کرفس (Apium graveolens)

کاربر ۱۰کاربر ۱۰
1,401 بازدید
کرفس

نام فارسی: کرفس

نام علمی: .Apium graveolens L

نام فرانسه: Eprault، Celeri sauvage، Persil des marais، A. des marais، Ache

نام انگلیسی: Wild celery، Celery

نام آلمانی: Eppiche

نام ایتالیایی: Appio، Apio

نام عربی: کرفس الماء

کرفس ، گیاهی علفی، از تیره جعفری، دو ساله دارای ساقه منشعب و به ارتفاع ۲۰ تا ۶۰ سانتی متر است. به حالت وحشی در زمین های دارای نمک، کنار مرداب ها، آب های نمک دار سواحل دریاها و چشمه های نمکی می روید. گاهی نیز در اراضی دارای آهک زیاد یافت می شود. پراکندگی آن بیشتر در اروپا، مخصوصا سواحل مدیترانه، آمریکای جنوبی، افریقا، آسیا و ایران (معمولا در حاشیه مرداب ها) است.

گیاه کرفس از تیره جعفری

گیاه کرفس دارای ریشه قائمی به طول ۶ تا ۷ سانتی متر و به قطر ۱.۵ سانتی متر است. از اطراف این ریشه، ریشه های جانبی متعدد و از قسمت انتهایی آن، ساقه های تو خالی، شیاردار و عاری از کرک خارج می شود.

ظاهر ریشه اصلی گیاه، ناهموار و رنگ آن خاکستری قهوه ای است. برگ های آن دارای ظاهر شفاف، کمی ضخیم و مرکب از ۳ تا ۷ برگچه مثلث یا لوزی شکل، دندانه دار و معطر است. گل هایی کوچک، به رنگ سفید یا سفید مایل به سبز و میوه ای کوچک، بیضوی بدون بال و به رنگ قهوه ای با خطوط سفید دارد. براثر پرورش زیاد، موفق به ایجاد واریته های متعددی از این گیاه شده اند.

ریشه کرفس در برش عرضی دارای ظاهر اسفنجی است. در قسمت وسط آن، چوب سفید مایل به زرد دیده می شود. قسمت های سطحی یعنی ناحیه پوست ریشه آن، رنگ زرد حنایی دارد. قسمت مورد استفاده این گیاه، کلیه اندام ها، مخصوصا ریشه و برگ آن است.

گیاه کرفس

تخم کرفس ، در طول قرن‌های متمادی در میان مردمان کاربردهای متنوعی داشته  است. و درواقع کاربردی بیش ازاضافه کردن طعم به غذاها دارند. این دانه‌ها  تاثیرات شگفت انگیزی بر سلامتی دارند. این گیاه دارای سه تا پنج برگ، متشکل از بخشهای متعدد و گل هایی دارای گلبرگهای سفید ریز می‌باشد.

تخم های کرفس از گل‌های این گیاه تهیه می‌شود که، خیلی ریز با رنگ قهوه‌ای سیر، با بوی قوی و خوشایند است. بررسی‌های اخیر علمی نشان داده است که، برخی مواد شیمیایی موجود در تخم کرفس می تواند، در درمان مشکلاتی نظیر فشار خون بالا، ورم مفاصل و اضطراب موثر واقع شود.

تخم کرفس در پیشگیری از سرطان نیز مؤثر است. تخم این گیاه از دیر باز برای درمان ورم مفاصل و گرفتگی عضله مورد استفاده بوده است. وجود چندین عنصر شیمیایی در تخم کرفس، سبب جلوگیری از التهاب می‌شود و درد را تسکین می‌بخشد. برخی مواد شیمیایی موجود در تخم آن خاصیت ضد باکتری دارد و برخی دیگر ادرار آور است. برخی از عناصر شیمیایی موجود در این گیاه، خاصیت کاهش فشار شدید رگ‌ها را دارند که، در کاهش فشار خون مفید واقع می‌شود. تخمهای کرفس حاوی مقدار کافی کلسیم می باشد که، فشار خون را پائین می‌آورد.

تخم کرفس

مصرف این گیاه ( تخم کرفس ) در طب سنتی برای درمان نقرس و سنگ‌های کلیه سابقه طولانی دارد. این ماده میزان اسید اوریک بدن را کاهش می‌دهد.

تخم گیاه کرفس همچنین عضلات رحمی را تقویت می کند که منجر به افزایش جریان خون قاعدگی می‌شود. ماده‌ای دیگر در این گیاه «لیمونین» است که به عنوان یک آرامبخش خفیف عمل می‌کند. این گیاه همچنین، از ابتلا به سرطان جلوگیری می کند. تحقیقات نشان می‌دهد، یکسری از عناصر شیمیایی موجود در تخم کرفس از تولید تومور در حیواناتی که در معرض مواد سرطان زا قرار گرفته بودند، جلوگیری کرد.

ترکیبات شیمیایی کرفس

ترکیبات شیمیایی کرفس

ترکیبات تخم کرفس عبارتند از: روغن‌های سیال از جمله آپول، فلاونیدها، بورون، کلسیم، آهن، ليمونين، سدیم، روی، آن-بوتیل، فاتالید. ریشه گیاه کرفس دارای مقدار کمی اسانس، اولئورزین، قندهای مختلف مانند مانیت و اینوزیت و هم چنین آسپاراژین، تیروزین، کولین و گلوکزیدی به نام آپی ئین (apiine) است که اثر درمانی ریشه بدان نسبت داده می شود.

مقدار درصد اسانس در میوه گیاه بیشتر از ریشه آن و معادل ۲.۵ تا ۳ درصد است. آپی ئین Apiine ( آپی بوزيد apioside )، به فرمول C۲۶H۲۸O۱۴ و به وزن ملکولی ۵۶۴.۴۸ است. از میوه جعفری: .Petroselinum crispum (Mill.) A: W. Hill و قسمت های مختلف کرفس (Celeri)، مانند ریشه آن استخراج شده، فرمول منبسط آن نیز توسط Vogerichten تعیین گردیده است.

آپی ئین، به حالت متبلور در اتانول به دست می آید و نقطه ذوب آن نیز در گرمای ۲۳۰ تا ۲۳۲ است. در آب خیلی گرم و الكل خیلی گرم حل می شود ولی در اثر محلول نیست. آپی ئین اگر در محلول های کربنات سدیم یا آمونیاک حل شود، رنگ زرد شدید ایجاد می کند. محلول سود را نیز به رنگ زرد روشن در می آورد.

آپی یوز موجود در ترکیبات کرفس

آپی یوز D – apiose) Apiose)، نوعی قند پنج کربنی به فرمول C۵H۱۰O۵ و به وزن ملکولی ۱۵۰.۱۳ است و نخستین بار از جعفری که در آن به حالت فلاوونوئید گلوکزید آپی ئین وجود دارد استخراج شد. آپی یوز، از آپی ئین نیز توسط Vogerichten به دست آمد. به علاوه از گیاهان زیر استخراج گردیده است:

  1. .Hevea brasiliensis Mii 11. Arg از تیره Euphorbiaceae
  2. .Posidonia australis Kon از تیره Potamogetonaceae

در آب محلول است. آپی یوز اگر با برم اکسیده شود، به صورت اسید آپی یونیک تغییر شکل حاصل می کند.

خواص درمانی کرفس

خواص درمانی کرفس

از نظر طب قدیم ایران کرفس گرم و خشک است. مدر، مقوی معده، ضد اسکوربوت، نیرودهنده، بادشکن، صفرابر و حتی تب بر است. از ریشه کرفس قرن هاست که در آب آوردن انساج و رفع بیماری نقرس، رماتیسم و حالات مربوط به زیادی اسیداوریک، خیز عمومی بدن، سنگ کلیه، یرقان، نزله های ششی، آسم مرطوب، ضعف های منشا عصبی، ضعف اعمال معده و دستگاه هضم، نفخ، بیماری های مثانه و آلبومینوری، استفاده به عمل می آید و فقط در مواردی که التهاب و ورم کلیه در بین باشد، نباید آن را به مصرف رسانید.

شربت حاصل از جوشانده کرفس نیز اثر مفید در رفع سرفه دارد. برگ آن دارای مشخصات درمانی شبیه به ریشه است. مقدار زیاد شیره تازه برگ آن سابقا برای رفع تب های نوبه به کار می رفته است ضمنا از قدیم الایام بين مردم چنین شهرت داشته که مصرف قسمت های مختلف گیاه تازه، ایجاد اختلالات عصبی می نماید. و دارای اثر رفع پرخونی و چاقی است ولی اثر مقوی باء که برای آن ذکر گردیده، صحت ندارد.

اثرات مفید و دارویی شربت حاصل از کرفس
  • برای تقویت معده و دفع سموم کلیه ها، ریه و کبد، کرفس بخورید.
  • ادرار آور است. و نیروی جنسی را افزایش میدهد.
  • غده ها مخصوصا غده فوق کلیوی را تقویت می کند.
  • اگر با اغذيه مختلف خورده شود هضم آن غذاها آسان تر صورت می گیرد.
  • مصرف کرفس برای اشخاصی که نقرس و قولنج کلیوی و یرقان دارند تجویز می شود.
  • آب کرفس خام برای التیام زخم های دهان و گلو نیز مفید است.
  • بویون کرفس غذایی ممتاز برای کسانی است که روماتیسم دارند و یا مبتلا به گلودرد و گرفتگی صدا شده اند. و اشخاصی که چاق هستند، دیابت دارند، ورم مفاصل گرفته اند، کلیه هایشان بیمار است و یا روماتیسم دارند باید کرفس زیاد مصرف کنند.
تقویت کننده اعصاب - کرفس
  • تقویت کننده اعصاب است.
  • آب کرفس خام درمان خوبی برای گرفتگی صداست.
  • خوردن کرفس حافظه را زیاد و قلب را پاک می کند و دیوانگی، جذام و پیسی را برطرف می کند. .
  • کرفس به علت دارا بودن فسفر زیاد، در ازدیاد هوش موثر است.
  • کرفس در افزایش شیر مادر مؤثر است.
  • کرفس مواد مضر را دفع می کند. و کرفس کلیه و مثانه را تمیز می کند.
  • از تولید سنگ کلیه و مثانه جلوگیری می کند
  • ملین است.
  • کرفس بهترین ماده غذایی است برای عفونت مجاری ادرار و اسیداوریک بالا از طریق تمیز کردن کلیه و مجاری ادرار است.
  • ترپین ماده معدتر کرفس که مانع ماندن سنگ کلیه در مجاری ادرار و یا آلودگی میکربی و درد می شود.
  • روغن اتری که در کرفس وجود دارد باعث گشادشدن مجاری كلیه می شود به طوری که اسید اوریک بهتر دفع می گردد. ” الودگی میکربی ضعیف در روده نیز در اثر ترپین از بین می رود.
  • کرفس باعث تحریک شدیدتر روده شده و سایر ناراحتیهایی از این قبیل دراثر خوردن کرفس بهبود می یابند.
  • کرفس بوی بد دهان را از بین می برد.

نکته: در رژیم های مخصوص کرفس، آب آن را گرفته و نصف یک لیوان را در هر روز از دو تا یک هفته به بیمار می دهند.

صور دارویی کرفس

صور دارویی کرفس

شیره برگ به مقدار ۳۰ تا ۶۰ گرم در روز به عنوان مدر و ۱۰۰ تا ۲۰۰ گرم به عنوان تب بر – جوشانده ۳۰ تا ۶۰ در هزار ریشه به مقدار یک فنجان قبل از هر غذا – دم کرده ۵۰ تا ۶۰ در هزار برگ به مقدار ۳ فنجان در روز – دم کرده ۱.۵ قاشق قهوه خوری میوه گیاه در ۳ فنجان آب، به مقدار یک فنجان بعد از هر غذا.

در استعمال خارج، له شده برگ های تازه گیاه بر روی محل ضرب خورده اعضاء گذاشته می شود. شیره تازه برگ آن به صورت غرغره در رفع عوارض اسکوربوت اثر مفید دارد. جوشانده ۵۰۰ تا ۱۰۰ در هزار برگ یا ریشه آن، به صورت لوسیون، کمپرس گرم و غیره به کار می رود.

ریشه گیاه کرفس در فرمول شربت ۵ ریشه که از قدیم الایام مصرف داشته وارد می گردد. شربت ۵ ریشه از ریشه گیاهانی به شرح زیر تهیه می شود.

مقدار ۱۵ گرم از قطعات ریشه خشک ۵ گیاه به نام های : کرفس وحشی (Ache)، مارچوبه، کوله خاس (Ilex aquifolium)، رازیانه و جعفری را در ۱۰۰ گرم آب جوش وارد کرده به مدت ۲۰ دقیقه دم می کنند. سپس صاف کرده معادل دو برابر وزن آن ها، قند اضافه می نمایند و حرارت می دهند تا به غلطت شربت در آید.

ریشه گیاه کرفس

شربت ۵ ریشه، اثر مدر دارد و جهت درمان البومینوری های مزمن و دفع سنگ کلیه مصرف می شود. معمولا مقدار ۳ تا ۵ قاشق سوپ خوری از شربت مذکور را در دم کرده ای که از دم گیلاس، برگ نارنج و پوست سیب تهیه می شود وارد نموده در طول مدت روز مصرف می کنند.

از ریشه گیاه مذكور (Ache)، نوعی تیزان نیز با مخلوط کردن آن با اعضای گیاهان دیگر، به شرح زیر تهیه می شود که برای درمان آسم مصرف دارد:

تیزان جهت درمان آسم

ریشه کرفس (Ache)۳۰ گرم
ریشه باردان۳۰ گرم
ریشه شین دان (Agropyron repens)۳۰ گرم
ریشه زنجبیل شامی (Inula Helenium)۳۰ گرم
برگ پرسیاوشان۳۰ گرم
سرشاخه گلدار (Marrubium vlgare)۳ گرم
زوفا۳ گرم
میوه رازیانه (دانه)۱۵ گرم

اعضای گیاهان مذکور را در یک لیتر آب به مدت ۳ دقیقه می جوشانند و بعد به صورت نوشابه معمولی در فواصل مختلف در شبانه روز مصرف می کنند.

نسخه های دارویی با گیاه کرفس

جوشانده جهت درمان کم خونی

لاواند (Lavandula vera)۲۰ گرم
گزنه سفید (Lamium album)۲۵ گرم
قنطريون صغير (سرشاخه گلدار) Centaurium minus۲۵ گرم
اكليل الجبل ( گل) Rosmarinus officinale۲۵ گرم
کرفس (ریشه نیمکوب) Apium graveloens۲۰ گرم
زنجبیل شامی (Inula Helenium)۲۰ گرم
اسقوردیون (سرشاخه گلدار) Teucrium Scordium۱۵ گرم
رازک (مخروط ماده) Humulus lupulus۱۵ گرم
دم اسب Equisetum arvense۱۰ گرم

از مخلوط اعضای گیاهان مذکور، باید به مقدار یک قاشق سوپ خوری برای هر فنجان آب جوش، جوشانده ای که مدت جوشیدن آن ۵ دقیقه باشد تهیه نموده، پس از صاف کردن به مقدار یک فنجان قبل از غذای صبح و ظهر وشب مصرف نمود.

نحوه مصرف تخم کرفس

نحوه مصرف تخم کرفس

 کپسول:

کپسول یا قرص روغن تخم کرفس، روزانه سه بار یک یا دو کپسول یا قرص طبق دستور پزشک معالج.

 عصاره تخم کرفس:

روزانه سه بار ۱.۴ تا ۱.۲ قاشق چایخوری تخم کرفس را به هنگام صرف غذا، با انواع مایعات یا با آب میل کنید. در هر صورت با پزشک خود مشورت کنید.

دم کرده:

برای تهیه چای کرفس، مقداری آب جوش بر روی یک قاشق چایخوری تخم تازه کوبیده شده کرفس بریزید. قبل از خوردن بگذارید به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه خوب دم بکشد. روزی سه بار آن را میل کنید.

توصیه ها:

اگر باردار هستید یا احتمال بارداری می دهید از مصرف این گیاه بپرهیزید. تخم کرفس گیاه دارویی بی خطری است اما، باید یک نکته را در نظر داشته باشید که اگر از آن بعنوان دارویی ادرار آور استفاده کنید حتما قبل از مصرف با پزشک خود مشورت نمایید زیرا، مواد و داروهای ادرار آور می توانند، پتاسیم  بدن شما را که عنصری ضروری است خالی کند. لازم به ذکر است بدانید، تخم کرفسی را که، مستقیما از مزرعه می چینند مصرف نکنید.

پرورش و برداشت کرفس

پرورش و برداشت کرفس

پرورش کرفس در زمین های مرطوب و خاک برگ دار صورت می گیرد و اگر زمین، به مقادیر کم، آهک داشته باشد. پرورش گیاه بهتر انجام می گیرد. در غیر این صورت، زمین های آبرفتی و دارای کود کافی نیز می تواند برای زراعت انتخاب شود. باید توجه داشت که نوع پرورش یافته، فاقد قسمتی از اختصاصات درمانی گیاه می گردد.

تکثیر آن بدین نحو است که در فروردین ماه دانه های تازه (میوه) و رسیده گیاه را در محل مساعد می کارند و آن را از یک قشر نازک خاک می پوشانند. سپس با قطعه چوب پهن و مسطح ضربا ملایم بدان وارد می آورند تا دانه ها به زمین بچسبد.

پس از آن که دانه ها نمو حاصل کرد و گیاه جوان ۲ یا ۳ برگی به وجود آمد، فاصله آن ها را با حذف بعضی از پایه ها، زیاد می کنند به طوری که هر گیاه بین ۲۵ تا ۶۰ سانتی متر از همه جهات با دیگری فاصله داشته باشد. و یا آن که آن ها را در امتداد خطوطی به فواصل ۵۰ تا ۶۰ سانتی متر می کارند. و سپس فاصله بین گیاهان جوان را به همان اندازه که ذکر شد در نظر می گیرند.برگ، دانه و ریشه گیاه به مصارف درمانی می رسد. اسانس دانه گیاه بیشتر از ریشه آن است.

موقع برداشت محصول، برگ گیاه را قبل از ظاهر شدن گل می چینند و در سایه به صورت قشر نازکی، در محل مناسب انبار که به خوبی تهویه می شود، می گسترانند تا خشک گردد. دانه ها (میوه ها) گیاه را پس از رسیدن کامل باید چید. ریشه گیاه باید در سال دوم و در ماه های آبان و آذر از پایه هایی که هنوز به گل ننشسته و به علاوه از برگ های آن ها نیز استفاده به عمل نیامده است، به دست آید. برای این کار آن ها را از زمین خارج می کنند و پس از شستن به قطعاتی به قطر ۱.۵ تا ۲ سانتی متر در می آورند و تحت اثر گرمای خورشید، خشک می نمایند.

محل رویش کرفس

محل رویش کرفس

.A. graveolens L در مازندران دره هراز در ارتفاعات ۱۰۰۰ متری، گیلان: نزدیک بندرانزلی. جنوب ایران: سرباز، حاشیه جریان های آب، کوه تفتان در دره تامیندان. مشرق ایران: خراسان، ۳۰ کیلومتری دره گز در ارتفاعات ۶۰۰ متری.

مرکز ایران: تهران، کوه دماوند، آبگرم، کاشان: قمصر، شاهرود، سرچشمه در ۱۴۰۰ متری، ۱۵ کیلومتری جنوب احمدآباد، جنوب کوه پیغمبر در ارتفاعات ۱۰۵۰ متری می روید. از این گیاه واریته ای به نام .Var. dulce DC وجود دارد که در واقع نمونه پرورش یافته آن است و به Cé leri موسوم می باشد.

گیاه گرفس شباهت زیاد به گونه اصلی (جعفری) دارد و یکی از اختلاف آن ها این است که Cé leri دمبرگ ضخیم و گوشت دار دارد. از گونه اصلی مذکور، در حدود ۱۰ واریته بر اثر کشت های متوالی به دست آمده است که همه آن ها مصارف تغذیه دارند.

از میوه Var, dulce، بر اثر تقطير با بخار آب، معادل ۲ تا ۳ درصد اسانس بی رنگ بسیار سیال به نام اسانس سله ری (Celeri) به دست می آید. اسانس Cé leri ، دارای اهمیت فوق العاده در تهیه چاشنی و عصاره تغلیظ شده گوشت است و از این جهت همه ساله مقدار زیادی از آن به آمریکا صادر می گردد. در اروپا نیز به مصارف مشابه می رسد.

شباهت گیاه کرفس به جعفری

اسانس Cé leri، یکی از مواد اصلی تهیه عطرهای مختلف در عطرسازی است. اسانس سله ری اگر از تقطیر میوه (دانه) گیاه به دست آمده باشد، به Celery Seed oil موسوم است و رنگ زرد روشن تا قهوه ای مایل به سبز دارد. بوی آن مطبوع و دلپذیر است. در غالب روغن های ثابت حل می شود و رسوب سبک و معلق در محلول به وجود می آورد. ولی در گلیسیرین و پروپیلن گلیکول غير محلول است.

اندیس صابونی شدن آن بین ۳۵ و ۷۵ و وزن مخصوص آن بین ۰.۸۷۲ و ۰.۹۲۰ است. اسانس سله ری باید در ظروف شیشه ای یا آلومینیومی، در بسته به صورت مملو و در جای سرد، دور از نور نگه داری شود.

میوه واریته مذکور، معادل ۱۷ درصد روغن دارد که پس از استخراج، به حالت روان است ولی در دمای ۱۲- درجه انجماد حاصل می کند. رنگ آن قهوه ای سبز، بو و طعم آن بسیار معطر و وزن مخصوص آن در گرمای ۱۵ درجه، ۰.۹۲۴ می باشد.

اسیدهای چرب این روغن عبارت از اسید پالمیتیک (۳ درصد)، اسید اولئیک (۲۶ درصد)، اسید لینولئیک (۲۰ درصد) و اسید – پتروسه لینیک (ac. petrose linique) به مقدار ۵۱ درصد است.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت