شوید ، شبت (Anethum graveolens)

کاربر ۱۰کاربر ۱۰
1,527 بازدید
شوید

نام فارسی: شوید ، شبت

نام علمی: .Anethum graveolens L

نام فرانسه: Fé nouilpuant، Faux – Anis، Aneth odorant، Aneth

نام انگلیسی: Dill

نام آلمانی: Dillenkraut، Dill

نام ایتالیایی: Aneto ، Finocchio fetido ، Aneto odoroso

نام عربی: سزاب البر

شوید از تیره جعفری، گیاهی یک ساله به ارتفاع ۳۰ سانتی متر تا یک متر و دارای ریشه راست، مخروطی شکل و به رنگ سفید است. در ایران، قفقاز، حبشه، مصر، اروپای جنوبی و نواحی مختلف دیگر به حالت وحشی می روید به علاوه پیوسته پرورش می یابد.

شوید از تیره جعفری

ساقه شوید استوانه ای بی کرک، دارای خطوط طولی، و در محل گره ها کمی فرورفته است. برگ های متناوب، بی کرک، با پهنک منقسم به بریدگی های نازک و نخی شکل و گل هایی کوچک و به رنگ زرد دارد. از مشخصات آن این است که در پایه چتر اصلی و چترهای فرعی آن، انولوکر و انولوسل دیده نمی شود.

میوه اش بیضوی، مسطح، به طول ۳ تا ۴ میلی متر، به عرض ۳ میلی متر و به رنگ قهوه ای شکلاتی روشن است. در سطح آن برجستگی های نخی شکل به رنگ مایل به زرد و در کناره های آن، لبه بال مانند به رنگ زرد روشن دیده می شود. گل های ریز و زرد رنگ شوید با آن که نوش کم تولید می کنند اما کم و بیش مورد بازدید زنبور عسل قرار می گیرند. قسمت مورد استفاده شوید، میوه و برگ آن است.

برگ‌های تازه و خشک شده گیاه شوید معطر می‌باشند و برای طعم دهی در خیلی از غذاها به کار برده می‌شوند. زمان و نحوه کاشت شوید به چگونگی استفاده از اجزای گیاه (بذر یا اندام رویشی) بستگی دارد. اگر هدف از کاشت، تهیه بذر و استخراج اسانس از اندام رویشی گیاه باشد، زمان مناسب برای کاشت این گیاه اوایل بهار (اواخر اسفند) می‌باشد.

ولی اگر هدف از کاشت شوید استفاده به عنوان ادویه و سبزی باشد، از اواسط فروردین تا اواخر اردیبهشت زمان مناسب کاشت گیاه می‌باشد. کاشت این گیاه بسیار راحت است. به کسانی که برای اولین بار می‌خواهند گیاهی را بکارند، بسیار مناسب است.

ترکیبات شیمیایی شوید

ترکیبات شیمیایی شوید

گیاه شوید، دارای ۲.۵ تا ۴ درصد اسانس می‌باشد. مقدار اسانس براساس منطقه جغرافیایی و فصل تغییر می‌کند و تا ۷.۷ درصد هم می‌رسد. قسمت عمده اسانس میوه شوید، دکارن، لیمونن و آلفافلاندرن است که، هر سه حدود ۹۰ درصد اسانس را شامل می‌شوند.

میوه شوید (دانه) دارای ۳ تا ۴ درصد اسانس است که بر اثر تقطير با بخار آب از آن حاصل می شود. اسانس شوید، مایعی است بی رنگ یا به رنگ زرد روشن که در حلال های عمومی اسانس ها حل می گردد. اگر اسید سولفوریک بدان افزوده شود، رنگ زرد کدر پیدا می کند ولی با وارد کردن الکل، صاف می شود و رنگ دارچینی ظاهر می سازد.

وزن مخصوص این اسانس بین ۰.۹۰۰ و ۰.۹۱۵ است. در آب حل نمی شود ولی در هم حجم خود الكل ۹۰ درجه محلول است. اسانس شوید دارای لیمونن راست، فلاندرن، ۴۰ تا ۶۰ درصد کاروون راست (Carvone) شبيه اسانس زیره سیاه و به مقدار بسیار جزئی از نوعی پارافین جامد است.

ترکیبات دیگر این گیاه عبارتند از: دیلانوزید، کومارینها، کامپفرول و ترکیب ۳ گلوکورونیده آن، وی سنین، میریستیسین و سایر فلاوونوئیدها، اسیدهای فنلی، پروتئین (حدود ۱۶ درصد) ، چربی (حدود ۱۵ ۱۰ درصد). اسانس شوید که، از سر شاخه تازه آن به روش تقطیر با بخار آب به دست می آید، شامل ۲۸ تا ۴۵ درصد ترکیبات کتونی مانند «کارون» است که، بر اساس فصل محصول برداری متفاوت است. ریشه گیاه شوید نیز دارای اسانس است که، ۹۵ درصد اسانس ریشه را آلفا بتاپینن تشکیل می دهد.

آپيول شويد (dill apiol)

آپیول شوید

در اسانس شوید، وجود نوعی آپيول، تحت نام آپيول شوید، با فرمولی عینا آپيول جعفری، با تفاوت هایی وارد شده است. آپيول شوید، در اسانس شوید وجود دارد. استخراج آن توسط G.Ciamician، P. Silber و سنتز آن به وسیله W. Baker و همکارانش انجام گرفته است. این ماده دارای عملی عینا آپيول جعفری است به علاوه اثر حشره کشی دارد. آپيول شوید، حالت روغنی (بر خلاف آپيول جعفری) دارد و در گرمای ۳۹.۵ درجه ذوب می شود.

اسانس شوید هند از میوه نیم کوب .Anethum sowa Roxb بر اثر تقطیر با بخار آب به دست می آید. رنگ آن، زرد روشن تا قهوه ای و بوی آن نسبتا تند و مشابه بوی زیره است. در روغن های ثابت حل می شود و محلول کم و بیش کدر ایجاد می نماید. در گلیسرین عملا غیر محلول است. این اسانس نباید دارای کم تر از ۲۰ درصد و بیشتر از ۳۰ درصد (از نظر حجمی)، از ستن ها و کاروون (Carvone) باشد. وزن مخصوص آن بین ۰.۹۲۵ تا ۰.۹۸۰ است. از این اسانس برای معطر و مطبوع ساختن طعم بعضی اغذیه استفاده می شود.

در امریکا نیز از گیاه اصلی یعنی A. graveolens، نوعی اسانس به رنگ زرد روشن و به وزن مخصوص بین ۰.۸۸۴ و ۰.۹۰۰ تهیه می شود که مقدار درصد ستن ها و کاروون آن زیادتر است. اسانس شوید باید در شیشه های کاملا دربسته، در محل خنک و دور از نور و روشنایی نگه داری گردد.

خواص درمانی شوید

خواص درمانی شوید

میوه شوید دارای اثر درمانی مشابه رازیانه، انیس سبز و زیره سیاه است. اثر نیرودهنده، مقوی معده، هضم کننده غذا، بادشکن، مدر، ضدتشنج، ضد استفراغ، آرام کننده و زیاد کننده ترشحات شیر دارد. در استعمال خارج، اثر نرم کننده و التیام دهنده دارد ولی بیشتر در مصارف داخلی مورد استفاده قرار می گیرد.

دم کرده شوید، اثر تسکین درد معده، رفع استفراغ، آرام کننده دل پیچه های اطفال، رفع سکسکه و غیره دارد به علاوه در مواقع عدم دفع ادرار، کم شدن شیر زنان شیرده، نزله های ششی، بی خوابی و غیره به کار می رود و اثرات مفید ظاهر می کند. مصرف آن در ازدیاد شیر، اثر قطعی دارد. اسانس میوه شوید در فرمول تهیه بعضی از فراورده های ضد نفخ کودکان شیرخوار وارد می شود.

در دام پزشکی از میوه آن برای رفع نفخ و دردهای ناشی از آن به مقدار ۳۰ گرم برای چهار پایانی مانند بز و گوسفند و به مقدار ۶۰ گرم برای حیوانات بزرگ تر و دام ها استفاده به عمل می آورند.

از برگ شوید به عنوان چاشنی و معطر ساختن اغذیه استفاده به عمل می آید. میوه آن نیز به همین منظور به کار می رود.

صور دارویی شوید

صور دارویی شوید

دم کرده ۴ تا ۸ در هزار میوه (دانه) به مقدار ۲ تا ۳ فنجان در روز بعد از غذا – گرد میوه به مقدار ۲ تا ۳ گرم در روز – اسانس شوید به مقدار ۰.۲۵ گرم تا یک گرم بر روی یک حبه قند یا مخلوط در یک تیزان (دم کرده …) – آب مقطر شوید (میوه)، به مقدار ۵۰ تا ۱۰۰ گرم در شبانه روز.

در استعمال خارج، جوشانده های ۵۰ تا ۱۰۰ در هزار برگ و شاخه گل دار گیاه برای تهیه لوسیون به کار می رود.

نحوه مصرف شوید

پودر:

برای رفع باد فتق از تخم شوید استفاده می‌کنند. بدین صورت که، باید حدود ۴۰ گرم تخم شوید را بو داده تا کاملا قهوه ای شود. سپس، آن را کاملا آسیاب کنید تا به صورت پودر درآید و بعد آن را با سرکه سیب مخلوط کرده و میل کنید.

مصرف خوراکی شوید

مصرف خوراکی:

این سبزی بصورت تازه و خشک شده در طبخ انواع غذاها کاربرد دارد. این سبزی به صورت خام نیز مصرف می‌شود.

توصیه ها:

توصیه خاصی برای شوید عنوان نشده و همچنین مضرات خاصی نیز برای آن گفته نشده است.

محل رویش شوید

شوید علاوه بر آن که در غالب نقاط ایران پرورش می یابد، در نواحی مختلف ایران مانند سائین قلعه، تبریز، خراسان: اترک بین شیروان و بجنورد. تفرش و غیره، به حالت خودرو و نیمه خودرو نیز یافت می شود.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت