شقایق نعمانی (Anemone pulsatilla)

کاربر ۷کاربر ۷
1,002 بازدید
شقایق نعمانی

نام فارسی: شقایق نعمانی

نام علمی: Anemone pulsatilla L.، A. pratensis Sibth، Pulsatilla vulgaris Mill

نام انگلیسی: Pasque flower

نام فرانسوی: Herbe au vent, Fleur aux dames, Coquerelle, Pulsatille

نام آلمانی: Ku schenschelle, Gemeine Ku schenschelle

نام ایتالیایی: Erba del vento, Fiore di vento, Coronaria, Pulsatilla

نام عربی: شقيق النعمان، شقر (Shaqar)، هوایه

این گیاه در ایران نیست، اما در کتب فارسی مختلف، آن را با توجه به نام عربی گیاه، شقایق نعمانی نام گداشته اند. این نام به همه گونه های دیگر مخصوصا آن هایی که گل های درشت و یا به رنگ شقایق دارند اطلاق شده است.

گیاه شقایق نعمانی از تیره آلاله

شقایق نعمانی گیاهی از تیره آلاله، علفی و زیبا است. ارتفاع آن ۱۰ تا ۴۰ سانتی متر است. برگ های آن دارای بریدگی های بسیار، تشکیل شده از قطعات باریک و نوک تیز می باشد. گل های منفرد آن، زیبا و به رنگ بنفش یا مایل به قرمز است. ساقه، برگ، دمگل و هم چنین سطح خارجی پوشش گل شقایق نعمانی از تارهای ظریف فراوان پوشیده می باشد.

گل شقایق نعمانی در ابتدا به صورت ایستاده بر روی ساقه است ولی بعدا خمیده می شود و با وزش باد دایما به حرکت در می آید. در گل آن ۶ قطعه رنگی مشاهده می شود که ظاهر گلبرگ مانند دارند در حالی که کاسبرگ های گیاه هستند که به آن شکل جلوه می کنند. در واقع این گیاه بدون گلبرگ است ولی دارای کاسبرگ هایی شبیه به گلبرگ است.

در زیر کاسه رنگی شقایق نعمانی، حلقه ای از زواید برگ مانند ولی باریک و نخی شکل (انولوکر involucre) دیده می شود. گل شقایق نعمانی فاقد بو می باشد. طعم گس و سوزاننده دارد و اگر له شده گیاه بر روی پوست بدن مالیده شود، تحریک شدید پوستی ایجاد می کند. قسمت های مورد استفاده شقایق نعمانی گل و گلبرگ های آن است.

ترکیبات شیمیایی شقایق نعمانی

ترکیبات شیمیایی شقایق نعمانی

شقایق نعمانی دارای موادی نظیر آنمونین (anemone camphor)، اسید آنمونیک و اسید ایزوآنمونیک است. ماده موثر و فعال آنمون، جسمی به حالت مایع و فرار است که به راحتی اکسیده شده و باعث پیدایش ماده ای به نام آنمونین به فرمول C۱۰H۸O۴ و به وزن مولکولی ۱۹۲.۱۶ می گردد. این ماده شباهت به کانتاریدین (canitaridine) دارد و مانند آن اگر به پوست بدن اثر داده شود ایجاد تاول می کند.

مطالعات دانشمندانی نظیر Asahina و Fujita در سال ۱۹۲۰، نشان داد که جسم فرار مذکور، در آغاز شامل پروتوآنمونین و اسید آنمونیک است و بعدها ۲ مولکول پروتوآنمونین آن، متراکم شده به صورت آنمونین تغییر شکل حاصل می کنند. آنمونین، به صورت بلوری های سوزنی شکل و بی رنگ متبلور می شود. در آب به مقدار جزیی ولی در آب گرم به مقادیر بیشتر حل می شود. در الكل گرم، کلروفرم و قلیاییات محلول است. در اتر حل نمی شود. با قلیاییات، محلول زرد رنگ ایجاد می کند. نقطه ذوب آن گرمای ۱۵۷ – ۱۵۸ درجه است.

آنمونین موجود در شقایق نعمانی

آنمونین از گیاهان دیگر تیره آلاله مانند .Ranunculus acer L نیز استخراج شده است. در شقایق نعمانی مواد دیگری نظیر اسید ایزوآنمونیک، تانن، یک ماده رزینی و نوعی ساپونین یافت می شود. این ماده، در گل و برگ های شقایق نعمانی پولساتی، به صورت فراوان تر وجود دارد.

پروتو آنمونين Isomycin) Protoanemonine)، به فرمول C۵H۴O۲ و به وزن مولکولی ۹۶.۰۸ است. ماده اصلی و ضد باکتری A. Pulsatilla به حالت گلوکزیدی در گیاه وجود دارد ولی بعدها تحت اثر نوعی آنزیم و بر اثر خیساندن، در بافت های گیاه آزاد می شود. استخراج آن توسط Asahina و Fujita و فرمول منبسط و سنتز آن نیز توسط دو محقق مذکور انجام گرفته است. پروتو آنمونین، به حالت مایعی روغنی و به رنگ زرد روشن است. در کلروفرم حل می شود. درجه انحلال آن در آب، معادل یک صدم می باشد. دارای اثر ضد باکتری است.

خواص درمانی شقایق نعمانی

خواص درمانی گیاه شقایق نعمانی

فراورده های شقایق نعمانی، از گذشته مصرف زیاد در پزشکی داشته اند، ولی امروزه با آن که زیاد به کار نمی روند اما در بسیاری از موارد هنوز از آن ها استفاده می شود.

شقایق نعمانی، اثر آرام کننده دردهای رحمی و ورم بیضه دارد، به علاوه منظم کننده حالت قاعدگی است. از این نظر در مواردی که قاعدگی با مشکل صورت می گیرد و اغلب با درد همراه می باشد (قاعدگی دردناک)، هم چنین در مواقع تاخیر و قطع حالت قاعدگی در زنان جوان، مورد استفاده قرار می گیرد. در آسم، سیاه سرفه و دردهای عصبی نیز مصرف شده است و اثر ضد نزله و آرام کننده سرفه های تشنج آور را دارد.

نسخه های دارویی شقایق نعمانی

نسخه های دارویی شقایق نعمانی

در مصارف داخلی، باید فراوده های آنمون را که از گیاه تازه به دست آمده است مصرف نمود. بهترین صورت دارویی آن، الكلاتور شقایق نعمانی است که از گل و برگ های تازه گیاه به دست می آید. این الكلاتور به مقدار ۱۰ قطره در هر دفعه و ۵۰ تا ۶۰ قطره در ۲۴ ساعت برای اشخاص بالغ مصرف می شود. گرد گیاه به مقدار ۰.۲ تا ۰.۴ گرم، عصاره آبی آن به مقدار ۰.۱۵ تا ۰.۳ گرم و عصاره الکلی آن به مقدار ۰.۰۵ تا ۰.۱ گرم در ۲۴ ساعت برای اشخاص بالغ مصرف می گردد.

شقایق نعمانی در عین حال که یک گیاه دارویی است، در صورت مصرف بیش از حد، می تواند باعث مسمومیت شود، باید در نهایت احتیاط به کار رود.

عوارض جانبی و موارد احتیاط

شمایل گیاه شقایق نعمانی

در مسمومیت احتمالی ناشی از مصرف بیش از اندازه شقایق نعمانی حالات زیر پیش می آید: سوزش در دهان و حلق، ورم مخاط دهان، ترشح خارج از حد آب دهان، التهاب شدید لوله گوارش، قي، قولنج های دردناک، حالت اسهالی، ورم کلیه ها، تحریک ترشحات ادرار که مقداری خون در آن دیده می شود. احساس درد و ناراحتی در هنگام دفع ادرار، احساس ضعف که گاهی با تشنجات همراه است، ناراحتی های قلبی و اختلالات تنفسی.

برای رفع مسمومیت، اول باید معده بیمار را با مواد قی آور تخلیه کرد. در ضمن زغال حیوانی، مواد لعابی، داروهای مدر (مدرهای نمکی) و هم چنین مواد نیرو دهنده، به شخص مسموم داده شود. گیاه شقایق نعمانی در ایران نمی روید ولی گونه های دیگری از گیاه دارویی تیره آلاله در کشور ما یافت می شود، که اثر درمانی ندارند. در بین گونه های شقایق (Anemone ها)، نمونه های دارویی کم ارزش یافت می شود که به علت موجود نبودن گیاه دارویی تیره آلاله در ایران، به شرح مختصر آن ها اکتفا می گردد.

مشخصات گیاه شقایق نعمانی

Hepatica triloba Chaix ،Anemone Hepatica L، گیاهی کوچک و زیبا است. ارتفاع آن ۵ تا ۲۰ سانتی متر می باشد. این گیاه دارای گلبرگ های ضخیم، شفاف و تشکیل شده از ۳ لوب، عاری از دندانه می باشد. گل آن به رنگ آبی و بسیار زیباست. به حالت وحشی در کوهستان ها و دامنه های سنگی، در ارتفاعات بیشتر از ۴۰۰ متر می روید. بیشتر در نواحی نیم کره شمالی پراکندگی دارد.

گیاهی سمی است. اما به دلیل این که در حالت خشک، خاصیت سمی بودن آن کاهش پیدا می کند، در گذشته در طب عوام به عنوان مدر و قابض مصرف داشته است. امروزه هیچ گونه مصارف درمانی ندارد.

محل رویش ‌شقایق نعمانی

گیاه شقایق نعمانی در چمنزارها و زمین های سیلیسی اغلب نواحی اروپا مخصوصا منطقه مدیترانه می روید.

دسته بندی گیاهان دارویی
اشتراک گذاری

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+926 محصولات
+1647 سفارشات تکمیل شده
+2187 کاربران
+4751 مطالب وبلاگ
سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

ورود به سایت