خردل سیاه(Brassica nigra)

Miss.fazlikhaniMiss.fazlikhani
767 بازدید
خردل سیاه

نام فارسی: خردل سیاه 

نام علمی: Brassica nigra (L.) Koch

نام فرانسه: Sé nevén oir , Sé nevégris , Moutarde noire , Moutarde officinale 

نام انگلیسی: Black mustard

نام آلمانی: Schwarzer Senf

نام ایتالیایی: Mostarda senepa

نام عربی: خردل اسود

گیاه خردل سیاه از تیره شب بو گیاهی است علفی، یک ساله، به ارتفاع ۰.۵ تا ۱.۵ متر که مشابه خردل سفید در منطقه وسیعی از کره زمین مانند غالب نواحی اروپا، آفریقای شمالی، هند، نواحی جنوبی سیبری، قفقاز و ایران به حالت وحشی می روید و به علاوه در وسعت های پهناوری پرورش می یابد. این گیاه به حالت خود رو معمولا در حاشیه مجاری آب که به عللی خشک شده باشند و همچنین در زمین های باتلاقی و اماکنی نظیر آن ها می روید.

گیاه خردل سیاه از تیره شب بو

از مشخصات این گیاه تیره شب بو این است که ساقه اش، رنگ سبز مایل به آبی دارد و قسمت تحتانی گیاه نیز پوشیده از کرک است. پهنک برگ آن، بریدگی هایی کم تر از خردل سفید دارد. گل هایش به رنگ زرد و دارای بوی مخصوص (بوی کومارین) است و اگر از مزرعه کشت آن، هنگامی که گیاه تیره شب بو دارای گل است عبور نمایند، بوی ناراحت کننده ای از نظر تنفس به مشام می رسد.

میوه آن به طول ۱.۵ تا در۲.۵ سانتی متر (کوچک تر از میوه خردل سفید) و منتهی به منقاری نازک و کوتاه به طول ۲ تا ۳ میلی متر است و به علاوه از مشخصات آن این است که به خلاف میوه خردل سفید، حالت تقریبا چسبیده بر روی ساقه دارد. درون میوه آن، دانه هایی به رنگ قرمز تیره به قطر یک میلی متر ( کوچک تر از دانه خردل سفید) جای دارد که هر یک به طور متوسط به وزن ۱.۵ تا ۲ میلی گرم است. زنبور عسل نوش کافی از آن به دست می آورد.

قسمت مورد استفاده این گیاه تیره شب بو دانه آن است که فاقد بو ولی دارای طعمی است که ابتدا کمی تلخ می باشد ولی بعدا تند و سوزاننده می گردد. دانه خردل سیاه اگر در آب قرار گیرد متورم شده ایجاد لعاب می نماید. اگر با اسیدها، قليائيات، الكل قوی و آب جوش در ظرفی ساییده شود، بویی از آن استشمام نمی شود ولی با آب سرد ایجاد امولسیونی به رنگ زرد با بویی قوی می نماید که باعث تحریک مخاط ها و جریان اشک می گردد.

ترکیبات شیمیایی خردل سیاه

ترکیبات شیمیایی خردل سیاه

دانه خردل سیاه دارای ۲۰ درصد موسیلاژ و ۲۳ تا ۳۳ درصد روغن قابل استخراج است که تحت فشار از دانه خارج گردیده به مصارف صنعتی و تهیه صابون می رسد.

به عنوان تقلب نیز به روغن های خوراکی افزوده می گردد. به علاوه دارای اسید میرونیک (ac. myronique) به فرمول C۱۰H۱۷NS۲O۲ و گلوکزید سولفوازته ای است که به صورت میرونات پتاسیم (myronate de potassium) یا سینیگرین و یا سینیگروزید (synigroside) در گیاه وجود دارد. غیر از میروزین، فرمان های دیگر و ماده ای به نام سیناپین (sinapine)، همچنین ۲- تیوراسیل (Thioracil-2) نیز در دانه یافت می شود.

سینیگربین، تحت اثر میروزین و در مجاورت آب، هیدرولیز گردیده به موادی نظیر گلوکز، سولفات اسید پتاسیم و همچنین اسانس خردل یا ایزوسولفوسیانوراليل (الیل سنه ول allylse ne vol) تبدیل می شود. 

سیناپین (Sinapine)، ماده ای به فرمول C۱۶H۲۵NO۶ و به وزن ملکولی ۳۲۷.۳۷ است. از دانه خردل سیاه یعنی .Brassica nigra(L.) Koch به دست آمده است. روش استخراج آن از دانه گیاه مذکور توسط Remsen و Coale در سال ۱۸۸۴ مشخص گردید و سنتز آن توسط Spath صورت گرفت. 

گیاه خردل سیاه

املاح مختلفی از آن به شرح زیر وجود دارد:

  1. ملح كلرور به فرمول C۱۶H۲۴NO۵)CI)، حالت تبلور ندارد و به مقدار زیاد در آب و الكل محلول است.
  2. ملح برمور با سه ملکول آب تبلور به صورت بلوری های سوزنی شکل متبلور می شود و در حالت انیدر، در گرمای ۱۰۷–۱۱۵ درجه ذوب می گردد. به مقادیر زیاد در آب محلول است.
  3. ملح يدور آن با ۳ ملکول آب به حالت متبلور به دست می آید. به حال انیدر، در گرمای ۱۷۹ درجه ذوب می شود. به مقدار کم در آب محلول است.
  4. سولفات اسید و سولفات خنثی.
  5. تیوسیانات (Thiocyanate) آن با یک ملکول آب به فرمول C۱۶H۲۴NO۵)SCN, H۲O ) است. به صورت بلوری های سوزنی شکل متبلور می شود و به حالت انیدر، در گرمای ۱۷۹ درجه ذوب می گردد.
  6. تیوراسیل 2 Thiouracil  (دراسيل Deracil)، به فرمول C۴H۴N۲OS و به وزن – ملکولی ۱۲۸.۱۵ است. از دانه انواع مختلف Brassica استخراج شده است. 
ترکیبات شیمیایی خردل سیاه

۷– تیوراسیل، به صورت بلوری های بسیار ریز با طعم تلخ به دست می آید. به مقدار بسیار کم در آب ولی به مقادیر زیاد در محلول قلیائیات حل می شود. تقریبا در الکل، اتر و اسیدها غير محلول است. از نظر درمانی، در رفع زیادی ترشح غدد تیروئید و همچنین درمان آنژین دوپواترین Angine de poitrine( خفقان صدری) مصرف دارد. در دامپزشکی نیز برای رفع افزایش ترشحات غدد تیروئید و زیاد کردن وزن جانوران به کار برده می شود.

اسانس خردل سیاه یا ایزوسولفو سیانورالیل، مایعی فرار، بی رنگ و دارای وزن مخصوصی معادل ۱.۰۱۷ در گرمای ۱۰ درجه است. بو و طعم سوزاننده دارد. مخاط های بدن را به شدت تحریک می کند و باعث جریان سریع اشک می شود. در مجاورت نور، فاسد می گردد و رنگ خرمایی مایل به گلی پیدا می کند.

مسمومیت با خردل سیاه

مسمومیت با خردل سیاه

اگر این گیاه تیره شب بو به مقدار زیاد توسط دام ها مصرف گردد، ایجاد مسمومیت می کند چنان که اگر گوسفندی به مقدار زیاد از آن بخورد، ایجاد زخم در معده و روده گردیده، دردهای شدید، ناراحتی های تنفسی، پیدایش کف فراوان در دهان، اضطراب، شکم روش و عصش به وجود آمده حیوان می میرد. مصرف مقدار زیاد آن، ایجاد مسمومیت منجر به مرگ در انسان می کند.

سیناپیسم (Synapisme) ‌خردل سیاه

از آرد دانه خردل سیاه، در تهیه سیناپیسم ها یا ضماد خردل، به صور مختلف استفاده به عمل می آید. برای این کار آرد دانه را در آب نیم گرم باز می کنند و یا آن را در جوشانده نيم گرم دانه کتان که به علت وجود لعاب، دارای غلظت محسوس می گردد وارد می سازند (یک قسمت گرد دانه خردل در ۵ قسمت دانه کتان). مقدار آرد خردل لازم برای هر سیناپیسم ۱۰۰ تا ۲۰۰ گرم است ولی مقدار آب باید به اندازه ای باشد که غلظت محسوس برای استفاده از ضماد پیدا کند.

سیناپیسم را به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه به صورت ضماد بر روی قسمتی از بدن که منظور ایجاد قرمزی در آن است تاثیر می دهند. چون استفاده از سیناپیسم که شرح آن داده شد، مشکلاتی از نظر تاثیر دادن آن بر روی عضو، به وجود می آورد از این نظر به جای آن، کاغذهای دارای آرد خردل (Papier moutarde) را که Synapisme en feuilles نیز نامیده می شود، به کار می برند. کاغذهای دارای آرد خردل، نخستین بار در ۱۸۶۶ و ۱۸۶۷ توسط یک داروساز فرانسوی به نام Jean Paul Rigollot تهیه گردید و به نام او Papiers Rigollot نامیده شد.

سیناپیسم خردل سیاه

برای تهیه آن که در واقع نوعی مشمع است، ورقه های کاغذ صافی مخصوصی را اختیار کرده، یک سطح آن ها را از محلولی مرکب از ۴ تا ۵ قسمت کائوچوک، ۵۰ گرم اترو ۵۰ گرم سولفورکربن، آغشته می نمایند و سپس بر روی آن ها، آرد خردل می پاشند. آرد دانه خردل که برای این منظور به کار می رود باید همواره در جای خشک نگهداری شود تا اولا از تاثیر رطوبت بر روی سینیگرین جلوگیری به عمل آید و ثانيا محل نگهداری آن، نباید خیلی گرم باشد تا میروزین، به علت گرمای زیاد انعقاد حاصل کند.

کاغذ خردل را قبل از استعمال، مدت کمی در آب سرد یا کمی نیم گرم وارد می کنند و سپس بر روی عضو و یا محل دردناک قرار می دهند. در طی ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، اثر آن که عبارت از ایجاد قرمزی در پوست بدن است ظاهر می شود. بعدا تدريجا این اثر کاهش حاصل می کند. کاغذ مذكور اگر از آرد خالص خردل تهیه شده باشد نباید بیش از نیم ساعت تا ۳ ربع بر روی عضو قرار گیرد زیرا ایجاد ناراحتی می نماید. کسانی که نسبت به تاثیر آرد خردل بر روی پوست بدن، حساسیت دارند نباید از آن استفاده نمایند زیرا موجبات ناراحتی را در آن ها فراهم می سازد.

پاشویه خردل، از حل کردن ۶۰ تا ۱۵۰ گرم آرد خردل در ۲ لیتر آب سرد و وارد کردن آن در سه لیتر آب نیم گرم تهیه می شود. حمام خردل، از حل کردن نیم تا یک کیلو گرم آرد خردل در چند لیتر آب سرد و وارد کردن محلول حاصل در آب نیم گرم، به دست می آید. در این جا باید توجه داشت که به مجرد پیدا شدن قرمزی در پوست بدن، از ادامه آن خودداری کرد. از حمام خردل برای مبتلایان به کم خونی و اشخاص حساس نباید استفاده به عمل آورد. 

روغن خردل سیاه

روغن خردل سیاه، که از دانه آن تحت اثر فشار به دست می آید، روغنی متفاوت از روغن خردل سفید و دارای رنگ زرد مایل به قهوه ای است. طعم آن ملایم و بوی آن به طور محسوس همان بوی آرد خردل است. در گرمای ۱۷ درجه می بندد. به مصارف صنعتی و تهیه صابون میرسد ولی اگر تصفیه گردد قابل خوردن است.

از گونه دیگری از این گیاهان، مانند Brassica juncea Cosson، روغن قابل مصرفی به مقادیر زیاد در روسیه تهیه می شود.

آرد خردل، اثر از بین برنده بوی فراورده های دارویی مختلف مانند بوی آنغوزه، تربانتین، نعناع، کرئوزوت و غیره دارد. در داروسازی از آن برای از بین بردن بوی شیشه هایی که در آن ها داروهایی از نوع مذکور جای داشته باشند استفاده به عمل می آورند.

خواص درمانی خردل سیاه

خواص درمانی دانه خردل سیاه

دانه خردل سیاه علاوه بر آن که در استعمال خارج به صورت سیناپیسم یا صور دیگر در طب عوام مورد استفاده قرار می گیرد، در مصارف داخلی نیز به عنوان مقوی معده، قی آور، ضداسکوربوت، ملین و نیرو دهنده به کار می رود. مصرف آن از راه خوردن، دارای همان معایبی است که در مورد دانه خردل سفید ذکر شد. در هر حال اگر مصرف آن مورد پیدا نمود، نباید ادامه یابد.

دانه خردل سیاه برای رفع یبوست های منشا ضعف عمل روده در اشخاص فلج و یا افراد مسن به کار می رود. در این موارد باید معادل یک قاشق غذاخوری آن را که چند روز در آب خیس خورده باشد، در نصف لیوان آب وارد کرده مصرف نمایند.

گرد دانه خردل سیاه به مقدار یک قاشق غذا خوری مخلوط در نصف لیوان آب، اثر قی آور دارد و از این نظر، مصرف آن در موارد مسمومیت، جهت برگرداندن و تخلیه محتویات معده می تواند کمک های ارزنده بنماید. برای رفع عوارض اسکوربوت، خیسانده ۱۵ تا ۳۰ در هزار دانه نیم کوب در نوشیدنی ها، به مقدار یک استکان محتوی ۵ قاشق سوپ خوری در روز به کار می رود.

بر طرف کردن تب های نوبه با استعمال جوشانده خردل سیاه

جوشانده ۲۰ در هزار دانه های خرد شده خردل سیاه و یا ۵۰ در هزار خرد نشده آن، مشروط بر آن که به مدت یک دقیقه در یک لیتر شیر بریده، جوشیده باشد به مقدار ۳ تا ۶ فنجان در روز نتایج مفید در تب های نوبه، آب آوردن، آلبومینوری، کم بودن ترشحات اسیدی معده، رماتیسم مزمن و فلج طاهر می نماید. ولی همواره در موارد مذکور باید به این نکته توجه گردد که برای اشخاص حساس و مبتلایان به حالات عصبی مورد استفاده قرار نگیرد.

ارزش درمانی دانه خردل سیاه در استعمال خارج، به مراتب بیشتر از مصارف داخلی آن است. در استعمال خارج از گرد دانه آن به صوری که ذکر شد برای تسکین دردهای عصبی، رماتیسمی و رفع حالت خفگی استفاده به عمل می آید، به علاوه در موارد مختلف به منظور انحراف جریان خون از اعضای داخلی بدن که حالت التهابی دارند به نواحی سطحی، از طریق ایجاد قرمزی در پوست، از آن استفاده می گردد. در هنگام سنکوپ برای رفع این حالت، گرد دانه خردل را به صوری که ذکر شد در ناحیه قلب بر روی قفسه سینه اثر می دهند.

در احتقان اعضای مختلف مخصوصا احتقان های مغزی یا غلبه خون به مغز (Congestions ce re brales)، از پاشویه خردل و شست شوی دست های بیمار با آب خردل دار، که باعث توجه جریان خون به قسمت های سطحی بدن می شود، نتایج مفید به دست می آید. ضمنا باید توجه داشت که پاشویه خردل، اثر قاعده آور نیز دارد. از مخلوط گرد دانه خردل و دانه کتان، در درمان سیاتیک، درد ماهیچه های بین دنده ای، آبسه های سرد و غیره، با قرار دادن آن بر روی محل دردناک، استفاده به عمل می آید.

محل رویش خردل سیاه

در مواردی که از گرد دانه خردل برای اطفال استفاده می شود همواره باید به این نکته توجه گردد که مقدار نسبی آرد خردل در مخلوطی که ذکر شد، کم و به جای آن، آرد دانه کتان افزایش داده شود. سیناپیسم خردل، در موارد سرگیجه، ضعف قلب، ضعف حرکات تنفسی، دردهای ناحیه پشت، دردهای عصبی، لومباگو، رماتیسم، قطع حالت قاعدگی در زنان جوان و بسیاری موارد دیگر، نتایج خوب داده است. از اسانس خردل، که مقدار ۸ گرم آن در یک لیتر آب رقیق شده باشد، همان اثر سیناپیسم خردل منتها به نحو مطمئن تر ظاهر می شود.

از محلول ۸ در هزار اسانس خردل در آب و یا محلول یک قسمت آن در ۱۰ قسمت الكل، به صورت مالیدن بر روی عضو، اثر مفید در رفع فلج، نقرس، رماتیسم و غیره به دست آورده اند. از اسانس خردل، نوعی پماد، از اختلاط ۲ گرم آن با ۴۵ گرم پیه خوک برای ایجاد قرمزی در پوست و برای مواردی که ذکر شد تهیه می نمایند.

نحوه کاشت و تکثیر خردل سیاه

نحوه کاشت و تکثیر خردل سیاه

تکثیر خردل سیاه از طریق کاشتن دانه در زمین هایی که برای زراعت گندم مناسبت دارند انجام می گیرد. برای این کار،‌ دانه ها را با دست و یا با دستگاه های مخصوص در اواخر اسفند و یا اوایل فروردین، در امتداد خطوطی به فواصل ۴۵ تا ۵۰ سانتی متر می کارند و روی آن ها را از یک قشر نازک خاک می پوشانند. دانه ها اگر به وسیله دستگاه های مخصوص پراکنده شوند معادل ۳ تا ۴ کیلو گرم و اگر این عمل با دست انجام گیرد، در حدود ۵ تا ۶ کیلو گرم، برای هر هکتار به کار می روند.

پس از آن که دانه ها رویش حاصل نمود و گیاه جوان ۳ یا ۴ برگی به وجود آمد،‌فاصله آن ها را زیاد می کنند،‌ به طوری که هر گیاه از دیگری، لااقل ۱۵ تا ۲۵ سانتی متر فاصله پیدا نماید. برداشت محصول در فاصله ماه های تیر و مرداد، هنگامی که هنوز دانه های درون میوه، رنگ مایل به زرد دارند، یعنی زمانی که برگ های گیاه در شرف افتادن می باشند، انجام می گیرد. در این هنگام سرشاخه های گیاه را با داس و یا ووسایل دیگر قطع می کنند و به صورت دسته هایی درآورده به انبار انتقال می دهند تا پس از خشک شدن به روش های ساده، بتوان دانه های را از درون میوه خارج نمود.

دانه های خارج شده از میوه را باید به صورت قشر نازکی، در محل خشک انبار گسترانید تا با این عمل، از روز هر گونه تخمیراحتمالی که موجب کاهش اسانس و فساد دانه می شود، جلوگیری به عمل آید. معمولا از هر هکتار زمین مرغوب ۱۵ تا ۲۰ هکتولیتر دانه که هر هکتولیتر آن ۶۵ تا ۶۸ کیلول گرم وزن دارد، به دست می آید.

محل رویش خردل ‌سیاه

آذربایجان: دیلمان، خسرو. جنوب ایران : مکران، نیک شهر.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت