آنژلیک (Angelica archangelica)

کاربر ۱۸کاربر ۱۸
1,566 بازدید
آنژلیک

نام فارسی : آنژلیک ، سنبل ختایی

نام علمی: .Angelica archangelica L

نام انگلیسی: Angelica

نام های دیگر: سنبل خطایی، حشیشه الملایک و گل فرشته.

گیاه آنژلیک یا سنبل ختایی گیاهی از تیره جعفری ( تیره چتریان)، علفی، دو ساله (به ندرت سه ساله) دارای رشد زیاد که ارتفاع آن به حدود ۱.۵ تا ۲ متر می رسد و شبیه به کرفس، بادوام و بلند است ساقه ی آن محکم، توخالی، شیاردار و به رنگ سبز مایل به قرمز است. به حالت وحشی و خود رو در نواحی مرطوب و در کنار جریان های آب نواحی شمالی اروپا و گروئنلند می روید، پراکندگی آن بیشتر در شبه جزیره اسکاندیناوی و کوهستان های نواحی مرکزی اروپا تا روسیه وسطی است.

بلوغ و رشد نهایی این گیاه ۲ تا ۵ سال زمان نیاز دارد. برگ‌ها پهن، سبز روشن به شکل پر و دندانه دار هستند. گل‌های آن سفید، به صورت چتر که در انتهای شاخه گل دهنده ظاهر می شوند. همین گل‌ها به بذر زرد کم رنگ معطر تبدیل می شوند. فصل شکوفایی گل‌ها از اوایل خرداد تا مرداد است.

میوه این گیاه ۲ قسمتی است، طولی بین ۶ تا ۷ میلی متر دارد و به رنگ قهوه ای روشن است بذر این گیاه، اواخر خرداد می رسد. و قابل برداشت نیست و در سال دوم آن را برداشت می کنند، اما در همان سال اول گل می دهد. هم چنین در آغاز سال دوم ساقه های فرعی سال اول را قطع می کنند و فقط ساقه ی اصلی باقی می ماند تا رشد کافی داشته باشد. از ساقه های قطع شده و برگ‌های آن که در طی سال اول قطع شده نیز پس از خشک کردن استفاده می شود.

میوه‌ی این گیاه معمولا در اواخر تابستان کاملا می رسد و قابل برداشت است. زمان جمع آوری این گیاه شهریور ماه است. این گیاه در مناطق شمالی اروپا، شبه جزیره اسکاندیناوی و کوهستان های مرکزی اروپا تا روسیای میانه، انتشار دارد. در هندوستان و در کشمیر می روید.

قسمت های مورد استفاده آنژلیک

قسمت های مورد استفاده آنژلیک

برگ، ساقه، ریشه و ریزوم خشک و به ندرت جوانه های تازه و میوهی آن قابل استفاده است.

ترکیبات شیمیایی آنژلیک

از نظر ترکیبات شیمیایی و مواد تاثیر گذار، ریشه و قسمت زیرزمینی خشک آنژلیک دارای اسانس روغنی فرار است. در میوه‌ی آن نیز اسانس یافت می شود. مواد عمده موجود در اسانس آنژلیک عبارت اند از بتا – فلاندرن و به علاوه در اسانس ریشه ی آنژلیک که در هوا خشک شده مواد آلفا-فلاندرون، آلفا پینن و هایدروکسی پنتادکانوئیک اسید و آلفا-متیل بوتیریک اسید یافت می شود. در ریشه ها و میوه‌ی آنژلیک چند فورو کومارین نظیر آنژلیسین، برگاپتن، کزانتو توکسین و… وجود دارد و به علاوه اومبلی پرنین و چند فنل نیز در آن مشخص شده است.

نحوه کاشت و تکثیر آنژلیک

پرورش آنژلیک در زمین های شنی کود دار، نسبتا مرطوب و آفتاب گیر که آب به سهولت از آن عبور نماید صورت می گیرد. این گیاه در سایه، رشد خوبی نخواهد داشت. تکثیر این گیاه از طریق کاشت بذر آن است. بذر آن را در بهار در هوای آزاد و یا در پاییز در پناه شاسی می کارند و پس از آن نهال های جوان را به مزرعه منتقل می کنند. معمولا چند ماه پس از کاشت، نهال ها آماده انتقال می شوند؛ بنابراین کشت بهاره در پاییز و کشت پاییزه در بهار به مزرعه منتقل می شود. دانه ها را باید حتی الامکان زود تر کاشت زیرا قوه نامیه آن ها، مدت زیادی دوام پیدا نمی کند.

دانه های رسیده آنژلیک را معمولا پس از جمع آوری در اواخر خرداد تا آذر ماه در زمین مساعدی می افشانند و آن را از قشر نازک خاک می پوشانند. بعدا گیاه جوان حاصل را در بهار بر روی خطوطی موازی به فواصل ۰.۷۰ نشا می کنند.

نحوه کاشت و تکثیر آنژلیک

از نکاتی که باید همواره در نظر گرفت آن است که آبیاری و خارج کردن علف های هرزه، دقیقا صورت گیرد تا نتیجه مطلوب از پرورش گیاه به دست آید. معمولا گیاه در سال اول گل می دهد ولی چون اعضای زیر زمینی گیاه، رشد کافی در این هنگام ننموده، از آن برای بهره برداری استفاده نمی شود. در آغاز سال دوم ساقه های سال اول را قطع می کنند و فقط ساقه اصلی و مرکزی آن را باقی می گذارند تا رشد کافی حاصل کند.

گیاه آنژلیک یا سنبل ختایی برای مناطق گرم و مرطوب مناسب است و دمای ۲۰ درجه برای آن مناسب است. کود دهی این گیاه باید ۲ بار در سال صورت باشد. چون قسمت مورد استفاده این گیاه، ساقه میوه و مخصوصا ریشه آن است. لذا در جمع آوری محصول، زمان برداشت را باید دقیقا در نظر گرفت.

معمولا ساقه گیاه را در سال دوم و میوه آن را در مرداد ماه پس از رسیدن کامل می چینند. و برای این کار نیز سرشاخه های گل دار را قطع نموده و چند روزی آن ها را در معرض گرمای خورشید قرار می دهند تا جدا کردن میوه ها از ساقه به سهولت صورت گیرد. سپس میوه ها (دانه ها) را پس از پیش زدن و خارج کردن ناخالصی از آن ها، در سایه خشک می نمایند تا رنگ سبز طبیعی آن ها زایل نگردد.

ریشه آنژلیک را که تنها قسمت درمانی و ارزنده گیاه است، پس از خارج کردن از زمین به خوبی می شویند و سپس به قطعاتی تقسیم کرده طبق دستور کلی خشک می نمایند. باید توجه داشت که ریشه آنژلیک به علت اسفنجی بودن و داشتن آب فراوان، ۷۰ تا ۷۵ درصد وزن خود را پس از خشک شدن از دست می دهد.

طرز استفاده و مقدار مصرف ‌آنژلیک

طرز استفاده و مقدار مصرف ‌آنژلیک

مقدار ۲۰ تا ۴۰ گرم ریشه ی خشک کرده یا سرشاخه جوان و تازهی گیاه را در یک لیتر آب دم می کنند و روزانه یک فنجان می نوشند. یا ۱۰ تا ۲۰ قطره اسانس روغنی مجاز دانسته شده است. در شمال اروپا به عنوان گیاه سبز خوراکی مورد توجه است و کاشته می شود و ریشه های آن را به صورت خام یا پخته می خورند. در سایر مناطق اروپا علاوه بر خوراکی بودن از خاصیت خوش بو بودن آن نیز در قنادی‌ها استفاده می شود و از میوه‌ی آن نوعی نوشابه درست می کنند. به دلیل خواص طبی آن بسیار مورد توجه است و کاربرد درمانی زیادی دارد.

طرز تهیه کرم سنبل ختایی

آب مقطر۱۰۰ سی سی
سنبل ختایی۲۰ گرم
روغن بادام شیرین۳۰ گرم
موم سفید خالص۲۰ گرم
بوراکسیک قاشق چای خوری

روغن بادام شیرین و موم سفید را با حرارت بخار ذوب و سنبل ختایی را در آب مقطر مخلوط کنید. سپس جوشانده را صاف کنید. ۱ قاشق چای خوری بوراکس را به آن اضافه می کنیم سپس با حرارت ملایم می گذاریم بوراکس حل شود آن گاه محلول را در روغن و موم ذوب شده میریزیم و آهسته هم می زنیم تا سفت شود.

خواص درمانی و طبیعت آنژلیک

خواص درمانی و طبیعت آنژلیک

طبیعت گیاه آنژلیک گرم و خشک است. خواص دارویی این گیاه به طور خلاصه عبارتند از: ضد اسپاسم، ضد نفخ، افزایش دهنده تعرق بدن، ضد التهاب موضعی، خلط آور، ادرارآور، تقویت کننده دستگاه گوارش، ضد روماتیسم، محرک رحم، خونساز، ملین. درمان تشنج معده و روده و تنگی نفس که منشا عصبی دارد.

ریشه آنژلیک به علت دارا بودن اسانس و مواد موثر مختلف، اثر نیرو دهنده، مقوی، ضد تشنج، باد شکن، نرم کننده سینه، معرق، خلط آور و قاعده آور دارد. البته بهترین زمان برای استفاده از ریشه، سال دوم گیاه است. برای درمان کم خونی نیز مفید است. ۱۰ گرم ریشه ی ۲ ساله ی خشک شده این گیاه را ساییده روزی ۲ گرم در یک لیوان آب بریزید و قبل از غذا میل کنید.

بر طرف کننده زیادی ترشحات سفید رحم است.سنبل ختایی به صورت کرم، تقویت کننده ی پوست است و باعث لطافت آن می شود. هم چنین باعث از بین رفتن لکه های قرمز زیر پوست نیز می شود. ۶۰ گرم ساقه های سنبل ختایی را در ۱ لیتر آب خیس کنید و بگذارید ۴ روز به حال خود بماند سپس آن را صاف و روزی ۲ بار، هر بار ۳ قاشق سوپ خوری میل شود. این دارو برای رفع کم خونی بسیار مفید است.

برای درمان آسم ۱۰ گرم ساقه، برگ و گل سنبل ختایی را در یک لیوان آب جوش ۱۲ دقیقه دم و سپس صاف کنید بعد با عسل شیرین و میل کنید. برای درمان اختلالات عصبی از جمله لرزش، خستگی اعصاب و سردرد ۲۰ گرم تخم سنبل ختایی را در یک لیتر آب سرد بریزید و آن را روی آتش بگذارید تا به جوش آید، روزی ۳ فنجان میل شود. برای ازدیاد شیر خانم‌ها سنبل ختایی، انیسون و تخم شوید را مخلوط و بعد از غذا ۱ قاشق چای خوری میل شود. کسانی که میگرن دارند از دم کرده ی ریشه ی این گیاه استفاده کنند.

هضم غذا های چرب و سنگین با سنبل ختایی
  • خوردن سنبل ختایی باعث هضم غذاهای چرب و سنگین است.
  • جویدن ریشه ی این گیاه باعث طول عمر می شود.
  • دم کرده ی این گیاه تقویت کننده قلب است.
  • برای رشد ابرو، ریشه ی این گیاه را با آب گشنیز مخلوط و بر آن بمالید.
  • برای درمان ترشحات سفید زنانه و آماس زهدان این گیاه را بجوشانید و در وان بریزید و داخل آن بنشینید.
  • دم کرده‌ی ۲۰ گرم از گیاه در یک لیتر آب برای تحریک اشتها استفاده می شود.
  • ۲ تا ۱۰ گرم ریشه ی سنبل ختایی را به صورت تنطور الکلی به عنوان دهنده و هضم کننده‌ی غذا به کار می برند و دم کرده ی میوه‌ی آن به عنوان مفرح و نیرو دهنده بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
  • از دم کرده‌ی ۲۰ گرم ریشه ی سنبل ختایی در ۱ لیتر آب جوش، پس از هر وعده غذا 1 فنجان پس از غذا به عنوان تقویت کننده و محرک، تسهیل هضم غذا، ضد درد و ضد تشنج و برای کم خونی مصرف می کنند.
  • دم کرده‌ی ۲۰ گرم ریشه و ساقه های جوان سنبل ختایی در ۱ لیتر آب برای درمان و تسهیل گوارش مفید است. (یک فنجان بعد از هر وعده غذا)
  • در استعمال خارجی استحمام جوشانده‌ی سنبل ختایی برای برطرف کردن حالت‌های افسردگی توصیه می شود.

عوارض جانبی، موارد احتیاط و منع مصرف آنژلیک

عوارض جانبی آنژلیک

به دلیل اثرات قاعده آوری و تحریک رحم مصرف آنژلیک در دوران بارداری ممنوع است. در افرادی که سابقه ی زخم معده دارند مصرف ریشه ی آن محدودیت دارد. به واسطه وجود فومارو کومارین ها در افرادی که به دلیلی در معرض زیاد نور آفتاب هستند یا آفتاب درمانی دارند، با احتیاط مصرف شود. در بیماران دیابتی و بیماری‌های خون ریزی دهنده (به دلیل وجود کومارین) منع مصرف دارد. مصرف بیش از اندازه آن منجر به اختلال در سطح هوشیاری می شود.

تداخلات دارویی ‌آنژلیک

مصرف همراه با داروهای ضد انعقاد خون منجر به افزایش احتمال خون ریزی می شود.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت