شیر شتر

326
شیر شتر

ترکیبات شیر شتر

ترکيب شیر شتر تقریبا مشابه شیر بز است. هر صد گرم شیر شتر شامل ترکیبات زیر است: نیترات دو کربن ۵ گرم، چربی ۴ گرم، پروتئین ۳/۳ گرم، آب ۸۷ گرم، کالری ۶۹ و ۰/۰۰۰۱۸ گرم  ویتامین B2 و ۰/۰۰۰۰۶ گرم ویتامین B1 و ، ۰/۰۰۱گرم ویتامین C ، آهن ۰/۰۰۰۲ گرم، کلسیم ۰/۱۵ گرم، نیاسین ۰/۰۰۰۳ گرم.

ناگفته نماند ترکیب شیر شتر با وجود اینکه ظاهرا در حدود تغییرات تقريبا ثابت می ماند، اما طرز تغذیه حیوان در بعضی موارد (ویتامین ها، املاح) موجب نوسان های نسبتا شدیدی در ترکیب شیر می شود.

شتر و بز دو حیوانی هستند که معمولا از خار و گیاهان سخت، که مورد استفاده گوسفند و گاو و… نیست تغذیه می کنند، از این رو به علت زیاد بودن مقدار املاح (که مقدار زیادی به صورت کلرور های سدیم و… است) در این گونه گیاهان، بیش از گیاهان سبز و با طراوت است که مقدار مواد معدنی موجود در شیر شتر بیش از گاو نشان داده می شود.

همان طور که گفته شد شیر گاو به علت کمبود آهن در نوزادان ایجاد آنمی (کم خونی) هیپوکرم می کند؛ اما در شیر شتر به دلیل داشتن آهن بیشتر، این عارضه کمتر است کلسیم شیر شتر از شیر گاو بیشتر و از شیر گاومیش کمتر است.

محصولات تولید شده توسط شیر شتر:

کره و پنیر را از شیر شتر درست نمی کنند و آن را به همان صورت یا به شكل دوغ و کشک می خورند. شیر شتر، غذای اصلی ساکنان صحرا و بادیه را تشکیل می دهد که معمولا به صورت تازه مصرف می شود.

شیر شتر

می توان به شتر به عنوان منبع خوبی برای تولید شیر اعتماد کرد و کمبود این فرآورده مهم دامی را مخصوصا در مناطق خشک و کویری جبران نمود.

قابل ذکر است که ملل آسیای میانه، از دیرباز تا کنون در تغذیه خود متکی به شیر شتر بوده اند و بررسی های انجام شده حاکی از آن است که شیر شتر اگر در برخی از موارد بهتر از شیر گاو نباشد، از آن کمتر نیست.

تولید شیر توسط شتر به مراتب بهتر از تولید شیر به وسیله گاوهای مناطق خشک و کویری است و میزان تولید شیر در شتر با گاوهای مناطق کویری، اصلا قابل مقایسه نیست.

شتر می تواند مقدار زیادی در حدود ۴ تا ۸ کیلوگرم در روز شیر دهد و این میزان در برخی اوقات به ۱۲ تا ۱۵ کیلوگرم نیز می رسد؛ در حالی که گاوها قادر به تولید این مقدار شیر در شرایط آب و هوایی گرم و مراتع فقیر، که غیر از درختچه ها و گیاهان سوزنی چیزی ندارد، نیستند و ثابت شده است که شتر توانایی تولید شیر به مقدار فراوان را در حالت مدیریت صحیح دارد.

اما برآورد میزان شیر تولیدی توسط شتران ماده به طور دقیق مقدور نیست، زیرا شیردوشی شتر به صورت کامل انجام نمی شود و مقداری از شیر را برای تغذیه بچه شترهای شیرخوار باقی می گذارند. دوره شیردوشی در شترهای ماده بین ۱۰ تا ۱۸ ماه می باشد و متوسط تولید روزانه شیر مابین ۸ تا ۱۰ لیتر است.

متوسط تولید روزانه شیر شتر

طبق گزارش مهم القرشی (۱۹۸۶ م) متوسط تولید روزانه شیر شتر در کشور پاکستان با مدیریت صحیح و شرایط مناسب غذایی و بهداشت، مابین ۱۵ تا ۴۰ لیتر است و این در صورتی است که شتر ماده ۲ الی ۳ بار در روز دوشیده شود.

بسیاری از بررسی های انجام شده نشان می دهد که شترها، چه در شرایط مراتع خشک کویری و چه در هنگام استفاده از علوفه در مناطق پرآب، توانایی خوبی در تولید شیر دارند.

متوسط شیر تولیدی و مدت زمان تولید آن در مراتع پرآب مابین ۳ تا ۲۵ کیلوگرم و در شرایط آب و هوای خشک کویری مابین ۳ تا ۱۵ کیلوگرم بوده است.

جدول شماره ۱ – محتویات شیر شتر در مقایسه با شیر حیوانات اهلی دیگر و انسان.

نوع جاندار آب مواد کلی چربی پروتئین لاکتوز خاکستر
انسان ۸۸ ۱۲ ۳/۸ ½ ۷ ۰/۲
اسب ۹۰ ۹/۹ ۱ ۲/۶ ۶/۹ ۰/۴
شتر ۸۶/۶ ۱۳/۴ ۴/۳۳ ۴/۰۲ ۴/۲۱ ۰/۷۹
گاو ۸۶/۲ ۱۳/۸ ۴/۴ ۳/۸ ۴/۹ ۰/۷
گوسفند ۸۲ ۱۸ ۶/۴ ۵/۶ ۴/۷ ۰/۹
بز ۸۷/۱ ۱۲/۹ ۱/۴ ۳/۷ ۴/۲ ۰/۸

 

متوسط تولید شیر شتر، در دوره ای به مدت ۳۰۵ روز بوده است تا بتوان به راحتی آن را با متوسط تولید شیر گاوها مقایسه کرد، که این میزان معادل ۱۵۲۵ تا ۵۶۹۵ کیلوگرم در شرایط خوب مرتع و به مقدار ۱۰۶۸ تا ۳۰۵۰ کیلوگرم در شرایط مراتع فقیر بوده است.

قدرت تولید شیر در شتر، در شرایط مرتعی مختلف، متفاوت بوده و میانگین آن بر اساس مطالعات و بررسی های انجام شده در مورد متر یک کوهانه هی الماسی که دوره شیرواری آن ها از ۷ ماه تا ۱۸ ماه بوده است.

تحقیقات انجام شده در مورد شیر شتر:

در مطالعات انجام شده فوق که میانگین ها از آن گرفته شده است. تعداد معدودی شتر مورد بررسی قرار گرفته اند که تعداد آن ها بین ۸ تا ۱۰ نفر شتر بوده و این ممکن است نشانگر اختلاف کلی بین این گروه ها نباشد، اما به هر حال نمایانگر قدرت تولید شتران و اختلاف بزرگ موجود بین قدرت تولید شیر در شرایط طبیعی مرتع و محیط زیست و اختلافات ارثی در بین نژادهای مختلف شتر است.

تحقیقات انجام شده در مورد شیر شتر

میزان تولید شیر گاوهای بومی در کشورهای عربی مابین ۴۷۵ تا ۲۳۴۰ کیلوگرم و متوسط آن ۱۰۵۹ کیلوگرم در یک فصل شیرواری است.

از این مقایسه معلوم می شود که میزان شیردهی شتران در مقایسه با میزان شیردهی گاوهای محلی، در شرایط یکسان تغذیه در کشورهای مختلف عربی بیشتر است و همچنان که کنوس (۱۹۷۹) اشاره کرده، میزان تولید شیر شتر بیشتر از میزان تولید شیر گاومیش، گاو نژاد ساهیوال، گاو دو رگه ساهیوال، فریزیان و گاوهای زیپو در شرایط یکسان نگه داری و تغذیه است.

خاراسور و همکارانش (۱۹۷۶) در اتحاد جماهیر شوروی، میزان تولید شیر شتران مختلف را مورد مطالعه و بررسی قرار دادند و مشخص شد که شتران یک کوهانه از شترهای دوکوهانه و شتران دو رگه، میزان بیشتری شیر تولید می کنند، در نتیجه باید به تغذیه و پرورش این نوع شتران همت گماشت.

خواص شیر شتر

به گزارش روزنامه نیویورک تایمز به نقل از نشریه خلیج تایمز از شارجه، استفاده درمانی از شیر شتر را اولین بار دکتر سباح الجاسم از مرکز طب و سنتی شیخ زاید در امارات متحده عربی مطرح کرد.

تولید RNAی نوترکیب از پادتن های موجود در شیر شتر به منظور درمان بیماری هایی مانند سرطان، آلزایمر، هپاتیت C و ایدز، طرحی است که انجمن علوم و فناوری عرب بر روی آن تحقیق می کند.

دکتر الجاسم با مطالعات آزمایشگاهی، تاثير مفید شیر شتر را در درمان بیماری های مزمن و جدی مانند سرطان اثبات کرد.

بر اساس این تحقیق، شتر به بیماری جنون گاوی مبتلا نمی شود، زیرا در سرم خون و نیز در شیر شتر، مقادیر قابل توجهی پادتن های ضد ویروس وجود دارد که این جانور را از ابتلا به این بیماری مصون می کند.

دکتر الجاسم معتقد است که اهمیت بیماری های میکروبی دیگر مانند التهاب عروق لنفاوی، التهاب پستان، لپتسپیروزیس، کزاز، بوتولیسم، ریکتزیازیس، طاعون، پاراتوبرکولوزیس و پاستورلوزیس در شتر، بسیار کمتر از دیگر حیوانات اهلی است.

خواص شیر شتر

تفاوت های پادتن های شتر و انسان:

یکی از تفاوت های پادتن های شتر و انسان، در وزن مولکولی نسبتا پایین زنجیره سنگین پادتن شتر است.

پادتن های شتر به دلیل اندازه کوچک، اختصاصی بودن و قرابت بالا، ساختار ساده و نیز قابلیت رسیدن به گیرنده ها و واکنش با آن ها، توانایی نفوذ به بافت های متراکم و اتصال به پادگن ها را دارند.

  • شیر شتر برای تقویت عضله قلب کودکان و جلوگیری از ابتلا به بسیاری از انواع سرطان ها مفید است.
  • استفاده از شیر شتر در وعده های غذای روزانه به منظور درمان زخم معده، زخم اثنی عشر و بیماری های سرطانی توصیه می شود.

 

جدول شماره ۲ – میزان تولید شیر شتر در برخی از کشورهای عربی

کشور تولید روزانه
(کیلو گرم)
طول دوره
شیرواری(ماه)
تولید کل شیر کشور
(کیلوگرم)
متوسط تولید شیر
(کیلوگرم ۳۰۵ روز)
تونس ۴/۰ ۱۲ ۱۴۶۰ ۱۲۲۰
لیبی ۸/۳_۱۰/۰ ۹_۱۶ ۲۷۰۰_۴۰۰۰ ۲۲۷۹۰
مصر ۴/۵ _۳/۵ ۱۶ _۱۲ ۲۰۰۰_۱۶۰۰ ۱۲۲۰
صحرای بزرگ ۵/۱_۲/۸ ۱۲ ۱۸۶۵_۱۰۲۲ ۱۲۰۶
سودان ۱۰/۰_۵/۰ ۱۲_۱۰ ۲۶۰۰_۱۲۰۰ ۱۷۳۰
سومالی ۵/۰ ۱۳ ۱۹۵۰ ۱۵۲۵
کویت _ ۱۵_۱۲ ۲۷۰۰_۱۹۵۰ ۱۶۳۰

 جدول شماره ۳- ترکیب املاح معدنی در شیر گاو و بز و مقایسه آن با شیر شتر

شیر  شتر
نام عناصر شیر گاو شیر بز شیر شتر محلول خاکستر
کلسیم ۰/۱۱% ۰/۱۲% ۰/۳۲% ۰/۳۲%
فسفر ۰/۱۰% ۰/۵۹% _ _
پتاسیم ۰/۱۴% ۰/۲۱% ۰/۶۴% ۰/۶۰%
منیزیم ۰/۰۱% ۰/۰۲% ۰/۰۳% ۰/۰۳%
سدیم ۰/۰۶% ۰/۰۴% ۰/۲۳% ۰/۳۰%
کلورین ۰/۱۱% ۰/۲۶% _ _
گوگرد ۰/۰۱% _ جزء در میلیون ۰/۱۹ ppr جزء در میلیون ۰/۴۰  ppr
آهن جزء در میلیون ۳/۰ ppr _ _ _
روی جزء در میلیون ۳/۰ ppr _ _ _
مس جزء در میلیون ۳/۰ ppr _ _ _

 

 

  • ویتامین C موجود در شیر شتر، ۵ برابر بیشتر از شیر گاو است و چربی و لاکتوز آن کمتر، اما انسولین آن بیشتر است؛ بنابراین شیر شتر گزینه مناسبی برای بیماران دیابتی یا افرادی است که مبتلابه عدم تحمل لاکتوز هستند.
  • شیر شتر رنگ صورت را روشن کرده و بلغم و اخلاط را دفع می نماید، مقوی بوده و برای درمان اوریون نیز مفید است.
  •  شير شتر ضد يبوست است.
  •  شیر شتر برای درمان آب آوردگی مفاصل، بیماریهای طحال، یرقان، سل، ترمیم زخمها، تنگی نفس یا آسم، کم خونی و بواسیر بسیار مفید است.
  •  شير شترخاصیت لاغرکنندگی دارد و یک غذای رژیمی محسوب می شود.

اهالی اروپا حالا شیر شتر می نوشند

دپارتمان توسعه صنایع لبنی اتحادیه اروپا اعلام کرد که از این پس شیر شتر هم در کنار ش یر گاو و بز در اختیار مردم قرار می گیرد؛ البته با این تفاوت که از کشورهای عربی به اروپا صادر می شود.

دوشیدن شیر شتر

اولریخ ورنری، مدیر اجرایی مرکز تحقیقات دبی در مصاحبه با رسانه های امارات متحده عربی، یادآور شد:

همان طوری که مردم از شیر گاو و یا بز استفاده می کنند، می توانند از شیر شتر نیز به راحتی استفاده کرده و بهره ببرند.  شیر شتر به دلیل لاکتوز پایین برای افرادی که نسبت به این ماده حساسیت دارند، مناسب است.»

وی خاطرنشان کرد:

«شیر شتر مقادیر زیادی انسولین دارد و مزه و طعم آن هم مانند شیرهای گاو و بز است. به همین دلیل برای فرد مصرف کننده خوشایند است.»

دولت امارات متحده عربی طی طرحی تصمیم دارد این شیر را به  کشورهای عضو اتحادیه اروپا صادر کند، تا هم از این راه درآمدزایی کرده باشد و هم طعم این ماده غذایی را به اروپایی ها بچشاند.

در این گزارش، همچنین آمده است که قیمت هر لیتر شیر شتر ۴ درهم ۱۹ معادل ۷۲ پنس است، که البته از قیمت هر لیتر شیر گاو بسیار ارزان تر تمام میشود.

این در حالی است که دولت امارات متحده عربی قصد دارد از این شیر در تولید محصولات لبنی هم بهره ببرد تا بتواند صادرات خود را افزایش دهد.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید