا به عبارتی، «رادارش را روی او قفل کند» تا زمانی که صحبت مخاطب او به پایان برسد.

هنگام غذا خوردن می توانید به طور عمد ترتیبی بدهید تا افراد مختلف صحبت کنند و ببینید که آیا کودک، این بازی را درست انجام می دهد یا نه؟ فراموش نکنید که در صورت انجام درست این تمرین، کودک را تحسین کنید و در مقابل تمرکز صحیح و بلند مدت اش به او امتیاز بدهید. حتی، پس از اینکه کودک، این مهارت را خوب یاد گرفت، به تحسین و دادن امتیازات خود، ادامه دهید.

پرت شدن حواس را با عمل «نابود کردن» کاهش دهید. تام، کودک هفت ساله ای که دچار اختلال در تمرکز حواس بود و مثلا اغلب، وقتی در اتاق خوابش کاری داشت و یا از او می خواستند به اتاق خوابش برود و کار خاصی را انجام دهد، آنقدر حواسش به اشیا سر راه مثل کلیدهای برق، گلدانها و صداها پرت می شد که یا به اتاقش نمی رسید و یا وقتی می رسید یادش نبود که برای چه منظوری به اتاقش آمده است.

ما به تام آموختیم که هر وقت، چیزی غیراز کار اصلی اش حواسش را پرت کرد، آن را با هفت تیر فرضیاش (انگشتانش) نابود کند والدین او هم برای انجام درست کارهای خواسته شده، تام را تحسین می کردند و پاداش می دادند. پس از چند هفته، او گفت که هفت تیرش را غلاف کرده است! چون می تواند با ذهنش موارد زاید را نابود کند.

به کودک بیاموزید که موارد زاید را نادیده بگیرد. با کودکتان ترتیب یک بازی را بدهید و بکوشید در آن، حواس او را که مثلا در حال انجام تکالیف مدرسه است، پرت کنید. سروصدا ایجاد کنید و سپس به آرامی در اطراف اتاق قدم بزنید. اگر با همه اینها، هنوز کودک حواسش به کارش بود، شما را شکست داده است و باید به او جایزه بدهید.

از یک ساعت زنگ دار یا تایمر آشپزخانه استفاده کنید. در بخش ۷-۵ پیشنهادهایی درباره استفاده از یک ساعت زنگ دار یا تایمر آشپزخانه برای افزایش مدت زمانی که کودک می تواند آرام بنشیند، ارائه شده است.

از کودک بخواهید بکوشد تا ساعت را شکست دهد. بدین ترتیب، او خواهد آموخت هر جا که لازم باشد مثلا پشت میز شام، میز تحریر یا در اتاق انتظار مطب پزشک، آرام بنشیند.

اختلال در تمرکز

بعد از اینکه به او نشان دادید چگونه از یک ساعت زنگ دار برای اندازه گیری زمانی که می تواند آرام بنشیند استفاده کند، به او نشان دهید چگونه از ساعت برای کنترل رفتارش بهره گیرد. اگر می خواهد تکلیف مدرسه اش را در زمان کوتاهتری تمام کند، از او بخواهید یک هدف زمانی تعیین کند.

برای نمونه: «این درس را در ظرف ۵ دقیقه خواهم خواند» سپس به او بگویید ساعت را روی پنج دقیقه تنظیم و خودش را ملزم کند که پنج دقیقه بنشیند و آن درس را تمام کند.

هر بار که موفق به انجام این کار شد، می تواند یک مرحله جلوتر برود و هدف بعدی اش را تعیین کند و بدین ترتیب، زمان درس خواندن و یا انجام تکالیفش را افزایش دهد. اگرحدس می زند انجام تکلیف ریاضی اش بیست دقیقه وقت می گیرد باید ساعت را دوبار روی ده دقیقه کوک کند و بین این دو ده دقیقه استراحت کوتاهی هم داشته باشد. این روش می تواند به کودک کمک کند که حواسش را به کارش جمع کند و بازیگوشی و سربه هوایی نکند.

البته، شما باید در صورت پیشرفت و کسب کنترل بر روی رفتار، کودک را تحسین کنید. همچنین، می توانید یک روش تقویت نیز طرح ریزی کنید و برای دستیابی به هر هدف مقطعی، امتیازهایی در نظر بگیرید. البته، در مقابل مقدار مشخصی امتیاز، باید به کودک پاداش بیشتر و متناسبتری داده شود.

راه دیگر این است که از کودک بخواهید تعداد رفتارهای خاص خود را بشمارد. برای مثال، اگر او عادت دارد همیشه از پشت میز مدرسه اش بلند شود، باهمکاری معلم، از او بخواهید تعداد دفعاتی را که در روز از پشت میز بلند می شود و در کلاس راه می افتد، بشمارد.

روز بعد برای او تعداد کمتری از تعداد روز قبل معین کنید که حداکثر بتواند آن تعداد دفعه از پشت میزش بلند شود و اگر در این کار موفق شد، او را تحسین کنید.

روش های کسب آرامش را به کودک بیاموزید. همه ما وقتی هیجان زده نباشیم و آرامش داشته باشیم، عملکرد بهتری داریم و کارمان را درست تر انجام می دهیم. این موضوع، به ویژه در مورد کودکان دچار اختلال در تمرکز همراه با بیش کاری، صادق است.

وقتی کودک بیاموزد هر زمان که بخواهد، به خودش آرامش بدهد، می تواند از این مهارت هر زمان که لازم باشد برای خونسرد کردن خودش و درست فکر کردن به مسائل، استفاده کند.

تسلط بر خود را به کودک بیاموزید. به کودک بیاموزید که رفتارش را با گفتار شفاهی کنترل کند. مثلا وقتی او همراه شماست شروع به انجام کاری بکنید و مدام با خود با صدای بلند چنین حرف بزنید: « باید حواسم به کاری که دارم می کنم جمع باشه؛ نباید بگذارم حواسم پرت بشه،…) بدین ترتیب، به کودک بیاموزید که هرگاه در حال انجام کاری است که نیاز به دقت یا کنترل دقیق رفتار دارد، مثل شما عمل کند.

طوری که ابتدا با صدای بلند با خودش صحبت کند و سپس آرام و بی صدا.

متخصص ماهر با کودک شما و اعضای خانواده صحبت خواهد کرد تا هر چه سریع تر به موفقیت های معقول در رویارویی با مسایل زندگی روزانه دست یابید.

دسته بندی تربیت کودک
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت