سرطان

431
توده بخیم

به گزارش انستیتو تحقیقات سرطان جهانی از ابتدای سال ۲۰۱۸ تا به حال حدود یک میلیون و هفتصد هزار نفر که تازه مبتلا به سرطان شده اند، توسط این سازمان شناسایی شده است که تخمین زده شده ششصد و نه هزار نفر به عبارتی حدود ۴۰ درصد از آنها خواهند مرد. طبق آماری از این سازمان تا سال ۲۰۱۸ شایع ترین انواع سرطان: سرطان معده، سرطان پستان، سرطان شش و نای، سرطان پروستات، سرطان پوست، سرطان کبد و کلیه همچنین سرطان تیروئید می باشد.

در سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ از هر صد هزار نفر ۱۶۳ نفر بر اثر سرطان از بین رفته اند. آیا سرطان بیماری ترسناک و غیر قابل درمانیست؟ آیا سرطان پایان زندگیست؟ راه های پیشگیری، علایم ابتلا و درمان آن چیست؟ در ادامه به تمام این سوالات پاسخ خواهیم داد. ابتدا لازم است این بیماری را بهتر بشناسیم.

سرطان چیست؟ در واقع رشد کنترل نشده و مهارنشدنی سلول بدن که می تواند با گذشت زمان سلول های دیگر را هم درگیر کند. این سلول های سرطانی با توجه  به انواع آنها می توانند از طریق گردش خون یا لنف به مکان های مختلف بدن بروند. سرطان انواع بسیار زیادی دارد که تا به حال حدود صد نوع از آنها شناسایی شده اند. سرطان های مختلف معمولا بر اساس منشا و جایگاهی که درگیر می شود نام گذاری می کنند، مانند سرطان خون، سرطان کبد، سرطان پوست و… . منشا سرطان می تواند اثر محیطی یا خود سلول های بدن كه واحدهاي ساختمانی بافتها هستند، باشد.

بدن ما دائما در حال سلول سازی و تقسیم می باشد چرا که سلول های بدن نیز پیر می شوند، پس در این فرآیند می تواند هرگونه خطایی مانند جهش ژنتیکی رخ دهد یا سلولی با اندازه بیش از حد تولید شود. پس از این تقسیم و رشد سلول چه اتفاقی می افتد؟ در واقع پس از این حالت به مرور زمان تومور ایجاد می شود به این صورت که سلول سرطانی در قسمتی از بافت به رشد و تقسیم می پردازد به مرور با این تقسیم ها تعداد سلول های سرطانی بیشتر شده و توده یا تومور ایجاد می کند.

سرطان ها همگی به یک اندازه خطرناک نیستند و برخی از آنان را می توان به سادگی درمان کرد. برای درک بهتر این موضوع می توانیم انواع تومور ها را بشناسیم. تومورها به دو دسته تقسیم می شوند: خوش خیم و بدخیم (سرطانی). در واقع هرتوموری می تواند خطرناک و کشنده نباشد.

 

توده خوشیم

 

ویژگی های تومور خوش خیم:

 

  1. اینگونه تومورها غیر سرطانی هستند و کشنده نیستند مگر در مواقع حاد که کم پیش می آید.
  2. با عمل جراحی، لیزر و … درمان می شوند و حتی می توانند با روش های فیزیکی پزشکی برداشته شوند.
  3. معمولا به همراه گردش خون یا لنف بافت های دیگر نمی روند و ساکن هستند.
  4. این تومورها را بر اساس محل تقسیم شدنشان نام‌گذاری و طبقه‌ بندی می‌کنند. برای مثال: تومور چربی از سلول‌های چربی منشا می‌گیرد.
  5. در برخی موارد اصلا به درمان نیازی نیست.
  6. شیوع این نوع زیاد می باشد اما به راحتی قابل درمان است و جای نگرانی نیست مانند: خال، تومور چربی، فیبروم رحم، در مواقعی بواسیر و….
  7. ممکن است علامتی نداشته باشد.

 

علائم بروز توده خوش خیم:

در این قسمت دو دسته علائم وجود دارد: ابتدا علائم تخصصی که بیشتر تحت تاثیر محلی است که توده از آنجا منشا گرفته به عنوان مثال تومور خوش خیم مغزی باعث اختلال در بینایی، مشکل حافظه و سر درد می شود. بنابراین هر عضوی که درگیر با سرطان باشد در فعالیت همان قسمت معمولا اختلال ایجاد می شود. اگر بخواهیم یکی یکی اعضا و تاثیری که تومور خوش خیم بر آنها می گذارد را بررسی کنیم مطلب بسیار طولانی می شود اما چارچوب کلی در قسمت علائم تخصصی توده خوش خیم گفته شد که می تواند بسیار مهم باشد.

در بررسی قسمت دیگر عوامل عمومی مطرح می باشد که بسیاری از ما با آنها آشنایی داریم، مانند: کم شدن وعده های غذایی یا اشتها، تب و لرز، درد، سوزش، خستگی دائم و طولانی مدت، عرق کردن در شبها همچنین کم شدن وزن. متاسفانه در بسیاری از مطالب این زمینه علایم تخصصی از عمومی جدا نمی شود و فرد با مشاهده یک یا دو علامت عمومی فوری پریشان و تحت تاثیر قرار میگیرد. علائم عمومی در هر بیماری ممکن است وجود داشته باشد که به طور کل پاسخ بدن می باشد و در برخی موارد طبیعی است، پس بروز یک یا دو علامت عمومی دلیل بر حتمی بودن یک بیماری نیست، بلکه باید آزمایش و سایر مقدمات انجام شود.

 

علائم بروز توده های بدخیم (سرطانی)

  1. در این نوع آمار مرگ و میر بالاتری گزارش شده است به طوری که از هر چهار نفر مبتلا به این نوع معمولا یک نفر جانش را از دست می دهد.
  2. همانطور که گفته شد سلول های این نوع می توانند در بافت های بدن به وسیله خون و لنف حرکت کنند و به سایر بافت ها آسیب وارد کنند.
  3. متاستاز: در این نوع از توده سرطانی، سلول می تواند از تومور اولیه جدا شده و تومور ثانویه ایجاد کند و به سایر نقاط نیز انتشار دهد.
  4. معمولا در اوایل ابتلا علامتی ندارد اما با گذشت زمان وابسته به نوع سرطان به سرعت علایم هر نوع سرطان بروز می کند.

 

علایم مشترک در هر دو نوع توده: این علائم می توانند در هر دو نوع توده مشاهده شوند:

 

  1. رشد خال یا تغییراتی در خال قدیمی
  2. زخمی که در طولانی مدت خوب نشده است.
  3. تغییراتی در هنگام دفع ادرار یا مدفوع
  4. وجود توده در پستان یا قسمت های مختلف بدن
  5. ترشحات و خونریزی های غیر منتظره
  6. مشکلات بلع
  7. سرفه طولانی مدت یا خش دار شدن صدا

 

توده بخیم

 

انواع سرطان ها (توده های بدخیم):

انواع سرطان ها بر اساس منطقه به سه دسته: سر و گردن، پایین تنه و عمومی تقسیم می شوند.

  1. سر و گردن: سرطان مغز، چشم، حنجره، دهان، تیروئید و… .
  2. میان تنه: سرطان پانکراس، معده، صفرا، کلیه، کبد، پستان، ریه، نای و… .
  3. پایین تنه: سرطان روده، تخمدان، بیضه، مثانه، پروستات، رحم، دهانه رحم و… .
  4. عمومی: سرطان استخوان، خون، پوست.

 

طبق آخرین آمار سرطان در جهان: شایع ترین نوع این بیماری سرطان نای و ریه می باشد و پس از آن به ترتیب: سرطان سینه، پروستات، کلون و رکتوم، لوزالمعده، تخمدان، کبد، خون، مری، مثانه، کلیه و… به ترتیب قرار دارند. از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ از هر ۱۰۰ هزار مرد حدود ۱۹۷ نفر و از هر ۱۰۰ هزار زن حدود ۱۴۰ نفر بر اثر سرطان از بین رفته اند. در دنیا آمار سرطان در آمریکا و آفریقا بیشترین و در اسیا و اقیانوسیه کمترین میزان می باشد.

 

پس از شناخت انواع تومور، چگونگی شکل گیری سرطان و مرور انواع سرطان ها می توانیم دلایل بروز سرطان را بررسی کنیم: عامل اول جهش سلول فرد، عامل دوم ارثی از والدین و در آخر عوامل دیگر.

 

عامل جهش ژنتیکی، راه های پیشگیری و ویژگی ها:

طبق آخرین آمار بیش از ۸۰ درصد از سرطان ها به دلیل جهش (تغییر) ژنتیکی ایجاد می شوند، جهش پدیده ای است که در هنگام تقسیم ژن ها اتفاق می افتد بر کارایی ژن (بیان و رمزگشایی) اثر می گذارد. طبق نظریه داروین جهش ژنتیکی عامل تغییر انسان ها و ایجاد ویژگی های جدید است. برخی ژنهاي طبیعی جهش می يابند و به سرعت تكثیر شده و توده بدخیم به وجود می آورند. چندين عامل محیطی وجود دارد كه باعث ايجاد اين جهش هاي ژنتیكی می شوند.

در حقیقت، میتوان از ابتلا به انواع زيادي از سرطان پیشگیري كرد، زيرا بیشتر اين عوامل را میتوان با انتخاب شیوة زندگی سالم مهار كرد .جهش را نمی توان به طور کامل مهار کرد اما با روش  سالم زندگی مانند: رژیم های دارای سبزیجات و میوه ها (آنتی اکسیدان ها و ترکیبات فنولی)، دوری از دخانیات، عدم استعمال نوشیدنی های الکلی، عدم استفاده از مواد مخدر، قرار نگرفتن طولانی مدت در مقابل خورشید یا اشعه دیگر و… تا حدودی از سرطان به تبع جهش جلوگیری کرد.

  • برنامه غذایی: طبق تحقیقاتی ثابت شده است که برنامه های غذایی حاوی مواد چرب، غذاهای با کلسترول بالا، مواد غذایی مصنوعی مانند: رنگ های مصنوعی که به عنوان مثال در کیک های تولد (فوندانت) به کار می رود، انواع فست فود حاوی نیتریت (به منظور جلوگیری از فاسد شدن سوسیس و کالباس، همچنین خوشرنگ شدن آنها از نیترات که تبدیل به نیتریت می شود استفاده می کنند) در صورت استفاده مکرر مواد غذایی سرطان زایی هستند. البته درمورد نیترات اخیرا مطالعات بسیاری در کشورمان ایجاد شده و از پوست انار و گردو ترکیبات فنولی استخراج شده که کارایی نیترات را دارند و به دلیل منشا گیاهی می توانند ایمن باشند.

 

سبزیجات موثر در کنترل سرطان

 

  • عدم تحرک و چاقی: این فاکتور در مطالعات انجام شده به طور مستقیم با سرطان ارتباط ندارد اما می تواند زمینه های آن را فراهم کند.
  • سیگار و دخانیات مانند تنباکو، پیپ: این گروه حاوی هزاران ماده خطرناک، سمی و جهش زا می باشند که نه تنها فردی که استعمال می کند بلکه هرکس که دود آن را استشمام کند ممکن است در معرض خطر قرار بگیرد. سیگار می تواند احتمال ابتلا به سرطان ریه را بسیار زیاد کند و عمدتا سرطان های ناشی از سیگار در این ناحیه از بدن می باشد. در بعضی از کشورها مجازات سنگینی برای مصرف سیگار در اماکن عمومی در نظر گرفته شده است.

تاثیر سیگار در بیماری سرطان

  • سرکار داشتن با مواد شیمیایی مانند: آفت کش ها، دیاکسین ها، آزبست، بنزن، رادون و… یا موادی که از ترکیبات پرتو زا حاصل می شود.
  • پرتو ماورا بنفش خورشید یکی از عوامل مهم ابتلا به بیماری سرطان پوست می باشد.
  • فلزات سنگین و آلودگی هوا

پیشگیری از سرطان

عامل ارثی، راه پیشگیری و ویژگی ها:

این مورد تنها عاملی است که می توان به طور قطعی از آن جلوگیری کرد، در واقع این عامل زمانی باعث سرطان می شود که ژن سرطانی در سلول های پدر، مادر یا هر دو وجود داشته باشد، البته بسیار مهم است که بدانیم: در این حال که پدر و مادر ژن سرطانی داشته باشند نمی توان گفت به طور حتم فرزند سرطان می گیرد. تقریبا اشاره کمی به راه حل این عامل شد. در این موارد باید به آزمایشگاه جهت آزمایش های ژنتیکی قبل از ازدواج (نه صرفا آزمایش های متداول) مراجعه کرد تا به موقع بتوان از بروز سرطان در فرزند جلوگیری کرد. در ادامه به مرور نشانه های سرطان ارثی می پردازیم:

  1. ابتلا افراد خانواده به سرطان
  2. بروز سرطان در سنین پایین (کمتر از ۲۵ سال)
  3. ابتلا به چند سرطان: مثلا فرد دچار دو سرطان هم زمان شود.
  4. در برخی قومیت ها و نژادها سرطان بیشتر بروز می کند.

 

عوامل دیگر (فرعی و غیر مستقیم):

  1. بعضی از بیماری های ویروسی مانند: ایدز، هپاتیت C و B، ویروس پاپیلوما انسانی احتمال ابتلا را افزایش می دهند.
  2. بالا رفتن سن: در اکثر مواقع سرطان ها بیشتر از سن ۶۰ سالگی به بالا بروز می کنند که به دلیل ضعیف تر شدن بدن می باشد.
  3. هورمون ها: در بسیاری از مواردی که پزشکان برای درمان یائسگی اقدام به هورمون درمانی می کنند که این هورمون ها نظیر استروژن، پروژسترون احتمال ابتلا به سرطان سینه، سکته مغزی و لخته شدن خون را افزایش می دهند.

 

سرطان

  • پس از درگیری فرد با سرطان عمده ترین راه های درمان این بیماری سه مورد زیر می باشد:

 

  1. شیمی درمانی: این روش با کمک برخی داروهای شیمیایی باعث از بین رفتن سلول سرطانی می شود که البته سایر بافت های مجاور نیز تا حدودی تحت تاثیر قرار میگیرند. در این روش عواض می تواند شامل لاغری، خشکی پوست و ریزش موهای بدن باشد. البته ذکر این نکته بسیار اهمیت دارد که شیمی درمانی با دوزهای مختلف انجام میشود و اگر دوز داروی مصرفی بالا باشد موهای بدن شروع به ریزش می کنند که این نکته وابسته به شدن پیشروی بیماری، نوع داروی مصرفی و… نیز می باشد.
  2. پرتو درمانی: در این روش که با نام رادیوتراپی نیز خوانده می شود پرتوهایی از جنس: اشعه ایکس، گاما، آلفا و بتا به بافت سرطانی و سلول هایش تابیده می شود و با تخریب DNA فعالیت سلول سرطانی را مختل می کند. این روش اگر با استانداردهای لازم انجام شود معمولا عوارضی نخواهد داشت.
  3. جراحی: در این روش که کاملا با آن آشنایی داریم توده یا تومور را با روش های مختلف جراحی از بدن خارج می کنند.

 

پیشگیری از سرطان

توصیه هایی جهت بهبود روند زندگی و پیشگیری از سرطان:

 

  1. وزن خود را در حالت متعادل نگه دارید و با محاسبه BMI هر ماه از وضعیت بدنی خود آگاه شوید.
  2. در روز معمولا بین ۲۰ تا ۶۰ دقیقه برای فعالیت های ورزشی وقت بگذارید، اگر در روزهای اول برایتان سخت و طاقت فرسا است می توانید به چندین قسمت در روز این زمان را تقسیم کنید.
  3. مصرف نوشیدنی های دارای قند بالا و مواد غذایی با انرژی بالا پرهیز کنید.
  4. از سبزيجات، میوه، آرد كامل و حبوبات نظیر انواع لوبیا بیشتر استفاده كنید. از سبزيجات و میوه با رنگهاي متفاوت استفاده كنید مانند اسفناج، زغال اخته، پیاز سفید و سیر. معمولا رنگ دانه ها ترکیبات فنولی و آنتی اکسیدانی می باشند که توانایی مبارزه با رادیکال ها و سلول های سرطانی را دارند.
  5. مصرف گوشت قرمز را کاهش دهید و به استفاده از گوشت مرغ، ماهی و میگو بپردازید. البته در مصرف ماهی و میگو نباید زیاده روی کرد به دلیل اینکه ماهی هایی که از دریاهای مختلف صید می شوند در بعضی موارد حاوی فلزات سنگین مانند سرب می باشند که این امر به دلیل تخلیه فاضلاب های صنعتی در این مکان هاست.
  6. از خوردن غذاهای نمک سود شده یا شوریجات و کنسروهای شور بپرهیزید زیرا امروزه محققان دریافته اند که بیشترین میزان نمک (سدیم) از طریق غذاهای فرآیند شده وارد بدن انسان می شوند.
  7. درمورد نوزادان بهتر است تا ۶ ماهگی فقط از شیر مادر تغذیه کنند.

 

طب سنتی و سرطان:

طب سنتی هیچگونه درمان قطعی برای سرطان ندارد، فقط به منظور پیشگیری از سرطان نسخه های موثری را ارائه می کند که بسیاری از مواد غذایی موجود در این نسخه ها گیاهی بوده و ه سادگی قابل دسترسی می باشند. نکته جالب که در این مواد غذایی وجود دارد این است که اکثریت انها دارای مواد موثره آنتی اکسیدانی و فنولی و ترکیبات مهارکننده رادیکال ها می باشند. در اینجا به چندین دستورالعمل از این طب در جهت پیشگیری از سرطان می پردازیم:

  1. خوردن زنجفیل به همراه عسل در وعده صبحانه
  2. خوردن اب کاهو، خیار، کرفس و کاسنی در ۴ نوبت به ترتیب در روز
  3. سیاه دانه پودر شده به همراه عسل طبیعی
  4. استفاده از هویج زرد، کدو، آلو زرد و میوه های با رنگ نارنجی و زرد ( امروزه ثابت شده خوردن این میوه ها به این دلیل که دارای ویتامین A بوده که این ویتامین خواص آنتی اکسیدانی و ضد سرطانی دارد)
  5. خوردن پودر اسطوخدوس به همراه اب ولرم در صبحگاه
  6. دمکرده گلرنگ با هفت عدد انجیر
  7. جوشانده مخلوط تخم گشنیز، مرزنجوش و نعنا (هرکدام ۱۵ گرم در یک لیوان)

 

 

 

منابع:

 

Division of Cancer Prevention and Control, Centers for Disease Control and Prevention. Breast Cancer Statistics. https://www.cdc.gov/cancer/breast/statistics/index.html.

American Cancer Society. Breast Cancer Facts and Figures 2015-2016. https://www.cancer.org/content/dam/cancer-org/research/cancer-facts-and statistics/breastcancer-facts-and-figures/breast-cancer-facts-and-figures2015-2016.pdf.

National Cancer Department, 2018 https://www.cancer.gov/about-cancer/understanding/statistics

Vonderheide RH, LoRusso PM, Khalil M, et al. Tremelimumab in combination with exemestane in patients with advanced breast cancer and treatment-associated modulation of inducible costimulator expression on patient T cells. Clin Cancer Res 2010;16(13): 3485–۹۴.

Yaddanapudi K, Mitchell RA, Eaton JW. Cancer vaccines: Looking to the future. Oncoimmunology 2013;2(3)- 23-43.

۶. Immunotherapy of Cancer Clinical Immunology (Fifth Edition) Principles and Practice 2019, Pages 1033-1048.

 .۷اصول علم گیاهشناسی، علیخان ناظم العلوم، سال ۱۳۸۷، انتشارات دانشگاه.

 

 

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید