مشکلات توالت رفتن کودکان (بخش دوم)

کاربر ۱۰کاربر ۱۰
2,680 بازدید
مشکلات توالت رفتن کودکان

در ادامه مقاله قبلی در این بخش نیز درباره مشکلات توالت رفتن کودکان صحبت میکنیم و راه حل هایی را برای کنار آمدن با این مشکلات ارائه خواهیم داد با ما همراه باشید.

مشکلات توالت رفتن کودکان و کودک نافرمان

مشکلات توالت رفتن کودکان-1

اگر فرزندتان در شمار کودکان عصبی و نق نقو است و از دستورات شما پیروی نمی کند. یا به پرسش هایتان پاسخ نمی دهد، باید قبل از پرداختن به مشکل شب ادراری، این گونه مسائل را حل و رفع کنید. وقتی بتوانید با موفقیت بر این مشکل کودک غلبه کنید، اغلب مشکل شب ادراری هم برطرف خواهد شد. اگر با اینکه کودک دیگر عصبی نیست، هنوز شب ادراری دارد، راه کار زیر را امتحان کنید:

1. به طور کلی حرف ها و دیدگاه های منفی کودک را درباره شب ادراری نادیده بگیرید. او را محاکمه و بازخواست نکنید یا حتی پاسخ ندهید. وقتی می گوید مثلا «به شب ادراری اصلا اهمیت نمی دهم» یا «همه اش تقصیر شماست که من شبها خودم را خیس میکنم» حتی نیم نگاهی هم به او نیندازید و اعتنایی نکنید.

2. از نمودار یا یادداشتی استفاده کنید که نشان دهنده شب هایی باشد که کودک جایش را خیس نکرده است و او را برای آن شبها تشویق کنید. برای نمونه یک روش نمره و امتیاز ابداع کنید که براساس آن هرچه کودک شب های بیشتری رختخواب خشک داشته باشد، امتیاز بیشتری بگیرد. همان طور که گفته شد به واکنش های منفی کودک اصلا اعتنایی نکنید. جدول یا نمودارتان را جایی قرار دهید که او نتواند آن را پاره کند.

3. تا حد امکان، رفتاری مثبت داشته باشید. به کودک بیاموزید که چگونه ملحفه هایش را عوض کند و چگونه شلوارهای خیس اش را در رخت چرکها بیندازد.

اگر او در برابر این کار مقاومت کرد، او را مجبور به این کار کنید. فقط به یاد داشته باشید که خونسردی خود را حفظ کنید و به هیچ عنوان کودک را مسخره نکنید یا کاری نکنید باعث خجالت او شود.

4. حتی اگر واکنش های کودک منفی است، به او کمک کنید که دریابد بهبود و رفع شب ادراری چقدر خوب است برای مثال، برای کودک توضیح دهید که اگر شب ادراری او قطع شود، به راحتی می تواند در اردوها شرکت کند و شب در خانه دوستش بخوابد.

5. با خونسردی و صبر و تحمل این مراحل را ادامه دهید. پاداش و تحسین با فراموش نکنید. انتظار شب ادراری های گاه و بیگاه را هم داشته باشید و از کوره در نروید.

راه حل هایی برای شب ادراری هایی که به علت عوامل جسمی و فیزیکی ایجاد شده اند.

مشکلات توالت رفتن کودکان-2

عقیده بر این است که حدود ۸۰ درصد شب ادراری ها به علت مشکلاتی نظیر گنجایش ناکافی مثانه یا نوع و عمق خواب ایجاد می شوند. ابتدا باید بکوشید که مشکل مثانه را حل کنید. اگر موفقیت آمیز بود، مسأله عمیق بودن خواب مشکلی ایجاد نخواهد کرد. (البته این کارها صرفا هنگامی انجام پذیرند که پزشک شما عفونت ادراری را رد کرده باشد.)

1.ظرف پلاستیکی شفاف یا شیشه ای را با گنجایش حدود نیم لیتر بردارید و روی بدنه آن با ماژیک هر ۵۰۰۰ را علامت بزنید (این کار را با استفاده از یک پیمانه به گنجایش ۵۰cc انجام دهید.) علامتها و شماره ها را طوری بگذارید که کودک بتواند به راحتی آنها را بخواند.

2. برای کودک توضیح دهید که یکی از علت هایی که رختخوابش را خیس میکند، گنجایش کم مثانه اش برای نگهداری ادرار است. شکل مثانه را بکشید و برای او توضیح دهید که مثانه چیست و چه نقشی در بدن دارد.

3. به کودک اطمینان دهید که می تواند با تمرین، گنجایش مثانه اش را زیاد کند. به او موفق خواهد شد. بگویید که اگر چه این کار را نمی تواند یک شبه انجام دهد، ولی در اثر تداوم در تمرین موفق خواهد شد.

4.اگر شما یا عضو دیگری از خانواده در کودکی دچار شب ادراری بوده اید، این مطلب را برای کودکتان بگویید. اینکه کودک بداند شخصی که برای او قابل احترام است و کمتر احساس ناراحتی بکند. نیز در کودکی این مشکل را داشته است، به او کمک می کند که با این مساله بهتر کنار بیایداند.

5. ظرفی که علامت گذاری کرده اید در توالت بگذارید و به کودک بیاموزید که هر بار که ادرار میکند ابتدا با استفاده از آن ظرف آن را اندازه گیری کند و سپس داخل توالت بریزد.

6. هر بار که کودک توانست ادرار خود را بیشتر نگه دارد و بنابراین مقدار بیشتری از ظرف را پر کرد، او را تحسین کنید و برای این کار جوایزی هم در نظر بگیرید.

7. کودک را تشویق کنید که در طول روز مایعات بیشتری بنوشد. برای او توضیح دهید که این کار می تواند به افزایش حجم مثانه اش کمک کند. برای اینکه عطش کودک را زیاد کنید، خوراکی های شور مزه برای او بخرید و چندین لیوان آب به او بخورانید؛ ولی از دادن زیادتر از حد مایعات که حاوی کافئین و امثال آن هستند (مانند قهوه و چای) بپرهیزید. آب یا آب میوه بهترین مایعات هستند.

بسیاری از برنامه ریزان غذایی کودک، حذف کردن کافئین، شکلات و ادویه ها را از برنامه غذایی کودکی که به شب ادراری مبتلاست، توصیه میکنند.

توجه: اگر کودک شما به صرع یا مشکلات کلیوی مبتلاست، اجازه ندهید زیاد مایعات بنوشد.

8. وقتی کودک ادرار دارد، او را تشویق کنید که خودش را نگه دارد و تا آنجا که ممکن است دیر به دیر ادرار کند. اگر در این کار موفق شد او را تحسین کنید و اگر احساس ادرار داشتن از میان رفت، او را با کارهای روزمره اش سرگرم کنید.

9. وقتی کودک به توالت می رود، به او بیاموزید که چگونه ادرار کردن را شروع و تمام کند. بدین معنا که بر روند ادرارش کنترل داشته باشد تا اسفنکترهایش قوی شود.

10. از نموداری که برای ثبت شب هایی که رختخوابش را خیس نکرده است تهیه کرده اید، در جهت کنترل روند بهبود شب ادراری کودک استفاده کنید. .

 راه حل هایی برای شب ادراری هایی که به علت عمیق بودن خواب ایجاد می شوند.

مشکلات توالت رفتن کودکان-4

از راه حل های زیر برای موثرتر کردن آموزش کنترل ادرار و حجیم تر کردن مثانه یا هنگامی که اعمال گفته شده در بالا موثر نبودند، استفاده کنید. این روشها به کودک کمک می کند که نسبت به علایمی که مثانه به مغز می فرستد، حساستر شود.

دستگاه کمک کننده ای وجود دارد که هنگام خیس شدن شلوارکودک زنگ می زند و او را بیدار می کند. این دستگاه ها زیادگران نیستند. با باتری کار می کنند و خطری هم ندارند. و طبق دستورات راهنمای استفاده از دستگاه عمل کنید و زنگ دستگاه را بالای سر کودک بگذارید.

چگونگی کار دستگاه را به کودک نشان دهید. به او اجازه دهید مقداری آب روی دستگاه بریزد و ببیند چگونه دستگاه زنگ می زند.

یک بازی ابداع کنید. بدین ترتیب که اگر کودک بتواند قبل از اینکه دستگاه زنگ بزند ادرارش را نگه دارد، امتیاز بگیرد. امتیازهای او را در همان جدول، که برای ثبت شبهایی که کودک خودش را خیس نکرده است تهیه کرده اید، بنویسید. همه پیشرفت های کودک را با پاداش و تحسین پاسخ دهید.

استفاده از دستگاه را تا زمانی ادامه دهید که وضع شب ادراری کودک بهبود یابد. این کار ممکن است ماهها طول بکشد؛ بنابراین دلسرد و ناامید نشوید.

از مشکلات توالت رفتن کودکان و ناتوانی در کنترل عمل دفع مدفوع 

والدین معمولا از آنکه کودکشان طبق برنامه ای منظم یا در محل مناسب عمل دفع را انجام نمی دهد، بسیار عصبانی می شوند. آنها می ترسند که این مسأله باعث ایجاد مشکلات جدی برای کودک شود و در این هنگام نمیدانند چه رفتاری را در پیش بگیرند. کودک نیز تحت فشار روحی قرار می گیرد و از اینکه نمی تواند عمل دفع خود را کنترل کند، خجالت میکشد.

والدین باید بدانند که کودکان، حتی پس از آموختن نیز گاه گاهی نمی توانند عمل دفع خود را کنترل کنند و شلوارشان را کثیف می کنند. این اتفاقات در کودکان ۲ تا ۳ ساله بسیار فراوان تر است، ولی گاهی در میان کودکان بزرگتر هم دیده می شود که معمولا به علت بیماری یا هیجان زیاد یا نگرانی است.

از مشکلات توالت رفتن کودکان و ناتوانی در کنترل عمل دفع مدفوع

با توجه به شخصیت کودکتان ممکن است ترجیح دهید، اینگونه اتفاقات را نادیده بگیرید و یا نشان دهید که خیلی برایتان اهمیت دارد؛ ولی به یاد داشته باشید کودکتان خیلی بیشتر از شما برای این گونه اتفاقات ناراحت می شود. هیچ گاه او را خجالت زده نکنید و به علت عمل دفع غیرارادی او تنبیه نکنید. همواره در برخورد با این گونه مسایل خونسرد باشید.

اگر کودک شما پس از سه یا چهار سالگی به طور مداوم خود را کثیف می کند، ممکن است دچار بی اختیاری عمل دفع» ۱ باشد. کودک ممکن است در شلوارش به طور کامل عمل دفع انجام دهد و یا صرفا به صورت لکهای خودش را کثیف کند.

گرچه این مشکل حداکثر تا شانزده سالگی از میان خواهد رفت؛ اما باید بدانید که تا آن زمان اعتماد به نفس و خودانگاره کودک شدید خدشه دار خواهد شد.

گونه های مختلفی از بی اختیاری عمل دفع وجود دارد. بعضی کودکان با وجود تلاش همگان، هیچ گاه توالت رفتن را نمی آموزند. بعضی دیگر توالت رفتن را یاد می گیرند، ولی دوباره شروع به کثیف کردن خودشان می کنند. برخی کودکان تقریبا هر روز در شلوارشان مدفوع میکند. در حالی که برخی دیگر چندین روز تا چندین هفته اصلا عمل دفع انجام نمی دهند. گروه آخر به ندرت دچار عمل دفع های تصادفی می شوند.

علل مختلفی نیز برای «بی اختیاری عمل دفع» وجود دارد. در بعضی موارد نادر، بی اختیاری عمل دفع واکنشی است از جانب کودک نسبت به آموزش توالت رفتن ؛ بدین ترتیب که یک کودک لجباز وارد جنگ قدرت با والدین می شود و عمدا در هنگام عمل دفع بر روی توالت نمی نشیند.

این مساله باید با دقت و احتیاط حل و رفع شود؛ زیرا می تواند به شکل مشکلی دایمی درآید. تعداد کمی از کودکان با کثیف کردن خودشان نسبت به تنش های پیرامونشان واکنش نشان می دهند. در برخی موارد، بی اختیاری عمل دفع ریشه عصبی و عاطفی دارد، ولی در بیشتر مواقع مشکل جسمی و فیزیکی مطرح است. دیده شده است که در بسیاری از کودکان مبتلا به بی اختیاری عمل دفع، یکی از والدین یا اقوام نیز به این مشکل دچار بوده است.

در مجموع، اکثریت قریب به اتفاق این گونه کودکان به یبوست مزمن دچارند. علت این یبوست هرچه باشد . از جمله مسایل عاطفی، برنامه غذایی نامناسب، عمل دفع دردناک، یا مشکل پزشکی – نتیجه یکسان است. کودک هرچه بیشتر مدفوع خود را نگه دارد، روده بزرگ متسع تر شده و ماهیچه هایش شل می شود.

مدفوع شل بر روی مدفوع سفت قرار می گیرد و سپس از سوراخ مقعد که در اثر فشار تا حدی باز شده است، به سادگی بیرون می آید. این تراوش مدفوع ممکن است چنین انگاشته شود که کودک اسهال دارد و هرگونه اقدامی برای درمان اسهال موجب بدترشدن یبوست زمینهای او می شود. بدین ترتیب، کودک، آرام آرام آگاهی از علایم توالت رفتن را از دست خواهد داد. حتی وقتی روده ها خالی باشند ممکن است هفته ها یا ماهها طول بکشد که ماهیچه های روده دوباره سفت شوند.

کودک به تنهایی نمی تواند با کوشش و تلاش بر این مشکل فایق آید. غر زدن هم بی فایده است. البته، راه کارهایی وجود دارند که پدر و مادران می توانند برای بهبود وضع کودک خود، انجام دهند.

از لحاظ پزشکی بررسی کنید.

مشکلات توالت رفتن کودکان-5

قبل از اینکه به پیشنهادهای ارائه شده عمل کنید، کودک خود را نزد پزشک ببرید تا او را کاملا معاینه کند و احتمال وجود مشکلات پزشکی را رد کند. پزشک، پس از معاینه کودک، احتمالا شما را به یک متخصص گوارش یا مقعد معرفی خواهد کرد. این متخصص در پی یافتن مشکلاتی مانند احتباس مدفوع، بزرگ و گشاد شدن روده بزرگ، ضعف ماهیچه های روده بزرگ، یا شاید کم کاری تیروئید، ناهنجاری های مادرزادی، نشانگان روده تحریک پذیر ، اختلالات جذب، یا حتی بیماری هیرشپرونگ (نبود رشته های عصبی در روده) خواهد بود.

پزشک ممکن است دستور رادیوگرافی همراه با تنقیه باریم را بدهد و یا نمونه بافتی از روده تهیه کند که از چگونگی کار اعصاب روده آگاه شود یا دستور آزمایش های دیگری را بدهد.

اگر احتباس مدفوع یا یبوست تشخیص داده شود، پزشک احتمالا از یک نوع از داروهای مسهل یا تنقیه استفاده خواهد کرد تا روده پاک شود و عملکرد و قدرت ماهیچه ای آن به حالت عادی بازگردد. باید توجه داشت، از آنجا که داروهای مسهل در اثر مصرف مداوم کم اثر می شوند و افزون بر آن ناراحتی و آسیب هایی را در بردارند، نباید آن را بدون دستور پزشک مصرف کرد.

 از درستی برنامه غذایی کودک، اطمینان یابید.

کودکانی که بی اختیاری عمل دفع دارند، اغلب دچار دل درد و بی اشتهایی می شوند به طوری که برنامه زندگی آنها را آشفته میکند. در نتیجه، کودکان ممکن است به همین علت از خوردن غذاهای فیبردار، میوه ها، سبزیها و حبوبات به اندازه کافی خودداری کنند و این موضوع باعث سخت تر شدن اجابت مزاج آنها می شود.

از پزشک یا متخصص تغذیه کودک خود بخواهید که برنامه غذایی مناسبی را به شما پیشنهاد کند تا به کمک آن یبوست فرزندتان را از میان ببرید.

 بر ترسهای توالت رفتن کودک غلبه کنید.

کودکانی که خودشان را کثیف می کنند، ممکن است به علت دردی که قبلا به همراه توالت کردن داشته اند، از توالت ترسیده و دچار فوبی توالت شده باشند. اگر این مسأله درباره کودک شما صدق می کند، باید صبر کنید که رژیم غذایی مناسب و داروهای مسهل اثر کنند و به او ثابت شود که توالت رفتن دیگر دردناک نخواهد بود. و درباره ترس های کودک بحث کنید.  راههای سر صحبت باز کردن و ادامه بحث را به یاد بیاورید. روش های کسب آرامش (Relaxation) را به کودک بیاموزید وقتی کودک روش های اساسی را آموخت، به او کمک کنید یاد بگیرد، چگونه هنگام نشستن بر روی توالت آرامش داشته باشد.

حساسیت کودک را نسبت به ترس از توالت از بین ببرید. از روش های کاهش ترس استفاده کنید تا حساسیت کودک نسبت به «ترس از توالت» از بین برود. از کودک خود بخواهید که خود را در حال انجام عمل دفع بی درد تجسم کند. سپس این کار را در حالی که بر روی توالت نشسته است، انجام دهد و هیچ تنشی نداشته باشد.

 از پس لجبازی و نافرمانی کودک برآیید.

 از پس لجبازی و نافرمانی کودک برآیید.

اگر کودک شما به علت لجبازی و نافرمانی از استفاده از توالت خودداری می کند، راه حل های زیر را به کار ببرید: و توانایی های کودک را در انجام دستورها تقویت کنید. قبل از اینکه کودک را وادار کنید درباره توالت رفتن از شما اطاعت کند، بکوشید به طور کلی روحیه همکاری و اطاعت را در کودک تقویت کنید. روش های تحسین، نادیده گرفتن، محروم کردن موقت، و تصحیح بیش از حد مفید خواهند بود.

برای نشستن بر روی توالت به کودک پاداش بدهید. از ۳۰ ثانیه شروع کنید و در ازای بر روی توالت نشستن به کودک پاداش بدهید. سپس زمان را به ۶۰ ثانیه و طی چند روز به چند دقیقه افزایش دهید. به زودی شما از پیشرفت کودک و اینکه زمان زیادی بر روی توالت می نشیند، تعجب خواهید کرد. و این روش باعث می شود که کودک بتواند آرام بر روی توالت بنشیند و به راحتی به انجام عمل دفع بپردازد.

 زمان توالت رفتن کودک را منظم کنید.

هنگامی که اطمینان یافتید کودک بیشتر از توالت استفاده می کند، نظم دادن به توالت رفتن های او را آغاز کنید. کودکانی که از استفاده از توالت خودداری می کنند، برنامه منظمی برای اجابت مزاج ندارند. بهترین حالت این است که کودک دوبار در روز – یک بار صبح بعد از بیدار شدن و یک بار بعد از مدرسه – از توالت استفاده کند.

از کودک نخواهید بیش از حد لازم بر روی توالت بنشیند. همین اندازه که کسب آرامش کند و زمان کافی برای انجام عمل دفع داشته باشد، کافی است. معمولا ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در طول روز برای این کار کافی است. در ابتدا باید با لحنی دوستانه، ولی در عین حال محکم این مسأله را به کودک بگویید و سپس با تحسین و پاداش، او را به ادامه این روش برانگیزید. (مقاله روش های پاداش دادن ببینید).

 پیشرفت کودک را تقویت کنید.

 زمان توالت رفتن کودک را منظم کنید.

وقتی کودک به طور مرتب از توالت استفاده می کند، باید به ارزیابی پیشرفت او بپردازید. و لباس های زیر کودک را شماره گذاری کنید. در بسیاری از مواقع کودکانی که دچار بی اختیاری عمل دفع هستند، لباس های زیر کثیف خود را پنهان می کنند. بر ارزیابی درست پیشرفت کودک، باید لباس های زیر او را شماره گذاری کنید و از هر

کدام برای یک روز استفاده کنید. این روش ممکن است کمی مشکل به نظر بیاید، با انجام آن خواهید توانست خیلی بهتر و مطمئن تر از پیشرفت کودک آگاه شوید.

انجام عمل دفع کودک را در توالت بدون پاداش نگذارید. گام بعدی این است که نه تنها برای نشستن کودک بر روی توالت جایزه تعیین کنید، بلکه برای دفع در توالت هم به او باداش بدهید. به یاد داشته باشید که باید در این مورد مثبت رفتار کنید تا باعث تسریع در سیر آموزش شود.

ابتدا از پاداش های کوچک برای هر بار عمل دفع در مکان مناسب استفاده کنید، بعد روش خود را هفتگی کنید. برای مثال، اگر کودک در طی هفته گذشته دوبار و در هفته بعد سه یا چهار بار برای انجام عمل دفع به توالت رفت، پاداش بزرگتری برای او در نظر بگیرید.

اگر کودک کمتر شلوارش را کثیف کرد، به او پاداش بدهید. وقتی کودک استفاده منظم از توالت را آغاز کند بی تردید، کمتر شلوارش را کثیف خواهد کرد. بدین ترتیب، در مقابل کمتر کثیف کردن شلوارش، پاداش بیشتری به او بدهید. به هر حال، برای اطمینان از اینکه کودک به عادت گذشته خود باز نخواهد گشت، هم برای استفاده از توالت و هم برای کمتر کثیف کردن شلوارش به او پاداش بدهید. گام بعدی این است که رکوردگیری را شروع کنید.

برای مثال، اگر کودک دو روز متوالی شلوارش را کثیف نکرد، به او پاداش بدهید و به تدریج، دو روز را به سه روز، چهار روز و یک هفته برسانید. کم کم رکورد کودک به چند هفته و چند ماه خواهد رسید. اگر به طور اتفاقی پس از کسب رکوردهای خوب خودش را کثیف کرد، نگذارید ناامید شود. این گونه اتفاقات تا چندین ماه قابل انتظارند؛ زیرا هنوز قدرت ماهیچه های مقعد کاملا زیاد نشده است. او را تشویق کنید که از نو شروع کند و رکورد بشکند.

با پارت سوم مشکلات توالت رفتن بچه ها همراه ما باشید.

 در هنگام کثیف کردنهای اتفاقی، با کودک درست برخورد کنید.

 در هنگام کثیف کردنهای اتفاقی، با کودک درست برخورد کنید.

وقتی کودک به طور اتفاقی شلوارش را کثیف می کند، خونسرد باشید. غر نزنید. اگر مقاومت می کند، خونسرد ولی محکم و قوی او را مجبور به تعویض لباسهایش کنید. حتی اگر ناچار شدید، به زور این کار را بکنید. پس از اینکه کودک لباسهایش را عوض کرد و لباس تمیز پوشید، از او بخواهید ۵ بار از نقاط مختلف منزل به سوی توالت بدود و بر روی توالت بنشیند. نخواهید که مدت زیادی بر روی توالت بنشیند. فقط حرکات لازم را با او تمرین کنید. اطمینان یابید که و بخوبی درک می کند که این کار برای تنبیه او نیست، بلکه تمرینی مثبت برای یادگیری است.

صبور باشید.

این مشکل که کودک شلوارش را کثیف می کند، یک شبه ایجاد نشده است و شما نیز نباید انتظار داشته باشید که یک شبه حل و رفع شود. ممکن است روند بهبود این وضعیت ماهها طول بکشد و چندین بار مجبور شوید کارتان را از نو شروع کنید. هدف اصلی از انجام این کار آن است که به کودک کمک کنید از عهده این مشکل بر آید تا بتواند هم نسبت به خودش و هم نسبت به شما احساس خوبی داشته باشد.

مشکلات توالت رفتن بچه ها و ناتوانی در کنترل ادرار در روز

شما باید در انتظار آن باشید که کودک، حتی هنگامی که کاملا به توالت رفتن عادت کرده است، گهگاه ولی نه به طور منظم در زمان بیداری شلوارش را خیس کند. این مسأله ممکن است حتی تا سن ۵ تا ۶ سالگی نیز دیده شود. به ویژه وقتی کودک به شدت خسته، هیجانزده یا نگران باشد. اگر این گونه اتفاقات را نادیده بگیرید، به تدریج از تعداد این موارد کاسته خواهد شد.

وقتی کودک بزرگتر می شود، بیشتر از شما از پیش آمدن این مسایل ناراحت و رنجیده می شود. بنابراین طبیعی است که وقتی کودک در طول روز شلوارش را خیس میکند شما عصبانی و ناراحت شوید، ولی فریاد کشیدن و ترساندن و تنبیه کودک باعث می شود کودک بیش از پیش عصبی و ناراحت شود. بعلاوه، این رفتار، کودک را بر می انگیزد تا با شما وارد جنگ قدرتی شود که بسیار بیش از مسأله ادرار کردن او زیان آور است.

اگر کودک به خیس کردن شلوارش در طول روز ادامه می دهد و این کار را زیاد هم انجام می دهد، دیگر نمی توانید این مسأله را نادیده بگیرید. شما باید به کودک کمک کنید تا مشکلش را حل کند. چه این مشکل عاطفی و روحی باشد چه فیزیکی. اگر کودک پس از مدت ها، دوباره شروع به خیس کردن شلوارش کرد، باید در این هنگام عفونت مجاری ادراری را در نظر بگیرید و با پزشک مشورت کنید. همچنین ممکن است او از نظر روحی یا روانی برای مثال به دلیل به دنیا آمدن خواهر یا برادر با یک مشکل در مدرسه یا دعوا با دوستان و همکلاسهایش مشکل داشته باشد.

 وضعیت کودک را از نظر مشکلات پزشکی ارزیابی کنید.

 وضعیت کودک را از نظر مشکلات پزشکی ارزیابی کنید.

کودکان زیادی را می شناسیم که برای بررسی مسائل روانی مربوط به روز ادراری مراجعه می کنند، ولی در واقع، مسأله اصلی آنها اصلا روانی یا عاطفی نیست. قبل از آزمودن راه های مختلف، از پزشک بخواهید کودک را کاملا از نظر پزشکی مورد معاینه قرار دهد. علت اصلی ممکن است عفونت مجاری ادرار، کوچکی مثانه، ضعف ماهیچه ها و یا مسئله ای مرتبط با اعصاب باشد.

ظرفیت مثانه را کنترل کنید.

برخی کودکان به علت آنکه مثانه شان کم حجم است و یا کنترل کافی بر روی مثانه خود ندارند، در طول روز نمی توانند ادرارشان را کنترل کنند. البته نباید انتظار داشته باشید مثانه کودک بیش از آنچه برای سنش مناسب است، ظرفیت داشته باشد و همواره به یاد داشته باشید که کودکان از نظر رشد فیزیکی و تکامل با یکدیگر تفاوت دارند و بعضی زودتر و بعضی دیگر دیرتر به تکامل فیزیکی می رسند.

برای کودکان سه یا چهار ساله اصلا غیر معمول نیست که گاهی شلوارشان را خیس کنند، زیرا آنچنان مشغول بازی و سرگرمی های مخصوص خودشان می شوند که توالت رفتن را فراموش می کنند؛ ولی اگر کودک شما همچنان بطور مداوم شلوارش را خیس می کند، دقت کنید که چند وقت به چند وقت ادرار می کند و چقدر می تواند ادرارش را نگه دارد.

اگر کودکتان نمی تواند مدت کافی ادرارش را نگه دارد و یا مجبور است آنقدر زود به زود به دستشویی برود که اغلب از توالت رفتن خسته می شود، تمرین های مربوط به افزایش حجم مثانه را انجام دهید ( مقاله مشکلات توالت رفتن کودک را ببینید). از روش های ارائه شده کاملا پیروی کنید. کودک را برای افزایش زمان نگه داشتن ادرارش تحسین کنید و به او پاداش بدهید.

خیس کردن های عصبی را کاهش دهید.

اگر به نظر می رسد حجم و ظرفیت مثانه کودک طبیعی است؛ ولی وقتی عصبی، مشوش، یا نگران می شود شلوارش را خیس می کند، آنگاه تمام تلاش خود را بر روی آموزش روش های کسب آرامش (Relaxation) متمرکز کنید. خواهید دید که وقتی کودک بیاموزد که آرام باشد و آرامش داشته باشد، خودبخود کمتر خودش را خیس خواهد کرد.

از کودک بخواهید روش های کسب آرامش فوری را در مواقعی مانند هیجان، ترس و … به کار ببرد. برای نمونه ما این روش را بر روی یکی از کودکانی که قبل از برگزاری امتحانهایش به قدری عصبی می شد که اغلب خودش را خیس می کرد، آزمایش کردیم. او با استفاده از روش های کسب آرامش فوری در کلاس و سر جلسه امتحان موفق شد بر این مشکل غلبه کند و در امتحان هایش هم موفق تر باشد.

 روی ترس کودک از رفتن به توالتهای دیگر کار کنید.

بعضی کودکان می ترسند از توالتهای غیر از منزل خودشان استفاده کنند. اگر کودک شما نیز با این مشکل روبروست.

 کودکانی که غرق بازی می شوند.

 کودکانی که غرق بازی می شوند.

از مشکلات توالت رفتن بچه ها این است که بعضی از کودکان وقتی مشغول بازی با دوستانشان هستند، آنقدر سرگرم می شوند به علامتی که مثانه برای توالت رفتن به مغز می فرستد، توجهی نمی کنند؛ راه حل این است که اهمیت توالت رفتن را طوری به کودک بفهمانید که وقتی علامت را از مثانه اش دریافت کرد، انگیزه کافی برای متوقف کردن بازی و رفتن به توالت داشته باشد.

اگر کودک شما آنقدر بزرگ شده که بتواند به تنهایی به توالت برود و پزشک احتمال وجود مشکلات جسمی را برای ناتوانی در کنترل ادرار رد کرده است و اگر فکر می کنید علت اصلی خیس کردن شلوارش، غرق شدن در بازی است، باید بکوشید انگیزه کافی در کودک ایجاد کنید، به طوری که رفتارش را تغییر دهد.

اگر می پندارید کودک به اندازه کافی اهمیت مساله را برای قطع کردن بازی اش درک نکرده است، برنامه زمانی ای تنظیم کنید که کودک راس زمانهای مشخص برای رفتن به توالت به منزل بیاید. خودتان هم به طور جدی بر اجرای درست این برنامه نظارت کنید تا وقتی که کودک به مرحله ای از رشد برسد که خودش بداند چه موقعی باید بازی را قطع کند و به توالت برود.

برای کودکی که آنقدر بزرگ شده است که اهمیت استفاده از توالت را دریابد، توضیح دهید که اگر هنگام بازی شلوارش را خیس کند، به شما ثابت می کند که نمی تواند هم بازی کند هم حواسش به توالت رفتن باشد. برای او توضیح دهید این کار تنبیهی برای او نیست، ولی تا وقتی به شما ثابت نکرده است که می تواند هنگام بازی حواسش رابه توالت رفتن هم جمع کند، اجازه ندارد به آن بازی خاص بپردازد. و بار دیگر که کودک شلوارش را خیس کرد، اجازه ندهید آن روز دوباره برای بازی بیرون برود یا اگر دیر وقت است، روز بعد به او اجازه بازی ندهید.

کودک را برای مدت زیادی از بازی محروم نکنید. اگر این روش موفقیت آمیز بود، دیگر این رفتار را ادامه ندهید و با او خیلی خونسرد و مهربان صحبت کنید، عصبانیت نشان ندهید و مشکل خیس کردن شلوارش غلبه کند. صدایتان را بلند نکنید. به یاد بسپارید که نقش شما این است که به او کمک کنید تا بر مشکل خیس کردن شلوارش غلبه کند.

وقتی زمان جریمه برای پرداختن به بازی به پایان رسید، به او اجازه دهید بازی اش را از سرگیرد، ولی هر از گاهی برای پنج دقیقه به منزل بیاید و حتی اگر ادرار ندارد، شلوارش را دربیاورد و یک دقیقه در توالت بنشیند.

از کودکتان بخواهید هر پانزده دقیقه سری به شما بزند تا نشان دهد که شلوارش را خیس نکرده است. اگر این طور عمل نکرد، اجازه ندهید بقیه روز را در کوچه بازی کند. هر بار که کودک برای بازبینی شلوارش به خانه آمد و دیدید خشک است، او را تشویق کنید و بگویید حالا می تواند یک ربع ساعت دیگر به بازی بپردازد.

به تدریج، فاصله های زمانی بین آزمایش کردنهای شلوار کودک را زیاد کنید تا جایی که کودک دریابد چه موقع برای توالت رفتن باید به خانه بیاید. همچنین با کودک به توافق برسید که روزی چند بار ادرار کند تا مثانه اش پر نشود و بدین ترتیب، احتمال خیس کردن شلوارش را کم کند. بکوشید دفعات خیس کردن را به طور روزانه یا هفتگی ثبت کنید و به یاد داشته باشید که در صورت کم شدن تعداد این موارد، کودک را تشویق کنید. در صورتی که کودک به خیس کردن شلوارش ادامه داد، یک روز دیگر او را از بازی محروم کنید و تمرین توالت رفتن را با او انجام دهید.

تجربه نشان داده است که اکثر والدین با این روش به نتایج خوبی دست یافته اند و دفعات کمتری شاهد خیس بودن شلوار کودکشان بوده اند. با این حال، اگر با وجود درست عمل کردن به این روش نتیجه خوبی نگرفتید، درباره علت ناتوانی کودکتان در کنترل ادرارش تجدید نظر کنید و در صورت لزوم، از یک متخصص کمک بخواهید.

مشکلات توالت رفتن بچه ها و ادرار و مدفوع در محل های نامناسب و بازی با آنها

مشکلات توالت رفتن بچه ها

برای والدین ناراحت کننده تر و نگران کننده تر از این مساله نیست که کودکشان با ادرار یا مدفوعش بازی کند. معمولا چنین مساله ای را برای نخستین بار می توان در سن ۱۸ تا ۳۰ ماهگی مشاهده کرد و این درست زمانی است که کودک به اعمال بدن خود توجه می کند.

اگر کودکتان هنوز توالت رفتن را نیاموخته است، ممکن است بی گناه باشد و به طور تصادفی دست در پوشک خود کرده و مدفوعش را محض کنجکاوی بیرون آورده باشد!. دیدن کودک کنجکاوی که با انجام این کار لباس ها، رختخواب و محل بازی خود را کثیف می کند، احتمالا برای مادرش خوشایند نخواهد بود. کودکان بزرگتر معمولا از مدفوع خود برای گذاشتن اثر دست و ردپا و نقاشی کشیدن در توالت استفاده می کنند. گاهی وقتی کودک در وان آب گرم حمام می کند، وسوسه می شود که همانجا مدفوع کند و بعد آنقدر با مدفوعش بازی کند تا در آب حل شود.

ادرار کردن در مکان های نامناسبی مانند روی زمین، دیوار، یا حتی روی صندلی و نیمکت گاهی بین کودکان دو تا چهار ساله دیده می شود. پسر بچه ای که علاقه مند به هدف گیری است، به جای ادرار کردن در کاسه توالت ممکن است تمام توالت را آب پاشی کند.

همین کودک نه چندان بی گناه، از روی کنجکاوی ممکن است بخواهد بداند تاثیر ادرار کردن بر دیوارهای خانه یا روی زمین و دست اخر، تاثیر این اعمال بر رفتار مادرش چگونه است. این گونه ادرار کردنهای اکتشافی، کمتر در بین دخترها دیده می شود؛ ولی دیده شده که دختران در حدود ۳ سالگی می کوشند تا ایستاده ادرار کنند. این کار ممکن است فقط برای تفریح و یا نوعی تقلید از برادر یا پدر باشد. ما تصور نمی کنیم این کار نشانه «تمایل به داشتن آلت مردانه» باشد؛ زیرا در این سن تقليد دخترها و پسرها از پدر و مادرشان کاملا طبیعی است.

بازی کردن با مدفوع و ادرار کردن در مکانهای نامناسب هر دو رفتارهایی طبیعی در کودکی به شمار می آیند. اگر شما هیچ واکنشی از خود نشان ندهید، احتمالا خود به خود این گونه عادت ها ترک خواهند شد. گرچه ما به ندرت کودکان هشت تا ده ساله ای را دیده ایم که فقط برای لجبازی و یا تفریح در گلدان یا کف اتاق ادرار کنند. این کار در این سنین ممکن است نشانگر یک مشکل جدی روانی باشد و باید با یک روانپزشک مشورت کنید.

اینکه شما بتوانید با این اعمال و عادت های بد بو و کثیف کننده با خونسردی برخورد کنید به روحیه و طبیعت اخلاقی شما بستگی دارد، ولی حتی خونسردترین والدین هم نمی توانند به سادگی از کنار این مشکل بگذرند. به هر حال، هرگونه برخوردی که داشته باشید نباید کمتر از معمول یا بیش از حد واکنش نشان دهید. پیشنهادهای زیر می توانند به شما کمک کنند تا بهترین برخورد را داشته باشید.

 کودک آموزش ندیده

 کودک آموزش ندیده

اگر کودک شما که هنوز آموزش توالت رفتن را ندیده است، مدفوعش را از شلوارش بیرون می آورد و یا شلوارش را پایین می کشد و ادرار می کند، می توان چنین پنداشت که کودک شما برای آموزش توالت رفتن اعلام آمادگی می کند. ولی اگر می اندیشید کودک هنوز آمادگی آموختن توالت رفتن را ندارد، اولین باری که این اعمال را انجام داد با صدای محکم ولی خونسرد بگویید «نه !، نکن» و بکوشید به سرعت جلوی او را بگیرید و یا پس از انجام این عمل، خیلی زود خودتان را به او برسانید.

برای اینکه دیگر این اتفاق نیفتد، لباس هایی به او بپوشانید که در آوردن آنها یا دسترسی به پوشک برای کودک سخت باشد. هنگام بازی کردن او را بیشتر زیر نظر بگیرید. وقتی کودک می خواهد بخوابد یا چرت بزند یک اسباب بازی با عروسک به به او بدهید و بگویید وقتی بیدار شد با آن بازی کند. اصلا اسم پوشک و مدفوع و شلوار را نبرید.

کودک آموزش دیده

اگر کودک شما توالت رفتن را آموخته است، باید طور دیگری عمل کنید. و دفعات اول را تصادفی فرض کنید. اگر کودک در محل نامناسب ادرار کرد و یا با مدفوعش به بازی پرداخت، طوری رفتار کنید که انگار این بار تصادفی بوده و دیگر تکرار نمی شود.

اولین بار که چنین اتفاقی افتاد زیاد سخت نگیرید، ولی از کودک بخواهید به شما نشان دهد برای ادرار کردن کجا باید برود.

توالت رفتن درست را با هم تمرین کنید. از کودک بخواهید به طور تمرینی به سوی توالت بدود و بر روی آن بنشیند. و برای درست توالت رفتن کودک را تشویق کنید. اگر کودک پس از چند روز آموزش به  درستی از توالت استفاده کرد، او را تشویق کنید.

بکوشید توالت رفتن را برای کودک، کمی جالبتر کنید مثلا به عنوان بازی کمی دستمال توالت را در چاهک توالت غرق کنید، به کودک اجازه دهید تا دلش می خواهد، با چیزهایی مثل خمیر بازی، گل کوزه گری، ماسه دریا و … بازی کند تا نیازی به بازی با مدفوعش نداشته باشد.

اگر کودکتان از عصبانیت شما در اثر رفتارش لذت می برد، ممکن است در مکانهای نامناسب ادرار کند یا با مدفوعش بازی کند تا واکنش شما را ارزیابی کند.

از نادیده گرفتن سنجیده و تشویق در مقابل رفتار درست استفاده کنید. مادری که به طور دایم کودکش به دیوار توالت ادرار می کرد، به ما مراجعه کرد. این مادر، کودکش را بارها به علت این رفتار بد به شدت تنبیه کرده بود، ولی نتیجه نگرفته بود.

ما به او پیشنهاد کردیم که فقط برای یک هفته رفتار کودک را کاملا نادیده بگیرد. در ابتدا کودک حتی بیش از پیش این رفتار را انجام می داد، ولی وقتی با بی اعتنایی مادرش روبرو شد و دید هر بار که درست ادرار می کند مورد تشویق او قرار می گیرد، فورا رفتار بد خود را ترک کرد.

از روش تصحیح بیش از حد استفاده کنید. همه والدین صبر یا جرأت نادیده گرفتن چنین رفتارهایی را ندارند. اگر نمی توانید به خود بقبولانید که رفتار کودک را نادیده بگیرید، از روش های تصحیح بیش از حد و همچنین از تمرین مثبت استفاده کنید. اگر کودک شما مکانی را با مدفوع خود کثیف کرد، او را وادارید تا آنجا را تمیزتر از قبا کند.

بدین معنا که نه تنها کثافت کاری خودش را تمیز کند، بلکه دور و بر آن محل را هم طوری تمیز کند که از اولش بهتر شود. خونسرد بمانید. با لحنی آرام ولی بسیار سخت و محکم به کودکتان بگویید که باید یاد بگیرد که چگونه همه جا را تمیز نگه دارد. برای مثال، اگر پسرتان به دیوار توالت ادرار می کند، او را مجبور کنید دیوار و زمین توالت را بشوید و بعد ماده ضد عفونی کننده به آنها بزند و بعد دستش را حسابی بشوید.

کودکان کم سن و سال تر، ممکن است برای این گونه کارها به کمک شما نیازمند باشند. در این هنگام، اگر لازم است، به کودکتان کمک کنید، ولی بگذارید خودش همه کارها را انجام دهد. اگر مقاومت می کند، او را به زور مجبور کنید.

پس از انجام تمیز کاری، حالا از او بخواهید ده بار از نقاط مختلف منزل به سوی توالت بدود و بر روی توالت بنشیند (مقاله مشکلات توالت رفتن کودکان را ببینید) برای اطلاعات بیشتر درباره روش های تصحیح بیش از حد مراجعه کنید. و در جایزه دادن دست و دل باز باشید. در طول چند هفته بعد، برای درست استفاده کردن از توالت جوایز خوبی به کودک بدهید. ممکن است بخواهید از جدولی برای جایزه دادن تا زمان از بین رفتن عادت بد استفاده کنید. به مقاله روش های اصلی تربیت پارت اول تمام اطلاعاتی را که در این مورد نیازمندید، در اختیار شما قرار می دهند.

 کودک از توالت های ناآشنا استفاده نمیکند.

از دیگر مشکلات توالت رفتن بچه ها این است که بسیاری از کودکانی که تازه توالت رفتن را یاد گرفته اند، فقط در استفاده از توالت منزل خودشان یا دیگر توالت های آشنا راحت هستند. به تدریج آنها دامنه توالتهای مورد استفاده شان را گسترش می دهند. بعضی کودکان سه یا چهار ساله حتی درباره توالت های نا آشنا کنجکاوی می کنند، می خواهند بدانند توالت خانه های دیگر کجاست و چه شکلی دارد.

این توجه، حاصل علاقه مندی کودکان به عملکرد بدن و نیاز به اطمینان و امنیت در مورد توانایی جدید توالت رفتنشان است. آنها می خواهند اطمینان یابند که در صورت لزوم می توانند به توالت بروند. گاهی کودک به علت کنجکاوی به توالت می رود تا آنجا را ببیند و مطمئن شود در دسترس است.

البته، این مساله برای پدر و مادری که مدت ها در یک فروشگاه بزرگ به دنبال محل توالت گشته اند و دست آخر فهمیده اند کودک اصلا به توالت رفتن نیازی نداشته ممکن است زیاد خوشایند نباشد، ولی آنها باید بدانند که این شکل بسیار قابل قبول تر از وقتی است که کودک از هیچ توالتی بجز توالت خودش و احتمالا پدربزرگ و مادربزرگش استفاده نمی کند. بنابراین، پیشنهاد میکنیم که اگر کودک شما دلش می خواهد همه توالت های شهر را ببیند، او را ناامید نکنید!

در حدود چهار سالگی، بسیاری از کودکان احساس نیاز شدیدی به خصوصی ماندن مسایلشان دارند. این مسأله کاملا طبیعی است و اگر به عنوان نشانه ایجاد حیا و عفت تلقی شود، در منزل مشکلی ایجاد نخواهد کرد. حجب و حیا همراه با ترس از جدایی از پدر و مادر و یا ترس از میکربها، ممکن است مشکل خودداری از رفتن به توالتهای نا آشنا را چند برابر کند. نتیجه آن است که کودک خودش را خیس یا کثیف می کند و یا از بیرون رفتن از خانه برای مدت طولانی سرباز می زند. این گونه موارد در واقع، به مشکلاتی که کودک به عنوان بچه ای خجالتی یا ترسو دارد، می افزاید.

اگرچه این گونه رفتارها معمولا خودشان به مرور زمان حل می شوند، ولی ما بعضی از بزرگسالان را دیده ایم که در تمام زندگیشان این مشکلات را داشته اند. بنابراین، اگر ترس های کودک شما از بین نمی روند، گام های زیر را در جهت کمک به او بردارید.

ترس های کودک را شناسایی کنید.

با کودکتان صحبت کنید و دریابید که او از چه چیزی می ترسد. از تمام مهارتهای برقراری ارتباط خود استفاده کنید (بخش روش های اصلی تربیت پارت چهارم را ببینید). با او به داخل یک توالت نا آشنا بروید و از او بپرسید چه چیزی او را ناراحت می کند. آیا مشکل دور ماندن از شماست؟ آیا می ترسد که یک غریبه داخل توالت شود و او را در آنجا ببیند؟ آیا می ترسد در بر روی او قفل شود و در توالت زندانی شود؟ آیا از آلودگی می ترسد؟ هیچ گاه ترسهای کودک را بی اهمیت و کوچک نپندارید. به او اطمینان دهید که برنامه ای ترتیب خواهید داد که به او کمک کنید تا بر ترس هایش غلبه کند. (برای اطلاعات بیشتر درباره کاهش ترس،  مقاله ترس ها را ببینید).

 از توالت های ساده تر شروع کنید.

وقتی مشکل را شناسایی کردید، با انتخاب ساده ترین توالت، به حل و رفع آن بپردازید. فهرستی از تمام توالت هایی که کودک از استفاده از آنها می ترسد، تهیه کنید و بگذارید کودک انتخاب کند که از کدام توالت شروع خواهد کرد. برای نمونه، جسی توالت منزل عمه اش را برای شروع انتخاب کرد، زیرا او از این موضوع می ترسید که ناگهان کسی به داخل توالت بیاید و او را ببینید.

جسی بین همه توالتها به غیر از توالت منزل خودشان در منزل عمه اش از همه جا راحت تر بود. در آغاز، مادرش به عنوان نگهبان جلو در توالت ایستاد. همین طور که او بیشتر و بیشتر در توالت های من احساس راحتی می کرد، مادرش به او جایزه میداد و تشویقش می کرد. سرانجام توانست از توالت رستورانها هم استفاده کند، در حالیکه مادرش مثل همیشه نزدیک بود تا مراقب او باشد و به او امنیت بدهد.

میکروبها و آلودگی ها

بسیاری از کودکان به این دلیل از توالت های نا آشنا استفاده نمی کنند که به طى افراطی از میکربها و آلودگی ها می ترسند.(مقاله ترس ها  را درباره وسواس در پاکیزی بخوانید تا اطلاعات مربوط را به دست آورید و سپس به طور خاص به مشکل توالت بپردازید). این مساله بسیار مهم است که کودک را در توالت هایی که با آنها مشکل دارد همراهی کنید تا ببینید دقیقا چه چیزی او را آزار می دهد.

اگر کودک نگران مسایل بهداشتی است، به او یاد بدهید چگونه سطح توالت (توالت فرنگی) را با دستمال بپوشاند یا چگونه قبل از استفاده، توالت را تمیز کند.

از مسوولان آن مکان بخواهید که به وضعیت بهداشتی توالت ها رسیدگی کنند و یا به کودک اجازه دهند از توالت دیگری استفاده کند. کودکی به ما ارجاع داده شده بود که ظاهری بسیار دقیق، تمیز و مرتب داشت و به همین دلیل از توالت های مدرسه استفاده نمی کرد، چون همیشه کثیف بودند و از آنجا که نمی توانست در مدرسه به توالت برود، گاهی خود را خیس یا کثیف می کرد.

والدین این کودک و مسؤولان مدرسه، ترتیبی دادند که این کودک از توالت دانش آموزان سال بالاتر که تمیزتر بود، استفاده کند. بدین ترتیب، به طور موقت تا زمانی که مشکل کودک از پایه حل و رفع شود، این مسأله برطرف شد.

 ترس های کودک را نسبت به توالت رفتن از میان ببرید.

اگر کودک شما بیش از حد به منظره و بوی توالت های عمومی ای که در عرف کاملا پذیرفته شده اند، حساسیت دارد باید به او روش های غلبه بر این مشکل و از میان بردن ترس را بیاموزید. با او به توالت بروید تا دریابید چه چیزی او را آزار می دهد. از او بخواهید به خود آرامش بدهد. سپس به چیزی که او را آزار می دهد، نگاه کند و هوا را استشمام کند تا آنجا که دیگر آنقدرها حس بدی نداشته باشد. به او نشان دهید اگر مدتی صبر کند، به بوی بد عادت خواهد کرد و آن را نخواهد فهمید.

به یاد داشته باشید که کودکتان را برای یادگیری بیشتر و از بین بردن ترس از توالت های دیگر تحسین کنید و به او پاداش بدهید. بدین ترتیب، بزودی کودک می آموزد که به تنهایی و هر زمان که نیاز دارد از همه توالت ها استفاده کند.

برای مطالعه ادامه این مطلب به مقاله زیر مراجعه نمایید

مشکلات توالت رفتن کودک (بخش اول)

دسته بندی تربیت کودک
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت