گل همیشه بهار (Calendula officinalis)

کاربر ۱۰کاربر ۱۰
1,515 بازدید
گل همیشه بهار

نام فارسی: گل همیشه بهار

نام علمی: Calendula officinalis L

نام انگلیسی: Pot marygold، Marygold

نام فرانسوی: Souci commun، Souci des jardins

نام آلمانی: Gemeine Ringelblume

نام ایتالیایی: F. d’ognimese، Fior rancio، Calendola

نام عربی: اقحوان اصفر، قرقهان، قوقحان، زبیده

گل همیشه بهار گیاهی از تیره کاسنی،علفی و زیباست. دارای ساقه ای به طول ۲۰ تا ۵۰ سانتی متر است. برگ هایی ساده، بیضوی دراز، پوشیده از کرک، با کناره ای موج دار و به رنگ سبز مایل به قهوه ای روشن دارد. قطر گل ها ۴ تا ۷ سانتی متر می باشد و بر روی ساقه منشعب آن، کاپیتول های درشت و زیبا ظاهر می گردد که به تناسب گرما و رطوبت محیط زندگی، به طور منظم صبح ها در حضور نور در فاصله ساعت ۹ تا ۱۰ شکفته و سپس در بعد از ظهرها، بين ساعت ۴ تا ۵ جمع می گردد.

گیاه گل همیشه بهار از تیره کاسنی

کاپیتول های آن دارای دو نوع گل، یکی لوله ای و دیگری زبانه ای (که به ۴ تا ۸ و بیشتر هم می رسد)، به رنگ زرد مایل به نارنجی و واقع در حاشیه نهنج است. گل های آن زنبورعسل را به سمت خود می کشاند. میوه گل همیشه بهار فندقه و قهوه ای رنگ است و سطحش ناصاف می باشد. در طول رویش به نور و گرمای زیاد نیاز دارد. این گیاه خشکی را تحمل می کند و پرورش آن در نواحی مختلف معمول می باشد.

گل همیشه بهار صحرایی (C. arvensis L) که آن نیز ظاهری شبیه گل همیشه بهار دارد، به حالت وحشی در نواحی مختلف آسیا و ایران پراکنده است، دارای صفات درمانی مشابه گل همیشه بهار است.

قسمت های مورد استفاده گل همیشه بهار

برگ و گل های این گیاه مصارف دارویی و درمانی دارد.

ترکیبات شیمیایی گل همیشه بهار

ترکیبات شیمیایی گل همیشه بهار

گل همیشه بهار دارای نوعی ماده تلخ، اسیدهای آلی، رزین، ماده ای به نام کالاندولين (calenduline) به مقدار ۳ درصد، صمغ، لعاب، آلبومین، ۰.۰۲ درصد اسانس، یک ساپونین و یک ماده رنگی زرد است. ریشه گیاه همیشه بهار اینولین دارد. ساپونین موجود در گیاه بر اثر هیدرولیز، تجزیه می شود و موادی نظیر اسید اولئانولیک (oleanolic acid) و یک ماده تلخ (کاله دین caledine) از آن به دست می آید.

بررسی های جدید نشان داده است که گلبرگ های خشک این گیاه دارای استیگماسترول (stigmasterol)، سیستوسترول (cistosterol)، کلسترول، اسیدهای مختلف، فارادیول (faradiol) و آرنيدول (arnidol) است. پیگمان های آن دارای بتا کاروتن، لیکوپن، rubixanthine ،violaxanthine، ساپونین و فیتوسترول می باشد به علاوه در گیاه تازه، اسید سالیسیلیک به مقدار ۰.۳ میلی گرم در کیلوگرم یافت می شود. ضمنا بررسی های محققینی مانند Tylor نشان داد که اعضای این گیاه هیچ گونه اثرات سمی ندارد و از مشخصات آن این است که آلرژی زا نیست.

کالاندولین، ماده ای است تلخ که در مجاورت آب، حالت ژلاتینی پیدا می کند. اسید اولئانولیک Oleanolic acid) Ac. oleanolique، اولئانول Oleanol، کاریوفیل لين Caryophyllin)، به فرمول C۳۰H۴۸O۳ و به وزن مولکولی ۴۵۶.۷۱ است. از اعضای گیاهان مختلف مانند انواع زیر استخراج شده است:

گل همیشه بهار در ترکیبات شیمیایی خود مواد تلخی دارد

1- از برگ Olea europaea L از تیره Oleaceae
2- از برگ Visum album L از تیره Loranthaceae
3- syzygium aromaticum (L.) M. & perry از تیره Myrtaceae
4- Swertia japonica (Max.) Makino از تیره Gentianaceae
5- Centaurium minus Moench. = C. umbellatum Gilib از تیره Gentianaceae
6- Betula pendula Roth. = B. alba L از تیره Betulaceae
7- به حالت گلوکزیدی نیز در ساپونین های مختلف وجود دارد.

روش استخراج اسید اولئانولیک از Syzygiumها توسط Winterstein و Stein و فرمول منبسط آن توسط Ruzicka و همکارانش تعیین گردیده است.

اسید اولئانولیک، به صورت بلوری های ظریف سوزنی شکل (solvated) در الكل به دست می آید. نقطه ذوب آن پس از خشک شدن، گرمای ۳۱۰ درجه است. در آب حل نمی شود ولی در ۶۵ قسمت اتر، ۱۰۶ قسمت الكل ۹۵ درجه، ۳۵ قسمت الكل ۹۵ درجه – جوشان، ۱۸ قسمت کلروفرم، ۱۸۰ قسمت استن و ۲۳۵ قسمت متانول محلول است.

کاربرد گل همیشه بهار در صنایع آرایشی و بهداشتی

مواد رنگی استخراج شده از گل همیشه بهار برای رنگ کردن مواد غذایی و برخی از چربی ها کاربرد دارد. این گیاه از تیره کاسنی، در صنایع آرایشی و بهداشتی زیاد مورد استفاده قرار می گیرد. مثلا به عنوان رنگ موی طبیعی استفاده می شود.

تاریخ دقیق استفاده از گل همیشه بهار در طبابت به خوبی مشخص نیست. زیرا مدت ها آن را با گیاهان دیگر و انواعی از Caltha ها، اشتباه می گرفتند. نخستین بار Matthiol در سال 1554 (گل همیشه بهار پراکندگی وسیع در ایتالیا داشته است و به هر دو حالت وحشی و پرورش یافته بوده است)، مصرف گل همیشه بهار را در سالاد و از نظر درمانی به عنوان قاعده آور و رفع کننده التهاب چشم در آثارش وارد نمود.

از این زمان به بعد برای مدتی طولانی، استفاده از این گیاه به فراموشی سپرده شد و با آنکه موفقیت هایی از آن در درمان بیماری ها به دست می آمد، اما مورد توجه قرار نگرفت. مانند آن که Schroeder در سال ۱۶۴۱ و Vitet در سال ۱۷۷۰ آن را برای درمان قطع قاعدگی و Muhsbeck و Carter آن را برای رفع استفراغ های مقاوم و Cazin در سال ۱۸۸۶ آن را جهت درمان آب آوردن کلی اعضا (anasarque)، معالجه يرقان و رفع ضعف ناشی از مالاریا و غیره به کار می برده اند. باید گفت که استفاده از این گیاه در طبابت، در واقع از آغاز قرن بیستم وارد مرحله جدی گردید و از آن، نتایج مفید در معالجه بیماری ها به دست آمد.

شرایط رشد گل همیشه بهار

شرایط رشد گیاه گل همیشه بهار

بذر گل همیشه بهار در دمای ۸ تا۱۰ درجه سانتی گراد و پس از 4-5 روز جوانه می زند. کشت این گیاه در مناطق با میانگین درجه حرارت ۱۷-۱۸ درجه سانتی گراد در خرداد و ۱۹-۲۰ درجه سانتی گراد در تیر و مرداد، موفق خواهد بود. درجه حرارت های پایین را به خوبی تحمل کرده و حتی برای مدت محدودی قادر به تحمل درجه حرارت های زیر صفر است. این گیاه به آب ایستایی حساس بوده و نیاز به خاک هایی با تهویه مناسب دارد. آبیاری زیاد در این گیاه مناسب نبوده و موجب گسترش بیماری های قارچی می شود.

پرورش آن با همه فراوانی و پراکندگی که در بعضی نواحی دارد غالبا معمول است. گل همیشه بهار به عنوان یک گل زینتی زیبا نیز پرورش می یابد. تکثیر گل همیشه بهار در زمین های قابل نفوذ و نسبتا مرطوب که کود کافی، مخصوصا کودهای فسفاته و ازت دار داشته باشد،‌ به وسیله کاشتن دانه (میوه گیاه)، ‌صورت می گیرد.برای تکثیر گیاه ابتدا مکیوه های آن را در زیرشاسی که گرمای مناسب داشته باشد می کارند.

سپس گیاه جوان حاصل را در امتداد خطوطی با فاصله ۸۰ سانتی متر به نحوی نشا می کنند که هر گیاه از دیگری لااقل۴۰ تا ۴۵ سانتی متر فاصله داشته باشد. با استفاده از شاسی چون دانه ها قبل از فروردین در داخل آن کاشته می شوندمعمولا در فروردین تا اوایل اردیبهشت می توان گیاه جوان حاصل را به زمین اصلی انتقال داد. با این عمل در حدود یک ماه، زمان بهره برداری جلو می افتد یعنی در واقع کاپیتول های گیاه، زودتر از موعد معین به بازارهای دارویی عرضه می شوند.

پرورش گل همیشه بهار

بدون استفاده از شاسی نیز می توان این عمل را انجام داد به این نحو که دانه ها را در شیارهایی به عمق ۳۰ سانتی متر کاشت،‌ و رعایت کرد که در هر ۴۰ سانتی متر فاصله، ۲ تا ۳ دانه کاشته شود. روی دانه ها را نیز به علت مجاور بودن با هوای خارج که اغلب ممکن است سرد و نامساعد باشد، از یک قشر نازک خاک باید پوشانید.با این روش پس از آن که دانه ها به گیاهان جوان تبدیل گردیدند، فواصل آن ها را به میزانی که ذکر شد در نظر می گیرند و پایه های زیادی را خارج می سازند و یا به محل دیگر که قبلا آماده شده است منتقل می کنند.

بهره برداری از گیاه معمولا در تیر ماه آغاز می شود و تا مهر ماه ادامه پیدا می کند. بهترین زمان بهره برداری، مرداد ماه است. خشک کردن کاپیتول ها، در سایه و یا در اتاق های مخصوص که هوای گرم جریان داشته باشد،‌ صورت می گیرد.

خواص درمانی گل همیشه بهار

خواص درمانی گل همیشه بهار

گل همیشه بهار، دارای خاصیت معرق با اثر قوی، تصفیه کننده خون، قاعده آور و التیام دهنده است و از آن به عنوان نیرو دهنده، ضد تشنج و رفع قي، استفاده می شود. اثر قاعده آور آن مخصوصا در مبتلایان به ضعف اعصاب و کم خونی، قطعی است. مصرف آن به طوری که Dr. H. Leclerc بررسی نموده، اگر یک هفته قبل از موقع قاعدگی انجام گیرد، این حالت در زمان معین به وضع طبیعی در مبتلایان به اختلالات قاعدگی برمی گردد. در ضمن ناراحتی ها و درد در موارد وقوع قاعدگی، تسکین می یابد.

اختلالات کبدی و زردی نیز با مصرف گل همیشه بهار ، از بین می رود. زیرا دارای اثر قطعی بر روی کبد و ترشحات صفرا است. اثر کم کننده فشار خون به علت گشاد کردن عروق سطحی و افزایش دهنده جریان خون و فعالیت‌های قلبی می‌باشد و هم چنین تحریک کننده کار کلیه ها است.

مصرف گل یا برگ همیشه بهار برای رفع التهاب، زخم معده و دستگاه گوارش مفید است. در استعمال خارجی، اثر دادن آن بر روی زخم های سطحی بدن، همچنین سوختگی ها، سرمازدگی، دانه های جلدی، زرد زخم (Impetgo)، اگزما و غیره توصیه شده است. نرم کننده و محافظ پوست های حساس است. التهاب و تورم غدد پستان و گانگلیون های لنفاوی را نیز رفع می کند.

گل همیشه بهار خواص بسیاری در بیماری های قلبی و گوارشی و ... دارد.

بررسی های Schilling نشان داد که تنطور گل همیشه بهار، اثر التیام دهنده زخم ها را دارد و مانع از التهاب و چرکین شدن آن ها می شود و هم چنین در بهبود محل نیش حشرات نیش موثر است. گل همیشه بهار یک داروی مفید برای جلوگیری از تجزیه شدن خون سرطانی است. به علاوه در مبتلایان به سرطان که عضو بیمار، قابل جراحی نباشد نیز می تواند مورد استفاده قرار گیرد.گل همیشه بهار برای رفع جوش های صورت (دانه های غرور)، کورک، پینه بستن دست یا پا، میخچه و زگیل مورد استفاده قرار می گیرد. به علاوه می توان از آن در جهت درمان بواسیر و اگزمای مقعد استفاده کرد.

صور دارویی گل همیشه بهار

صور دارویی گل همیشه بهار
  1. مقدار ۵ گرم از گل همیشه بهار را در یک فنجان آب به مدت ۱۰ دقیقه دم کنید و قبل از هر غذا، ۲ تا ۳ فنجان به عنوان معرق استفاده کنید.در صورت ادامه آن به مدت ۷ روز جهت رفع اختلالات قاعدگی مفید است.
  2. مقدار ۱ تا ۲ گرم از گل همیشه بهار را در یک فنجان آب دم کنید و بنوشید که تصفیه کننده خون و ملین است.
  3. مقدار ۲ درصد از گیاه را در یک لیتر آب دم کنید و در ۲۴ ساعت به عنوان مدر می توانید استافده کنید.
  4. برای رفع قی و زخم های داخلی از شیره تازه برگ به مقدار ۱ تا ۲ قاشق، مخلوط در یک تیزان – تنطوره یک پنجم به مقدار ۱۰ تا ۲۰ قطره استفاده کنید.
  5. در استعمال خارجی، برای رفع زگیل، میخچه و غیره، می توانید ۴ تا ۶ گرم شیره تازه گیاه را با ۶۰۰ گرم کره یا چربی دیگر مخلوط کرده و بر روی عضو گذاشت. همچنین می توانید از برگ تازه و یا برگ خیسانده در سرکه نیز استفاده شود.
  6. از جوشاندن ۲ مشت گل در یک لیتر آب به مدت۱۰ دقیقه، ضماد یا کمپرسی به دست می آید که در درمان زخم و جراحات، سوختگی ها، سرمازدگی و بیماری های مختلف پوستی اثر قطعی نشان می دهد.
  7. از دم کرده ۳۰ گرم گل همیشه بهار در آب تیزانی به دست می آید که در صورت آن که در یک روز مصرف گردد، برای پایین آمدن کلسترول خون موثر واقع می شود.

گل همیشه بهار در تهیه فراورده های دارویی مخصوصا تهیه کرم ها، پوسیون ها، مایعات شستشو و غیره به کار می رود.

از گل همیشه بهار استفاده های دارویی می شود

پوسیون قاعده آور

عصاره گل همیشه بهار ۱۰ گرم
تنطور گل تاجریزی سیاه (Solanum nigrum)۳ گرم
الكلای بادرنجبویه یا ملیس ۵ گرم
شربت ساده به مقدار کافی تا ۲۰۰ گرم

الكلای ملیس (Me lisse) از برگ و سرشاخه های جوان آن به مقدار ۱۰۰۰ گرم، الكل ۸۰ درجه ۳۰۰۰ گرم و آب مقطر مليس (هیدرولا) به مقدار ۱۰۰۰ گرم تهیه می شود. برای این کار برگ و سرشاخه جوان ملیس را به مدت ۴ روز در مخلوط الكل و آب مقطر ملیس خیس می کنند و سپس در بن ماری تقطیر می کنند، به نحوی که معادل ۲۵۰۰ گرم الكلا بدست آید. مقدار مصرف این محلول، ۲ تا ۴ قاشق بستنی خوری در روز است. این پوسیون اثر قاعده آور قطعی دارد.

نسخه برای رفع اگزما، زردزخم

تنتور گل همیشه بهار ۵ گرم
اکسید روی۱۰ گرم
لانولین۱۰ گرم
وازلین۱۰ گرم

برای درمان زردزخم، اگزما، اگزما خشک (Lichenoide)، باید این محصول بدست آمده بر روی پوست و محل زخم مالیده شود.

بهداشت پوست

بهداشت پوست با گل همیشه بهار

چون کاپیتول های گل همیشه بهار، اثر نرم کننده و حفاظت پوست های کم مقاومت و حساس را دارد، از این جهت لوسیونی با دم کردن یک مشت گیاه به مدت ۱۵ دقیقه در آب خیلی گرم تهیه می کنند که بهتر است آب جوش به کار نرود و به صورت کمپرس نیم گرم بر روی ناحیه گردن و پوست صورت مورد استفاده قرار می دهند.

محل رویش گل همیشه بهار

در نواحی غربی ایران، هرزویل و در مسجد سلیمان و جنوب غربی ایران می روید.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت